Ứng dụng công nghệ Multimedia trong xây dựng bài giảng điện tử

Xét về bản chất thì quá trình học tập cũng là một quá trình thu nhận thông tin từ thế giới bên ngoài vào bộ não của con người. Vì vậy, để người học tiếp thu nhanh chóng và hiệu quả, chúng ta cần phải xây dựng những bài giảng “càng giống với thực tế” càng tốt. Đây chính là cơ sở để phát triển những dụng cụ dạy học mang tính trực quan cao độ. Trước đây, khi các phương tiện thiết bị hỗ trợ trình bày thông tin đa phương tiện chưa xuất hiện, việc dạy và học chủ yếu thông qua hai phương tiện cơ bản là giảng (tiếng nói) và đọc (chữ viết). Thỉnh thoảng lắm mới có một vài hình ảnh minh hoạ. Vì sự khó khăn của việc xây dựng các học liệu trực quan thời đó, nên để xây dựng được một buổi học với nhiều học liệu trực quan rất khó, đòi hỏi người giáo viên phải xây dựng, biên soạn rất công phu và đặc biệt là tốn rất nhiều thời gian, công sức cũng như tài chính của giáo viên. Đó chính là nguyên nhân mà tính trực quan trong các bài giảng trước đây gần như không tồn tại.

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ MULTIMEDIA

VÀO THIẾT KẾ BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ.

I Mô hình tiếp nhận thông tin của con người.

Từ thời kỳ nguyên thuỷ, khi con người chưa có chữ viết và tiếng nói, cách thu thậpthông tin duy nhất là dựa trên ngũ giác:

- Tai (thính giác): Cơ quan tiếp nhận âm thanh

- Mắt (thị giác): Cơ quan tiếp nhận hình ảnh

- Mũi (khứu giác): Cơ quan tiếp nhận mùi

- Miệng (vị giác): Cơ quan tiếp nhận vị

- Tay (xúc giác)

Cùng với sự phát triển của não bộ và bộ phận phát âm, con người đã tìm ra đượccách thức trao đổi thông tin ban đầu, đó là tiếng nói Theo cách khác, tiếng nóichính là dạng mã hoá thông tin đầu tiên mà con người đã “nghĩ ra” và phát triển.Tuy nhiên, trong thời kỳ nguyên thuỷ, tiếng nói khi đã phát ra thì không thể lưu lạiđược (vì hồi đó làm gì có máy ghi âm?), mà chỉ có thể truyền miệng từ người nàysang người khác dựa theo trí nhớ của từng người Vì vậy, thông tin bị mất mát đirất nhiều

Cùng với thời gian, con người đã nghĩ ra được một hình thức tinh vi hơn để lưu lại

và chia sẻ những thông tin mà họ có được, đó chính là chữ viết Có thể nói sự xuấthiện của chữ viết đã thay đổi thế giới con người mạnh mẽ cho đến khi xuất hiệnmáy tính điện tử và Internet

Xét về quá trình tiếp nhận thông tin, liên quan đến các phương pháp dạy và họccủa con người, chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy rằng khả năng tiếp nhận sẽ đạthiệu quả cao nhất nếu như thông tin cần tiếp nhận gần với dạng tự nhiên hơn Lấy

ví dụ: Học sinh dễ dàng tiếp nhận thông tin từ một đoạn video hơn là một tranggiấy toàn chữ

Điều này có thể lý giải bởi cơ chế mã hoá và tiếp nhận thông tin của con người: Dochữ viết thuộc dạng thông tin đã được mã hoá nên con người cần có cơ chế “dịchngược” lại thành dạng thông tin gần với tự nhiên (những âm thanh, hình ảnh màcon người đã tiếp nhận được trước đó hoặc có được dựa trên cơ chế liên tưởng).Chính quá trình “dịch ngược” này đã làm giảm khả năng tiếp nhận của con người

II Cách thức học tập và tiếp cận thông tin dựa trên

Multimedia.

