sáng kiến kinh nghiệmvề việc gây hứng thú cho học sinh trong học tập môn âm nhạc 8 phần I phần mở đầu Xuất phát từ mục tiêu giáo dục phổ thông nói chung và mục tiêu tầm quan trọng của mô
Trang 1sáng kiến kinh nghiệm
về việc gây hứng thú cho học sinh trong học tập môn âm nhạc 8
phần I phần mở đầu
Xuất phát từ mục tiêu giáo dục phổ thông nói chung và mục tiêu tầm quan trọng của môn học âm nhạc nói riêng
Giáo dục phổ thông nhằm giáo dục học sinh phát triển toàn diện, không những nâng cao hiểu biết về kiến thức văn hoá mà còn phát huy năng lực cảm thụ
âm nhạc và những năng khiếu khác
- Xuất phát từ đặc trng bộ môn thuộc phạm trù nghệ thuật đòi hỏi sự hứng thú cao
- Xuất phát từ yêu cầu của việc đổi mới phơng pháp là phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh Có nh vậy các em mới có điều kiện khắc phục khó khăn tiếp nhận kiến thức mới
- Xuất phát từ tâm lý lứa tuổi học sinh lớp 8 là lứa tuổi nhạy cảm hiếu động ham thích ca hát Nếu giáo viên gây đợc hứng thú trong bà dạy sẽ tạo cho học sinh sự phấn chấn, hào hứng để tiêp thu bài học một cách có hiệu quả
- Từ thực tiễn giảng dạy cũng nh thực tiễn của học sinh nông thôn ít có điều kiện để tiếp nhận tri thức về âm nhạc, nếu giáo viên tạo đợc hng thú trong giảng dạy và học tập sẽ giúp cho học sinh say mê học tập
- Từ những lý do nói trên, bản thân tôi nhận thấy việc gây hứng thú cho học sinh trong học tập âm nhạc là một trong những giải pháp hết sức quan trọng trong việc nâng cao chất lợng trong việc dạy và học Vì vậy nó là động lực giúp tôi đi sâu nghiên cứu đúc rút kinh nghiệm này
Phần ii nội dung đề tài:
I- cơ sở khoa học
Nh chúng ta đã biết âm nhạc có vai trò rất to lớn, âm nhạc đem đến những khoái cảm thẩm mỹ cao, là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống của con ngời
Trong những năm qua, từ khi nớc ta bớc sang thế kỷ XXI, sự nghiệp giáo dục
đào tạo âm nhạc có điều kiện phát triển những bớc cao hơn Cho đến ngày nay việc đa âm nhạc vào học đờng đã đợc chú trọng vì những lợi ích quan trọng của
nó trong việc giáo dục học sinh thành những con ngời toàn diện
Bởi vậy việc dạy âm nhạc ở trờng THCS nói chung và lớp 8 nói riêng mặc dù không nhằm đào tạo các em thành những con ngời hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp mà chủ yếu là giáo dục văn hoá âm nhạc, làm cho các em yêu thích nghệ thuật âm nhạc, hình thành ở học simh một tâm hồn trong sáng, một thị hiếu âm nhạc lành mạnh, cách t duy sắc sảo, lòng khát khao sáng tạo, giàu tình cảm nhanh nhẹn hoạt bát và sống vui tơi Âm nhạc phát triển tối đa nhuững tố chất sinh lý, những phẩm chất tâm lý của lứa tuổi học sinh, tạo điều để các em hoàn chỉnh và cân đối về tâm hồn, trí tuệ và thể chất, làm phong phú tình cảm của lứa
Trang 2Sáng kiến kinh nghiệm
Mặt khác qua đó phát triển bồi dỡng những mầm non nghệ thuật cho tơng lai đất nớc Đây là một môn học còn rất mới mẻ không giống những môn học khác, môn học mang tính nghệ thuật cao, học sinh học theo phơng châm học vui-vui học Vì vậy tạo cho các em say mê hứng thú học tập là rất cần thiết
Ta đã biết rằng bất kỳ làm việc gì nếu có hứng thú thì sẽ đi đến thành công,
đặc biệt là đối với học sinh do đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi các em Nếu thích thú thì các em sẽ làm tốt, khi hoạt động nhận thức của học sinh dựa trên cơ
sở của hứng thú nó sẽ trở nên hào hứng, thoải mái và dễ dàng
