TÍCH CỰC HOÁ HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ

Tích cực là một nét của tính cách, được thể hiện qua hànhđộng, thái độ hăng hái của chủ thể, khi thực hiện công việc một cách khoa học, nhằmđạt được mục đích cuối cùng và qua đó, bản thâ

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA VẬT LÍ 

TIỂU LUẬN

TÍCH CỰC HOÁ HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ

PGS TS.Lê Văn Giáo 1 Hà Thị Kim Anh

2 Trần Thị Thanh Bình

3 Lê Thanh Bình

4 Nguyễn Huy Cường

5 Nguyễn Văn Điển

Huế, năm 2017

MỤC LỤC

I CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC DẠY HỌC TÍCH CỰC THEO HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM

1 Một số vấn đề về phương pháp dạy học tích cực

Hoạt động là một khái niệm triết học, đó là một trong những phạm trù quan trọngcủa tâm lý học, hoạt động được xem như là sự đáp ứng của chủ thể trước tác động củanhững tác động bên ngoài Tích cực là một nét của tính cách, được thể hiện qua hànhđộng, thái độ hăng hái của chủ thể, khi thực hiện công việc một cách khoa học, nhằmđạt được mục đích cuối cùng và qua đó, bản thân chủ thể có một bước chuyển mình.Tích cực hoá hoạt động học tập là sự phát triển ở mức độ cao hơn trong tư duy, đòihỏi một quá trình hoạt động "bên trong" hết sức căng thẳng với một nghị lực cao củabản thân, nhằm đạt được mục đích là giải quyết vấn đề cụ thể nêu ra Tính tích cực tronghoạt động nhận thức của học sinh thể hiện ở những hoạt động trí tuệ là tập trung suynghĩ để trả lời câu hỏi nêu ra, kiên trì tìm cho được lời giải hay của một bài toán khócũng như hoạt động chân tay là say sưa lắp ráp tiến hành thí nghiệm Trong học tập haihình thức biểu hiện này thường đi kèm nhau tuy có lúc biểu hiện riêng lẻ

Đối với bộ môn vật lý, việc tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh gắn liềnvới việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng kết hợp các phương pháp dạy họctheo hướng tích cực hóa hoạt động nhận thức; khai thác thí nghiệm trong dạy học vật lýtheo hướng tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh và đổi mới việc kiểm tra,đánh giá kết quả học tập của học sinh trong dạy học hiện nay

1.1 Hoạt động nhận thức vật lí

Vật lý học là bộ môn khoa học nghiên cứu về cấu trúc, tính chất và các hình thứcbiến đổi cơ bản nhất của vật chất Quá trình nhận thức vật lý khá phức tạp, cùng mộtlúc phải vận dụng nhiều phương pháp của riêng bộ môn vật lý cũng như phương phápcủa các khoa học khác Muốn hoạt động nhận thức vật lý có kết quả trước hết phải quantâm đến việc hình thành kỹ năng, kỹ xảo thực hiện các thao tác trên Bên cạnh đó phải

có phương pháp suy luận, có khả năng tư duy trừu tượng, tư duy logic, tư duy sáng tạo

– Xác định mối quan hệ hàm số giữa các đại lượng.

– Xây dựng những giả thiết hay mô hình để lý giải nguyên nhân của hiện tượngquan sát được Từ giả thiết, mô hình suy ra những hệ quả

– Xây dựng các phương án thí nghiệm để kiểm tra các hệ quả

– Đánh giá kết quả thu được từ thí nghiệm

– Khái quát hóa kết quả, rút ra tính chất, quy luật hình thành các khái niệm, địnhluật và thuyết vật lý

– Vận dụng kiến thức khái quát vào thực tiễn

2 Tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh

2.1 Tính tích cực trong hoạt động nhận thức của học sinh

Tính tích cực trong hoạt động nhận thức của học sinh là một hiện tượng sư phạmbiểu hiện ở sự cố gắng hết sức cao về nhiều mặt trong hoạt động nhận thức của trẻ nóichung Tính tích cực hoạt động học tập là sự phát triển ở mức độ cao hơn trong tư duy,

đòi hỏi một quá trình hoạt động "bên trong" hết sức căng thẳng với một nghị lực caocủa bản thân, nhằm đạt được mục đích là giải quyết vấn đề cụ thể nêu ra.

