Nhìn chung công tác lắp ráp máy bơm có thể chia ra bốn giai ñoạn chính: * Kiểm tra máy bơm Trước khi ñặt bơm nhất thiết phải kiểm tra bơm.. Các bơm nhỏ thì không phải tháo rời mà chỉ cầ
Trang 1CHƯƠNG 10 LẮP RÁP VÀ QUẢN LÝ MÁY BƠM TRONG TRẠM BƠM
10.1 LẮP RÁP MÁY BƠM
Lắp ráp máy bơm trong trạm bơm là một việc phức tạp ðộ chính xác lắp ráp có ảnh hưởng lớn ñến hiệu suất làm việc của tổ máy Nhìn chung công tác lắp ráp máy bơm có thể chia ra bốn giai ñoạn chính:
* Kiểm tra máy bơm
Trước khi ñặt bơm nhất thiết phải kiểm tra bơm Các bơm nhỏ thì không phải tháo rời mà chỉ cần lấy tay quay nhẹ nửa khớp nối hoặc nửa bánh ñai lắp trên trục xem trong quá trình vận chuyển bánh xe công tác có bị cọ xát vào vỏ không, kiểm tra lại xem các lỗ bu tông ñế có ñủ không
Nếu ñặt các bơm lớn thì phải tháo rời kiểm tra kỹ từng chi tiết, nhất là các chi tiết quay trong ổ
và các chi tiết cọ xát khác Sau ñó lau sạch các chi tiết
Sau ñó lau sạch các chi tiết bằng giẻ nhúng dầu hỏa, bôi dầu mỡ và lắp lại Khi lắp lại bơm cần chú ý ñến khe hở cần thiết giữa các chi tiết quay, ñặc biệt là khe hở trong ñệm chống thấm của bơm ly tâm, khe hở giữa bánh xe công tác và buồng bánh xe công tác bơm hướng trục
* Kiểm tra các phụ tùng
Các thiết bị phụ tùng của tổ máy thường gồm van một chiều, khóa, van thu, van an toàn Trước khi lắp cần kiểm tra ñộ ñóng, mở của van, khóa xem có bảo ñảm không, kiểm tra lỗ trên các mặt bích xem có ñủ không và ñường kính lỗ có thích hợp ñể lắp bu tông không Ngoài ra phải kiểm tra lại các chi tiết ñịnh hình ñể nối ống như tê, cút
* ðặt tổ máy
Tổ máy (gồm máy bơm và ñộng cơ ñiện) thường ñặt trên một bệ chung bằng gang ñúc hoặc thép tròn (thép chữ I hoặc chữ U) Bệ máy lại ñược ñặt trên mống bêtông hoặc bê tông cốt thép Kích thước bề mặt của móng phải rộng dài hơn bệ máy 5-10cm Chiều sâu móng ít nhất phải là 0,5-0,7m và không ñược nông hơn hào ñặt ống trong trạm Chiều cao móng so với sàn gian máy
ít nhất là 0,1m Thường thì móng tổ máy ñổ bêtông nhưng nếu móng ñặt thấp hơn mực nước ngầm thì ñặt móng bê tông cốt thép ñổ toàn khối, trường hợp này tổ máy có thể ñặt trực tiếp lên máy Khi thi công móng cần ñặt sẵn các bu tông ñể lắp bệ máy hoặc máy
Khi ñặt tổ máy lên bệ cần ñảm bảo ñúng vị trí theo thiết kế (thẳng ñứng hoặc nằm ngang) Sai
số ñộ ñồng tâm giữa trục bơm và trục ñộng cơ không vượt quá giá trị ñã ghi trong bản vẽ lắp những yếu tố này có ảnh hưởng lớn ñến hiệu suất và ñộ bền của tổ máy
* Nối bơm với ống hút và ống ñẩy
Công việc này ñược tiến hành sau khi ñã lắp ñặt chính xác tổ máy trên bệ móng Các mối nối phải ñảm bảo tuyệt ñối khít kín Những mối nối mặt bích phải có ñệm cao su
