Phân tích luận điểm sau của Hồ Chí Minh: “Nếu nước được độc lập mà dân không được hưởng tự do, hạnh phúc thì độc lập chẳng có ý nghĩa gì. Dân chỉ hiểu được giá trị của tự do, độc lập khi dân được ăn no mặc đủ”.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
BÀI TẬP LỚN Môn: Tư Tưởng Hồ Chí Minh
Họ tên sinh viên: Trần Yến Chi
Mã Sinh Viên: CQ510094 Lớp: Kinh Tế Quốc Tế C
STT: 15
Trang 2Đề bài: Phân tích luận điểm sau của Hồ Chí Minh: “Nếu nước
được độc lập mà dân không được hưởng tự do, hạnh phúc thì độc lập chẳng có ý nghĩa gì Dân chỉ hiểu được giá trị của tự do, độc lập khi dân được ăn no mặc đủ”.
Đề cương
A/ Lời mở đầu
Đặt vấn đề, dẫn dắt vào nội dung chính của luận điểm trên – vấn đề độc lậpdân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Đây là nội dung chủ đạo xuyên suốt trong tưtưởng của Hồ Chí Minh
B/ Nội dung
1 Quan điểm của Mác – Lênin
- Quan điểm của Mác về cách mạng xã hội chủ nghĩa – những quan điểmmang tính lý luận chung nhất
- Quan điểm của Lênin về cách mạng xã hội chủ nghĩa – những quan điểmmang tính thực tiễn, có ý nghĩa to lớn trong sự nghiệp tìm đường cứu nước, giảiphóng dân tộc của nước ta
(trong hai quan điểm trên, ta sẽ đi sâu vào tìm hiểu những nét khái quát nhất
về cách mạng xã hôi chủ nghĩa đồng thời trả lời câu hỏi tại sao cần đi theo và pháttriển Xã hội chủ nghĩa)
Trang 32 Truyền thống dân tộc
Nêu nguyên nhân tại sao con đường này lại phù hợp với các nước ở phươngĐông đặc biệt Việt Nam hơn
3 Thực tiễn Việt Nam
3.1 Trước Cách mạng tháng Tám, các cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộcluôn thất bại
3.1.1 Các cuộc đấu tranh giành độc lập trước đây chưa đi theo con đường
3.1.3 Con đường cách mạng thất bại do chưa có sự liên minh
Có tinh thần yêu nước là chưa đủ, cần phải có sự đoàn kết nhân dân để tạo nên
Trang 43.2 Tình hình kinh tế, chính trị, xã hội trong nước giai đoạn trước Cách mạng
3.2.3 Về văn hóa – xã hội
Đời sống của cac tầng lớp, giai cấp ở Đông Dương vô cùng điêu dứng, khốn khổcùng với nạn mù chữ, đời sống văn hóa kém , mê tín dị đoan…
4 Tư tưởng Hồ Chí Minh
4.1 Hồ Chí Minh tìm ra con đường giải phóng dân tộc, giải phóng con người cho
cách mạng Việt Nam: độc lâp dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội
4.1.1 Hồ Chí Minh giải quyết thiếu con đường cách mạng đúng đắn và
khẳng định phải tiến hành bằng con đường bạo lực cách mạng
Trang 5Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là con đường đúng đắn nhất Vì Giảiphóng dân tộc tạo tiền đề để giải phóng giai cấp Xây dựng xã hội chủ nghĩa là tạonhững cơ sở giữ vững phát triển độc lập dân tộc Hơn nữa, độc lạp dân tộc khôngthể cầu xin mà phải dùng bạo lực cách mạng để đánh đổ bạo lực phản cách mạng
4.1.2 Cách mạng giải phóng dân tộc trong thời đại mới phải do Đảng Cộng
4.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng chủ nghĩa xã hội
Người quan niệm mục tiêu cao nhất của chủ nghĩa xa hội là nâng cao đời sống vậtchất và tinh thần của nhân dân, là làm cho mọi người được ăn no, mặc ấm, đượcsung sướng, được tự do như vậy mới là giá trị thực sự của độc lập, tự do