Xét về bản chất thì quá trình học tập cũng là một quá trình thu nhận thông tin từthế giới bên ngoài vào bộ não của con người Vì vậy, để người học tiếp thu nhanhchóng và hiệu quả, chúng ta cần phải xây dựng những bài giảng “càng giống vớithực tế” càng tốt Đây chính là cơ sở để phát triển những dụng cụ dạy học mangtính trực quan cao độ

Trước đây, khi các phương tiện thiết bị hỗ trợ trình bày thông tin đa phương tiệnchưa xuất hiện, việc dạy và học chủ yếu thông qua hai phương tiện cơ bản là giảng(tiếng nói) và đọc (chữ viết) Thỉnh thoảng lắm mới có một vài hình ảnh minh hoạ

Vì sự khó khăn của việc xây dựng các học liệu trực quan thời đó, nên để xây dựngđược một buổi học với nhiều học liệu trực quan rất khó, đòi hỏi người giáo viênphải xây dựng, biên soạn rất công phu và đặc biệt là tốn rất nhiều thời gian, côngsức cũng như tài chính của giáo viên Đó chính là nguyên nhân mà tính trực quantrong các bài giảng trước đây gần như không tồn tại

Tuy nhiên, cùng với sự xuất hiện của máy tính, các chương trình hỗ trợ xử lý thôngtin đa phương tiện xuất hiện ngày càng nhiều, và ngày càng dễ dùng Chúng ta cóthể dễ dàng chụp ảnh, ghi âm, quay phim nhờ các thiết bị cá nhân tương đối rẻ tiềnnhư Webcam, ĐTDĐ, micro rồi tái chế lại cho phù hợp với nội dung của bàigiảng

Ở mức độ đơn giản, học liệu trực quan thường được lồng ghép những hình ảnh màchúng ta sưu tầm được Tuy nhiên, các hình ảnh có thể có những chi tiết thừa,không rõ ràng, hay một số nội dung trong ảnh không phù hợp với nội dung của bàigiảng Vì vậy, chúng ta có thể sử dụng các chương trình xử lý ảnh (VD:Photoshop) để chỉnh sửa hình ảnh cho phù hợp

Ở cấp cao hơn, chúng ta có thể đưa âm thanh vào bài giảng Âm thanh được ghi âmcũng có thể coi như một công cụ truyền đạt thông tin thay cho lời thuyết giảng trênlớp trong một số trường hợp nhất định Tuy nhiên, cũng như hình ảnh, việc ghi âm

âm thanh không phải lúc nào cũng diễn ra suôn sẻ Vì vậy, chúng ta có thể ghi âm

và chỉnh sửa âm thanh cho phù hợp (chẳng hạn như thu nhỏ hay phóng to âmthanh, cắt gọt các đoạn âm thanh trùng lắp, những câu nói sai, hay lồng ghép các

đoạn âm thanh từ nhiều kênh khác nhau ) Một chương trình chuyên dụng nhưCool Edit Pro sẽ cho phép chúng ta xử lý âm thanh một cách dễ dàng.

Tương tự như âm thanh, một chương trình xử lý video như Video Edit Magic sẽcho phép chúng ta dễ dàng chỉnh sửa các đoạn video có sẵn như: cắt bỏ các đoạnvideo, thay đổi các kênh tiếng, kênh hình ) sao cho chúng phù hợp với bài giảngmột cách tối đa

Các dạng thông tin đa phương tiện như hình ảnh, âm thanh, video không chỉdừng lại ở việc trình bày thông tin Nếu xử lý khéo léo, chúng ta có thể xây dựngcác bài giảng sinh động hơn như: Kết hợp các hình ảnh lại với nhau để xây dựngcác bài giảng dưới dạng trò chơi, “che” bớt một số đoạn âm thanh, video rồi yêucầu học sinh tưởng tượng và tái hiện phần thông tin bị mất mát, hay ứng dụng vàocác dạng câu hỏi mang tính chất trực quan, hoặc ứng dụng trong các bài giảngngoại ngữ để luyện các kỹ năng nghe nói

III Ghi âm và xử lý âm thanh với CoolEditPro

1: Chuẩn bị công cụ:

01 microphone loại tương thích với máy tính cá nhân

01 bộ loa hoặc tai nghe

01 máy tính có khả năng nghe nhạc (có card âm thanh)

Ta cũng có thể mua luôn một cái headphone có sẵn cả tai nghe lẫn microphone

2: Cài đặt microphone

• Kết nối microphone và loa vào máy tính

a Chú ý rằng trên jắc cắm của micro và tai nghe có hai dấu hiệu riêngbiệt:

i Dấu hiệu tai nghe được dùng để cắm vào khe cắm tai nghe (đểnghe âm thanh)

ii Dấu hiệu micro được dùng để cắm vào khe cắm micro (để ghi

âm hoặc hát karaoke)

• Thiết lập cấu hình cho máy tính:

a Bước 1: Kiểm tra xem biểu tượng cái loa đã xuất hiện ở góc dưới bênphải màn hình chưa?

