Công việc cán bộ quản lý sản xuất cần thực hiện, hoàn thành và những kiến thức cần có của cán bộ quản lý sản xuất

Sản xuất công nghiệp là lĩnh vực sản xuất vật chất tạo ra những tư liệu sản xuất và tư liệu tiêu dùng đáp nhu cầu sản xuất và tiêu dùng xã hội. Ở Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế và phát triển nền kinh tế theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, giá trị sản xuất công nghiệp ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng sản phẩm quốc dân. Trong điều kiện nước ta phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung, để tạo ra bước chuyển biến đột phá cho nền kinh tế theo xu thế mở cửa và hội nhập quốc tế, chúng ta không chỉ đổi mới cơ chế quản lý kinh tế ở tầm vĩ mô của nhà nước, mà trong từng doanh nghiệp - tế bào của nền kinh tế, công tác quản lý sản xuất phải được đặt thành một hướng ưu tiên đặc biệt cùng với việc đổi mới công nghệ sản xuất. Từ những kiến thức về khoa học quản lý và những vấn đề đặt ra trong thực tiễn quản lý sản xuất kinh doanh, với sự giúp đỡ của các Thầy giáo trong Khoa kinh tế và quản lý, với tư cách là một học viên, xin được nêu ra một số vấn đề về "Công việc cán bộ quản lý sản xuất cần thực hiện, hoàn thành và những kiến thức cần có của cán bộ quản lý sản xuất". Do trình độ và điều kiện thời gian hạn chế, rất mong được sự giúp đỡ của các thầy trong Khoa Kinh tế và Quản lý.

LỜI NÓI ĐẦU

Sản xuất công nghiệp là lĩnh vực sản xuất vật chất tạo ra những tư liệu sảnxuất và tư liệu tiêu dùng đáp nhu cầu sản xuất và tiêu dùng xã hội Ở ViệtNam trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế và phát triển nềnkinh tế theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, giá trị sản xuấtcông nghiệp ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng sản phẩm quốc dân.Trong điều kiện nước ta phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung, để tạo ra bước chuyển biếnđột phá cho nền kinh tế theo xu thế mở cửa và hội nhập quốc tế, chúng takhông chỉ đổi mới cơ chế quản lý kinh tế ở tầm vĩ mô của nhà nước, mà trongtừng doanh nghiệp - tế bào của nền kinh tế, công tác quản lý sản xuất phảiđược đặt thành một hướng ưu tiên đặc biệt cùng với việc đổi mới công nghệsản xuất Từ những kiến thức về khoa học quản lý và những vấn đề đặt ratrong thực tiễn quản lý sản xuất kinh doanh, với sự giúp đỡ của các Thầy giáotrong Khoa kinh tế và quản lý, với tư cách là một học viên, xin được nêu ra

một số vấn đề về "Công việc cán bộ quản lý sản xuất cần thực hiện, hoàn thành và những kiến thức cần có của cán bộ quản lý sản xuất" Do trình

độ và điều kiện thời gian hạn chế, rất mong được sự giúp đỡ của các thầytrong Khoa Kinh tế và Quản lý

I KINH DOANH VÀ QUẢN LÝ KINH DOANH TRONG NỀN KINH

TẾ THỊ TRƯỜNG HIỆN ĐẠI

1.1 Kinh doanh và doanh nghiệp kinh doanh

Kinh doanh trong cơ chế thị trường là "Các hoạt động của chủ thể kinhdoanh được công nhận một cách hợp pháp có mục đích chuyên sản xuất cáchàng hoá vật chất hay dịch vụ để tiêu thụ trên thị trường nhằm thu lợi nhuận

để thoả mãn tối đa lợi ích của các thành viên của doanh nghiệp trên cơ sở thựchiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước và các nghĩa vụ xã hộikhác, tôn trọng pháp luật và tôn trọng quyền lợi của người tiêu dùng"

Như vậy hoạt động kinh doanh thực chất là các hoạt động tổ chức sảnxuất, cung ứng, trao đổi hàng hoá, dịch vụ trên thị trường của các chủ thể kinhdoanh theo nguyên tắc tối đa hoá lợi ích cho người tiêu dùng, thông qua đó

mà tối đa hoá lợi nhuận lợi ích của chủ thể kinh doanh, đồng thời kết hợp mộtcách hợp lý các mục tiêu chính trị xã hội

