Công tác Quản lý nhà nước về hộ tịch tại Uỷ ban nhân dân quận Tây Hồ

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1 3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu 1 4. Lịch sử nghiên cứu đề tài 2 5. Phương pháp nghiên cứu 2 6. Đóng góp của đề tài 2 7. Cấu trúc của đề tài 3 Chương 1.LÝ LUẬN CHUNG CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH VÀKHÁI QUÁT VỀ ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN TÂY HỒ 4 1. 1. Lý luận chung về quản lý nhà nước về hộ tịch 4 1.1.1. Một số khái niệm cơ bản 4 1.1.2. Nội dung của quản lý nhà nước về hộ tịch 4 1.1.3. Vai trò của quản lý nhà nước về hộ tịch 5 1.1.4. Thẩm quyền quản lý nhà nước về hộ tịch 6 1.2. Khái quát về Ủy ban nhân dân quận Tây Hồ 8 1.2.1. Lịch sử hình thành và phát triển 8 1.2.2. Cơ cấu tổ chức của UBND quận 9 Tiểu kết 10 Chương 2:THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN TÂY HỒ (GIAI ĐOẠN 2011 – 2016) 11 2.1. Ban hành các văn bản quản lý nhà nước đối với hộ tịch 11 2.2.2. Phổ biến, giáo dục pháp luật về hộ tịch trên địa bàn quận 12 2.2.3. Hoạt động đăng ký hộ tịch trên địa bàn quận Tây Hồ 14 2.2.4. Tổ chức bộ máy quản lý hoạt động đăng ký hộ tịch 17 2.2.5. Giám sát, kiểm tra, thanh tra quá trình thực hiện quản lý hộ tịch trên địa bàn quận 17 Tiểu kết 18 Chương 3.ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH TẠI UỶ BAN NHÂN DÂN QUẬN TÂY HỒ 19 3.1. Đánh giá thực trạng việc thực hiện quản lý nhà nước về hộ tịch trên địa band quận Tây Hồ 19 3.1.1. Ưu điểm 19 3.1.2. Hạn chế và nguyên nhân 20 3.2. Giải pháp 23 3.2.1. Tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật về quản lý nhà nước trong lĩnh vực hộ tịch, tạo điều kiện để đổi mới cơ bản, toàn diện công tác quản lý hộ tịch. 23 3.2.2. Tiếp tục củng cố, kiện toàn, nâng cao năng lực các cán bộ, công chức làm công tác hộ tịch. 24 3.2.3. Cải tiến phương thức quản lý hộ tịch, xây dựng cơ sở dữ liệu thông tin hộ tịch thống nhất trên địa bàn Quận. 24 3.2.4. Tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính trong lĩnh vực đăng ký và quản lý hộ tịch. 25 3.2.5. Nâng cao hiểu biết của người dân về công tác hộ tịch 26 KẾT LUẬN 27 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 28 PHỤ LỤC 29

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, đề tài nghiên cứu “Công tác Quản lý nhà nước về hộ tịch tại

Uỷ ban nhân dân quận Tây Hồ” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi không sao

chép của bất cứ ai Tôi xin chịu mọi trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình

Người cam đoan

LỜI CẢM ƠN

Để bài tập lớn được hoàn thành, tôi xin gửi lời cảm ơn tới các cô, chú, anh,chị tại UBND quận Tây Hồ đã cung cấp tài liệu, số liệu cần thiết để tôi bổ sungvào bài tập Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS Lê Thị Hiền – GVKhoa Văn hóa - Thông tin và Xã hội đã tận tình chỉ bảo, giúp đỡ tôi trong quá trìnhhọc tập cũng như quá trình làm bài tập kết thúc học phần

Với điều kiện thời gian cũng như kinh nghiệm còn hạn chế, bài tập lớnkhông thể tránh khỏi được những sai sót Tôi rất mong nhận được sự chỉ bảo, đónggóp ý kiến của các thầy, cô để bài tập được hoàn thiện hơn và phục vụ tốt hơn chocông tác thực tế sau này

Xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1

3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu 1

4 Lịch sử nghiên cứu đề tài 2

5 Phương pháp nghiên cứu 2

6 Đóng góp của đề tài 2

7 Cấu trúc của đề tài 3

Chương 1 LÝ LUẬN CHUNG CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH VÀ KHÁI QUÁT VỀ ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN TÂY HỒ 4

1 1 Lý luận chung về quản lý nhà nước về hộ tịch 4

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản 4

1.1.2 Nội dung của quản lý nhà nước về hộ tịch 4

1.1.3 Vai trò của quản lý nhà nước về hộ tịch 5

1.1.4 Thẩm quyền quản lý nhà nước về hộ tịch 6

1.2 Khái quát về Ủy ban nhân dân quận Tây Hồ 8

1.2.1 Lịch sử hình thành và phát triển 8

1.2.2 Cơ cấu tổ chức của UBND quận 9

Tiểu kết 10

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN TÂY HỒ (GIAI ĐOẠN 2011 – 2016) 11