Tính tích cực trong hoạt động nhận thức của học sinh thể hiện ở những hoạt độngtrí tuệ là tập trung suy nghĩ để trả lời câu hỏi nêu ra, kiên trì tìm cho được lời giải haycủa một bài toán khó cũng như hoạt động chân tay là say sưa lắp ráp tiến hành thínghiệm Trong học tập hai hình thức biểu hiện này thường đi kèm nhau tuy có lúc biểuhiện riêng lẻ Các dấu hiệu về tính tích cực trong hoạt động nhận thức của học sinhthường được biểu hiện:

– Học sinh khao khát tự nguyện tham gia trả lời các câu hỏi của giáo viên, bổ sung cáccâu trả lời của bạn và thích được phát biểu ý kiến của mình trước vấn đề nêu ra

– Học sinh hay thắc mắc và đòi hỏi giải thích cặn kẽ những vấn đề các em chưa rõ.– Học sinh chủ động vận dụng linh hoạt những kiến thức, kỹ năng đã có để nhận thứccác vấn đề mới

– Học sinh mong muốn được đóng góp với thầy, với bạn những thông tin mới nhận từcác nguồn kiến thức khác nhau có thể vượt ra ngoài phạm vi bài học, môn học

Tính tích cực trong hoạt động nhận thức của học sinh phổ thông có thể phân biệt theo 3 cấp độ sau:

* Sao chép, bắt chước: Kinh nghiệm hoạt động bản thân học sinh được tích luỹdần thông qua việc tích cực bắt chước hoạt động của giáo viên và bạn bè Trong hoạtđộng bắt chước cũng có sự gắng sức của thần kinh và cơ bắp

* Tìm tòi, thực hiện: Học sinh tìm cách độc lập suy nghĩ để giải quyết các bài tậpnêu ra, mò mẫm những cách giải khác nhau và từ đó tìm ra lời giải hợp lý nhất cho vấn

đề nêu ra

* Sáng tạo: Học sinh nghĩ ra cách giải mới, độc đáo, hoặc cấu tạo những bài tậpmới cũng như cố gắng tự lắp đặt những thí nghiệm để chứng minh cho bài học Lẽ

đương nhiên là mức độ sáng tạo của học sinh có hạn nhưng đó là mầm móng để pháttriển tính sáng tạo về sau.

2.2 Những đặc trưng của tích cực hoá hoạt động nhận thức

Tích cực hóa hoạt động nhận thức trong học tập của học sinh thực chất là tập hợpcác hoạt động nhằm chuyển biến vị trí từ học bị động sang chủ động, tự bản thân đi tìmkiếm tri thức để nâng cao hiệu quả học tập

Đặc trưng cơ bản của tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh trong quátrình học tập là sự linh hoạt của học sinh dưới sự định hướng, đạo diễn của người tự từ

bỏ vai trò chủ thể (giáo viên) với mục đích cuối cùng là học sinh tự mình khám phá ra

kiến thức cùng với cách tìm ra kiến thức Trong quá trình dạy học, để phát huy tính tíchcực trong hoạt động nhận thức của học sinh thì quá trình dạy học đó phải diễn biến saocho:

– Học sinh được đặt ở vị trí chủ thể, tự giác, tích cực, sáng tạo trong hoạt độngnhận thức của bản thân

– Giáo viên tự từ bỏ vị trí của chủ thể nhưng lại là người đạo diễn, định hướngtrong hoạt động dạy học

– Quá trình dạy học phải dựa trên sự nghiên cứu những quan niệm, kiến thức sẵn

có của người học, khai thác những thuận lợi đồng thời nghiên cứu kỹ những chướngngại có khả năng xuất hiện trong quá trình dạy học

– Mục đích dạy học không chỉ dừng lại ở việc cung cấp tri thức, kỹ năng, kỹ xảo

mà còn phải dạy cho học sinh cách học, cách tự học, tự hoạt động nhận thức nhằm đápứng các nhu cầu của bản thân và xã hội

3 Dạy học Vật lý theo hướng tích cực hóa hoạt động nhận thức

3.1 Quan niệm về phương pháp dạy học theo hướng tích cực

Khi nói tới phương pháp tích cực, thực tế là nói tới một nhóm các phương phápdạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh.