Chủ thể thực hiện các hành vi kinh doanh theo quy định của Luật doanhnghiệp Việt Nam là các tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giaodịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằmmục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh, các tổ chức kinh tế đó được gọi

là các Doanh nghiệp

Hoạt động sản xuất của con người được thực hiện trong một nền kinh tếnhất định với một hệ thống các nhân tố về thể chế, về cơ chế định hướng hoạtđộng kinh doanh, về cơ chế điều khiển hoạt động kinh doanh và về cách thứctiến hành các hoạt động kinh tế trong môi trường đó Lịch sử phát triển củaloài người đã trải qua các nền kinh tế khác nhau từ thấp đến cao, từ nền kinh

tế tự nhiên sản xuất mang tính tự cung - tự cấp, tự sản - tự tiêu phát triển lênmức cao hơn là nền kinh tế hàng hoá giản đơn với đặc trưng là trao đổi hànghoá lấy hàng hoá, chưa xuất hiện tiền tệ; khi sản xuất hàng hoá phát triển, nềnkinh tế sản xuất hàng hoá giản đơn phát triển và chuyển sang nền kinh tế thịtrường tự do với sự xuất hiện của tiền tệ làm vật trung gian cho việc trao đổi

hàng hoá, thúc đẩy sản xuất hàng hoá phát triển, đặc biệt kinh tế tư nhân pháttriển một cách mạnh mẽ Khi nền kinh tế hàng hoá phát triển ở mức cao nhất,vượt ra ngoài phạm vi từng quốc gia trên cơ sở sự phát triển cao của côngnghệ, của trí tuệ và với sự hình thành các công ty đa quốc gia, nền kinh tếhàng hoá đã chuyển sang nền kinh tế thị trường hiện đại với đặc trưng là tự docạnh tranh tự do có sự can thiệp của nhà nước thông quan các công cụ phápluật Cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường hiện đại là hiện tượng kháchquan không phụ thuộc vào ý trí của các nhà quản lý, nó diễn ra ở mọi lúc, mọinơi, đối với mọi người và mọi doanh nghiệp Cạnh tranh trong kinh tế thịtrường làm cho các doanh nghiệp cũng như từng thành viên trong xã hội phảikhông ngừng tự hoàn thiện đạt được những lợi thế cho mình do vậy nó đã trởthành động lực quan trọng thúc đẩy sản xuất và xã hội phát triển.

Đặc điểm chủ yếu của một doanh nghiệp kinh doanh trong cơ chế thịtrường là:

- Về tính chất sở hữu, doanh nghiệp là các tổ chức kinh tế thuộc nhiềuthành phần, không phân biệt chủ sở hữu vốn (doanh nghiệp nhà nước, doanhnghiệp tư nhân, doanh nghiệp cổ phần, doanh nghiệp liên doanh, vv);

- Về hình thức tổ chức, doanh nghiệp là các tổ chức kinh tế được tổ chứcdưới các hình thức khác nhau phù hợp với quy mô, tính chất, đặc điểm và loạihình kinh doanh như (mô hình Công ty mẹ, công ty con; mô hình Tổng công

ty và mô hình Công ty độc lập, vv) có đầy đủ tư cách pháp nhân và thựchiện các hành vi kinh doanh theo quy định của pháp luật

- Hoạt động kinh doanh cơ bản của doanh nghiệp là các hoạt động sảnxuất sản phẩm hàng hoá để bán trên thị trường (bao gồm các loại sản phẩmhàng hoá là tư liệu sản xuất hoặc tư liệu tiêu dùng), là các hoạt động cung cấpdịch vụ cho sản xuất và tiêu dùng xã hội và các hoạt động tiêu thụ sản phẩmhàng hoá nhằm mục đích thu lợi nhuận cho các chủ sở hữu vốn từ các hoạtđộng kinh doanh đó, đồng thời thực hiện các mục tiêu chính trị - xã hội và cácquy định về bảo vệ môi trường của nhà nước

- Khi tiến hành hoạt động kinh doanh, các doanh nghiệp (chủ thể kinhdoanh) phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước thôngqua việc thực hiện các Luật thuế hiện hành phù hợp với loại hình kinh doanh

và lĩnh vực hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp (Luật thuế giá trị giatăng, Luật thuế tiêu thụ đặc biệt, Luật thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật thuếtài nguyên, vv)

- Kinh doanh trong cơ chế thị trường, để tồn tại và phát triển, các doanhnghiệp phải tuân theo các quy luật kinh tế cơ bản của nền kinh tế thị trườnghiện đại (quy luật cạnh tranh, quy luật cung cầu, quy luật giá trị và các quyluật khác của nền kinh tế hàng hoá), mặt khác doanh nghiệp kinh doanh trongnền kinh tế thị trường phải đảm bảo các quyền và lợi ích của người tiêu dùngtheo các quy định của nhà nước và các thoả thuận của doanh nghiệp với ngườitiêu dùng (các quy định về bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng, các thoả thuận

về bảo hành sản phẩm, về các dịch vụ hậu bán hàng của doanh nghiệp, vv)