2.1 Ban hành các văn bản quản lý nhà nước đối với hộ tịch 11

2.2.2 Phổ biến, giáo dục pháp luật về hộ tịch trên địa bàn quận 12

2.2.3 Hoạt động đăng ký hộ tịch trên địa bàn quận Tây Hồ 14

2.2.4 Tổ chức bộ máy quản lý hoạt động đăng ký hộ tịch 17

2.2.5 Giám sát, kiểm tra, thanh tra quá trình thực hiện quản lý hộ tịch trên địa

bàn quận 17

Tiểu kết 18

Chương 3 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH TẠI UỶ BAN NHÂN DÂN QUẬN TÂY HỒ 19

3.1 Đánh giá thực trạng việc thực hiện quản lý nhà nước về hộ tịch trên địa band quận Tây Hồ 19

3.1.1 Ưu điểm 19

3.1.2 Hạn chế và nguyên nhân 20

3.2 Giải pháp 23

3.2.1 Tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật về quản lý nhà nước trong lĩnh vực hộ tịch, tạo điều kiện để đổi mới cơ bản, toàn diện công tác quản lý hộ tịch 23

3.2.2 Tiếp tục củng cố, kiện toàn, nâng cao năng lực các cán bộ, công chức làm công tác hộ tịch 24

3.2.3 Cải tiến phương thức quản lý hộ tịch, xây dựng cơ sở dữ liệu thông tin hộ tịch thống nhất trên địa bàn Quận 24

3.2.4 Tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính trong lĩnh vực đăng ký và quản lý hộ tịch 25

3.2.5 Nâng cao hiểu biết của người dân về công tác hộ tịch 26

KẾT LUẬN 27

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 28

PHỤ LỤC 29

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Việt Nam là nước đi theo con đường nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa,

mà ở đó, pháp luật được xem là tối thượng, mọi hoạt động của xã hội, hành vi củacon người luôn luôn phải tuân thủ theo pháp luật Vì vậy, nhà nước đã thiết lập ramột hệ thống pháp luật chặt chẽ, trước tiên là để quản lý trật tự xã hội, sau là đểbảo vệ cho chính những con người sống trong xã hội đó không bị áp bức, bóc lột,bất công, đem lại sự công bằng, bình đẳng cho tất cả mọi người

Một trong những vấn đề liên quan mật thiết đến từng cá nhân từ khi sinh rađến khi mất đi là các thông tin về hộ tịch như tên, tuổi, quê quán, mã số định danh

cá nhân, Vì vậy, nhà nước có trách nhiệm quản lý vấn đề này thống nhất từ cấpTrung ương đến cơ sở

Là sinh viên chuyên ngành Luật, tác giả hiểu được tầm quan trọng của vấn

đề đối với mỗi cá nhân và toàn xã hội Chính vì những lý do trên tác giả đã quyết

định chọn đề tài “Công tác Quản lý nhà nước về hộ tịch tại Uỷ ban nhân dân quận Tây Hồ” để làm đề tài thi hết học phần Nghiên cứu khoa học.

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý nhà nước về hộ tịch tại Ủy bannhân dân quận Tây Hồ

- Phạm vi nghiên cứu: Tại Uỷ ban nhân dân quận Tây Hồ từ năm 2011 –2016

3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục tiêu nghiên cứu: Trình bày, đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà

nước về hộ tịch tại Ủy ban nhân dân quận Tây Hồ, qua đó đề ra những giải pháp đểnâng cao hiệu quả

- Nhiệm vụ nghiên cứu:

 Xây dựng cơ sở lí luận của công tác quản lý nhà nước về hộ tịch;

 Tìm hiểu thực trạng của công tác quản lý nhà nước về hộ tịch trên địaquận Tây Hồ;

 Đề ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về

hộ tịch trên địa bàn quận.

4 Lịch sử nghiên cứu đề tài

Đã có nhiều bài nghiên cứu, các luận văn, bài báo tạp chí đề cập đến hộ tịch

và các chính sách thực hiện hộ tịch, trong thời gian qua như:

- Bộ Tư pháp (2006), “Hướng dẫn nghiệp vụ Đăng ký và quản lý hộ tịch”,NXB Tư pháp, Hà Nội;

- Phạm Trọng Cường (2004), “Về quản lý hộ tịch”, NXB Chính trị quốc gia,

Hà Nội;

- Trần Văn Quảng (2006), “Nâng cao năng lực đội ngũ công chức, tư pháp –

hộ tịch trong giai đoạn hiện nay”, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật

- Vũ Đình Tuấn Phương (2005), “Cơ quan nhà nước cần tôn trọng quyềnyêu cầu cấp phiếu lý lịch tư pháp của công dân”, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật

Và nhiều công trình nghiên cứu khoa học khác nhau nữa ở những phươngdiện và cấp độ khác nhau về quản lý hộ tịch Tuy nhiên, chưa có công trình nàonghiên cứu về hộ tịch tại quận Tây Hồ ở thời điểm hiện tại

