Giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số từ thực tiễn tỉnh quảng nam (tt)

Chính vì vậy, Hội nghị Trung ương 5 khóa IX đã ra nghị quyết về đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn, xác định: “ Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cấp xã là đơn vị hành chính cấp cuối cùng trong hệ thống hành chính bốn cấp ở nước ta Năng lực và hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã tác động trực tiếp đến việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân, góp phần đảm bảo cho sự ổn định và phát triển của đất nước

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói “Cấp xã là gần gũi nhân dân nhất, là nền tảng hành chính Cấp xã làm được việc thì mọi việc đều xong xuôi” Đội ngũ công chức cấp xã là những người trực tiếp nắm bắt mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân Đội ngũ này có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, phát triển kinh tế xã hội Chính vì vậy, Hội nghị Trung ương 5 khóa IX đã ra nghị quyết về đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn, xác định: “ Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở có năng lực tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, công tâm, thạo việc, tận tụy với dân, biết phát huy sức dân, không tham nhũng, không ức hiếp dân; trẻ hóa đội ngũ, chăm lo công tác đào tạo, bồi dưỡng, giải quyết hợp lý và đồng bộ chính sách đối với cán bộ cơ sở” là một trong những vấn đề cơ bản nhằm đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị cơ sở

Chính sách cán bộ, công chức là hệ thống quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước đối với đội ngũ CBCC, là công cụ và các giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ CBCC đồng bộ, có chất lượng,

đáp ứng yêu cầu của mỗi thời kỳ cách mạng Chính sách CBCC bao gồm: Chính sách đào tạo, bồi dưỡng, chính sách sử dụng và quản lý CBCC, chính sách đảm bảo lợi ích và động viên CBCC Chính sách đào tạo, bồi dưỡng CBCC là một trong những giải pháp quan trọng của Đảng và Nhà nước ta trong việc xây dựng đội ngũ CBCC trong giai đoạn hiện nay

Xác định được vai trò và tầm quan trọng của công chức cấp xã người dân tộc thiểu số đối với sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Quảng Nam luôn quan tâm, chú trọng đến việc phát triển nguồn nhân lực, củng cố chính quyền cơ sở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là việc thực hiện chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số Tỉnh ủy Quảng Nam đã ban hành Nghị quyết số 13-NQ/TU ngày 22/12/2004 về việc đào tạo và sử dụng cán bộ dân tộc thiểu số Năm 2014, Tỉnh ủy Quảng Nam ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TU ngày 15/12/2014 về công tác cán bộ người dân tộc thiểu số giai đoạn 2015-2020 và định hướng đến năm 2020.Trong những năm qua, đội ngũ công chức cấp

xã người dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Nam tăng cả về số lượng, chất lượng, phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực thực thi công vụ được nâng cao

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, đội ngũ công chức cấp xã người dân tộc thiểu số của tỉnh chưa đáp ứng yêu cầu trong thời kỳ mới, thời kỳ đẩy mạnh CHH-HĐH đất nước và hội nhập quốc tế Tinh thần trách nhiệm, phong cách lề lối làm việc, năng lực thực thi công vụ của một bộ phận công chức cấp xã người dân tộc thiểu số chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ Một trong những nguyên nhân chủ yếu là do việc triển khai thực hiện giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số còn có những

tồn tại, hạn chế

Xuất phát từ những lý do cho thấy, việc chọn và nghiên cứu đề

tài: “ Giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam” là yêu cầu

khách quan, cần thiết cả về lý luận và thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số là một trong những giải pháp quan trọng trong chiến lược xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảng và Nhà nước ta Vấn đề này đã được nhiều nhà khoa học, nhà quản lý, hoạch định chính sách và hoạt động thực tiễn tập trung đi sâu nghiên cứu, tìm tòi, khảo sát Đến nay, đã có nhiều công trình được công bố dưới những góc độ, mức

độ, khía cạnh, hình thức thể hiện khác nhau đã được đăng tải và công

bố trên một số sách, báo, tạp chí ở trung ương và địa phương, có thể nêu một số công trình tiêu biểu như sau:

- Nguyễn Đăng Thành (2012), Phát triển nguồn nhân lực ở vùng dân tộc thiểu số Việt Nam- Đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội;

- Trương Thị Bạch Yến (2014), Tạo nguồn cán bộ, công chức

xã người dân tộc thiểu số ở các tỉnh Tây Nguyên giai đoạn hiện nay,

Luận án Tiến sĩ Khoa học chính trị, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội;