Nếu chưa có, ta làm như sau:

i Kích chọn nút Start, vào Settings -> Control Panel

ii Kích đúp vào biểu tượng Sound and Audio Devices

iii Cửa sổ điều khiển sẽ hiển thị như sau:

Biểu tượng cái loa

iv Kích chọn mục Place volume icon in the taskbar rồi bấm OK,khi đó biểu tượng cái loa sẽ xuất hiện.

b Bước 2: Kích phải chuột vào biểu tượng cái loa, chọn Oepn VolumeControl như hình vẽ:

c Cửa sổ điều khiển âm thanh hiển thị như sau:

Đánh dấu mục này

d Kiểm tra xem đã có cột Microphone chưa? Nếu chưa có thì thực hiệncác bước sau đây:

i Kích chọn menu Option, vào Properties Một cửa sổ mới sẽhiển thị như sau:

ii Đánh dấu chọn mục Microphone để kích hoạt micro Tiếp đóbấm OK

iii Hệ thống sẽ mở lại cửa sổ điều khiển âm thanh.

e Bỏ chọn tất cả các ô có chữ Mute và kéo thanh điều khiển Volume ởcác ô lên cực đại như hình dưới đây:

f Bạn có thể kiểm tra lại micro bằng cách thổi hoặc nói vào micro xem

đã nghe được ở loa ngoài chưa

3: Cài đặt CoolEditPro

1 Tải phần mềm CoolEditPro phiên bản 2.1 tại địa chỉ sau:

http://download.softpedia.com/dl/10f77b46b966581eb7989f6d2fb4afb1/47024d8e/100002076/software/multimedia/audio/cepsetup.exe

Trong trường hợp liên kết trên bị lỗi, bạn có thể sử dụng Google để tìm kiếmđịa chỉ download phần mềm trên với cụm từ khoá “cooleditpro download”

2 Chạy chương trình cepsetup.exe Cửa sổ cài đặt sẽ hiển thị như sau:

Bỏ đánh dấu ở

ô Mute (nếu có)

Kéo thanh điều khiển Volum lên cao nhất có thể

Kích chọn Accept License agreement, tiếp đó kích chọn nút Continue Mộtcửa sổ sẽ hiện thị như sau:

Kích chọn nút Yes, một cửa sổ mới sẽ xuất hiện như sau:

Kích chọn Next, cửa sổ mới sẽ hiển thị như sau:

Mặc định, chương trình sẽ được cài đặt vào thư mục C:\Program Files\coolpro2.Bạn có thể kích chọn Browse để lựa chọn thư mục khác Sau đó, bấm Next để tiếptục:

Ở cửa sổ này, chúng ta lựa chọn các loại file âm thanh mà CoolEditPro sẽ sử dụng.Tiếp đó, bấm nút Next Một cửa sổ mới sẽ hiện ra Bấm nút next một lần nữa đểbắt đầu quá trình cài đặt:

Sau khi cài đặt xong, cửa sổ thông báo sẽ hiển thị như sau:

Kích chọn Exit để kết thúc quá trình cài đặt.

Ghi chú: CoolEditPro chỉ cho phép bạn dùng thử trong vòng 21 ngày Để sử dụngđược lâu hơn, bạn cần phải mua bản quyền của phần mềm

3: Ghi âm bài giảng điện tử:

Mở Cool Edit, ta có giao diện sau :

Theo mặc định, CoolEditPro sẽ hiển thị giao diện multi track như trên Trong trường hợp khác, hãy vào menu View, chọn Multi track view (hoặc bấm phím F12)

để trở về giao diện trên

Trên lý thuyết, File âm thanh được cấu tạo gồm nhiều kênh tiếng khác nhau, mỗi kênh được gọi là một track Mỗi track có thể là một kênh âm thanh riêng biệt Vì vậy ta có thể “lồng” nhiều loại âm thanh vào với nhau, chẳng hạn như nhạc, tiếng nói

Để ghi âm tiếng nói trên một track nào đó, ta làm như sau:

Bước 1: Kích chọn nút có biểu tượng chữ R trên track muốn ghi âm:

Bước 2: Kích chọn nút Ghi âm trên thanh điều khiển:

Bước 3: Sau khi ghi âm, kích chọn nút Ghi âm một lần nữa

Chú ý:

• Ta có thể tăng giảm âm thanh của từng track bằng cách đơn giản là kích phảichuột lên chữ V và kéo thanh vol theo ý thích

4: Chỉnh sửa đoạn âm thanh

Sau khi ghi âm bài giảng, chúng ta có thể chỉnh sửa đoạn âm thanh cho hợp lý, chẳng hạn chúng ta có thể cắt bỏ những chỗ thừa, chèn đoạn âm thanh khác

Để vào chế độ soạn thảo âm thanh, chúng ta kích đúp vào track cần chỉnh sửa Chương trình sẽ chuyển sang chế độ soạn thảo âm thanh với cửa sổ chi tiết về tracknhư sau:

Kích chọn nút

có chữ R

Nút Ghi âmNút tăng giảm

âm thanh

Ở đây, chúng ta có thể thực hiện các thao tác soạn thảo như: đánh dấu đoạn âm thanh rồi cắt, dán, copy như trong Word

Trong quá trình soạn thảo, chúng ta có thể kích chọn nút Play để nghe đoạn âm thanh từ vị trí con trỏ hiện tại hoặc kích chọn nút Record để ghi âm chèn vào vị trí con trỏ hiện tại:

Chú ý rằng chúng ta có thể ghi âm bài giảng trên các track khác nhau, rồi trong chế

độ soạn thảo, chúng ta có thể lấy từng phần âm thanh trên các track khác nhau để ghép lại với nhau thành một bài giảng hoàn chỉnh Với cách này, chúng ta sẽ không

sợ phải nói sai, nói lắp hay nói hớ hênh một câu nào cả

Chúng ta cũng có thể thực hiện việc chèn thêm các hiệu ứng âm thanh bằng cách sau:

Bước 1: Đánh dấu đoạn âm thanh cần chèn hiệu ứng

Bước 2: Vào menu Effect và chọn loại hiệu ứng theo yêu cầu

Hình vẽ dưới đây lấy ví dụ việc chèn hiệu ứng Noise Reduction:

Lựa chọn kênh soạn thảo

Nghe kênh âm thanh

Bảng dưới đây mô tả một số dạng hiệu ứng thường dùng:

Tên hiệu ứng Tác dụng

Invert Đảo ngược sóng âm theo chiều dọc

Reverse Đảo ngược sóng âm theo chiều ngangSilent Làm mất đoạn âm thanh

Amplitude Tăng giảm âm thanh, cắt tiếng theo ý thíchAmplify Fade in Hiệu ứng âm thanh từ xa tới

Amplify Fade out Hiệu ứng âm thanh dần ra xa

Channel Mixer Trộn âm

Wide strereo field Âm thanh đi vào chiều sâu

Vocal cut Bỏ lời

Dynamics Processing Điều chỉnh hướng đi của cao độ âm thanh

Envelope Điều chỉnh hướng đi của âm thanh (theo chiều ngang),

rất tiện ích để điều chỉnh âm thanh fade in-fade out bằngtay

Stereo Field Rotate Điều chỉnh đường đi của âm thanh (qua trái, qua phải)Delay Effects Các hiệu ứng trễ âm

Dynamic Delay Chỉnh độ trễ bằng tay

Multitap delay Hiệu chỉnh số lần ngân

Filters Bộ lọc, với bộ lọc FFT sẽ cho phép lọc theo những tần số

âm thanh khác nhau

5: Tạo nhạc nền

Trong nhiều trường hợp muốn đưa nhạc nền vào để làm tăng tính hấp dẫn của bàigiảng, chúng ta có thể đưa chúng vào các track như sau:

- Bước 1: Trở về chế độ Multi track (bằng cách bấm phím F12)

- Bước 2: Trong hộp Files, kích chọn biểu tượng mở file để lựa chọn file âmthanh có sẵn trên máy:

- Bước 3: Kích và kéo file âm thanh trên danh sách vào một track nào đó.Sau khi thực hiện các thao tác trên, bạn có thể kích chọn nút Play để thưởngthức bài giảng của mình cùng với một điệu nhạc du dương Hãy cẩn thận kẻohọc viên buồn ngủ!