1.2 Quản lý sản xuất và quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp

Xét trên góc độ quản lý, hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệptrong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiệnnay được quản lý từ hai góc độ là hoạt động quản lý kinh doanh của doanhnghiệp (quản trị doanh nghiệp) và hoạt động quản lý của nhà nước về kinh tế

- Quản lý sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp "Là phương thức tácđộng (bao gồm nguyên tắc, phương pháp, tổ chức và công nghệ tác động) củachủ thể (hay chủ thể lãnh đạo) quản lý lên đối tượng bị quản lý nhằm liên kết,phối hợp và điều hoà tất cả các bộ phận hợp thành của hệ thống sản xuất vàkinh doanh để thực hiện mục tiêu chung đề ra một cách tốt nhất trong nhữngđiều kiện ràng buộc và hạn chế nhất định của hệ thống cũng như trong nhữngđiều kiện nhất định của môi trường của hệ thống"

Quản lý sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong nền kinh tế thịtrường là các phương thức tác động của các nhà quản lý doanh nghiệp nên cácđối tượng bị quản lý trong doanh nghiệp nhằm liên kết, điều hoà và phối hợp

tất cả các bộ phận sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp để đạt được nhữngmục tiêu chung của hoạt động sản xuất kinh doanh một cách tốt nhất trongđiều kiện những giàng buộc của các định chế pháp luật hiện hành và các quyluật kinh tế của nền kinh tế thị trường (quy luật tự do cạnh tranh, quy luậtcung cầu, quy luật giá trị, vv).

- Quản lý nhà nước về kinh tế trong nền kinh tế thị trường hiện đại là yêucầu tất yếu đối với mỗi quốc gia Nhà nước là một thiết chế quyền lực, thốngtrị và quản lý toàn diện các hoạt động kinh tế xã hội, do vậy một nội dungquản lý quan trọng nhất của nhà nước là quản lý về kinh tế Quản lý nhà nướcđối với các doanh nghiệp nhằm đảm bảo một môi trường cạnh tranh lànhmạnh giữa các doanh nghiệp trong nền kinh tế; đảm bảo phát triển nền kinh tếmột cách toàn diện trong mối quan hệ với việc thực hiện các chính sách xãhội và các vấn đề về an ninh quốc phòng; đảm bảo việc điều tiết thu nhập đểthực hiện phân phối và phân phối lại trong nền kinh tế và trong toàn xã hội;đảm bảo xu thế phát triển, lộ trình hoà nhập kinh tế trong mối quan hệ cạnhtranh quốc tế Công cụ của nhà nước để thực hiện quản lý các doanh nghiệpđược sử dụng là hệ thống các chính sách, chế độ thể hiện dưới hình thức cácđịnh chế pháp luật (Luật, Pháp lệnh và các văn bản pháp quy khác) và cácchính sách tài chính, tiền tệ của nhà nước trong từng giai đoạn; là hệ thống bộmáy nhà nước từ trung ương đến địa phương và các lực lượng kinh tế đặc thùkhác của nhà nước (các doanh nghiệp nhà nước, lực lượng hàng hóa dựtrữ, vv) Sự can thiệp bằng các công cụ quản lý của nhà nước đối với cácdoanh nghiệp luôn mng tính hai mặt, nó kích thích, thúc đẩy sản xuất hànghoá phát triển nếu sự can thiệp và các chính sách của nhà nước là đúng đắn;

nó kìm hãm lực lượng sản xuất phát triển, làm dối loạn thị trường nếu sự canthiệp và các chính sách của nhà nước sai lầm và không đúng thời điểm

II SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP VÀ SẢN PHẨM CÔNG NGHIỆP

Hoạt động quản lý nói chung và hoạt động quản trị kinh doanh củadoanh nghiệp nói riêng luôn gắn liền với lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh

doanh của doanh nghiệp, gắn liền với đặc điểm và tính chất hoạt động sảnxuất kinh doanh và tính chất, đặc điểm sản phẩm sản xuất kinh doanh củadoanh nghiệp Hiệu quả mong muốn của hoạt động quản lý nói chung và quảntrị sản xuất của doanh nghiệp chỉ đạt được khi chủ thể quản lý nắm vững nộidung cụ thể và chi tiết mang tính đặc trưng của đối tượng quản lý Vì vậytrong công tác quản lý sản xuất, cán bộ quản lý sản xuất muốn cho hoạt độngquản lý của mình đạt hiệu quả cao, trước hết phải nắm vững những kiến thứcchuyên môn nghiệp vụ về lĩnh vực, ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp,đồng thời phải được trang bị những kiến thức một cách đầy đủ và có hệ thống

về khoa học quản lý nói chung và quản trị kinh doanh nói riêng

Sản xuất công nghiệp là lĩnh vực sản xuất vật chất tạo ra những sảnphẩm hàng hoá và dịch vụ nhằm đáp ứng các nhu cầu sản xuất và tiêu dùng

xã hội Ngành sản xuất công nghiệp cùng với các ngành sản xuất và kinhdoanh khác hình thành nên cơ cấu kinh tế thống nhất của nền kinh tế quốc dâncủa mỗi quốc gia