Sau khi hoàn thành việc lắp ñặt tổ máy cần kiểm tra lại chiều quay của trục bơm (thường ghi trong lý lịch bơm hoặc chỉ bằng mũi tên trên vỏ bơm) và chiều quay của ñộng cơ ñiện Cuối cùng cho bơm chạy thử và kiểm tra các mối nối
Trang 210.2 LẮP ðƯỜNG ỐNG
Hầu hết các thiết bị phụ tùng của trạm bơm nằm trên ñường ống Vì vậy, việc lắp ñường ống trong trạm bơm chiếm rất nhiều thời gian Như ñã trình bày trong 8.6, tùy theo thiết kế cụ thể của từng trạm bơm mà ñường ống trong trạm có thể ñặt trên sàn gian máy hay dưới hào, những chỗ ñặt van, khóa, ống ñổi chiều nhất thiết phải có gối ñỡ Theo qui ñịnh, việc lắp ống tiến hành sau khi ñã hoàn thành việc xây dựng nhà trạm Tuy nhiên, trong một vài trường hợp có thể tiến hành lắp ñường ống trước khi kết thúc việc xây dựng nhà trạm bơm, những móng ñặt tổ máy và những nơi có ñường ống ñi qua phải xây dựng xong trước khi ñặt ống
ðường ống có thể lắp trực tiếp ngang trong gian máy hoặc lắp thành cụm ở sàn lắp máy hay ngoài nhà trạm rồi ñưa vào vị trí ñặt ống và nối các cụm ống lại với nhau Lắp ống theo cách thứ hai rút ngắn ñược thời gian thi công, nhất là ñối với trạm có nhiều tổ máy
Lắp ống có thể chia làm hai giai ñoạn: chuẩn bị và lắp ráp
- Chuẩn bị: là công tác phức tạp và chiếm tới 2/3 thời gian thi công Thời gian này cần kiểm tra lại tất cả các chi tiết ống, hàn các chi tiết ñịnh hình (nếu có) và nếu cần thì lau chùi sạch van, khóa, ống, thử nghiệm thủy lực thiết bị, phụ tùng và các ñoạn ống sau cùng, lắp các ñoạn ống thành cụm Khi lắp ống thành cụm phải ñảm bảo sao cho các cụm ống chắc chắn, gọn nhẹ, ñể vận chuyển Sau khi lắp ống thành cụm cần thử nghiệm thủy lực ñể kiểm tra lại các mối nối
- Lắp ống: là công tác ñược tiến hành sau khi hoàn thành bước chuẩn bị Các cụm ống lúc này ñược vận chuyển ñến vị trí ñặt ống, nối với các thiết bị, phụ tùng và máy bơm
10.3 VÀI NÉT VỀ QUẢN LÝ TRẠM BƠM
Quản lý trạm bơm tức là theo dõi, bảo quản các tổ máy ñể thực hiện tốt việc cấp nước hoặc thoát nước Việc theo dõi bảo quản các tổ máy ñã ñược trình bày kỹ ở phần máy bơm, trong phần này chỉ nêu sơ lược một vài nét về quản lý chung toàn bộ trạm bơm
Trong trạm bơm cần có biểu ñồ bơm (lưu lượng cột áp, sơ ñồ tổ máy làm việc trong từng thời gian) theo tính toán về biểu ñồ bơm thực tế, biểu ñồ công suất tiêu thụ bảng theo dõi nhiệt ñộ và
áp suất của các bộ phận công tác
Cần ñảm bảo cho tổ máy làm việc ở chế ñộ lợi nhất ðiều này ñược quyết ñịnh ngay từ khi chọn bơm Tuy vậy, trong quá trình quản lý, chế ñộ làm việc thực tế của bơm có thể khác so với tính toán nên vẫn phải tìm mọi biện pháp ñể nâng cao hiệu suất làm việc của tổ máy
