tiểu luận dạy học vật lí THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

Cũng như theo đánh giá ghi trong Chiến lược giáo dục 2011 – 2020 ban hành kèm theo quyết định số 711/QĐ/TTg ngày 13/06/2012 của Thủ tướng Chính phủ thì sau hơn 20 năm đổi mới, mặc dù đã

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA VẬT LÍ  TIỂU LUẬN Môn: DẠY HỌC VẬT LÍ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT

TRIỂN NĂNG LỰC

Đề tài: NĂNG LỰC THỰC HÀNH TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ

Giảng viên hướng dẫn: Học viên thực hiện: NHÓM 6:

PGS TS Lê Văn Giáo 1 Lê Thị Minh Phương

2 Hoàng Thơ Thơ

3 Đặng Thị Thu Thủy

4 Nguyễn Thị Minh Trâm

5 Nguyễn Thị Bảo Trang

6 Võ Văn Tú

Lớp: LL&PPDHBM Vật lí k24

Huế, tháng 04 năm 2017

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trước sự phát triển không ngừng của nền kinh tế - xã hội, hội nhập kinh tế ngày càng mở rộng đánh dấu thế kỷ XXI là thế kỷ của sự cạnh tranh về mặt trình độ của nguồn nhân lực Sự phát triển đó như một đơn đặt hàng hoàn toàn mới cho nền giáo dục nước ta hiện nay, yêu cầu nền giáo dục nước ta phải không ngừng đổi mới mục tiêu, nội dung cũng như phương pháp nhằm tạo ra những thế hệ mới phù hợp với thế giới và các quốc gia trong khu vực Những thế hệ này, không những phải được trang bị đầy đủ về mặt kiến thức, phẩm chất nghề nghiệp mà còn được phát triển những năng lực cần thiết và đặc biệt năng lực thực hành là rất quan trọng

Sự quan trọng đó đã được thể hiện trong Nghị quyết số 29-NQ/TW - Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, do

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã kí ngày 04/11/2013, xác định rõ: “Đối với giáo dục

phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn…”.

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành

Trung ương Đảng khoá X nêu rõ: "Thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển và nâng

cao chất lượng giáo dục, đào tạo nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lý tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội”

Tuy nhiên, chương trình giảng dạy ở trường phổ thông hiện nay chưa phát triển được năng lực cũng như kỹ năng cần thiết cho học sinh Tại hội nghị Tổng kết, đánh giá Chương trình, Sách giáo khoa Giáo dục Phổ thông hiện hành của Việt Nam, Bộ trưởng GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ chia sẻ: “ Những gì bất cập trong chương trình hiện hành thì cần điều chỉnh Bất cập không phải là thừa, mà là chưa hợp lý, phải điều

chỉnh Chương trình hiện hành vẫn nặng về kiến thức, nhẹ kỹ năng, đặc biệt là chưa tiếp cận theo hướng phát triễn phẩm chất, năng lực của người học

Cũng như theo đánh giá ghi trong Chiến lược giáo dục 2011 – 2020 ban hành kèm theo quyết định số 711/QĐ/TTg ngày 13/06/2012 của Thủ tướng Chính phủ thì sau hơn 20 năm đổi mới, mặc dù đã có những chuyển biến tích cực, song ngành Giáo dục nước ta

vẫn đang bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập, đó là “Nội dung chương trình còn nặng về lí

thuyết, phương pháp dạy học còn lạc hậu, chưa chú trọng giáo dục kỹ năng sống, phát huy tính sáng tạo, năng lực thực hành của học sinh…” Một trong những hình thức phát

huy được tính tích cực, tự lực, năng lực thực hành của học sinh là tổ chức hoạt động theo nhóm Trong hoạt động nhóm, học sinh có thể trao đổi ý kiến cho nhau, mạnh dạng nói lên ý kiến của mình, hợp tác ,giúp đỡ nhau trong quá trình thực hành Tuy nhiên hiện nay, phần lớn ý kiến đều cho rằng tổ chức dạy học theo nhóm gặp một số khó khăn, chẳng hạn như dễ mất thời gian, học sinh mất trật tự,giáo viên khó quản lý…