5 Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu và hoàn thành đề tài nghiên cứu tôi đã sử dụng các phươngpháp sau: Phương pháp nghiên cứu tài liệu; Phương pháp phân tích – tổng hợp;Phương pháp điều tra, lấy số liệu và các phương pháp hỗ trợ khác

6 Đóng góp của đề tài

Đề tài hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về hộ tịch và quản lý nhànước đối với hộ tịch; đánh giá thực trạng về quản lý hộ tịch ở quận Tây Hồ trongthời gian qua, từ đó nêu lên những giải pháp để đóng góp phần nào nâng cao hiệulực, hiệu quả của quản lý nhà nước về hộ tịch ở quận Tây Hồ

Các kết quả nghiên cứu của bài có thể làm cơ sở để các cấp chính quyền ởquận cũng như các phường thuộc quận nghiên cứu, vận dụng vào thực tế quản lý

hộ tịch Bài nghiên cứu cũng có thể là tài liệu cho các nghiên cứu về quản lý hộtịch sau này của sinh viên trong và ngoài trường

7 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục thì đề tài gồm 03chương:

Chương 1: Lý luận chung của Quản lý nhà nước về hộ tịch và khái quát về

Ủy ban nhân dân quận Tây Hồ

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về hộ tịch tại Uỷ ban nhân dân quậnTây Hồ

Chương 3: Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước

về hộ tịch tại Uỷ ban nhân dân quận Tây Hồ

Chương 1

LÝ LUẬN CHUNG CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH VÀ

KHÁI QUÁT VỀ ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN TÂY HỒ

1 1 Lý luận chung về quản lý nhà nước về hộ tịch

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

Quản lý là một hoạt động phức tạp và có nhiều chức năng Quản lý ở góc độquản lý học là sự tác động có tổ chức có hướng đích của chủ thể quản lý lên đốitượng quản lý nhằm hướng hành vi của đối tượng đạt mục tiêu đã định trước

Quản lý được thực hiện bằng tổ chức và quyền uy Có tổ chức thì mới phânđịnh rõ ràng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ của những ngườitham gia hoạt động Có quyền uy thì mới đảm bảo sự phục tùng của cá nhân đốivới tổ chức, quyền uy là phương tiện quan trọng để chủ thể quản lý điều khiển, chỉđạo cũng như bắt buộc các đối tượng quản lý thực hiện các yêu cầu, mệnh lệnh củamình

Quản lý nhà nước (QLNN) là dạng quản lý xã hội Chính vì nó là dạng quản

lý xã hội nên nó có đặc trưng của quản lý xã hội

Hộ tịch là những sự kiện được quy định trong luật, xác định tình trạng nhânthân của cá nhân từ khi sinh ra đến khi chết

QLNN về hộ tịch là hoạt động quản lý con người, hoạt động quản lý hộ tịchhướng đến đối tượng quản lý là các đặc điểm nhân thân làm nên căn cước của mỗi

cá nhân

Quản lý hộ tịch (QLHT) là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên của chínhquyền các cấp nhằm theo dõi thực trạng và sự biến động về hộ tịch, trên cơ sở đóbảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân và gia đình

1.1.2 Nội dung của quản lý nhà nước về hộ tịch

Nội dung QLNN về hộ tịch được xác định cụ thể trong hệ thống các quyphạm pháp luật về đăng ký và quản lý hộ tịch hiện hành nhằm điều chỉnh các quan

hệ về hộ tịch phục vụ hoạt động QLNN

Xét về khía cạnh pháp lý có thể thấy, hiện nay các quy phạm pháp luật quyđịnh cụ thể, chi tiết về quản lý hộ tịch không còn dừng lại ở mức Nghị định của

Chính phủ, Thông tư hướng dẫn do Bộ Tư pháp ban hành như trước đây nữa màvấn đề này đã được quy định trong văn bản Luật (Luật Hộ tịch năm 2014) do Quốchội ban hành Như vậy, có thể thấy tính ổn định trong pháp luật về QLHT đã caohơn và sẽ ít bị sửa đổi, bổ sung hơn so với trước đây

Công tác QLNN về hộ tịch được thực hiện và đánh giá thông qua các hoạtđộng của UBND các cấp như:

- Ban hành hoặc trình cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạmpháp luật về hộ tịch;

- Phổ biến, giáo dục pháp luật về hộ tịch;

- Thực hiện đăng ký hộ tịch;

- Tổ chức bộ máy quản lý hoạt động đăng ký hộ tịch;