Trang 6CNXH có nền kinh tế phát triển cao, gắn liền với sự phát triển của khoa học kỹthuật, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuấtchủ yếu Nền kinh tế làm theo năng lực, hưởng theo lao động, có phúc lợi xã hội
4.2.2 Về chính trị
CNXH là một chế độ do dân là chủ, nhân dân làm chủ và Nhà nước là của dân, dodân, và vì dân, dựa trên khối đại đoàn kết toàn dân mà nòng cốt là liên minh công– nông – tri thức, do Đảng Cộng Sản lãnh đạo
Trang 7A/ Lời mở đầu
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc vềnhững vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam Tư tưởng Hồ Chí Minh đã gópphần làm phong phú thêm và phát triển lý luận cách mạng của thời đại, đã tỏa sángngoài biên giới quốc gia Việt Nam, đến với các dân tộc và nhân dân lao động trênthế giới Để có được một đất nước hòa bình, ổn định như hiện này, Việt nam chúng
ta đã phải trải qua quá trình cách mạng lâu dài và gian khổ dưới sự lãnh đạo tài tìnhcủa Đảng và kim chỉ nam tư tưởng Hồ Chí Minh Trong đó luận điểm: “Nếu nướcđược độc lập mà dân không được hưởng tự do, hạnh phúc thì độc lập chẳng có ýnghĩa gì Dân chỉ hiểu được giá trị của tự do, độc lập khi dân được ăn no mặc đủ”
có giá trị nổi bật hơn cả Đây là tư tưởng về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa
xã hội xuyên suốt và nhất quán trong tư duy lý luận và thực tiễn của chủ tịch HồChí Minh, đã trở thành chiến lược cách mạng của Đảng ta, gắn liền với nhữngthắng lợi vẻ vang của dân tộc
B/ Nội dung
1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin
- Chủ nghĩa Mác – Lênin là hệ thống quan điểm và học thuyết khoa họccủa C.Mác, Ph.Ăngghen và sự phát triển của V.I.Lênin, được hình thành và pháttriển trên cơ sở kế thừa những giá trị tư tưởng nhân loại và tổng kết thực tiễn thờiđại; là thế giới quan, phương pháp luận phổ biến của nhận thức khoa học và thựctiễn cách mạng; là khoa học và sự nghiêp giải phóng giai cấp vô sản, giải phóngnhân dân lao động khỏi chế độ áp bức, bóc lột và tiến tới giải phóng con người
Trang 8- Cách mạng xã hội chủ nghĩa là một cuộc cách mạng nhằm thay thế chế
độ tư bản chủ nghĩa lỗi thời bằng chế độ xã hội chủ nghĩa, trong cuộc cách mạng
đó, giai cấp công nhân là giai cấp lãnh đạo và cùng với quần chúng nhân dân laođộng xây dựng một xã hội công bằng , dân chủ, văn minh
1.1 Quan điểm của Mác – Ăngghen
- Theo quy luật chung của sự phát triển trong xã hội, lực lượng sản xuấtkhông ngừng phát triển tới khi mâu thuẫn với quan hệ sản xuất đã lỗi thời, kìmhãm sự phát triển của lực lượng sản xuất, đòi hỏi tiến hành một cuộc cách mạng xãhội để xóa bỏ quan hệ sản xuất đã lỗi thời, thay thế bằng quan hệ sản xuất mới mở
đường cho lực lượng sản xuất phát triển C.mac và Ăngghen đã chỉ rõ: “ Từ chỗ là
những hình thức phát triển của lực lượng sản xuất, những quan hệ ấy trở thành những xiềng xích của các lực lượng sản xuất, khi đó bắt đầu một thời đại một cuộc cách mạng xã hội”.