Cán bộ, công nhân quản lý phải triệt ñể tuân theo quy trình vận hành của trạm, thực hiện ñúng các quy tắc an toàn lao ñộng Thường xuyên kiểm tra tình trạng làm việc của từng tổ máy nhờ các thiết bị kiểm tra, ño lường
Trong quản lý trạm bơm, nghiêm cấm cho bơm làm việc trong những trường hợp sau:
a) Trục bơm bị dao ñộng
b) Xuất hiện những tiếng kêu loảng xoảng khác với tiếng ồn do bị xâm thực
c) Nhiệt ñộ ở ổ trục vượt quá giới hạn quy ñịnh
d) Tổ máy bị hư hỏng một chi tiết nào ñấy
Trang 3Khi xảy ra những hiện tượng trên phải lập tức dừng máy, kiểm tra tìm nguyên nhân và có biện pháp sửa chữa, khắc phục ngay Nếu cứ tiếp tục cho tổ máy làm việc trong tình trạng như vậy sẽ dẫn ñến hư hỏng tổ máy
Ngoài ra, những trường hợp hư hỏng ñột xuất có tiến hành sửa chữa dự phòng sửa chữa nhỏ và sửa chữa lớn Sửa chữa dự phòng tiến hành ngay từ khi tổ máy còn làm việc bình thường, chẳng hạn như ñiều chỉnh lại khe hở của ñệm chống thấm, ñộ láng của cụm, nắp bít, vv Sửa chữa nhỏ tiến hành ñối với một vài chi tiết riêng biệt của tổ máy Sửa chữa lớn tiến hành với toàn bộ
tổ máy Cứ sau 5000- 10000 giờ làm việc cần tiến hành sửa chữa lớn Khi sửa chữa lớn phải tháo bơm ra, kiểm tra lại các chi tiết nhất là các chi tiết quay ñể phát hiện hư hỏng có biện pháp sửa chữa hoặc thay thế Trước khi sửa chữa lớn cần xem lại sổ trực trạm bơm, tập hợp các hỏng hóc của tổ máy trong thời gian làm việc trước khi sửa chữa ñể nhanh chóng tìm ra chi tiết hư hỏng
Ngoài ra, cần cố gắng ñiều khiển tự ñộng hóa một phần hoặc toàn bộ trạm bơm, tùy theo quy
mô và nhiệm vụ của trạm
Trong quá trình quản lý nên nghiên cứu bổ xung, sửa ñổi những ñiều chưa hợp lý ñể có một quy trình vận hành tốt nhất, nâng cao hiệu suất làm việc của trạm, giảm lao ñộng nặng nhọc của công nhân, giảm chi phí vận hành, ñạt ñược giá thành bơm hạ
Trên ñây là một vài nét sơ lược về quản lý trạm bơm nói chung Tuy nhiên ñối với trạm bơm thoát nước, do bơm làm việc với nước bẩn nên ngoài những ñiều ñã nêu việc quản lý trạm bơm thoát nước yêu cầu có một số ñiểm khác biệt Do làm việc với nước bẩn nên bánh xe công tác chóng bị bẩn và chóng bị mài mòn Phải theo dõi thường xuyên tình trạng bánh xe công tác Ít nhất là ba ngày phải bơm lắng cặn trong bể thu ra một lần Sau khi bơm cặn phải rửa bể thu, có thể kết hợp rửa cả máy bơm và ống hút một năm vài ba lần Nước rửa lấy từ hệ thống cấp nước
kỹ thuật của trạm bơm Cần thường xuyên vớt rác ở song chắn rác sao cho ñộ chênh mực nước
ở trước và sau song chắn không quá 5-10cm Nếu trong trạm ñặt máy vớt rác, máy nghiền rác thì phải kiểm tra chúng thường xuyên hàng ngày và tiến hành sửa chữa ñịnh kỳ hàng năm