- Thanh tra, kiểm tra, giám sát, quá trình thực hiện quản lý hộ tịch

1.1.3 Vai trò của quản lý nhà nước về hộ tịch

Hộ tịch là những sự kiện được quy định trong luật, xác định tình trạng nhânthân của cá nhân từ khi sinh ra đến khi chết; việc đăng ký hộ tịch là việc của cơquan nhà nước có thẩm quyền nhằm xác định các sự kiện: sinh; kết hôn; tử; nuôicon nuôi; giám hộ; nhận cha, mẹ, con; thay đổi, cải chính, bổ sung, điều chỉnh hộtịch; xác định lại dân tộc; xác định lại giới tính Đồng thời, căn cứ vào quyết địnhcủa cơ quan nhà nước có thẩm quyền ghi vào sổ hộ tịch các việc: xác định cha, mẹ,con; thay đổi quốc tịch; ly hôn; huỷ việc kết hôn trái pháp luật; chấm dứt việc nuôicon nuôi Giấy tờ hộ tịch do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho cá nhân theoquy định của pháp luật về hộ tịch là căn cứ pháp lý xác nhận sự kiện hộ tịch của cánhân đó

Quản lý hộ tịch là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên của chính quyền cáccấp nhằm theo dõi thực trạng và sự biến động về hộ tịch, trên cơ sở đó bảo vệ cácquyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân và gia đình Đồng thời, góp phần xây dựngchính sách về kinh tế, xã hội, an ninh và quốc phòng, dân số và kế hoạch hoá giađình Mọi sự kiện hộ tịch phải được đăng ký kịp thời chính xác, mỗi một sự kiện

hộ tịch chỉ được đăng ký ở một nơi theo đúng thẩm quyền quy định Cơ quan quản

lý hộ tịch cấp trên phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn, chỉ đạo đối

với cơ quan quản lý hộ tịch cấp dưới, trường hợp phát hiện thấy sai phạm phảichấn chỉnh và xử lý kịp thời Xác định được vai trò quan trọng của việc đăng ký,quản lý hộ tịch nên ngay từ tháng 01 năm 1961, Hội đồng Chính phủ đã ban hànhNghị định số 04/CP ngày 16/01/1961 về ban hành điều lệ đăng ký hộ tịch Từ đóđến nay, các chính sách về hộ tịch thường xuyên được điều chỉnh, bổ sung và thaythế cho phù hợp với tình hình phát triển của đất nước.

1.1.4 Thẩm quyền quản lý nhà nước về hộ tịch

Quản lý hộ tịch là một nội dung QLNN trong lĩnh vực hành chính tư pháp,

do vậy, chủ thể quản lý cao nhất đối với hoạt động này là Chính phủ - cơ quanhành chính nhà nước cao nhất của nước ta Tuy nhiên, với vị trí pháp lý là cơ quanđứng đầu hệ thống hành pháp, có quyền quyết định tối cao đối với việc giải quyếtmọi vấn đề thuộc địa hạt quản lý nhà nước trong lĩnh vực, trên phạm vi toàn quốc(trừ những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội,Chủ tịch nước), Chính phủ được coi là chủ thể quản lý đặc biệt Xét về tính chấthoạt động, hoạt động quản lý của Chính phủ được thực hiện theo chế độ lãnh đạotập thể, hoạt động quản lý trên từng lĩnh vực đều phải thông qua các cơ quan quản

lý nhà nước chuyên ngành thuộc cơ cấu của Chính phủ (Bộ, cơ quan ngang bộ) Từnăm 1987 về trước, Bộ Nội vụ là cơ quan giúp Hội đồng Bộ trưởng thực hiện việcquản lý hộ tịch thống nhất trên toàn quốc Từ năm 1987 đến nay, nhiệm vụ nàyđược chuyển giao cho Bộ Tư pháp và Ủy ban nhân dân các cấp trên cơ sở Nghịđịnh số 219/HĐBT ngày 20/11/1987 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ)

Kể từ sau thời điểm nói trên, hệ thống cơ quan quản lý hộ tịch ở nước tađược tổ chức theo nguyên tắc kết hợp quản lý theo ngành và theo lãnh thổ Theo

đó, tương ứng với mỗi cơ quan quản lý có thẩm quyền chung ở một cấp hành chínhthì có một cơ quan chuyên ngành cùng cấp làm nhiệm vụ giúp cơ quan quản lýthẩm quyền chung thực hiện quản lý hộ tịch Nguyên tắc tổ chức hệ thống quản lý

hộ tịch này được duy trì ổn định từ khi xây dựng hệ thống quản lý hộ tịch theoNghị định số 83/1998/NĐ-CP đến Nghị định 158/2005/NĐ-CP và đến nay là Luật

Hộ tịch năm 2014 Tuy nhiên, việc phân cấp chức năng, thẩm quyền của từng loại

cơ quan trong hệ thống quản lý hộ tịch từ Nghị định 83/1998/NĐ-CP đến Nghị

định 158/2005/NĐ-CP và đến Luật Hộ tịch năm 2014 đã có nhiều điểm mới cơbản Hệ thống cơ quan quản lý hộ tịch theo Nghị định 158/2005/NĐ-CP có thểđược biểu diễn bằng sơ đồ (PL1 – tr )