6: Xuất bản file âm thanh

Để xuất bản file âm thanh, ta thực hiện như sau:

- Bước 1: vào menu File, chọn Save Mixdown As

- Bước 2: Hộp thoại Save to xuất hiện Trong ô File type, ta chọn dạngmp3PRO để đảm bảo rằng file sẽ xuất ra dưới dạng mp3, là một định dạng

âm thanh được nhiều chương trình hỗ trợ và kích thước file nhỏ gọn

- Kích chọn nút Option để thiết lập một số thông tin liên quan đến kích thướcfile:

Biểu tượng mở file âm thanh

Khi đưa bài giảng lên mạng, chúng ta phải tối ưu hoá tất cả các file được đưalên, đặc biệt là các file đa phương tiện vì chúng chiếm nhiều tài nguyên, do

đó dẫn đến việc thiếu hụt băng thông để tải file Vì vậy, trong trường hợpchúng ta không cần quan tâm đến chất lượng nhạc, chúng ta có thể lựa chọn

tỷ lệ lấy mẫu (liên quan tới tỷ lệ nén file: Tỷ lệ lấy mẫu càng cao thì tỷ lệnén file càng nhỏ và do đó kích thước file càng lớn) nhỏ để làm giảm kíchthước file

Trong hộp thoại Option, danh sách xổ xuống sẽ xác định chất lượng cũngnhư kích thước của file âm thanh Những tuỳ chọn ở phía trên sẽ cho chấtlượng âm thanh kém, nhưng lại có kích thước file nhỏ gọn và dễ truyền quamạng hơn so với những tuỳ chọn ở bên dưới (có chất lượng cao nhưng kíchthước file sẽ rất lớn)

Sau khi xác định được các thông số trên, bấm OK để trở về hộp thoại savefile, đặt tên file trong ô file name và lựa chọn thư mục cần lưu rồi kích chọnSave để lưu file

Một điểm cần lưu ý là với âm thanh chỉ bao gồm giọng nói của con người,việc chọn các định dạng tỷ lệ lấy mẫu thấp sẽ không ảnh hưởng nhiều tớichất lượng âm thanh Chất lượng này sẽ khác biệt đáng kể trong trường hợpfile âm thanh có xen kẽ tiếng nhạc cụ hoặc những âm thanh cần tính biểucảm cao (do đó cần phải sử dụng tỷ lệ lấy mẫu cao)

IV Sử dụng phần mềm soạn thảo video Video Edit Magic

Trong quá trình xây dựng các học liệu đa phương tiện, chúng ta rất cần những đoạnvideo minh hoạ Tuy nhiên, việc kiếm được một đoạn video “vừa vặn” với bàigiảng là điều rất khó

Với sự phát triển của máy tính và Internet, ngày nay chúng ta có thể dễ dàng tìmđược những đoạn video trên mạng, hoặc sử dụng các thiết bị quay video cá nhân đểtạo ra những thước phim tư liệu: Chúng ta có thể dùng Webcam, hay thậm chí làđiện thoại di động để quay video Tuy nhiên, các đoạn video đó vẫn cần phải chỉnhsửa cho hợp lý, chẳng hạn như lồng các thuyết minh, làm rõ một chi tiết nào đó,hay loại bỏ các tạp âm trong video, hoặc cắt, ghép các đoạn video với nhau

Trước đây những kỹ thuật như vậy rất khó thực hiện, đòi hỏi những hệ thống máytính cực mạnh với các phần mềm kỹ xảo đặc biệt Ngày nay, chúng ta hoàn toàn cóthể làm điều đó với một cái máy tính, các thiết bị điện tử và phần mềm Video EditMagic

1 Giao diện của Video Edit Magic

Giao diện của Video Edit Magic bao gồm những thành phần sau đây:

Chương trình được chia làm 5 thành phần cơ bản:

- Hệ thống menu

- Các thanh công cụ

- Vùng lưu trữ các file video, audio, các hiệu ứng phục vụ cho quá trìnhsoạn thảo

- Vùng xem trước video, cho phép xem trước đoạn video đang soạn thảo

- Vùng soạn thảo video, nơi đoạn video được tách thành các kênh hình,kênh tiếng riêng biệt, hoặc được cắt thành các khúc nhỏ

2 Chuẩn bị các file tư liệu

Trước khi tiến hành soạn thảo video, chúng ta cần có những file video/audionguồn Chúng sẽ được sử dụng để cắt gọt và dựng thành một file video mới.Các file video nguồn có thể được lấy trên mạng Internet, qua Webcam haythông qua các phương tiện ghi hình cá nhân Chúng ta cũng có thể đưa cáchình ảnh tĩnh vào làm tư liệu cho phim

Vùng thư viện các file, hiệu ứng

Vùng xem trước video

Vùng soạn thảo video