Sản phẩm của ngành sản xuất công nghiệp là các loại tư liệu sản xuất và

tư liệu tiêu dùng nhằm đáp ứng các nhu cầu sản xuất và tiêu dùng xã hội Xéttheo tính chất tiêu dùng của sản phẩm, sản phẩm công nghệp chia thành sảnphẩm công nghiệp là tư liệu sản xuất (máy móc thiết bị, dây truyền côngnghệ, phương tiện vận tải, vv) và sản phẩm công nghiệp là tư liệu tiêu dùng(các loại sản phẩm tiêu dùng cho sản xuất và tiêu dùng cá nhân)

Sản phẩm công nghiệp có tác dụng quan trọng trong nền kinh tế xét trên

cả hai góc độ là tiêu dùng cho sản xuất và tiêu dùng cho các nhu cầu cá nhân

- Xét ở góc độ là tư liệu tiêu dùng cho sản xuất, sản phẩm công nghiệpbao gồm các loại máy móc thiết bị, vật tư kỹ thuật sử dụng trong tất cả cácngành kinh tế Đối với ngành sản xuất nông nghiệp sản xuất công nghiệpcung cấp các loại máy móc thiết bị như: máy làm đất, máy bơm nước, phunthuốc trừ sâu, các loại máy để thu hoạch, chế biến, bảo quản sản phẩm nôngnghiệp, vv và các loại vật tư kỹ thuật như thuốc bảo vệ thực vật, phân bón,

thức ăn trong chăn nuôi, vv Đối với ngành xây dựng cơ bản sản xuất côngnghiệp cung cấp sản phẩm là các loại máy trộn bê tông, các loại máy đào đất,máy ủi, máy súc, các loại cần cẩu chuyên dùng, các phương tiện vậnchuyển, vv và các loại vật tư thiết bị dùng trong xây dựng cơ bản như sắt,thép, xi măng, gạch, và các loại vật tư, thiết bị xây dựng khác Đối với ngànhgiao thông vận tải ngành công nghiệp cung cấp sản phẩm là các loại phươngtiện vận tải như: ô tô, tầu hoả, các loại tầu thuyền dùng cho vận tải biển, máybay, và các thiết bị máy móc khác, vv và các loại nhiên liệu, động lực dùngcho phương tiện vận tải, các loại vật tư, phụ tùng thay thế khác Đối vớingành khai thác khoáng sản, ngành công nghiệp cung cấp sản phẩm là cácloại máy móc thiết bị dùng trong khai thác (máy đào, máy xúc, dây truyềncông nghệ sàng tuyển, chế biến quặng, phương tiện và thiết bị vậnchuyển, vv và các loại vật tư kỹ thuật khác (vật liệu nổ, các loại công cụcầm tay, phụ tùng thiết bị thay thế, các loại nhiên liệu và động lực, vv) Đốivới ngành thương mại và dịch vụ khác, ngành công nghiệp cung cấp lượnghàng hoá chủ yếu và ổn định đảm bảo cho các ngành này cung cấp đến tayngười tiêu dùng và cung cấp các loại vật tư thiết bị công tác, vv để duy trìhoạt động của các ngành thương mại, dịch vụ Sản phẩm của ngành sản xuấtcông nghiệp có vai trò quan trọng trong chính các ngành sản xuất công nghiệpthông qua việc cung cấp máy móc thiết bị và các loại nguyên vật liệu đầu vào,các loại phụ tùng thay thế, các loại nhiên , động lực lẫn nhau Như vậy có thểthấy đối với các ngành sản xuất vật chất, các ngành thương mại, dịch vụ, sảnphẩm công nghiệp đóng vai trò đặc biệt quan trọng và có tính quyết định đếntrình độ sản xuất của các ngành này thông qua việc cung cấp các loại tư liệusản xuất các loại vật tư kỹ thuật

- Xét ở góc độ sản phẩm công nghiệp là tư liệu tiêu dùng cá nhân khôngthể thiếu trong việc nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.Trong điều kiện nước ta, nền công nghiệp còn đang ở giai đoạn phát triển thấp

so với trình độ của các nước trong khu vực và trên thế giới, sản phẩm côngnghiệp có vai trò hết sức quan trọng trong việc cải thiện đời sống của nhândân, định hướng tiêu dùng xã hội Trong điều kiện thu nhập của đại đa sốnhân dân lao động còn thấp việc nâng cao chất lượng sản phẩm công nghiệp