So với Nghị định số 83/1998/NĐ-CP điểm khác biệt cơ bản của hệ thốngquản lý hộ tịch theo Nghị định số 158/2005/NĐ-CP thể hiện rõ ở sự bổ sung thêmchức năng đăng ký hộ tịch cho hai cơ quan, đó là Sở Tư pháp và Ủy ban nhân dâncấp huyện Như vậy, hệ thống quản lý hộ tịch từ chỗ chỉ có ba cơ quan có thẩmquyền đăng ký hộ tịch (theo Nghị định 83/1998/NĐ-CP) thì đến Nghị định158/2005/NĐ-CP đã gồm năm cơ quan có thẩm quyền quản lý và đăng ký hộ tịch,

do đó cũng có sự thay đổi quan trọng, thể hiện sâu sắc ở sự vận dụng tư duy mới

về cải cách hành chính và tổ chức bộ máy “Phân cấp quản lý hành chính nhà nước giữa trung ương và địa phương nhằm quy định rõ ràng, cụ thể nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm của mỗi cấp trong hệ thống hành chính Nhà nước; phát huy tính năng động, sáng tạo, quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của mỗi cấp chính quyền địa phương trong giải quyết công việc cho dân nhanh chóng, thuận lợi, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội ở từng địa phương và của cả nước”.

Đây là một mục tiêu quan trọng mà Chương trình tổng thể cải cách hành

chính Nhà nước hướng tới với lộ trình đã được xác định cụ thể “Đến năm 2005, về

cơ bản xác định xong và thực hiện được các quy định mới về phân cấp quản lý hành chính nhà nước giữa trung ương và địa phương, giữa các cấp chính quyền địa phương; định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và tổ chức bộ máy chính quyền ở đô thị và nông thôn”.

Trên cơ sở định hướng này, Nghị định 158/2005/NĐ-CP đã thực hiện sựphân cấp mạnh mẽ theo hướng chuyển giao một số loại việc trước đây thuộc thẩmquyền đăng ký hộ tịch của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cho Sở Tư pháp, Ủy ban nhândân cấp huyện và Ủy ban nhân dân cấp xã Đây được coi là điểm mốc đánh dấu sựvận dụng một tư duy mới về phân cấp quản lý nhà nước trong công tác hộ tịch

“việc nào, cấp nào thực hiện tốt hơn thì giao cho cấp đó”, đồng thời cũng thể hiện

sự đánh giá cao hơn về khả năng đảm nhận những nhiệm vụ ngày càng phức tạp

hơn của hệ thống Ủy ban nhân dân xã và Ủy ban nhân dân huyện.

Về cơ bản, cách tổ chức bộ máy quản lý hộ tịch của Nghị định158/2005/NĐ-CP giống với cách tổ chức quản lý hộ tịch trong Luật Hộ tịch năm

2014 Nhưng thẩm quyền quản lý hộ tịch trong Luật Hộ tịch của các cơ quan trong

hệ thống quản lý hộ tịch được phân định rõ ràng hơn

1.2 Khái quát về Ủy ban nhân dân quận Tây Hồ

1.2.1 Lịch sử hình thành và phát triển

Quận Tây Hồ được thành lập theo Nghị định 69–CP của Thủ tướng Chínhphủ và chính thức đi vào hoạt động ngày 28 tháng 10 năm 1995 Quận Tây

Hồ thành lập trên cơ sở các phường: Bưởi, Thuỵ Khê, Yên Phụ của quận Ba Đình

và các xã: Tứ Liên, Nhật Tân, Quảng An, Xuân La, Phú Thượng của huyện TừLiêm Đơn vị hành chính gồm 8 phường (Bưởi, Thụy Khuê, Yên Phụ, Tứ Liên,Nhật Tân, Quảng An, Xuân La, Phú Thượng) với diện tích tự nhiên 2.401 ha dân

số gần 109.163 người (năm 2005) Quận nằm ở phía Tây Bắc của nội thành HàNội, quận Tây Hồ được xác định là trung tâm dịch vụ - du lịch, trung tâm văn hoá,

là vùng bảo vệ cảnh quan thiên nhiên của Thủ đô Hà Nội Tây Hồ là vùng đất cổ

có 62 di tích văn hóa lịch sử, trong đó có 31di tích được xếp hạng di tích quốc gianhư: chùa Trấn Quốc, Phủ Tây Hồ, chùa Vạn Niên, chùa Tảo Sách, chùa KimLiên… Ngoài ra, quận Tây Hồ còn có cả vùng cảnh quan Hồ Tây - một hồ nướcngọt lớn nhất của thủ đô Hà Nội, với diện tích khoảng 526 ha được coi là “lá phổicủa Thành phố”; hồ Quảng Bá và công viên nước Hồ Tây