Nguyên nhân của thực trạng trên là do việc tiếp cận với các phương pháp dạy học tích cực đối với một bộ phận giáo viên còn là vấn đề chưa được giải quyết Bên cạnh đó, một phần do giáo viên chưa chú trọng đến việc phát triển năng lực, rèn luyện kỹ năng thực hành cho học sinh, dẫn đến việc học sinh không có thói quen vận dụng kiến thức vào thực tiễn

Đối với bộ môn Vật lý thì hầu hết các kiến thức vật lý đều được rút ra từ những quan sát và thí nghiệm Thí nghiệm có vai trò to lớn trong việc nâng cao hứng thú học tập bộ môn, góp phần vào việc giáo dục năng lực thực hành cho học sinh trung học phổ thông Tuy nhiên, thực tế việc dạy học cho thấy rằng học sinh rất lúng túng khi sử dụng các dụng cụ trong phòng thực hành - nghĩa là khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn của các em vẫn còn nhiều hạn chế

Có thể nói, việc tổ chức DH theo PP nhóm là một hướng đi tốt trong quá trình đổi mới PPDH ở trường phổ thông, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học bô môn Vật lý, đáp ứng những yêu cầu của xã hội Bên cạnh đó, việc phát triển năng lực, đặc biệt là NLTH đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình dạy học Người học có được NLTH nghĩa là nền GD của chúng ta đã thực sự thành công trong việc tạo ra thế hệ mới đáp ứng được nhu cầu xã hội hiện nay

Xuất phát từ những lí do trên chúng tôi chọn nghiên cứu về năng lực thực hành để làm tiểu luận cho học phần này

NỘI DUNG NĂNG LỰC THỰC HÀNH

1 Khái niệm

1.1 Khái niệm thực hành

Thực hành là hành động để áp dụng lý thuyết vào thực tế

1.2 Khái niệm năng lực thực hành

Năng lực thực hành là một trong những năng lực chuyên biệt của môn Vật lí, là khả năng hành động, vận dụng, phối hợp kiến thức, kĩ năng trong điều kiện ngoại cảnh (khách quan) cụ thể với yêu cầu về thái độ tích cực để bố trí và tiến hành thí nghiệm cũng như hoàn thành tốt nhiệm vụ đặt ra hay giải quyết các vấn đề thực tiễn một cách hiệu quả

2 Các năng lực thành tố của năng lực thực hành

Đối với HS cấp THPT, các năng lực thành tố của năng lực thực hành trong vật lí bao gồm:

2.1 Năng lực đề xuất phương án thí nghiệm

Lập kế hoạch TN là bước đầu tiên, có vai trò quan trọng, góp phần quyết định sự thành công của bài TN Nếu bước này hoàn thành tốt sẽ giúp HS tiến hành TN một cách chủ động, không lúng túng trong các thao tác, theo đúng phương pháp và thu được kết quả TN tương đối chính xác Kỹ năng lập kế hạch TN thể hiện qua các khả năng: xác định vấn đề, mục đích TN; đề xuất và lựa chọn phương án TN; xây dựng tiến trình làm

TN và lập các bảng biểu, đồ thị cần thiết

2.2 Năng lực gia công và sử dụng các dụng cụ thí nghiệm

Đối với kỹ năng này, HS phải có hiểu biết nhất định về dụng cụ TN như công dụng, nguyên tắc hoạt động hay sử dụng kết hợp một số dụng cụ với nhau Tuy nhiên, trong quá trình tiến hành TN, có một số dụng cụ HS được tiếp xúc lần đầu, chính vì vậy