để phục vụ tiêu dùng của xã hội không chỉ góp phần cải thiện đời sống nhândân mà còn là điều kiện tiên quyết để các ngành sản xuất công nghiệp đứngvững trong điều kiện nền kinh tế thị trường cạnh tranh mở cửa ở nước ta

Ở Việt Nam, trong giai đoạn công nghiệp hoá và hiện đại hoá nền kinh tếxuất phát từ nền sản xuất nông nghiệp còn lạc hậu, các sản phẩm của ngànhsản xuất công nghiệp có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đáp ứng nhucầu về tư liệu sản xuất cho các lĩnh vực sản xuất xã hội, đáp ứng các nhu cầu

về vật tư thiết bị cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật cho xã hội và đápứng nhu cầu tiêu dùng của nhân dân Cùng với sự phát triển kinh tế, nâng cao

tỷ trọng đầu tư cho phát triển công nghiệp trong cơ cấu nền kinh tế, giá trị sảnlượng sản xuất công nghiệp trong tổng sản phẩm xã hội ngày càng gia tăngđáng kể, góp phần tích cực vào sự tăng trưởng của nền kinh tế và từng bướccải thiện đời sống xã hội

Ngành công nghiệp được cơ cấu bởi nhiều loại hình doanh nghiệp sảnxuất, mỗi loại hình doanh nghiệp sản xuất sản phẩm khác nhau có tính chất vàđặc điểm khác nhau Để xác định những công việc cụ thể một cán bộ quản lýsản xuất công nghiệp cần làm, trước hết cán bộ quản lý cần tìm hiểu và nắmvững những tính chất, đặc điểm chung của sản phẩm công nghiệp và nhữngđặc điểm đặc trưng của sản phẩm công nghiệp do doanh nghiệp mình sản xuất

- Sản phẩm công nghiệp là những sản phẩm có tính năng tác dụng cụ thể,

có yêu cầu kỹ thuật phức tạp đòi hỏi độ chính xác cao:

+ Sản phẩm công nghiệp có tính năng tác dụng cụ thể: Một sản phẩmcông nghiệp thường chỉ nhằm đạt đến một hoặc một số mục đích tiêu dùng cụthể nào đó, nếu doanh nghiệp sản xuất không đáp ứng được những tính năngtác dụng đó thì thị trường không thể chấp nhận và doanh nghiệp không thể

tiêu thụ được sản phẩm của mình Ví dụ một doanh nghiệp sản xuất ô tô, sảnphẩm của họ chỉ có thể dùng cho các hoạt động vận tải hàng hoá và vận tảihành khách bằng đường bộ, doanh nghiệp có thể cải tiến về hình thức mẫu

mã, công xuất vận chuyển, và tính năng tác dụng theo chiều hướng ngày càngtiện ích cho người sử dụng, phù hợp với điều kiện tự nhiên, điều kiện cơ sở hạtầng của từng vùng mà không thể cải tiến sản phẩm theo hướng sử dụng đachức năng hoặc để sử dụng sản phẩm vào hoạt động khác ngoài hoạt động vậnchuyển hàng hoá và vận chuyển hành khách

+ Sản phẩm công nghiệp có yêu cầu kỹ thuật phức tạp đòi hỏi độ chínhxác cao: Về kết cấu sản phẩm, sản phẩm công nghiệp thường rất phức tạp, cótính chất lý hoá học mang tính đặc trưng Mỗi sản phẩm công nghiệp đượccấu tạo bởi nhiều chi tiết, nhiều bộ phận do vậy nếu các chi tiết sản phẩm, các

bộ phận của sản phẩm không đảm bảo về quy cách, kích cỡ và những tiêuchuẩn chất lượng quy định thì không thể tạo ra một sản phẩm đồng bộ và cóchất lượng như mong muốn Ví dụ đối với doanh nghiệp sản xuất ô tô, mộtsản phẩm hoàn chỉnh là những chiếc xe ô tô xuất xưởng được kiểm định theotiêu chuẩn quy định (tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩnngành hoặc theo tiêu chuẩn của doanh nghiệp được chấp nhận), sản phẩm ô tôxuất xưởng được cấu tạo bởi nhiều bộ phận như: khung xe, vỏ xe, máy tổngthành, gầm xe, thiết bị truyền lực, thiết bị điều khiển, thiết bị giảm tốc độ(phanh, chân ga, ) các thiết bị hỗ trợ và các thiết bị nội thất, vv trong mỗi

bộ phận trên của sản phẩm lại được cấu tạo bằng nhiều chi tiết khác nhau (đốivới phần máy tổng thành bao gồm các chi tiết như tay biên, trục cơ, chế hoàkhí, bầu lọc gió, pitông, xi lanh, bộ phận làm mát, vv; đối với phần vỏ xegồm các chi tiết bằng kim loại, các chi tiết bằng nhựa, sơn, vv); mỗi chi tiết,mỗi bộ phận đòi hỏi có tính chính xác nghiêm ngặt về kích cỡ, về mẫu mã,công xuất và các tiêu chuẩn kỹ thuật khác để đảm bảo cho một sản phẩm cuốicùng là chiếc xe xuất xưởng có thể lưu hành được, một chi tiết không đảm