Cơ sở của phương pháp luận là lý luận, trong quá trình dạy học cần kích thích sựhứng thú trong học tập cho học sinh, cần phát huy tính tích cực, tính tự lực sáng tạotrong học tập của học sinh Để làm điều đó đòi hỏi người thầy giáo phải lựa chọn, tìmtòi những phương pháp dạy học phù hợp với nội dung bài học, đặc điểm của đối tượng,điều kiện vật chất, và đây là một hoạt động sáng tạo của người thầy trong hoạt độngdạy Phương pháp dạy học theo hướng tích cực cần thể hiện được sự phản ánh quá trìnhhoạt động nhận thức của học sinh nhằm đạt được mục đích đã đề ra trong đó giáo viên

tổ chức cho học sinh hoạt động theo hướng tích cực, giúp học sinh tự giác tiếp nhậnkiến thức, kỹ năng, kỹ xảo nhằm đạt được mục đích đề ra với kết quả cao

3.2 Những đặc trưng của phương pháp dạy học theo hướng tích cực

Phương pháp dạy học theo hướng tích cực có những điểm mạnh riêng của nó màcác phương pháp khác không thể có được đó là học sinh lĩnh hội kiến thức bằng chính

sự hoạt động tích cực và cao độ của bản thân, tự họ chủ động sáng tạo nên các vấn đề,các tình huống để nghiên cứu Phương pháp dạy học theo hướng tích cực thể hiện bởicác đặc trưng cơ bản sau:

3.2.1 Dạy học hướng vào học sinh

Dạy học hướng vào học sinh là lối dạy học do người học chủ động điều khiển, cánhân của người học vừa là mục đích vừa là chủ thể của quá trình học tập để cho tiềmnăng của mỗi cá nhân được phát triển đầy đủ

Phương pháp dạy học tích cực đề cao vai trò chủ thể của người học, xem học sinhvừa là chủ thể, vừa là đối tượng của quá trình dạy học Dĩ nhiên việc đề cao vai trò củachủ thể tích cực chủ động của người học không phủ nhận vai trò chủ đạo của ngườidạy

3.2.2 Dạy học bằng tổ chức các hoạt động cho học sinh

Theo lý thuyết hoạt động được Vưgôtxki khởi xướng và A.N.Lêônchip pháttriển: bằng hoạt động và thông qua hoạt động, mỗi người tự sinh thành ra mình, tạodựng và phát triển ý thức cũng như nhân cách cho bản thân.

Vận dụng vào dạy học, việc học tập của học sinh có bản chất hoạt động: Bằnghoạt động và thông qua hoạt động của bản thân mà chiếm lĩnh kiến thức, hình thành vàphát triển năng lực trí tuệ cũng như quan điểm đạo đức, thái độ Kết quả của việc họctập phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động học của học sinh

Nhiệm vụ chính của giáo viên là tổ chức, hướng dẫn hoạt động học của học sinh

để thông qua hoạt động đó mà học sinh lĩnh hội được nền văn hoá xã hội, tạo ra sự pháttriển những phẩm chất, tâm lý và hình thành nhân cách cho chính bản thân Muốn tổchức, hướng dẫn tốt hoạt động học tập vật lý của học sinh mà thực chất là hoạt độngnhận thức vật lý, người giáo viên cần nắm vững quy luật chung nhất của quá trình nhậnthức khoa học, lôgic hình thành các kiến thức vật lý, những hành động thường gặptrong quá trình nhận thức vật lý, những phương pháp nhận thức vật lý phổ biến đểhoạch định những hành động, thao tác cần thiết của học sinh trong quá trình chiếm lĩnhmột kiến thức hay một kỹ năng xác định và cuối cùng là nắm được những biện pháp đểđộng viên khuyến khích học sinh tích cực, tự lực thực hiện các hành động đó, đánh giákết quả hành động

3.2.3 Dạy học chú trọng đến việc rèn luyện phương pháp tự học, tư nghiên cứu

Muốn phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học thì cần xem việcrèn luyện phương pháp học tập cho học sinh không chỉ là một phương tiện nâng caohiệu quả dạy học mà phải xem đó là một mục tiêu dạy học Trong một xã hội hiện đạiđang biến đổi nhanh với sự bùng nổ thông tin, khoa học và công nghệ phát triển như vũbão thì việc dạy học không thể hạn chế ở chức năng dạy kiến thức mà phải chuyểnmạnh sang dạy cả phương pháp học