Hứng thú trong học tập nhằm nâng cao chất lợng giáo dục, nuôi dỡng ở các
em lòng ham muốn chính đáng trong việc không ngừng vơn tới những đỉnh cao của việc nắm kiến thức, luôn tìm tòi học tập cái mới tích cực sáng tạo cái đã học vào hoạt động thực tiễn
Môn học nào cũng có khả năng gây hứng thú cho học sinh Âm nhạc bản thân nó cũng là nguồn cảm hứng cho nhiều ngời tạo cho các em hứng thú trong học tập môn âm nhạc không chỉ nâng cao hiệu quả dạy học mà còn làm cho các
em vui tơi phấn khởi thoải mái về tinh thần
Là một giáo viên giảng dạy bộ môn âm nhạc, bản thân tôi nhận thấy đó là một trong những yếu tố hết sức quan trọng
II/ Cơ sở thực tiễn:
Học sinh lớp 8- đây là lứa tuổi có nhiều thay đổi về đặc điểm tâm sinh lý, các em bắt đầu có sự e ngại, chất giọng cũng có sự thay đổi, có em đã thể hiện giọng điệu của ngời lớn, sự hồn nhiên của trẻ em đã có sự giảm sút Một số em
đã tỏ ra không thích hay còn e ngại khi trình bày một bài hát trớc tập thể lớp vì vậy việc tạo cho học sinh hứng thú trong học tập là một điêù hết sức cần thiết Từ thực tế giảng dạy âm nhạc trong những năm qua tôi xin mạnh dạn trình bày để các thầy, cô và các bạn tham khảo
III/Thực trạng:
Xuất phát từ sự thay đổi về mặt tâm sinh lý lứa tuổi và một số học sinh còn xem môn học âm nhạc là một môn phụ, các em chỉ quan tâm đến môn học mà các
em đã định hớng cho nghề nghiệp tơng lai sau này nên một số học sinh cha thực
sự hứng thú học
Qua thời gian đi thực tế tại các trờng tôi thấy số giáo viên đào tạo chuyên sâu vào môn nhạc còn ít, có nhiều giáo viên dạy môn văn , anh văn đợc kèm theo cả môn nhạc nữa nên trong quá trình dạy cha đáp ứng hết yêu cầu của bộ môn Dạy còn mang tính chất qua loa cha thực sự gây hứng thú đối với học sinh Bởi vì đặc trng của bộ môn âm nhạc là khác so với nhiều môn khác nhng có một
số giáo viên cha thực sự nắm vững đặc trng của bộ môn nên trong quá trình dạy còn hơi cứng nhắc vì vậy học sinh thấy tiết học nhạc còn nặng nề không tập trung học Để cung cấp kiến thức khoa học giáo dục t tởng và rèn luyện kỷ năng cho học sinh , giáo viên phải làm cho học sinh ham mê hứng thú học tập làm cho quá trình học tập của các em trở nên tự giác tạo nên niềm vui trong sáng và bổ ích Bất
kỳ môn học nào cũng có khả năng gây hứng thú học tập đối với học sinh Bản thân nghệ thuật âm nhạc nói chung và môn âm nhạc ở trờng là nguồn cảm hứng là
sự kích thích, sự say mê học tập của học sinh nhng không phải dạy nh thế nào cũng gây đợc hứng thú cho học sinh đặc biệt là học sinh lớp 8
Xuất phát từ thực tế hiện nay là đang đổi mới phơng pháp dạy học, học sinh
tự chủ động chiếm lĩnh kiến thức, giáo viên là ngời hớng dẫn điều khiển việc tạo
Trang 3Sáng kiến kinh nghiệm
IV/ Giải pháp thực hiện :
1/ Phải gây hứng thú cho học sinh ngay từ phần mở đầu bài học, phần giới thiệu đề mục mới:
Rõ ràng ngay từ bớc chân của giáo viên vào lớp với thái độ vui vẻ thân mật
đối với học sinh, việc đánh giá công bằng trong việc kiểm tra miệng đều là những yếu tố góp phần tạo nên không khí hào hứng chung của cả lớp để chuẩn bị bớc vào bài học mới nhng sự hứng thú học tập chỉ thực sự bắt đầu với phần giới thiệu đề mục mới tạo sự hấp dẫn đối với học sinh
2/ Trong quá trình giảng dạy giáo viên phải biết phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh nhằm gây hứng thú học tập cho các em.