bảo các tiêu chuẩn trên không những xe không hoạt động được bình thường

mà còn phá vỡ các chi tiết khác

- Sản phẩm công nghiệp được sản xuất trong điều kiện chuyên môn hoácao so với các ngành sản xuất vật chất khác: Do yêu cầu chuyên môn hoá sảnxuất, một sản phẩm công nghiệp hoàn chỉnh đưa ra thị trường tiêu thụ đòi hỏiphải có sự liên kết sản xuất giữa nhiều đơn vị khác nhau, bằng nhiều côngnghệ sản xuất khác nhau, một sản phẩm của hoàn chỉnh đảm bảo chất lượngtrước khi đưa ra thị trường cần được lựa chọn và sản xuất từ những bộ phận,những chi tiết mang tính đồng bộ cao do các doanh nghiệp khác nhau sảnxuất Ví dụ, một doanh nghiệp sản xuất hoặc lắp ráp xe ô tô không thể sảnxuất tất cả các bộ phận của xe (hoặc sản xuất không có hiệu quả về kinh tế) dovậy muốn có một sản phẩm là xe ô tô xuất xưởng phải lựa chọn phương án tựsản xuất bộ phận nào của xe, bộ phận nào mua của doanh nghiệp khác về lắpgiáp để đảm bảo được tính hiệu quả về kinh tế mà vẫn đảm bảo được côngsuất thiết kế và các yêu cầu kỹ thuật của sản phẩm (doanh nghiệp có thể sảnxuất khung xe, gầm xe, các thiết bị nội thất, vv và lựa chọn mua máy tổngthành của các hãng chuyên sản xuất máy, săm và lốp xe mua của các hãngchuyên sản xuất sản phẩm cao su, vv)

- Sản phẩm công nghiệp được sản xuất theo một công nghệ nhất định xácđịnh trước, do vậy chất lượng, giá cả và sản lượng sản xuất sản phẩm phụthuộc vào công nghệ sản xuất do doanh nghiệp lựa chọn

+ Công nghệ sản xuất sản phẩm lạc hậu hay tiến bộ; tự động hoá, bán tựđộng hay công nghệ thủ công quyết định đến chất lượng và sản lượng của sảnphẩm sản xuất ra Do vậy việc lựa chọn công nghệ sản xuất phù hợp với xuthế phát triển của khoa học kỹ thuật, phù hợp với trình độ điều hành và quản

lý, phù hợp với trình độ của công nhân sản xuất có vai trò đặc biệt trong việcnâng cao chất lượng sản phẩm và sản lượng sản xuất của doanh nghiệp Ví

dụ, một doanh nghiệp sản xuất ô tô phải căn cứ vào mục tiêu sản xuất vào tiêuchuẩn sản phẩm lựa chọn sản xuất để quyết định các công nghệ sản xuất như

công nghệ chế tạo máy, công nghệ sản xuất cơ khí, công nghệ sơn, công nghệlắp giáp và công nghệ kiểm tra chất lượng sản phẩm, vv đảm bảo tính tươngthích của các công nghệ đó nhằm tạo ra sản phẩm cuối cùng của sản phẩm là

xe ô tô xuất xưởng đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng với chi phí hợp lý và phùhợp với điều kiện phát triển của khoa học công nghệ và nhu cầu của thị trường + Công nghệ sản xuất sản phẩm công nghiệp luôn có sự thay đổi cùngvới sự phát triển của khoa học kỹ thuật, công nghệ sản xuất ra đời sau cónhiều ưu thế cả về chất lượng và giá cả của sản phẩm do nó tạo ra, mặt kháccông nghệ sản xuất thường có thời gian sử dụng dài và có chi phí đầu tư lớn,chi phí đầu tư công nghệ sản xuất được tính dần vào giá trị sản phẩm côngnghiệp sản xuất ra (bằng cách tính khấu hao) do vậy giá thành sản phẩm sảnxuất sản phẩm trực tiếp chịu ảnh hưởng của công nghệ sản xuất Ví dụ, chọncông nghệ sơn vỏ xe trước hết phải căn cứ vào điều kiện phát triển của khoahọc kỹ thuật để lựa chọn công nghệ tự động hoặc công nghệ bán tự động chọncông nghệ sơn phun bình thường, công nghệ sơn tĩnh điện hay công nghệ sơ