để thực hiện tốt bước này HS phải: có sự quan sát hình dạng bên ngoài của dụng cụ đặc biệt là các dụng cụ tiếp xúc lần đầu tiên nhằm giúp HS nhận dạng và gọi tên dụng cụ trong những lần sau; khâu quan trọng nhất là chọn dụng cụ, tìm hiểu cấu tạo, công dụng,

nguyên tắc hoạt động và cách thức sử dụng để có thể sử dụng dụng cụ một cách thành thạo; bên cạnh đó, việc đọc, hiểu các kí hiệu, số liệu kỹ thuật và giới hạn sử dụng cũng là một việc rất quan trọng, giúp HS sử dụng dụng cụ đúng thang đo, tránh làm hư hỏng và đảm bảo được an toàn trong quá trình làm TN; cuối cùng để TN được tiến hành cần chuẩn bị những dụng cụ cần thiết cho quá trình TN, sản phẩm của mình làm ra

2.3 Năng lực bố trí thí nghiệm

Việc bố trí TN có vai trò quan trọng, ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình TN Nếu các dụng cụ TN được lắp ráp một cách trật tự, hợp lý thì việc đo đạc diễn ra đúng quy trình và bảo đảm an toàn khi tiến hành TN Để kỹ năng này được rèn luyện, GV cần hướng dẫn HS thực hiện những nhiệm vụ chính sau: bố trí, tháo lắp các dụng cụ TN một cách thành thạo, đúng quy trình, đặc biệt với những TN phức tạp GV cần cung cấp tài liệu hướng dẫn để HS nghiên cứu

2.4 Năng lực thu thập số liệu, kết quả thí nghiệm

Việc thu thập số liệu, kết quả TN cũng là khâu hết sức quan trọng Kết quả thu được là căn cứ, cơ sở để phân tích và đưa ra những đánh giá, kết luận cuối cùng của bài

TN Để thu được các số liệu cần thiết HS phải đo đạc và thao tác với dụng cụ TN, quan sát TN, đọc kết quả TN

2.5 Năng lực xử lí số liệu, nhận xét, đánh giá, rút ra kết luận

Kỹ năng xử lí số liệu bao gồm việc rút ra những mối liên hệ, quy luật phụ thuộc lẫn nhau giữa các đại lượng, tính sai số phép đo và cách viết kết quả TN, vẽ đồ thị Kế đến cần có sự nhận xét về kết quả phép đo và sai sốthu được, so sánh kết quả thu được với kết quả mong đợi về mặt lý thuyết, rút ra những nguyên nhân dẫn đến sai số Cuối cùng, cần đánh giá lại toàn bộ tiến trình làm TN, đề xuất phương án làm giảm sai số cho phép để hoàn thiện bài TN

3 Các biện pháp phát triển năng lực thực hành cho học sinh

- Trang bị kiến thức vững chắc liên quan vấn đề thực hành

- Tăng cường cho học sinh đề xuất phương án thí nghiệm để phát huy tính sáng tạo của học sinh

- Tăng cường sử dụng thí nghiệm học sinh trong dạy học

- Thường xuyên sử dụng phương pháp thực nghiệm trong dạy học

Trên đây là các biện pháp chính mang tính chiến lược lâu dài và quan trọng trong việc đổi mới giáo dục nhằm phát triển NLTH cho HS Vì Vật lí là môn khoa học thực nghiệm, việc sử dụng phương pháp thực nghiệm trong dạy học vật lí sẽ góp phần làm tăng niềm tin của HS đối với khoa học, đồng thời giúp HS làm quen với PP thực nghiệm

Các kết quả thực nghiệm do HS thu được có thể có những sai lệch nhỏ so với các định luật, công thức mà các nhà khoa học đã tìm ra trước đó, nhưng điều quan trọng là GV cần hướng dẫn HS cách xử lí các số liệu và nhận xét các kết quả thu được, rút ra được nguyên nhân sai số, đánh giá được quy trình làm TN để từ đó rút ra những kết luận và đi đến kiến thức mới một cách phù hợp và không phải gượng ép