Thực chất của việc học tập là chuổi vấn đề đợc đặt ra, đợc nhận thức rồi
đ-ợc đặt ra và đđ-ợc nhận thức ở mức độ cao hơn, đặc trng của môn âm nhạc là thực hành Thực hành là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình dạy và học bộ môn Thông qua thực hành để dạy lý thuyết, lấy lý thuyết để củng cố kỹ năng thực hành trên cơ sở
sử dụng thời gian trên lớp một cách tối u ( tránh thời gian chết ) để tất cả học sinh
đợc nhìn nghe và luyện tập nhiều Thực tế cho thấy nêu trong một tiết học giáo viên đặt ra nhiều câu hỏi vừa sức đối với học sinh, học sinh dể hiểu dể nhớ, hay cho các em nghe, nhìn thể hiện nhiều thì học sinh rất có hứng thú học, tạo động cơ học tập tốt
3/ Vận dụng linh hoạt các phơng pháp dạy học: tránh cách dạy thông
báo khô khan tẻ nhạt Giáo viên phải nắm chắc đặc trng môn học âm nhạc để có cách dạy cho phù hợp, giờ học âm nhạc phải là giờ học nghệ thuật hấp dẫn với
ph-ơng châm học vui - vui học Tránh dạy lý thuyết trừu tợng và dạy tập đọc nhạc nặng nề, căng thắng Phải tìm mọi cách cải tiến cách dạy từng phân môn
theo hớng tích cực hoá hoạt động của học sinh Bổ sung sáng tạo thêm nhiều thủ pháp sinh động, hấp dẫn, đa dạng hoá cách thức truyền đạt ở mỗi bài học mỗi tiết dạy
* Đối với học hát:
Muốn gây hứng thú cho thì vai trò của giáo viên rất to lớn, đó là quá trình chuẩn bị của giáo viên, giọng hát của giáo viên, phong cách biểu diễn cách tiến hành dạy hát theo phơng pháp dạy truyền miệng từng câu ngắn theo lối móc xích, giáo viên hát mẫu rồi học sinh hát theo giáo viên có thể đánh đàn giai điệu cho học sinh nghe từng câu ngắn và tập hát lời ca
Sau khi thuộc bài hát có thể học sinh kết hợp một số động tác múa đơn giản hoặc vận động thân thể theo nhạc Cuối cùng cho học sinh tập biểu diễn thể hịên giọng hát của mình kết hợp phụ hoạ
Đối với dạy nhạc lý- tập đọc nhạc.
Lâu nay khi dạy về nhạc lý giáo viên thờng định nghĩa, giảng giải ít xuất phát
từ thực tiễn âm nhạc qua các ví dụ sinh động để rút ra nhận nhận xét, kết luận Về tập đọc nhạc các giáo viên chịu ảnh hởng sâu sắc phơng pháp dạy cho học sinh chuyên nghiệp âm nhạc, gây nên tâm lý căng thẳng nặng nề không cần thiết, làm cho học sinh sợ tập đọc nhạc Những tiết dạy nh vậy thờng kém hiệu quả, học sinh không hứng thú học Vì vậy để tạo cho các em sự hứng thú trong học tập cách dạy tập đọc cao độ nên cho các em dự vào tiếng đàn làm mẫu của giáo viên,
kỹ năng thể hiện trờng độ và tiết tấu phải đợc quan tâm nhiều hơn nữa bằng những bài tập riêng trong nhiều tiết học Giáo viên đàn từng câu ngắn để các em
đọc theo đúng tên nốt nhạc và cuối cùng học sinh trong lớp đọc đúng đợc cả bài
đọc nhạc
Trang 4Sáng kiến kinh nghiệm
Dạy nhạc lý – tập đọc nhạc phải thật nhẹ nhàng, dể học với đại đa số học sinh
* Đối với dạy âm nhạc thờng thức:
Phân môn này bao gồm các nội dung: Giới thiệu tác giả tác phẩm, nghe nhạc
và một số kiến thức liên quan đến đời sống âm nhạc để tạo ra hứng thú đối với phân môn này giáo viên có thể tiến hành dới các hình thức:
Đọc truyện, kể chuyện
Xem tranh và giải thích
Nghe băng nhạc hoặc viên tự trình bày tác phẩm
Trờng hợp đọc , kể chuyện theo sách có thể giáo viên đọc cho học sinh cả lớp nghe Nếu cần tóm tắt ý chính và nêu câu hỏi cho học sinh trả lời Bài nào có tranh minh hoạ cần su tầm , phóng to những hình vẻ trong sách treo trên bảng
Mỗi câu chuyện kể phải nhấn mạnh một đôi ý để gây ấn tợng cho các em Bên cạnh đó lời nói giọng hát, phong cách năng lực của giáo viên là hết sức quan trọng, đây là một trong những yếu tố gây hứng thú đối với học sinh
4/Trong quá trình giảng dạy cần đa vào một số trò chơi vừa nâng cao hiệu quả bài học, vừa tạo hứng thú cho học sinh.