- Sự phù hợp thực sự với tính chất ngày càng xã hội hóa cao của lực lượngsản xuất chỉ có thể là sự thay thế quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa bằng quan hệsản xuất mới thông qua cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa Cuộc cách mạng xã hộichủ nghĩa không tự diễn ra mà nó chỉ diễn ra khi giai cấp công nhân nhận thứcđược sứ mệnh lịch sử của mình, tập hợp quần chúng nhân dân lao động đứng lênxóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa khi có thời cơ cách mạng
- Khẳng định giai cấp công nhân là sản phẩm của nền công nghiệp hiệnđại, lực lượng đại biểu cho sự phát triển của lực lượng sản xuất tiến bộ, cho xuhướng phát triển của phương thức sản xuất tương lai; do vậy nó là giai cấp cấp có
sứ mệnh lịch sử lãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh xóa bỏ chế độ tư bản chủ
Tiểu luận Tư tưởng Hồ Chí Minh Page 2
Trang 9ngĩa,xóa bỏ mọi chế độ áp bức bóc lột và xây dựng xã hội mới – xã hội chủ nghĩa
và cộng sản chủ nghĩa
1.2 Quan điểm của Lê nin
- Nếu như quan điểm của Mác – Ăngghen mang đậm tính lý luận thì quanđiểm của Lênin đã tiếp thu và phát triển những quan điểm trên cơ sở thực tiễn.Cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa nổ ra do nguyên nhân sâu xa là mâu thuẫn giữalực lượng sản xuất có tính xã hội hóa cao với tính chất tư nhân tư bản chủ nghĩa
về tư liệu sản xuất dưới chủ nghĩa tư bản, cho nên chừng nào quan hệ sản xuất tưbản chủ nghĩa vẫn được duy trì thì nguyên nhân của cách mạng xã hội chủ nghĩa
vẫn còn tồn tại, và do đó, cách mạng xã hội chủ nghĩa vẫn là một tất yếu khách
quan của tiến trình phát triển lịch sử nhân loại
- Giải phóng xã hội, giải phóng con người là mục tiêu của giai cấp côngnhân, của cách mạng xã hội chủ nghĩa Chủ nghĩa xã hội không chỉ dừng lại ở ýthức, ở khẩu hiệu giải phóng con người mà phải từng bước thực hiện hóa qua thựctiễn sự nghiệp giải phóng con người khỏi chế độ áp bức, bóc lột giữa người với
người và tiến tới thực hiện mục tiêu cao ca nhất: “ biến con người từ vương quốc
của tất yếu sang vương quốc của tự do”, tạo nên liên hiệp “trong đó sự phát triển
tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người”
Qua quan điểm của chù nghĩa Mác – Lênin có thể thấy chỉ có chủ nghĩa xã hôi mới triệt để giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng
xã hội, giải phong con người khỏi ách áp bức bóc lột, đem lại cuộc sống ấm
no, tự do, hạnh phúc, đem lại bị trí làm chủ chân chính cho người lao động
Trang 102. Kinh nghiệm các nước
Con đường cách mạng xã hội chủ nghĩa này phù hợp với phương Đông hơn
Trong quá trình tìm đường cứu nước và định hình đường lối chính trị giảiphóng, giành độc lập dân tộc, Hồ Chí Minh đã không chỉ hoạt động ở Châu Âu, ởcác nước phương Tây tư bản chủ nghĩa, mà Người còn hoạt đông ở phương Đông,Châu Á, tìm hiểu thực tiễn các phong trào đấu tranh ở Trung Quốc và Thái Lan.Những dữ liệu thực tiễn đó giúp Người so sánh, phân tích, tìm ra những điểmtương đồng và khác biệt trong các kết cấu kinh tế - xã hội, các mâu thuẫn giai cấp