âm cực, vv công nghệ được lựa chọn sẽ quyết định đến chất lượng sản phẩmsơn vỏ xe Công xuất thiết kế của công nghệ sản xuất và kinh phí đầu tư chocông nghệ sản xuất (giá cả của công nghệ) được lựa chọn sẽ quyết định tới giáthành sản phẩm và sản lượng sản xuất Như vậy, công nghệ sản xuất khôngchỉ quyết định đến chất lượng sản phẩm, sản lượng sản xuất mà còn quyếtđịnh tới chi phí đầu tư, từ đó ảnh hưởng tới giá thành sản xuất của sản phẩm

- Sản phẩm công nghiệp được sản xuất từ một số loại vật tư nhất định, dovậy tổ chức sản xuất sản phẩm công nghiệp phải tính toán xác định trướcnguồn cung cấp nguyên vật liệu cho sản xuất Mỗi sản phẩm do ngành sảnxuất công ghiệp sản xuất ra đều sử dụng một số loại nguyên vật liệu nhấtđịnh, ví dụ ngành công nghiệp chế tạo máy phải sử dụng các loại vật tư là kimloại (sắt thép, đồng, nhôm, các loại hợp kim, một số sản phẩm từ chất dẻo, vv; ngành chế biến cao su phải sử dụng nguyên liệu là mủ cao su và các loạihoá chất; ngành may mặc phải sử dụng các loại nguyên vật liệu của ngành dệt

và hoá chất, vv), do vậy khi tổ chức sản xuất sản phẩm công nghiệp phảitính đến thị trường cung cấp nguyên vật liệu, phải tổ chức thu mua và dự trữnguyên vật liệu phù hợp với sản phẩm sản xuất; mặt khác nguyên vật liệu chosản xuất sản phẩm công nghệp công phụ thuộc vào công nghệ sản xuất sảnphẩm, do vậy phải căn cứ vào tính chất của quy trình công nghệ để xác định

cơ cấu thu mua và dự trữ các loại nguyên vật liệu phù hợp Ví dụ: ngành sảnxuất và lắp giáp ô tô phải tính đến các nguồn nguyên vật liệu là các loại sắtthép để sản xuất khung xe, vỏ xe và các thiết bị truyền lực; các loại sắt thépđặc biệt, đồng và các loại hợp kim nhôm để sản xuất các chi tiết máy; các loạivật tư thiết bị điện để lắp giáp hệ thống điện và các vật tư thiết bị kỹ thuậtkhác dùng cho nội thất của xe, vv Đối với ngành sản xuất giấy phải tổ chứcthu mua và dự trữ nguồn nguyên liệu bột giấy, các loại hoá chất chuyêndùng, vv

- Sản phẩm công nghiệp có chu kỳ sống phụ thuộc vào sự phát triển củakhoa học kỹ thuật: Mỗi sản phẩm công nghiệp đều có một chu kỳ sống nhấtđịnh, sản phẩm công nghiệp có chu kỳ sống dài hay ngắn phụ thuộc vàonhững tiến bộ của khoa học kỹ thuật, khi khoa học kỹ thuật phát triển tạo racông nghệ sản xuất mới để sản xuất ra những sản phẩm có tính năng tác dụngtương đương nhưng có những ưu thế hơn về chất lượng, về tính tiện ích, vềgiá cả, về hình thực mẫu mà và về nguồn năng lượng sử dụng, vv thì nó sẽthay thế cho các sản phẩm sản xuất bằng công nghệ cũ Điển hình về tính

"chu kỳ sống" của sản công nghiệp là ngành sản xuất thiết bị điện tử, khi máythu hình mới ra đời thì sản phẩm đưa ra thị trường là các máy thu hình có mànhình đen trắng, sau một thời gian khi khoa học kỹ thuật phát triển người tanghiên cứu và cho ra đời công nghệ màn hình mầu thì các máy đen trắng dầndần bị mất chỗ đứng trên thị trường và nhường chỗ cho các máy thu hìnhmầu; khi khoa học phát triển, công nghệ màn hình phẳng ra đời thì hiện naycác máy thu hình có độ phân giải cao, âm thanh stereo màn hình phẳng đã vàđang thay thế các máy thu hình thế hệ cũ; hiện nay xu thế sản xuất máy thu

hình màn hình tinh thể lỏng đã ra đời và trong thời gian tới các máy thu hìnhtinh thể lỏng với tính năng nổi trội sẽ thay thế cho máy thu hình màn hìnhphẳng cồng kềnh hiện nay Tính "chu kỳ sống" là đặc tính khác biệt của sảnphẩm công nghiệp so với các sản phẩm của ngành nông nghiệp hoặc côngnghiệp khai thác.