Thực tế cho thấy nếu trong một tiết học giáo viên giành ít thời gian tổ chức trò chơi cho học sinh thì học sinh rất hào hứng học Trong âm nhạc có rất nhiều trò chơi nhng giáo viên phải biết tổ chức trò chơi phù hợp với từng bài học cụ thể
Ví dụ: Trong học hát có trò chơi “Nhìn tranh đoán tên bài hát , ”, “Nghe
nhạc đoán bài hát”,, “nghe tiết tấu đoán câu hát”,.
Trong tiết tập đọc nhạc có thể cho học sinh chơi trò chơi “Nghe nhạc đoán
tên nốt , hoặc ghi tiết tấu của bài ”, “ ”,
5/ Giáo viên phải biết sử dụng phơng tiện dạy học nh một yếu tố gây xúc cảm.
Một giờ học sinh động giáo viên không thể không sử dụng phơng tiện dạy học Đồ dùng dạy học phổ biến đó là sách giáo khoa, nhạc cụ tranh ảnh Các
ph-ơng tiện đó giáo viên phải biết sử dụng cho phù hợp với nội dung từng bài học Biết minh hoạ một cách độc đáo, thú vị sẽ kích thích hứng thú học tập của các em Kinh nghiệm đã xác nhận nếu chỉ lặp lại những kiến thức trong sách giáo khoa thì học sinh cũng không hứng thú học tập và vai trò của giáo viên trên lớp cũng không phát huy đợc Mặt khác nêu thoát ly sách giáo khoa làm cho học sinh khó nắm kiến thức cần thiết thì bài giảng dù có hấp dẫn sinh động đến mấy cũng không mang lại hiệu quả s phạm Vì vậy phải biết kết hợp kiến thức sách giáo khoa phải vừa mở rộng kiến thức Đặc biệt với môn nhạc phải chú trọng thực hành giáo viên dạy nhạc không có nhạc cụ, không biết sử dụng nhạc cụ thì tiết học sẽ trở nên nhàm chán, hiệu quả bài dạy không cao Các mẫu chuyện tranh ảnh đòi hỏi giáo viên phải có để minh hoạ thêm cho học sinh, ngoài ra học sinh cũng phải
có đầy đủ các phơng tiện học tập nh: sách, vở, bút
6/Thờng xuyên củng cố và phát triển hứng thú của học sinh trong giờ học âm nhạc
Việc gây hứng thúi cho học sinh trong giờ học không chỉ một lần mà phải rèn luyện thờng xuyên từ phút đầu đến phút cuối giờ học Hơn nữa phải làm cho
Trang 5Sáng kiến kinh nghiệm
7/ Tăng cờng các hoạt động âm nhạc trong lớp, trờng để học sinh đợc xem, đợc nghe đuựơc thể hiện và bình luận :
Bằng hình thức tổ chức các Hội thi văn nghệ về các chủ đề, các buổi ngoại khoá âm nhạc nói về các nhạc sĩ giúp cho học sinh có niềm say mê hứng thú trong học tập cũng là hình thức phát hiện năng khiếu bồi dỡng cho các em phát huy khả năng âm nhạc
V Kết quả đạt đợc và bài học kinh nghiệm qua quá trình giảng dạy:
1 Kết quả đạt đợc:
Với sự áp dụng các biện pháp nói trên, trong những năm qua tôi đợc phân công giảng dạy bộ môn âm nhạc Tôi nhận thấy đa số học sinh đều rất hứng thú học tập, các lớp qua kiểm tra đều đạt kết quả cao
100% đều đạt điểm trung bình trở lên, trong đó tỷ lệ khá giỏi chiếm hơn 50%, có nhiều em tỏ ra có năng khiếu về bộ môn
Cụ thể nh sau: Học kỳ I năm học 2006-2007
Lớp T.số
Trung
2 Bài học kinh nghiệm:
Từ thực tế giảng dạy, kết quả đạt đợc qua việc áp dụng các biện pháp nói trên, bản thân tôi đúc rút ra một số kinh nghiệm nh sau:
Để tạo hứng thú đối với học sinh thì trớc hết phải gây hứng thú cho học sinh ngay từ phần mở đầu bài học, phần giới thiệu đề mục mới
- Trong quá trình giảng dạy giáo viên phải biết phát huy tính tích cực chủ
động sáng tạo của học sinh
- Giáo viên cần phải nắm đặc trng của bộ môn, có phơng pháp dạy học linh hoạt sáng tạo, phải tìm mọi cách để cải tiến cách dạy từng phân môn theo hớng tích cực hóa hoạt động của học sinh, bổ sung sáng tạo thêm nhiều thủ pháp sinh
động, hấp dẫn, đa dạng hóa cách thức truyền đạt ở mỗi bài học
- Phơng tiện dạy học phải đầy đủ, giáo viên phải biết sử dụng phơng tiện dạy học nh một yếu tố gây xúc cảm
- Trong các tiết học phải tạo cho các em sự hứng thú từ đầu đến hết tiết học, tạo cho các em sự hứng thú vui tơi bởi vì đặc trng bộ môn đó là học vui- vui học, tránh gò ép đối với học sinh
Trang 6Sáng kiến kinh nghiệm
- Tăng cờng các hoạt động âm nhạc trong lớp trong trờng bằng hình thức tổ chức hội thi văn nghệ ngoại khóa
Muốn thực hiện những nội dung trên có hiệu quả đòi hỏi mỗi giáo viên phải không ngừng nâng cao kiến thức, tạo cho mình một trình độ chuyên môn vững vàng, thờng xuyên học hỏi rút kinh nghiệm ở các đồng nghiệp
* Đề xuất kiến nghị:
Vì đây là một môn học mang tính đặc trng riêng nên cần phải có phòng học nghệ thuật, trang bị thêm một số tranh ảnh, tài liệu phục vụ môn học
Phần III kết luận chung
Có thể nói rằng môn âm nhạc ở trờng phổ thông có vị trí quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ Ngày nay với nội dung chơng trình đổi mới phơng pháp dạy học, ngời giáo viên phải không ngừng học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Ngoài những môn học chính thì môn học âm nhạc giúp cho học sinh phát trển thị hiếu thẩm mỹ nghệ thuật nâng cao dần một bớc về tiếp xúc với
âm nhạc tạo đà cho sự giáo dục và phát triển toàn diện về nhân cách cho học sinh
Việc dạy môn âm nhạc ở trờng THCS trong quá đổi mới ngày nay là vô cùng cần thiết Tất cả các giáo viên đứng lớp, giáo viên chuyên biệt và các cấp chỉ đạo cần hiểu rõ điều này để môn âm nhạc ngày càng phát huy tác dụng góp phần vào sự nghiệp đào tạo các em cho tơng lai đất nớc
Từ thực trạng dạy học âm nhạc ở trờng THCS nói chung lớp 8 nói riêng, từ kiến thức đợc học trong nhà trờng bản thân tôi đã đúc rút ra mộpt số kinh nghiệm
Có thể nói phần lớn các yếu tố làm cho học sinh hứng thú học tập đó là đều phụ thuộc vào vai trò của giáo viên
Những cách thức, những con đờng gây hứng thú cho học sinh trong học tập môn âm nhạc là hết sức phong phú, mỗi ngời có một phơng pháp biện pháp riêng của mình
Trên đây tôi mới chỉ đề cập phần nào đến kinh nghiệm của bản thân chắc chắn không tránh khỏi sự thiếu sót Mong các thầy cô cùng các bạn đồng nghiệp góp ý bổ sung thêm./
Hồng Thuỷ, ngày 15 tháng 04 năm 2007
Lê Thị Hải Lý