và dân tộc ở những khu vực địa chính trị tiêu biểu, nơi diễn ra những phân hóa vàmâu thuẫn giai cấp, dân tộc rất khác nhau giữa phương Tây và phương Đông.Người thấy rằng nếu phân hóa giai cấp đã trở nên rõ rệt và đối kháng giai cấp từ sựphân hóa ấy là sâu sắc và gay gắt ở phương Tây trong nền sản xuất tư bản chủnghĩa thì ở phương Đông và Việt Nam lại không hẳn là như vậy Ở đây, nổi bật lênmâu thuẫn dân tộc và xã hội cới chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa thực dân từ bên ngoàixâm lược chứ không phải là mâu thuẫn giai cấp Đó là lý do vì sao Người chủtrương đoàn kết tất cả các giai cấp trong dân tộc để tạo ra sức mạnh giải phóng.Người tin rằng sẽ dễ áp dụng và dễ thành công hơn trong thực tiễn phương Đông.Một trong những cơ sơ luận chứng cho nhận định trên là sức đoàn kết dân tộc,truyền thống cộng đồng đã tỏ ra rất gần gũi với bản chất chủ nghĩa cộng sản.Người nói muốn áp dụng chủ nghĩa Mác, áp dụng lý thuyết cộng sản cả Mác vào
phương Đông và Việt Nam thì phỉa “xem xét lại chủ nghĩa Mác về cơ sở lịch sử
của nó,củng cố nó bằng dân tộc học phương Đông”
3. Thực tiễn Việt Nam
Tiểu luận Tư tưởng Hồ Chí Minh Page 4
Trang 113.1 Trước Cách mạng tháng Tám, các cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc luôn thất bại
Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên trong hoàn cảnh đất nước và thế giới cónhiều biến động Trong nước, chính quyền triều Nguyễn đã từng bước khuất phụctrước cuộc xâm lược của tư bản Pháp, lần lượt ký kết các hiệp ước đầu hàng, thưanhận nền bảo hộ của thực dân Pháp trên toàn cõi Việt Nam
3.1.1 Các cuộc đấu tranh giành độc lập trước đây chưa đi theo con đường
cách mạng đúng đắn
Cho đến cuối thế kỷ XIX, các cuộc khởi nghĩa vũ trang dưới khẩu hiệu
“Cần Vương” do các sĩ phu, văn thân lãnh đạo cuối cùng cũng thất bại Hệ tưtưởng phong kiến đã tỏ ra lỗi thòi trước các nhiệm vụ lịch sử Đầu thế kỷ XX,phong trào yêu nước giải phóng dân tộc Việt Nam bắt đầu chuyển sang xu hướngdân chủ tư sản có thể kể đên những phong trào tiêu biểu do Phan Bội Châu, PhanChu Trinh hay Hoàng Hoa Thám khởi xướng Song, chủ trương cầu ngoại viện,dùng bạo lực để khôi phục độc lập của Phan Bội Châu đã thất bại Chủ trương “ỷPháp cầu tiến bộ”, khai thông dân trí, nâng cao dân khí… của Phan Chu Trinhcũng không thành công Còn con đường khởi nghĩa của Hoàng Hoa Thám mangđậm “côt cách phong kiến”, chưa phải là lối thoát rõ ràng, hướng đi đúng đắn
Phong trào cứu nước của nhân dân ta muốn giành được thắng lợi phải đi theo một con đường mới
3.1.2 Con đường cách mạng thất bại do thiếu sự lãnh đạo của một tổ chức
chung
Trang 12Các cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp khiến cho xã hội nước ta có
sự biến chuyển và phân hóa, giai cấp công nhân, tầng lớp tiểu tư sản và tư sản bắtđầu xuất hiện Nếu như ở các nước tư bản chủ nghĩa phải tiến hành cuộc đấu tranhgiai cấp, thì ở các nước thuộc địa trước hết là phải tiến hành đấu tranh giải phóngdân tộc Ở Việt Nam, nông dân là lực lượng đông đảo nhất Cùng với nông dân, tất
cả các giai cấp và tầng lớp khác nhau đều có nguyện vọng chung là “cứu giốngnòi” ra khỏi cảnh “nước sôi lửa bỏng”.Giai cấp công nhân tuy có số lượng ít,nhưng lại là giai cấp tiên tiến nhất trong sản xuất,có thể thấm nhuần một tư tưởngcách mạng nhất Vì vậy cần có một tổ chức đứng ra lãnh đạo mọi tầng lớp nhândân đi theo con đường cách mạng đúng đắn để có thể giải phóng dân tộc, giaiphóng giai cấp và giải phóng con người
3.1.3 Con đường cách mạng thất bại do chưa có sự liên minh