3.2.4 Dạy học chú trọng đến việc trau dồi kiến thức và bồi dưỡng kĩ năng, kĩ xảo

Quá trình dạy học theo hướng tích cực hoá hoạt động nhận thức, học sinh phải tự

nỗ lực, tích cực cao trong hoạt động nhận thức của bản thân Tính tích cực thể hiện ởnhiều mức độ và dưới nhiều góc độ khác nhau Tuy nhiên, việc bồi dưỡng kỹ năng, kỹxảo thể hiện rõ trong việc tích cực hoá hoạt động nhận thức, kỹ năng bao gồm các kỹnăng thu nhập và xử lý thông tin như: quan sát, thực nghiệm, lấy số liệu, tra cứu, lậpbảng biểu, vẽ đồ thị, rút ra kết luận, xây dựng các dự đoán, các giả thuyết khoa học Các kỹ năng này sẽ được trau dồi thông qua hoạt động tích cực của bản thân trong quátrình lĩnh hội kiến thức Cũng thông qua hoạt động này ta đã rèn luyện cho học sinh tácphong làm việc khoa học, thể hiện tính kiên nhẫn, tỉ mỉ, chính xác, trung thực và có kếhoạch cụ thể trong học tập cũng như trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học theo hướngtích cực hoá

Trong dạy học tích cực, hoạt động học tập được thực hiện trên cơ sở hợp tác vàgiao tiếp ở mức độ cao Phương pháp dạy học tích cực không phải là một phương phápdạy học cụ thể, mà là một khái niệm, bao gồm nhiều phương pháp, hình thức, kĩ thuật

cụ thể khác nhau nhằm tích cực hóa, tăng cường sự tham gia của người học, tạo điềukiện cho người học phát triển tối đa khả năng học tập, năng lực sáng tạo, năng lực giảiquyết vấnđề

Phương pháp dạy học tích cực đem lại cho người học hứng thú, niềm vui tronghọc tập, nó phù hợp với đặc tính ưa thích hoạt động của trẻ em Việc học đối với HS khi

đã trở thành niềm hạnh phúc sẽ giúp các em tự khẳng định mình và nuôi dưỡng lòng

Giáo viên Tác động qua lại trong môi trường học tập an toàn

khát khao sáng tạo Như vậy, dạy học tích cực nhấn mạnh đến tính tích cực hoạt độngcủa người học và tính nhân văn của giáodục

Bản chất của dạy học tích cực là:

- Khai thác động lực học tập ở người học để phát triển chínhhọ

- Coi trọng lợi ích, nhu cầu của cá nhân để chuẩn bị tốt nhất cho họ thích ứng vớiđời sống xãhội

Trong dạy học tích cực, mối quan hệ giữa GV với HS và giữa HS với HS có thể được thể hiện qua sơ đồ:

Hình 1.1.Sơ đồ mối quan hệ giữa GV và HS trong dạy học tích cực

Trong bối cảnh của thời kì đổi mới, giáo dục cần phải phát triển để đáp ứng nhucầu của xã hội, các nhà nghiên cứu đã đưa ra các tiêu chí quan trọng trong đổi mớiphương pháp dạy học như sau:

-Tiêu chí hàng đầu của việc dạy và học là dạy cáchhọc;

-Phẩm chất cần phát huy mạnh mẽ là tính chủ động của ngườihọc;

-Công cụ cần khai thác triệt để là công nghệ thông tin và đa phươngtiện.

4.1 Những dấu hiệu đặc trưng của dạy học tíchcực

Mục đích của dạy học tích cực là nhằm phát triển ở người học năng lực sáng tạo,năng lực giải quyết vấn đề, do đó đề cao vai trò của người học: học bằng hoạt động,thông qua hoạt động của chính người học, để chiếm lĩnh kiến thức, hình thành năng lực

và những phẩm chất của người lao động GV giữ vai trò là người tổ chức, hướng dẫn,

giúp đỡ, tạo điều kiện tốt cho HS có thể thực hiện các hoạt động học tập một cáchhiệuquả.

Các dấu hiệu đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực có thể là:

- Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động của HS và chú trọng rèn luyện phươngpháp tựhọc

- Tăng cường hoạt động học tập của mỗi cá nhân, phối hợp với học hợptác

- Dạy và học chú trọng đến sự quan tâm và hứng thú của HS, nhu cầu và lợi ích xãhội

- Dạy và học coi trọng hướng dẫn tìmtòi

- Kết hợp đánh giá của thầy và tự đánh giá củatrò

4.2 Đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng tíchcực.

Đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng tích cực (dạy học tích cực) chính làphát huy được tính tích cực nhận thức của HS Nói cách khác là “Dạy học lấy hoạtđộng của người học làm trung tâm”

Trong dạy học tích cực, dưới sự thiết kế, tổ chức, định hướng của GV, người họcđược tham gia vào quá trình hoạt động học tập từ khâu phát hiện vấn đề, tìm giải phápcho vấn đề đặt ra, thực hiện giải pháp và rút ra kết luận Quá trình đó giúp người họclĩnh hội nội dung học tập đồng thời phát triển năng lực sáng tạo

Đối mới phương pháp dạy và học theo hướng tích cực có nghĩa là hoạt động họctập phải được thực hiện trên cơ sở kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt động hợptác, trong mối quan hệ tương tác giữa thầy trò, trò – trò trong môi trường học tập thânthiện, an toàn Trong dạy học tích cực, HS là chủ thể hoạt động, GV đóng vai trò người

tổ chức hướng dẫn, đòi hỏi GV phải có kiến thức sâu, rộng, có kĩ năng sư phạm, đặcbiệt phải có tình cảm nghề nghiệp thì việc đổi mới phương pháp dạy và học theo hướngtích cực mới đạt hiệu quả

Hoạt động của GV và HS trong dạy học tích cực được thể hiện ở sơ đồ sau:

Người dạy Ngườihọc

Trọng tài, cố vấn, kếtluận,

Hình1.2 Sơ đồ vai trò của người dạy và người học trong dạy học tích cực

Trong hệ thống các phương pháp dạy học không có phương pháp nào là phương pháp hoàn toàn thụ động và phương pháp hoàn toàn tích cực Đổi mới phương pháp dạy học không có nghĩa là gạt bỏ các phương pháp truyền thống mà vấn đề là ở chỗ GV sử dụng các phương pháp dạy học như thế nào để phát huy tính tích cực sáng tạo của HS Điều đó đòi hỏi GV phải có năng lực chuyên môn, năng động sáng tạo trong việc vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học một cách phù hợp có hiệu quả Tuy nhiên, cho

dù là lựa chọn phương pháp dạy học nào thì vẫn phải tạo điều kiện cho người học được khám phá, chủ động sáng tạo trong việc tìm kiếm kiến thức, giải quyết vấn đề, gắn kiến thức và thựctiễn…

4.3 Sự khác nhau giữa dạy học thụ động và dạy học tíchcực

Học thụ động và học tích cực được phân biệt dựa vào cách thức hướng dẫn của

GV và mức độ tích cực học tập của HS trong quá trình dạy học

hội kiến thức một cách thụ động, một chiều Phương pháp dạy học này kèm theo cáchđánh giá với yêu cầu ghi nhớ, tái hiện lại, nhắc lại kiến thức nhận được từ GV Điều đódẫn người học đến cách học phù hợp là học thuộc lòng, học “vẹt”, học đối phó, học đểthi….GV giữ vai trò độc quyền trong đánh giá, do đó người học ít có cơ hội phát triển,thể hiện năng lực sáng tạo củamình.

Dạy học tích cực, là sự tương tác đa chiều giữa người dạy và người học, giữangười học và người học trong môi trường học tập an toàn Người học là chủ thể của hoạtđộng, được tạo điều kiện để chủ động khám phá, tìm kiếm kiến thức thông qua tìnhhuống, những nhiệm vụ thực tiễn cụ thể, đa dạng sinh động Thay cho học thiên về líthuyết, người học được trải nghiệm, khám phá kiến thức qua hành động, học qua “làm”,kiến thức sẽ được khắc sâu và bền vững GV là người định hướng, tổ chức và là trọng tàitrong các hoạt động thảo luận, đồng thời là người đưa ra các kết luận và đánh giá trên cơ

sở tự đánh giá lẫn nhau của người học Mối quan hệ tương tác này là động lực cho sựchủ động và tích cực của người học, người học được phép sáng tạo, phát hiện cái mới,được thể hiện chính kiến và chia sẻ kinh nghiệm trong mối quan hệ hợp tác thân thiện.Đồng thời cả người dạy và người học đều có cơ hội nhìn nhận lại chính mình để điềuchỉnh cách dạy, cách học cho phù hợp, thúc đẩy kết quả dạy học ngày càng tốt hơn

Dạy học theo nhóm còn được gọi bằng các tên khác nhau như: dạy học nhóm, dạyhọc hợp tác, dạy học theo nhóm nhỏ,…