-Tăng cuờng sử dụng thí nghiệm trong dạy học

Tăng cường sử dụng TN trong dạy học thể hiện ở việc GV khai thác, sử dụng nhiều

TN biễu diễn có liên quan đến nội dung bài học và thường xuyên tổ chức cho HS làm các

TN thực tập trong quá trình dạy học Vì TN vật lí có vai trí quan trọng trong việc hình thành và phát triển các NLTH cho HS, là phương tiện để vận dụng tri thức vào thực tiễn,

là cầu nối giữa lí thuyết và thực tiễn Mục đích của việc tăng cường sử dụng TN trong

DH nhằm giúp HS có sự quan sát, tiếp xúc với dụng cụ TN, từ đó có thể thực hiện các thao tác đơn giản là bắt chước, làm TN theo hướng dẫn và có phương án cho trước đến việc tự đề xuất phương án TN, tự chế tạo dụng cụ và tiến hành TN độc lập

- Tổ chức cho HS chế tạo dụng cụ hoạt động dựa trên các nguyên tắc vật lí và tăng cường phát động các cuộc thi sáng tạo khoa học công nghệ

Các kĩ năng mà HS có được nếu vận dụng vào đời sống thông qua việc chế tạo dụng

cụ thì sẽ càng bền vững hơn Bên cạnh đó, thời lượng của môn học trên lớp khá hạn chế,

nên HS không có điều kiện được thực hiện các thao tác để rèn luyện tất cả các kĩ năng Bởi thế, việc đưa ra một hình thức nhằm giúp HS rèn luyện, vận dụng các kĩ năng thực hành ở nhà với thời gian không hạn chế là điều rất cần thiết

Một trong các hình thức đó là tổ chức cho HS chế tạo các dụng cụ có ứng dụng các nguyên tắc vật lí Hoạt động này có thể được tổ chức trong lớp học giữa các nhóm HS

hay tổ chức thành một cuộc thi giữa các lớp cùng khối, hoặc cấp trường, cấp tỉnh, cấp quốc gia,

Tuy nhiên, việc rèn luyện kĩ năng thực hành cho HS cần chú ý đến nguyên tắc vừa sức Không nên đặt ra nhiệm chế tạo các dụng cụ quá khó với HS, bởi điều này sẽ dễ làm cho HS chán nản do không hoàn thành được nhiệm vụ Còn nếu các nhiệm vụ quá dễ sẽ gây tâm lí nhàm chán, không phát huy được khả năng sáng tạo của HS

- Tăng cường tổ chức dạy học theo phương pháp nhóm

Hiện nay, có rất nhiều vào phương pháp dạy học được giáo viên lựa chọn, cùng một nội dung nhưng tùy thuộc vào phương pháp sử dụng thì sẽ có những hiệu quả khác nhau Làm việc theo nhóm là một trong những PPDH được áp dụng trong đổi mới PPDH nhằm phát huy được tính tích cực của người học Bên cạnh đó, PP này có những ưu điểm như:

- Các thành viên trong nhóm biết được sự phụ thuộc lẫn nhau, vì vậy mỗi thành viên trong nhóm tự ý thức được phải cố gắng hết mình không phải chỉ vì thành tích cá nhân

mà còn vì nhiệm vụ của cả nhóm;

- Làm việc theo nhóm nâng cao được tính trách nhiệm của từng thành viên trong nhóm

Do mỗi thành viên trong nhóm được phân công thực hiện một nhiệm vụ nhất định và trách nhiệm cụ thể Các thành viên trong nhóm không thể trốn tránh trách nhiệm hoặc dựa vào công việc của người khác

Chính vì những ưu điểm cơ bản trên nên việc sử dụng PPDH theo nhóm là một trong những biện pháp góp phần phát triển NLTH cho HS