Thực tiễn của con đường cứu nước trước đây cho thấy, các cuộc đấu tranhnày chỉ mang tính tự phát, nhỏ lẻ, không tập trung được toàn bộ giai cấp, toàn bộnhân dân Như ở cuộc khỏi nghĩa nông dân Yên Thế, lực lượng tham gia cáchmạng chủ yếu là nông dân lưu tán cư trú ở Thái Nguyên Hay như ở các cuộckhởi nghĩa do Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh , thành phần tham gia chủ yếukhông phải là toàn bộ nhân dân, toàn bộ giai cấp trong cả nước Có tinh thần yêunước là chưa đủ, cần phải có sự đoàn kết nhân dân để tạo nên sức mạnh đánh đuổigiặc ngoại xâm Các cuộc khởi nghĩa trước đây chỉ bó hẹp trong phạm vi nước ta,không có sự tham gia, hợp tác cùng thế giới Đây cũng là một khuyết điểm khiếncho con đường cách mạng trước Cách mạng tháng 8 không thành công
Tiểu luận Tư tưởng Hồ Chí Minh Page 6
Trang 133.2 Tình hình kinh tế, chính trị, xã hội trong nước giai đoạn trước Cách mạng tháng Tám
3.2.1 Về kinh tế
Các công ty Nhật đưa vốn đầu tư ở Đông Dương ngày càng nhiều, hoạt độngtrong nhiều ngành thương mại và công nghiệp Buộc Pháp cung phụng những nhuyếu phẩm (gạo, ngô…) và bắt nhân dân ta phá lúa và hoa màu để trồng đay, thầudầu… Pháp thực hiện “Chính sách kinh tế chỉ huy” để vơ vét bóc lột nhân dân tanhiều hơn Tăng thuế trong những năm 1939 – 1945: thuế muối, thuế rượu và thuếthuốc phiện tăng gấp 3 lần Thu mua cưỡng bách thực phẩm nhất là lúa, gạo với rẻmạt, gây nên nạn đói đầu năm 1945 ở miền Bắc Từ đó khiến nền kinh tế của nước
ta rơi vào tình trạng yếu kém, lạc hậu
3.2.2 Về chính trị
Nhật lôi kéo những phần tử thân Nhật để lập các đoàn thể, đảng phái thânNhật sửa soạn lập chính phủ bù nhìn làm tay sai Tuyên truyền lừa bịp: khu thịnhvượng chung “Đại Đông Á”, tuyên truyền văn hóa và sức mạnh “ vô địch củaNhật” Pháp thi hành chính sách 2 mặt nhằm tiếp tục khủng bố phong trào cáchmạng Dùng nhiều thủ đoạn lừa bịp, lôi kéo tri thức, thanh niên… để nhân dân talầm tưởng chúng “Là bạn chứ không phải thù”
3.2.3 Về văn hóa - xã hội
Dưới ách thống trị của Nhật – Pháp, đời sống của cac tầng lớp, giai cấp ởĐông Dương vô cùng điêu dứng, khốn khổ Nông dân điêu đứng nhất trong nạn
Trang 14đói năm 1945, hầu hết số người chết là nông dân Công nhân thất nghiệp nhiều, bịđánh đạp, tăng giờ làm nhưng đồng lượng lại giảm Các tầng lớp tiểu tư sản: đờisống bấp bênh vì giá sinh hoạt ngày càng cao Nước ta tình trạng mù chữ cao, đờisống văn hóa thấp, nghiện rượu và thuốc phiện xảy ra khá nhiều, mê tín dị đoancùng phong tục tập quan lạc hậu…
4. Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh
Từ những thực tiễn của đất nước ta đã nêu trên, Hồ Chí Minh đã tiếp thu và pháttriển chủ nghĩa Mác – Lênin để từ đó giải quyết được các vấn đề cấp bách này
4.1 Hồ Chí Minh tìm ra con đường giải phóng dân tộc, giải phóng con người cho cách mạng Việt Nam: độc lâp dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội
4.1.1 Hồ Chí Minh giải quyết thiếu con đường cách mạng đúng đắn và
khẳng định phải tiến hành bằng con đường bạo lực cách mạng
Chọn con đường cách mạng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội
- Từ thực tiễn phong trào cứu nước của ông cha và lịch sử nhân loại,
Hồ Chí Minh khẳng định phương hướng phát triển của dân tộc trong bối cảnh thời
đại mới là chủ nghĩa xã hội Trong Cương lĩnh chính trị, Người đã viết: “ Làm tư
sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội xộng sản” Độc
lập dân tộc là khát vọng lớn nhất của các dân tộc thuộc địa: “Không có gì quý hơn
độc lập, tự do” Khi đọc được luận cương của Lênin, Người đã tìm ra được con
đường cứu nước đúng đắn nhất Người nhận thấy cách mạng xã hội chủ nghĩa làcuộc cách mạng triệt để nhất vì nó giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải
Tiểu luận Tư tưởng Hồ Chí Minh Page 8