Phục hồi chức năng sớm cho người bệnh tim mạch tại giường

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG TIM MẠCH GIAI ĐOẠN SỚM TS.BS Nguyễn Thị Kim Liên Trung tâm PHCN Bệnh viện Bạch mai... Nếu không có Phục hồi chức năng • Tái phát các biến cố tim mạch • Tái nhập viện

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG TIM

MẠCH GIAI ĐOẠN SỚM

TS.BS Nguyễn Thị Kim Liên Trung tâm PHCN Bệnh viện Bạch mai

• Nam giới có nguy cơ mắc cao hơn nữ giới

• Phụ nữ sau mãn kinh mất hàng rào bảo vệ tim mạch do không sản xuất Estrogen

Phục hồi chức năng Tim Mạch là gì?

• Định nghĩa: “tất cả các phương pháp sử dụng nhằm giúp bệnh nhân tim mạch quay trở lại

với hoạt động hàng ngày, hài lòng với cuộc

Mục tiêu của Phục hồi chức năng

 Tập trung vào 4 vấn đề của sinh hoạt hàng ngày:

1 Thể chất: Hướng dẫn người bệnh nhằm đạt được tới hạn tối đa trong tập luyện

2 Xã hội: Giúp người bệnh tái hòa nhập với cuộc sống gia đình,tối đa hóa khả năng quay trở lại với công việc, sở thích

Mục tiêu của Phục hồi chức năng

3 Tâm lý: Giảm mức độ lo âu, tập trung vào sự cố gắng trong tập luyện, tránh những cảm xúc tiêu cực

4 Phòng ngừa biến chứng: Giúp người bệnh thay đổi yếu tố nguy cơ và củng cố việc tập luyện nhằm phòng ngừa các biến chứng

Kết quả PHCN và Chất lượng cuộc sống

• Giúp cải thiện: tâm lý, giảm tỉ lệ tử vong, cải thiện QoL, giảm tỉ lệ tái nhập viện, phòng

ngừa các biến cố tim mạch tái phát

• PHCN tim mạch làm giảm nguy cơ tử vong

khoảng 20 - 25 % bệnh nhân

• Giảm nhu cầu về y tế

• Cải thiện độ dung nạp với tập luyện, nguy cơ bệnh lý mạch vành

Nếu không có Phục hồi chức năng

• Tái phát các biến cố tim mạch

• Tái nhập viện do các biến cố tim mạch tái phát với chi phí điều trị cao hơn

• Làm giảm chất lượng cuộc sống

• Tăng nhu cầu y tế

• Tăng nguy cơ tử vong

• Tăng nguy cơ mắc các bệnh phối hợp

• Tăng nguy cơ huyết khối từ việc bất động

Một số nghiên cứu về PHCN tim mạch

• Tỉ lệ tử vong do các bệnh tim mạch: 8,2% BN tham gia vào chương trình PHCN tim mạch, 15,3% BN không tham gia

• Tỉ lệ BN có biến cố tim mạch tái phát: 18,4% nhóm BN tham gia PHCN và 34,7% nhóm chứng

Hedback, Perk, Hornblad, Ohlsson, 2001

Một số nghiên cứu về PHCN tim mạch

• Tập luyện PHCN suy tim còn bù là an toàn và

có nhiều lợi ích:

- Cải thiện O2 hít vào

- Cải thiện sức cơ của người bệnh

- Làm giảm hoạt động thần kinh nội tiết

- Đảo ngược tái cấu trúc thất trái;

 Nâng cao khả năng hoạt động của người bệnh - mục tiêu quan trọng trong kiểm soát suy tim

Carlos Aguiar, 2015

Một số nghiên cứu về PHCN tim mạch

• Tỉ lệ tử vong giảm 26% nhờ chương trình PHCN tim mạch

• Điểm quan trọng của chương trình là tập luyện

- có tác động tích cực đến QoL

- hạn chế tác dụng phụ của thuốc

- cải thiện chức năng của tim

- tăng quá trình tiêu hủy fibrin, giảm thiểu dùng

thuốc chống đông

Corra U, Piepoli MF, Carre F, et al 2010

Một số nghiên cứu về PHCN tim mạch

• Mặc dù đã được khuyến cáo bởi Hội TM, Viện

TM Hoa kỳ và Hội TM Châu Âu trong điều trị bệnh nhân bệnh lý mạch vành và suy tim, song PHCN tim mạch vẫn chưa được sử dụng đúng mức

Corra U, Piepoli MF, Carre F, et al 2010

• Chỉ khoảng < 25% bệnh nhân TM được PHCN

Thomas và CS, 1996

Chương trình PHCN tim mạch

bắt đầu khi ?