Quận Tây Hồ có rất nhiều địa điểm nổi tiếng như: làng hoa Nghi Tàm, làngđào Nhật Tân… Đây cũng là điểm mạnh và tiềm năng quý báu góp phần tạo điềukiện cho sự phát triển của Quận Bên cạnh đó cũng gặp không ít khó khăn như: làQuận được mới thành lập, cơ sở hạ tầng kĩ thuật đô thị còn yếu, không đồng bộ,một phần lớn dân cư chưa quen nếp sống đô thị, các hoạt động dịch vụ thương mạimới đang phát triển, tập quán sinh hoạt của nhân dân vẫn mang tính nông thôn làng

xã Trong khi đó dân số có trình độ tăng nhanh, số lượng người ngoại tỉnh cư trútrên địa bàn cũng khá đông nên sức ép về cơ sở hạ tầng cũng như các vấn đề phục

vụ dân sinh,vấn đề lao động, việc làm và các vấn đề xã hội nảy sinh ngày càng lớnvới quận

Xác định rõ những thuận lợi và khó khăn, Quận ủy – HĐND – UBND Quận

Tây Hồ đã tập trung kiện toàn củng cố nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước trên tất

cả các lĩnh vực, trong đó nâng cao hiệu quả hơn nữa về công tác hộ tịch được quậnhết sức quan tâm

1.2.2 Cơ cấu tổ chức của UBND quận

* Về nhân sự (Nhiệm kỳ 2016 – 2021)

Chủ tịch: Đỗ Anh Tuấn

Phó chủ tịch: Nguyễn Lê Hoàng; Nguyễn Đình Khuyến; Phạm Xuân Tài

Ủy viên: Dương Thị An; Lê Quang Chính; Nguyễn Việt Cường; Lê TrungĐức; Nguyễn Minh Hải; Dương Việt Hùng; Nguyễn Văn Kha; Phùng Anh Lê; LêHoài Nam; Phan Tuấn Ngọc; Chu Thị Minh Tân; Võ Bích Thủy; Lê Hồng Vũ

Cơ cấu tổ chức của UBND quận Tây Hồ bao gồm 01 Chủ tịch và 03 PhóChủ tịch và các ủy viên giúp việc cho Chủ tịch quận

* Về biên chế nhân sự

UBND quận bao gồm: Tất cả các lãnh đạo HĐND, UBND và các phòng.Trong đó, tổng số cán bộ công chức, viên chức, nhân viên văn phòng là 41 đồngchí (biên chế và chỉ tiêu hợp đồng là 26 người, hợp đồng ngắn hạn là 15 người ).Với độ tuổi trung bình là 35 Trong đó, tổng số cán bộ nhân viên nữ là 17 chiếm tỉ

* Về cơ quan chuyên môn trực thuộc quận

UBND quận gồm có 13 phòng ban chuyên môn bao gồm:

Ngoài ra, Quận còn có các Hội như: Hội chữ thập đỏ, Hội người cao tuổi,Hội nông dân và các đội bao gồm: Đội Quản lý thị trường, Đội thanh tra giaothông chính, Đội thi hành án.

* Sơ đồ bộ máy của UBND quận Tây Hồ (PL 2 – tr)

Tiểu kết

Chương này tôi trình bày khái quát những vấn đề lí luận chung về công tácquản lý nhà nước về hộ tịch Trong đó, tôi đi nghiên cứu sâu vào các nội dung sau:Một số khái niệm cơ bản, nội dung cũng như vai trò của công tác quản lý nhà nước

về hộ tịch, thẩm quyền quản lý nhà nước về hộ tịch Ngoài ra, nêu một vài nét kháiquát về Ủy ban nhân dân quận Tây Hồ cũng như cơ cấu tổ chức của quận nhiệm kỳ

2016 – 2021

Chương 2:

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH TẠI ỦY BAN NHÂN

DÂN QUẬN TÂY HỒ (GIAI ĐOẠN 2011 – 2016) 2.1 Ban hành các văn bản quản lý nhà nước đối với hộ tịch

Để việc đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn quận được thực hiện đúngquy định của pháp luật, UBND quận hàng năm đều ban hành kế hoạch trong tâmcông tác tư pháp Chẳng hạn, kế hoạch số 18/KH-UBND ngày 26/01/2016 củaUBND quận về trọng tâm công tác tư pháp trên địa bàn quận năm 2016, nhằmcủng cố và nâng cao vai trò trách nhiệm của ngành tư pháp từ quận đến cơ sở trongcông tác quản lý nhà nước trên địa bàn quận Xây dựng đội ngũ cán bộ tư pháptrong sạch, vững mạnh theo hướng nâng cao đạo đức công vụ, chuyên nghiệp, hiệnđại; tập trung thực hiện tốt các nhiệm vụ công tác tư pháp để phục vụ một cáchhiệu quả những nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội của quận; đảm bảo thực hiệnmột cách đồng bộ, có hiệu quả công tác tư pháp trên địa bàn trong đó quận, trong