Dạy học theo nhóm là một hình thức tổ chức dạy học nhằm phát huy tính tích cực,

tự lực của HS Do đó, khi tổ chức dạy học theo nhóm, ta lấy HS làm trung tâm tiếp cận

từ việc dạy học cho tới việc học vì hiệu quả thực tế của người học Sự tác động giữa bathành tố: GV, HS và tri thức được diễn ra trong môi trường hoạt động nhóm, trong đó:

- HS là chủ thể tích cực của hoạt động học, tự mình tìm ra tri thức bằng chính hoạt độngcủa bản thân và sự hợp tác với bạn, vớithầy

- Nhóm là môi trường xã hội cơ sở, là nơi diễn ra quá trình hình thành giao lưu giữa các

HS, giữa HS với GV làm cho các tri thức cá nhân được xã hộihoá

- GV là người hướng dẫn, tổ chức, điều khiển hoạt động của các nhóm HS, giúp HS tựtìm ra trithức

- Tri thức được HS tự tìm ra trong sự hoạt động hợp tác với bạn, vớithầy

Như vậy, bản chất của quá trình dạy học theo nhóm là quá trình thực hiện nhữngbiện pháp có cơ sở khoa học để tổ chức, điều khiển mối tương tác giữa các thành tố:

GV, nhóm HS và tri thức làm cho chúng vận động và phát triển theo một trật tự nhấtđịnh

5.2 Nguyên tắc cần thực hiện khi tổ chức hoạt độngnhóm

5.2.1 Phụ thuộc tíchcực

Khái niệm này chỉ việc mỗi thành viên trong nhóm liên kết với nhau theo cách màmỗi thành viên chỉ thành công khi những người bạn trong nhóm cũng thành công Môitrường có sự phụ thuộc tích cực khuyến khích người học chia sẻ kiến thức, thông tin và

có sự hỗ trợ nhau ở mức cao nhất với mong muốn cả mình và nhóm đều hoàn thànhcông việc Người học phải được đặt trong tình huống học tập mà mỗi cá nhân đều tinrằng họ sẽ cùng thành công hoặc chịu gánh thất bại với nhóm Bốn điều kiện củanguyên tắc này là:

- Mục đích học tập cùngnhau

- Mỗi thành viên đều hoàn thành công việc được giao và kiểm tra các thành viên kháccùng hoànthành

- Phần thưởng hoặc điểm chung cho cảnhóm

- Phân chia công việc và phân chia vai trò cho mọi thành viên trong nhóm

5.2.2 Trách nhiệm cánhân

Trách nhiệm và phần việc cá nhân phải được phân công rõ ràng và có sự kiểm trađánh giá của các thành viên còn lại trong nhóm Nhóm phải được biết từng thành viêntrong nhóm đang làm gì, gặp những khó khăn hay thuận lợi gì Nguyên tắc này đảmbảo để không thành viên nào trong nhóm có thể ngồi chơi hay làm hết mọi việc Nhữngphương pháp cơ bản để đảm bảo cho nguyên tắc nàylà:

- Học nhóm nhưng kiểm tra cánhân

- Chọn một thành viên bất kì để trảlời

- Mỗi thành viên tự giải thích về phần việc của mình

5.2.3 Tương tác tích cực trựctiếp

Nguyên tắc này đòi hỏi các thành viên trong nhóm phải có tối đa các cơ hội giúp

đỡ động viên, khuyến khích lẫn nhau trong quá trình làm việc Để thực hiện đượcnguyên tắc này cần chia nhóm nhỏ, có số lượng thành viên không quá 4 người

5.2.4 Kĩ năng xãhội

Nguyên tắc này yêu cầu các thành viên phải được cung cấp các kiến thức, kĩ năng

xã hội cần thiết trước khi hoạt động nhóm Kĩ năng lãnh đạo, đưa ra quyết định, xâydựng lòngtin, giao tiếp, xử lí xung đột… là những kiến thức xã hội mà mỗi thành viêncần phải được đào tạo để đảm bảo một quá trình hoạt động nhóm có hiệu quả

5.2.5 Đánh giá rút kinhnghiệm

Nguyên tắc này yêu cầu các thành viên phải có cơ hội thảo luận và nhận xét vềquá trình làm việc của nhóm: Nhóm đã hoàn thành mục tiêu đề ra chưa? Nhóm đã làmviệc hiệu quả chưa? Mối quan hệ giữa các thành viên đã tốt chưa? Những việc gì cácthành viên làm nên được lặp lại? việc gì không nên? Tại sao? … Việc đánh giá này giúpcác thành viên:

- Tập trung vào việc xây dựngnhóm