• Thảo luận trên bệnh nhân NMCT và đưa ra

đáp án từ sớm bởi WHO tại Copenhagen vào

năm 1968

• Khuyến cáo: BN NMCT giai đoạn cấp sau khi nhập viện “ bắt đầu chương trình PHCN sớm nhất có thể”

• Các biện pháp PHCN đầu tiên có thể được bắt đầu sớm

Các nghiên cứu về PHCN tim mạch giai đoạn sớm

• Tập luyện PHCN tác động tích cực lên quá trình sửa chữa thất trái ở bệnh nhân NMCT

- Hiệu quả đạt được cao nhất khi bắt đầu tập luyện sớm sau NMCT (khoảng 1 tuần) và kéo dài hơn 3 tháng

- Với mỗi tuần trì hoãn cần thêm hàng tháng để

có thể đạt được kết quả tương đương

Haykowsky M, Scott J, Esch B, et al 2011

Các nghiên cứu về PHCN tim mạch giai đoạn sớm

• Khuyến cáo cho tất cả các trường hợp được can thiệp tái tưới máu, và nên được tiến hành suốt thời gian nằm viện

• Bắt đầu càng sớm càng tốt ngay ngày đầu tiên sau PCI không biến chứng hoặc phẫu thuật mạch vành

Wijns W và CS Guidelines on myocardial revascularization Eur Heart J 2010

Chương trình PHCN tim mạch

• Chia 4 giai đoạn: phụ thuộc tình trạng bệnh nhân

- Giai đoạn I: Bắt đầu khi BN còn nằm viện

- Giai đoạn II: Ngay sau khi BN xuất viện,

BN điều trị ngoại trú tại các Trung tâm PHCN

Theo dõi khi tập luyện, thời gian từ 3-5 buổi/ tuần trong khoảng 3 tháng

Chương trình PHCN tim mạch

- Giai đoạn III và IV:

Chương trình tập luyện duy trì lâu dài: tại trung tâm PHCN hoặc tại nhà, theo dõi liên tục

Hình thành thói quen tập luyện

Giáo dục về dinh dưỡng, lối sống và duy trì cân nặng thích hợp: nội dung quan trọng ở các giai đoạn

Phục hồi chức năng tim mạch giai

đoạn sớm (giai đoạn I)

• Càng sớm càng tốt

• Động viên, khuyến khích người bệnh tham gia

• Thời gian bắt đầu chương trình thay đổi tùy tình trạng người bệnh

• Phối hợp chặt chẽ BS PHCN- KTV - BS TM

Phục hồi chức năng tim mạch

giai đoạn sớm

Mục đích của PHCN giai đoạn sớm tại giường:

(i) Phòng ngừa các biến chứng của việc hạn chế vận động

(ii) Giáo dục BN hiểu được các yếu tố nguy

cơ, kế hoạch điều trị tiếp theo

(iii) Hỗ trợ về mặt tâm lý, phòng ngừa rối loạn lo âu, trầm cảm

Phục hồi chức năng tim mạch

giai đoạn sớm

Thiết kế chương trình:

- Sử dụng các bài tập không đòi hỏi gắng sức

- Ngồi trên giường, có tựa hoặc không, tự ngồi hoặc trợ giúp

Phục hồi chức năng tim mạch

giai đoạn sớm

- Tập theo tầm vận động

Phục hồi chức năng tim mạch

1 Nhiều BN không có thói quen hoặc không đều đặn khi

tham gia chương trình PHCN tim và chán nản khi luyện tập

2 Chuyên gia y tế bỏ qua tầm quan trọng của PHCN tim

mạch trong việc phòng tổn thương tiên phát và thứ cấp

3 PHCN tim là:

- Một quá trình gồm nhiều mặt và toàn diện

- Không chỉ đơn thuần là các bài tập thể dục buổi sáng

- Phải bắt đầu sớm ngay khi có thể

Kết luận

THANK YOU

It is not the number that count, but the heart…