đó có công tác hộ tịch để UBND các phường xây dựng kế hoạch và triển khai thựchiện, trong đó có công tác đăng ký và quản lý hộ tịch UBND quận yêu cầu làm tốtcông tác tuyền truyền pháp luật đăng lý và quản lý hộ tịch, thực hiện tốt đăng ký vàquản lý hộ tịch thuộc thẩm quyền của UBND xã, phường theo đúng quy định tạiLuật Hộ tịch năm 2014 và Nghị định số 123/2015/NĐ-CP của Chính phủ ngày15/11/2015 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật hộ tịch, chỉđạo UBND các phường tiếp tục cải tiến phong cách, lề lối làm việc của cán bộ tưpháp hộ tịch, cán bộ công chức của phòng tư pháp, đáp ứng các việc về hộ tịch vềthẩm quyền, giao cho Phòng tư pháp tăng cường kiểm tra, hướng dẫn UBND cácphường giải quyết các việc về đăng ý và quản lý hộ tịch, kịp thời giải quyết cácvướng mắc trong tổ chức thực hiện, xây dựng kế hoạch kiểm tra công tác hộ tịchcác phường, xây dựng kế hoạch kiểm tra công tác hộ tịch, quản lý, sử dụng cấpphát các loại sổ hộ tịch, biểu mẫu hộ tịch do Bộ Tư pháp phát hành đúng quy định

Về công tác xây dựng, thẩm định các văn bản QPPL: Với mục tiêu đảm bảo100% các văn bản QPPL được ban hành đều được cơ quan Tư pháp thẩm định,trong năm 2016, phòng Tư pháp đã tiến hành thẩm định 01 văn bản QPPL của

UBND quận: “Quyết định quy định Chế độ họp trong hoạt động của các cơ quanhành chính Nhà nước quận Tây Hồ” Đồng thời để nâng cao chất lượng công tácban hành văn bản QPPL của quận, thực hiện ý kiến chỉ đạo của HĐND, UBNDquận, phòng Tư pháp đã thực hiện việc đóng góp ý kiến vào dự thảo các Nghịquyết QPPL do HĐND ban hành tại các kỳ họp Thực hiện việc đóng góp ý kiếnvào 12 văn bản do các cơ quan chuyên môn khác thuộc UBND quận soạn thảo.

Về công tác kiểm tra và tự kiểm tra văn bản:

- Công tác tự kiểm tra được thực hiện theo định kỳ 06 tháng một lần UBNDquận đã giao cho Văn phòng HĐND - UBND quận và bộ phận lưu trữ của UBNDquận cung cấp danh mục và các các văn bản cho phòng Tư pháp thực hiện việckiểm tra văn bản theo quy định Trong quá trình tự kiểm tra, phòng Tư pháp nhậnthấy nhìn chung các văn bản QPPL do HĐND và UBND quận ban hành đều cótính hợp hiến, hợp pháp và tính khả thi trong thực tiễn, đã cụ thể hóa các quy địnhcủa Nhà nước để các tổ chức, cá nhân thực hiện trên địa bàn quận Hầu hết, cácvăn bản khi ban hành đã tuân thủ quy định của Luật ban hành văn bản quy phạmpháp luật của HĐND, UBND năm 2008 và nên chưa có văn bản nào phải lập hồ

sơ xử lý

2.2.2 Phổ biến, giáo dục pháp luật về hộ tịch trên địa bàn quận

Trong những năm qua cấp ủy, chính quyền các phường luôn quan tâm đếncông tác Tư pháp – hộ tịch, đến nay đã có 08/08 phường bố trí 02 công chức Tưpháp – Hộ tịch đủ năng lực chuyên môn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, Hội đồngtuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật và đội ngũ tuyên truyền viên thườngxuyên được củng cố kiện toàn, chất lượng chuyên môn công tác Tư pháp – Hộ tịchcủa UBND các phường đã có nhiều chuyển biến tích cực góp phần vào việc pháttriển kinh tế - xã hội và giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn phường, quận

- Các hình thức phổ biến giáo dục pháp luật được tập trung chủ yếu: tổ chứccác hội nghị, tổ chức các buổi tọa đàm, nói chuyện chuyên đề, biên soạn sổ taypháp luật; biên soạn các tờ rơi, tờ gấp tuyên truyền pháp luật; tuyên truyền qua hệthống loa truyền thanh của UBND các phường, duy trì tổ chức “Ngày pháp luật”trên địa bàn,

- Nội dung tuyên truyền trong tập trung vào các vấn đề sau: Hiến pháp năm2013; Luật Đất đai; Luật thực hành, tiết kiệm, chống lãng phí; Luật Hôn nhân vàgia đình; Luật Công chứng; Luật Hộ tịch; Luật Nhà ở; Luật căn cước công dân;Luật Quốc tịch; Luật bảo vệ môi trường; Luật thi hành án dân sự; Luật giáo dụcnghề nghiệp; pháp luật về cải cách hành chính; pháp luật về xử lý vi phạm hànhchính Ngoài ra, Phòng Tư pháp đã tham mưu UBND quận chỉ đạo các ngànhthành viên Hội đồng phối hợp PBGDPL quận phổ biến các luật mới ban hành như:Luật Doanh nghiệp, Luật Bảo hiểm xã hội,… tới các doanh nghiệp, cán bộ côngchức và nhân dân trên đại bàn Tổ chức 05 hội nghị tập huấn cho đại biểu HĐND,cán bộ công chức cấp quận, phường và nhân dân trên địa bàn, như: Luật hôn nhân

và gia đình, Luật Tổ chức chính quyền địa phương,…Tổ chức tốt cuộc thi “Tìmhiểu Hiến pháp nước CHXHCNVN” và tuyên truyền sâu rộng về ý nghĩa của cuộcthi đến toàn thể đội ngũ cán bộ, công chức và nhân dân trên đại bàn Tiếp nhận vàcấp phát các tài liệu tuyên truyền do Sở Tư pháp ban hành đến các thành viên Hộiđồng phối hợp PBGDPL, UBND các phường và nhân dân trên địa bàn