- Sản phẩm do ngành công nghiệp sản xuất có tính thích nghi cao với tậpquán tiêu dùng của dân cư: Sản phẩm công nghiệp khi sản xuất đều tính đếnyếu tố tập quán tiêu dùng của dân cư nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu củangười tiêu dùng, phù hợp với điều kiện công việc, điều kiện kinh tế và phongtục tập quán của mỗi vùng Đặc tính này được thể hiện rõ nét với ngành côngnghiệp may mặc: sản phẩm may mặc tiêu thụ ở các vùng nông thôn phải đơngiản và có giá thành thấp hơn sản phẩm may mặc sản xuất để tiêu thụ ở thịtrường thành phố; sản phẩm may mặc cho phụ nữ tiêu thụ ở vùng dân cư theođạo hồi phải phải kín đáo, có màu sắc phù hợp với đặc điểm của những ngườitheo đạo hồi không thể thiết kế như trang phục của dân cư các vùng khác

III NHỮNG CÔNG VIỆC CÁN BỘ QUẢN LÝ SẢN XUẤT CẦN THỰC HIỆN VÀ HOÀN THÀNH

Từ những vấn đề lý luận về kinh doanh và doanh nghiệp kinh doanhtrong cơ chế thị trường; từ những đặc điểm và tính chất của sản phẩm côngnghiệp, có thể rút ra những công việc mà một cán bộ quản lý sản xuất côngnghiệp cần thực hiện để đạt được mục đích kinh doanh mong muốn là: Xâydựng phương án kế hoạch kinh doanh khoa học và hợp lý trên cơ sở nhữngnghiên cứu, dự đoán và phân tích một cách có hệ thống các thông tin liênquan tới sản phẩm, công nghệ sản xuất, tình hình cạnh tranh của các đối thủkhác vv; tổ chức thực hiện kế hoạch, điều phối việc thực hiện kế hoạch kinhdoanh và tổ chức kiểm tra việc thực hiện kế hoạch kinh doanh của doanhnghiệp

Công việc chủ yếu mà cán bộ quản lý doanh nghiệp cần làm khi xâydựng phương án kế hoạch kinh doanh, bao gồm:

- Xác định những mục tiêu cụ thể mà hoạt động kinh doanh của doanhnghiệp cần đạt được: Mục tiêu hoạt động quan trọng nhất mà một doanhnghiệp cần đạt được khi tổ chức hoạt động kinh doanh là mục tiêu về lợinhuận Khi thực hiện bất cứ một hoạt động kinh doanh nào cán bộ quản lýdoanh nghiệp phải trả lời được câu hỏi sẽ mang lại lợi ích kinh tế cho chủ sởhữu vốn là bao nhiêu khi đầu tư vào hoạt động kinh doanh đó ?, các hoạt độngtiếp theo chỉ được tiến hành khi câu trả lời là một lợi nhuận lớn hơn việc đầu

tư tương ứng vào một hoạt động khác Để trả lời được câu hỏi này cán bộquản lý phải tính toán, dự đoán những chi phí đầu tư cho hoạt động kinhdoanh và doanh thu sẽ thu được từ hoạt động kinh doanh đó, từ đó xác địnhkhoản lợi nhuận dự kiến có được của hoạt động kinh doanh

Mục tiêu lợi nhuận là mục tiêu hàng đầu cần được xác định cho mọi hoạtđộng kinh doanh của doanh nghiệp, tuy nhiên kinh doanh trong nền kinh tế thịtrường có sự quản lý của nhà nước, doanh nghiệp không thể bất chấp các vấn

đề chính trị xã hội và vấn đề môi trường Do vậy đồng thời với xác định mụctiêu về kinh tế, cán bộ quản lý doanh nghiệp phải xác định những mục tiêu vềchính trị xã hội cần đạt được phù hợp với các chính sách phát triển kinh tế -

xã hội của nhà nước (về phát triển kinh tế theo vùng, miền; về lao động vàviệc làm, .vv); phải xác định mục tiêu đạt được về chống ô nhiễm môitrường, bảo tồn các nguồn tài nguyên do những ảnh hưởng của quá trình sảnxuất sản phẩm và do những ảnh hưởng trong quá trình sử dụng sản phẩm

- Lựa chọn lĩnh vực kinh doanh và sản phẩm kinh doanh cho doanhnghiệp: Lựa chọn đúng lĩnh vực kinh doanh và sản phẩm kinh doanh là côngviệc có ý nghĩa quyết định để đạt được mục đích kinh doanh của doanhnghiệp Khi lựa chọn lĩnh vực kinh doanh và sản phẩm kinh doanh, cán bộquản lý doanh nghiệp phải thực hiện các công việc sau:

+ Căn cứ vào các văn bản quy phạm pháp luật của nhà nước, so sánh vớilĩnh vực kinh doanh và sản phẩm kinh doanh được lựa chọn để trả lời các câuhỏi: Lĩnh vực kinh doanh, sản phẩm kinh doanh được lựa chọn có bị cấm kinh