- Đổi mới cách thức kiểm tra đánh giá theo hướng chú trọng NLTH

Đổi mới cách thức kiểm tra đánh giá theo hướng chú trọng NLTH thể hiện ở việc tăng cường các câu hỏi mà HS phải vận dụng các kĩ năng thực hành mới giải quyết được hay

sử dụng nhiều hình thức kiểm tra, đánh giá để đánh giá kĩ năng thực hành của HS

Vật lí là bộ môn khoa học thực nghiệm nên trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS, ngoài việc kiểm tra đánh giá mức độ nắm vững các khái niệm, định luật, hiện tượng vật lí; còn phải kiểm tra đánh giá năng lực vận dụng kiến thức đặc biệt là kĩ năng thực hành của HS Một phần do việc kiểm tra, đánh giá không chú trọng đến NLTH làm

cho GV lơ là, xem nhẹ việc phát triển NLTH cho các em; HS không nhận thấy tầm quan trọng và không có ý thức trong việc tự phát triển NLTH cho bản thân Do đó, việc đổi mới cách thức kiểm tra đánh giá là một biện pháp góp phần phát triển NLTH cho HS

* Một số lưu ý trong tổ chức dạy học theo hướng phát triển NLTH cho HS

Trong DH vật lí, để có thể tổ chức DH theo hướng phát triển NLTH cho học sinh một cách có hiệu quả, nhằm góp phần nâng cao chất lượng DH cần lưu ý một số vấn đề sau:

- Cải tiến phương pháp dạy học truyền thống

Thuyết trình, đàm thoại, luyện lập luôn là những PPDH quan trọng Đổi mới PPDH không có nghĩa là loại bỏ các PPDH truyền thống quen thuộc Để nâng cao hiệu quả các phương pháp này, giáo viên trước hết cần nắm vững yêu cầu, sử dụng thành thạo kỹ thuật trong chuẩn bị cũng như tiến hành bài trên lớp, như kỹ thuật mở bài, kỹ thuật trình bày, giải thích trong khi thuyết trình, kỹ thuật đặt các câu hỏi, xử lý câu trả lời trong đàm thoại, hay kỹ thuật làm mẫu trong luyện tập…

- Kết hợp đa dạng các phương pháp và hình thức dạy học

Không có một PPDH toàn năng, phù hợp với mọi mục tiêu và nội dung dạy học Mỗi phương pháp và hình thức dạy học có những ưu, nhược điểm và giới hạn sử dụng riêng

Vì vậy, cần phối hợp linh hoạt, đa dạng các PPDH để phát huy tính tích cực, chủ động cho HS và nâng cao chất lượng dạy học

- Tăng cường sử dụng các phương tiện dạy học

Phương tiện dạy học có vai trò quan trọng việc đổi mới PPDH, nhằm tăng cường tính trực quan và thí nghiệm, thực hành trong dạy học Tuy nhiên, việc sử dụng các phương tiện dạy học cần phải phù hợp với mối quan hệ giữa phương tiện dạy học và phương pháp dạy học

Hiện nay, việc trang bị phương tiện dạy học mới cho các trường phổ thông từng bước được tăng cường Tuy nhiên, các phương tiện dạy học tự làm của giáo viên luôn có ý nghĩa quan trọng, cần được phát huy

Đa phương tiện và công nghệ thông tin vừa là nội dung dạy học vừa là phương tiện dạy học trong dạy học hiện đại Bên cạnh việc sử dụng đa phương tiện như một phương

tiện trình diễn, cần tăng cường sử dụng các phần mềm dạy học cũng như các phương pháp dạy học sử dụng mạng điện tử e-leaming

Phương tiện dạy học mới cũng hỗ trợ việc tìm ra và sử dụng các phương pháp dạy học mới Webquest là một ví dụ về phương pháp dạy học mới với phương tiện mới là dạy học

sử dụng mạng điện tử, trong đó học sinh khám phá tri thức trên internet một cách có định hướng

- Sử dụng kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực, sáng tạo

Kỹ thuật dạy học là những cách thức hành động của giáo viên và học sinh trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học Các kỹ thuật dạy học là những đơn vị nhỏ nhất của phương pháp dạy học Có những kỹ thuật dạy học chung, có những kỹ thuật đặc thù của từng phương pháp dạy học, ví dụ kỹ thuật đặt câu hỏi trong đàm thoại