- Lô Quốc Toản (2008), Phát triển nguồn cán bộ dân tộc thiểu

số ở các tỉnh miền núi phía Bắc nước ta hiện nay, Luận án Tiến sĩ

Triết Học, Học viện Chính trị Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội;

- Nguyễn Thế Vịnh – Đinh Ngọc Quang (2009), Tiếp tục hoàn thiện chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức cơ sở, Nxb, Chính

trị Quốc gia Trên cơ sở một số vấn đề lý luận về cán bộ, công chức

và chế độ chính sách đối với cán bộ, công chức cơ sở, rút ra những nguyên nhân, bài học kinh nghiệm và đề ra các giải pháp hoàn thiện các chế độ chính sách cho đối tượng trong đó chú trọng đến chế độ, chính sách về đào tạo, bồi dưỡng;

- Hiền Lương (2004), “Chính sách của Đảng và Chính phủ nhằm nâng cao chất lượng cán bộ xã vùng cao”, Tạp chí Lý luận

chính trị

Các tác giả đều đã phân tích một cách có hệ thống, khá toàn diện về cán bộ, công chức cấp xã, trong đó có công chức cấp xã là người dân tộc thiểu số Các tác giả đã đề cập đến những vấn đề cơ bản như: Vị trí, vai trò và tầm quan trọng của cấp xã trong hoạt động quản lý nhà nước Những ưu điểm và hạn chế của đội ngũ cán bộ, công chức hiện nay; những chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức cấp xã và những vấn đề còn tồn tại, bất cập, trong đó có đề cập đến công chức cấp xã người dân tộc thiểu số

Tuy nhiên, chưa có đề tài nào nghiên cứu về giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số từ

thực tiễn tỉnh Quảng Nam Vì vậy, tác giả chọn đề tài: “ Giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu

số từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam” với mong muốn góp phần đánh giá

đúng thực trạng, đề ra giải pháp hoàn thiện chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số ở tỉnh Quảng Nam trong thời gian đến

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận về giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc

thiểu số, luận văn làm rõ thực trạng giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số tại tỉnh Quảng Nam

và đề xuất được các phương án nhằm hoàn thiện các giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để giải quyết được mục đích nghiên cứu, luận văn đi vào các nhiệm vụ nghiên cứu sau:

Nghiên cứu cơ sở lý luận về giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số

Nghiên cứu thực trạng triển khai giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số tại tỉnh Quảng Nam

Đề xuất các phương án hoàn thiện giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số trong thời gian tới

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số dưới góc độ khoa học chính sách công

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Về không gian: tỉnh Quảng Nam; các địa bàn khác được đề cập

để làm rõ các vấn đề ở tỉnh Quảng Nam

Về thời gian: Tập trung nghiên cứu trong thời gian từ năm

2011 đến nay và đề xuất các phương án hoàn thiện giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số giai đoạn 2016-2021

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận:

Luận văn được thể hiện trên cơ sở vận dụng chủ nghĩa duy vật

biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; tư tưởng Hồ Chí Minh; chủ trương, đường lối của Đảng về chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức nói chung, chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp

xã người dân tộc thiểu số nói riêng

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể: Phương pháp tổng hợp, phân tích; điều tra khảo sát thực tế; phân tích định lượng từ đó tiến hành phân tích định tính

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn về giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số; qua đó góp phần làm rõ hơn các lý thuyết về chính sách công, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả chính sách đã ban hành

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn cung cấp những vấn đề lý luận và thực tiễn trong việc vận dụng các lý thuyết về CSC để xem xét giữa lý thuyết và thực tiễn thực hiện chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số tại tỉnh Quảng Nam, từ đó nâng cao hiệu quả chất lượng chính sách trong những năm tiếp theo

Những kết luận và những giải pháp rút ra từ luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho các cấp tỉnh Quảng Nam trong việc xây dựng, hoạch định chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số trong thời gian đến

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục, tài liệu tham khảo, luận văn được cơ cấu thành ba chương

Chương 1 Những vấn đề lý luận về giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số

Chương 2 Thực trạng triển khai giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số tại tỉnh Quảng Nam Chương 3 Các phương án hoàn thiện giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIẢI PHÁP CHÍNH SÁCH ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG CÔNG CHỨC CẤP XÃ

NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ 1.1.Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm chính sách công

Chính sách công là tổng thể chương trình hành động của chủ thể nắm quyền lực công nhằm giải quyết những vấn đề có tính cộng đồng trên lĩnh vực của đời sống xã hội theo phương thức nhất định nhằm đạt các mục tiêu đề ra

Dân tộc thiểu số được hiểu là dân tộc chiếm số ít so với dân tộc chiếm số đông nhất trong một nước nhiều dân tộc Nghị định số

05/2011/NĐ-CP ngày 14/01/2011 của Chính phủ về công tác dân tộc định nghĩa: “Dân tộc thiểu số là những dân tộc có số dân ít hơn so với dân tộc đa số trên phạm vi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” Như vậy, ở Việt Nam, hiện có 54 dân tộc cùng chung sống trên lãnh thổ Việt Nam thì ngoài dân tộc Kinh (dân tộc đa số), 53 dân tộc còn lại là dân tộc thiểu số

Từ khái niệm công chức cấp xã và dân tộc thiểu số thì ta có thể hiểu: Công chức cấp xã người dân tộc thiểu số là những người dân tộc thiểu số được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp

vụ thuộc UBND cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước

1.1.4 Vai trò của công chức cấp xã và công chức cấp xã người dân tộc thiểu số

Đội ngũ CCCX đóng vai trò quan trọng trong xây dựng và hoàn thiện bộ máy CQCX, trong hoạt động thi hành nhiệm vụ, công

vụ

Đối với CCCX là người DTTS ở từng địa phương, họ là những người con của đồng bào dân tộc, sinh ra và lớn lên gắn với đồng bào nơi đây từ nhỏ, là người có cùng tiếng nói, có cùng phong tục tập quán; họ hiểu cuộc sống vất vả cơ cực của người dân nên họ nắm được tâm tư, tình cảm, lối sống, ý chí, nguyện vọng và tập quán của đồng bào mình Vì vậy, họ càng có vai trò quan trọng khi ở những vùng có nhiều đồng bào DTTS sinh sống Bên cạnh đó họ còn có vai trò to lớn trong việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, vừa là lực lượng nòng cốt, vừa là tấm gương trong các hoạt động văn hóa – xã hội, tương thân, tương ái tạo nên một khối đại đoàn kết vững chắc ở địa phương có nhiều dân tộc anh em cùng chung sống

1.1.5 Yêu cầu về phẩm chất, năng lực công chức cấp xã người dân tộc thiểu số

Chất lượng của đội ngũ CCCX là sự tổng hợp sức mạnh từ phẩm chất vốn có bên trong của mỗi công chức và nó được tăng lên gấp bội bởi tính thống nhất của tổ chức; của công tác ĐTBD, phân công, quản lý, kỷ luật Trong điều kiện hiện nay, CCCX cần đảm bảo

các yêu cầu về phẩm chất, năng lực sau: Về phẩm chất chính trị; Về phẩm chất đạo đức; Về trình độ năng lực

- Về khả năng hoàn thành nhiệm vụ: Khả năng hoàn thành

nhiệm vụ là năng lực "tiềm ẩn" của người công chức, tạo nên sức mạnh để người công chức có thể hoàn thành công việc với mục đích cuối cùng là hiệu quả Khả năng hoàn thành nhiệm vụ của người

CCCX được hình thành bởi một số yếu tố cơ bản sau đây: Trình độ văn hóa; Trình độ lý luận chính trị; Trình độ chuyên môn nghiệp vụ; Trình độ quản lý nhà nước; Kỹ năng nghề nghiệp

1.1.6 Khái niệm về đào tạo, bồi dưỡng công chức

Đào tạo là các hoạt động học tập cung cấp những kiến thức, kỹ năng nhằm giúp công chức có thể thực hiện hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ, vị trí việc làm của mình Bồi dưỡng là hoạt động trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc trong quá trình thực thi nhiệm vụ Đào tạo và bồi dưỡng được sử dụng là cầu nối để thực hiện quá trình truyền thụ kiến thức, kỹ năng một cách có kế hoạch Thông qua đào tạo và bồi dưỡng công chức tiếp nhận được kiến thức,

kỹ năng để thực thi công vụ một cách có hiệu quả hơn

1.2 Giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp

xã người dân tộc thiểu số

1.2.1 Khái niệm giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số

Giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số là tổng thể những cách thức, hành động của cơ quan Đảng, Nhà nước, các tổ chức trong hệ thống chính trị đối với đội ngũ công chức, nhằm góp phần xây dựng đội ngũ công chức trong sạch, vững mạnh đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ

1.2.2 Vai trò của giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số

Giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số có vai trò tác động đến việc phát triển công chức cấp xã người dân tộc thiểu số

1.2.3 Các giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số

1.2.3.1 Giải pháp chính sách về quy hoạch, xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã

1.2.3.2 Giải pháp chính sách về xây dựng và phát triển cơ sở đào tạo, bồi dưỡng công chức

1.2.3.3 Giải pháp chính sách về xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên

1.2.3.4 Giải pháp chính sách về chương trình, giáo trình và phương pháp giảng dạy, học tập

1.2.3.5 Giải pháp về cơ chế chính sách khuyến khích, hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức người dân tộc thiểu số

1.3.1 Các nhân tố khách quan

1.3.1.1 Quan điểm, chủ trương, đường lối của các cấp về chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu

số

1.3.1.2 Những nguồn lực cho chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số

1.3.1.3 Các yêu cầu của ngành, địa phương về đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số

1.3.2 Các nhân tố chủ quan

Nhận thức của đội ngũ công chức người dân tộc thiểu số đối

với đào tạo, bồi dưỡng

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI GIẢI PHÁP CHÍNH SÁCH ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG CÔNG CHỨC CẤP XÃ NGƯỜI DÂN TỘC

THIỂU SỐ TẠI TỈNH QUẢNG NAM

2.1 Khái quát về đặc điểm tự nhiên, kinh tế-xã hội của tỉnh Quảng Nam

Quảng Nam nằm ở vị trí trung độ của cả nước, là tỉnh ven biển của dải đất miền Trung, phía Bắc giáp tỉnh Thừa Thiên Huế và thành phố Đà Nẵng; phía Nam giáp tỉnh Quảng Ngãi và tỉnh Kon Tum; phía Tây giáp tỉnh Se Koong (Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào) và phía Đông giáp biển Đông Tổng diện tích tự nhiên của tỉnh là 10.438.37 Km2 Vùng miền núi là địa bàn cư trú tập trung, lâu đời của các thành phần dân tộc thiểu số của tỉnh Trong những năm qua, khu vực miền núi tỉnh Quảng Nam đã có bước chuyển về phát triển kinh tế xã hội

2.2 Thực trạng triển khai các giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số tại tỉnh Quảng Nam

2.2.1 Về quy hoạch, xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số

2.2.2 Về xây dựng và phát triển cơ sở đào tạo, bồi dưỡng

2.2.3 Về xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên

2.2.4 Về chương trình, giáo trình giảng dạy công chức cấp

xã người dân tộc thiểu số

2.2.5 Về cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số

2.3 Kết quả thực hiện mục tiêu giải pháp chính sách đào tạo, bồi dưỡng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số tại tỉnh Quảng Nam

2.3.1 Số lượng, cơ cấu công chức cấp xã là người dân tộc thiểu số ở tỉnh Quảng Nam

Về số lượng: Tính đến tháng 12/2015, toàn tỉnh có 2.629 công chức cấp xã (Riêng ở 09 huyện miền núi, tổng số công chức cấp xã là 1.045 người, chiếm tỷ lệ 39,7%), trong đó có 506 công chức cấp xã là người dân tộc thiểu số, chiếm tỷ lệ 48,4% so với tổng số công chức cấp xã ở các huyện miền núi và 19,2% so với công chức cấp xã toàn tỉnh

- Về độ tuổi: Đa số công chức cấp xã người dân tộc thiểu số là công chức trẻ, số công chức trong độ tuổi từ 40 trở xuống có 491 người (chiếm tỷ lệ 97%)

2.3.2 Chất lượng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số ở tỉnh Quảng Nam

2.3.2.1 Trình độ học vấn

Trong tổng số 506 công chức cấp xã người dân tộc thiểu số,

có 99,8% công chức cấp xã người dân tộc thiểu số ở tỉnh Quảng Nam tốt nghiệp trung học cơ sở trở lên, trong đó có 489 công chức tốt nghiệp trung học phổ thông (đạt tỷ lệ 96,6%), 16 công chức tốt nghiệp trung học cơ sở (đạt tỷ lệ 3,2%) Riêng có 01 công chức Tư pháp - Hộ tịch chưa đạt chuẩn so với quy định, chỉ tốt nghiệp tiểu học