- Tiếp tục duy trì và tổ chức các điểm tuyên truyền pháp luật, kiểm tra,

hướng dẫn việc thực hiện “Ngày pháp luật” trên địa bàn 08 phường Đổi mới mô

hình tổ chức “Ngày pháp luật” trên địa bàn quận với nhiều hình thức và nội dung

phong phú Thực hiện Kế hoạch của của UBND Thành phố, phòng Tư pháp đãtham mưu UBND quận ban hành kế hoạch số 181/KH-UBND(TP) ban hành ngày13/10/2016 về tổ chức “Ngày pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa ViệtNam” trên địa bàn quận Tây Hồ

- Ngoài ra, để thực hiện mục tăng cường công tác tuyên tuyền phổ biến pháp luậtsâu rộng đến từng người dân, hộ gia đình, phòng Tư pháp tiếp tục chủ trì việc biên soạncho phát hành cuốn số tay pháp luật số 16 (năm 2016)

- Triển khai thực hiện Quyết định số 09/2013/QĐ-TTg ngày 24/01/2013 củaThủ tướng Chính phủ ban hành quy định về chuẩn tiếp cận pháp luật của ngườidân tại cơ sở và Kế hoạch số 34/KH-UBND của Thành phố, UBND Quận đã banhành kế hoạch triển khai thực hiện, thành lập Hội đồng đánh giá chuẩn tiếp cậnpháp luật cấp quận và cấp phường, tiến hành rà soát, đánh giá thực trạng và tiêu

chí đã đạt, tiêu chí chưa đạt, đề ra các biện pháp khắc phục để đạt chuẩn tiếp cậnpháp luật, qua chấm điểm, tự đánh giá 08/08 phường đạt tiêu chí theo quy định

- Về công tác xây dựng tủ sách pháp luật: tủ sách pháp luật của UBND quậnđược đặt tại phòng Tư pháp còn các phòng ban chuyên môn khác thuộc quận đềuđược trang bị tử sách pháp luật hoặc ngăn sách pháp luật riêng tại đơn vị 100%các phường đều duy trì thực hiện tốt việc quản lý và khai thác tủ sách pháp luật, cóquy chế thực hiện, mỗi tủ sách thường xuyên có từ 100 đến 150 đầu sách còn hiệulực, hàng năm phòng đều tham mưu UBND Quận chỉ đạo các phường tiến hành ràsoát loại bỏ sách hết hiệu lực, bổ sung đầu sách mới Mỗi năm quận và từngphường đều đầu tư 2 triệu đồng để bổ sung đầu sách mới

- Về công tác hòa giải: nhằm tiếp tục phát huy có hiệu quả công tác hòa giải

cơ sở, UBND quận đã giao cho phòng Tư pháp tiếp tục chỉ đạo, hướng dẫn cácphường củng cố, kiện toàn lại đội ngũ hoà giải viên, tuyên truyền viên pháp luật saukhi thực hiện Quyết định số 7053 ngày 20/11/2013 của UBND Thành phố Hà Nội

về việc ban hành đề án kiện toàn thôn, tổ dân phố trên địa bàn thành phố Hà Nội chophù hợp với địa bàn khu dân cư Các tổ hoà giải hoạt động ổn định và có hiệu quả.Việc tổ chức hòa giải tại các tổ hòa giải và UBND các phường được thực hiệnnghiêm túc, đúng quy định của Luật Hòa giải Nhờ làm tốt công tác tuyên truyền,phổ biến giáo dục pháp luật nên số vụ việc mâu thuẫn trong nội bộ cộng đồng dân

cư đã giảm: tổng số vụ việc tiếp nhận hòa giải: 103 vụ việc, số vụ việc hòa giảithành: 84 vụ việc, số vụ việc hòa giải không thành là: 19 vụ việc, tỷ lệ hoà giải thànhđạt 86.5%

2.2.3 Hoạt động đăng ký hộ tịch trên địa bàn quận Tây Hồ

Kết quả thống kê cho thấy, việc tổ chức thực hiện đăng ký hộ tịch tại UBNDquận Tây Hồ như sau:

- Tổ chức đăng ký hộ tịch từ năm 2011 đến năm 2016 (PL3, PL4 – tr)

* Năm 2011

+ Đăng ký khai sinh: 1.800 trường hợp

 Đúng hạn: 1.647 trường hợp