Ngày nay, người ta chú trọng phát triển và sử dụng các kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học như "động não", "tia chớp", "bể cá", …

- Tăng cường các phương pháp dạy học đặc thù bộ môn

Bên cạnh những phương pháp chung, có thể sử dụng cho nhiều bộ môn khác nhau, việc sử dụng các phương pháp dạy học đặc thù có vai trò quan trọng trong dạy học bộ môn Các phương pháp dạy học đặc thù bộ môn được xây dựng trên cơ sở lý luận dạy học bộ môn Ví dụ: Thí nghiệm là một phương pháp dạy học đặc thù quan trọng của một

số môn

Các phương pháp dạy học như trình diễn vật phẩm kỹ thuật, làm mẫu thao tác, phân tích sản phẩm kỹ thuật, thiết kế kỹ thuật, lắp ráp mô hình, các dự án là những phương pháp chủ lực trong dạy học kỹ thuật Phương pháp "Bàn tay nặn bột" đem lại hiệu cao trong việc dạy học các môn khoa học

- Đổi mới kiểm tra đánh giá

Trong đánh giá thành tích học tập của HS, không chỉ đánh giá kết quả mà chú ý đến cả quá trình học tập Đánh giá thành tích học tập theo quan điểm phát triển năng lực không

giới hạn vào khả năng tái hiện tri thức mà chú trọng khả năng vận dụng tri thức trong việc giải quyết các nhiệm vụ phức hợp

Cần sử dụng phối hợp các hình thức, phương pháp kiểm tra, đánh giá khác nhau Kết hợp giữa kiểm tra miệng, kiểm tra viết và bài tập thực hành Kết hợp giữa trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan Hiện nay, ở Việt Nam có xu hướng chọn hình thức trắc nghiệm khách quan cho các kỳ thi tốt nghiệp hay tuyển đại học Trắc nghiệm khách quan

có những ưu điểm riêng cho các kỳ thi này Tuy nhiên, trong đào tạo thì không được lạm dụng hình thức này Vì nhược điểm cơ bản của trắc nghiệm khách quan là khó đánh giá được khả năng sáng tạo cũng như năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

Trong DH vật lí, mỗi khâu của quá trình có những đặc điểm riêng về việc tổ chức, sử dụng các PP và hình thức DH Vì thế, cần phối hợp linh hoạt các phương pháp DH đồng thời tăng cường vai trò của các TN một cách phù hợp với các khâu khác nhau của quá trình DH thì mới góp phần rèn luyện các kĩ năng, phát triển NLTH cho HS

Ngoài ra, việc tổ chức DH theo hướng phát triển năng lực không những phải bám sát các nội dung cơ bản của chương, bài, phần, đơn vị kiến thức… mà còn phải phù hợp với khả năng của người học Hơn nữa, việc tổ chức DH theo hướng phát triển năng lực cho

HS phải phù hợp với thời gian tổ chức các hoạt động học tập và điều kiện cụ thể của từng loại hình trường, lớp, vùng, miền

4 Bộ tiêu chí đánh giá kĩ năng thực hành

4.1 Cơ sở xây dựng bộ tiêu chí đánh giá kĩ năng thực hành

Tiêu chí là tính chất, là dấu hiệu làm căn cứ để nhận biết, xếp loại một sự vật, một khái niệm Để xây dựng bộ tiêu chí đánh giá kĩ năng thực hành của học sinh cần dựa vào mục tiêu kĩ năng mà HS cần đạt được Hai loại bảng phân loại mục tiêu giáo dục của Harrow và Dave cho lĩnh vực kĩ năng trong đào tạo theo năng lực, thường được sử dụng

Harrow phân loại mục tiêu kĩ năng gồm có 5 mức độ

1 Bắt chước Quan sát và sao chép rập khuôn Làm được so với mẫu

nhưng còn nhiều sai lệch, sai sót