Hiện nay chúng ta không thể phủ nhận được sự cần thiết phải cung cấp các chương trình phúc lợi và dịch vụ cho người lao động .Nằm trong hệ thống thù lao lao động , nằm ngoài thù lao trả cho ngừơi lao động như tiền công , tiền lương , cac loại tiền thưởng thì thù lao được trả gián tiếp lại là các loại phúc lợi và dịch vụ.Nó được trả gián tiếp dưới dạng các hỗ trợ cuộc sống của người lao động nh ư: tiền lương hưu; tiền trả cho các ngày nghỉ; nhà ở phương tiện đi lại và các phúc lợi khác gắn liền với các quan hệ làm việc hoặc là thành viên trong tổ chức.Xây dựng các hệ thống phúc lợi và dịch vụ bên cạnh thù lao trực tiếp(tiền lương, tiền thưởng) đây là nhân tố quan trọng cho việc tạo động lực cho người lao động, lí do mà các khoản tiền lương chưa làm được, bên cạnh đó nó còn phải giải quyết cơ bản các vấn đề xã hội nhờ các chương trình bảo hiểm và trợ cấp việc các doanh ngiệp xem nhẹ các chương trình phúc lợi và dịnh vụ, coi trọng tiền lương tiền thưởng là không phù hợp, đi ngược lại mục đích tăng năng xuất lao động, đôi khi doanh nghiệp còn coi tiền lương là yếu tố làm tăng đông lực .Điều này là sai lầm và đôi khi nó làm phản tác dụng . Vì vậy người lao động và xã hội cần đươc quan tâm nhiều hơn là chỉ áp dụng các thù lao trực tiếp trên .ngiên cứu đề tài sẻ cho chúng ta hiểu rõ hơn các chuơng trình phúc lợi và dịch vụ đang đựơc áp dụng trong các doanh ngiệp hiện nay , xem xét và đánh giá quá trình xây dựng và quản lí chương trình phúc lơi và dịch vụ vừa có lợi cho người lao động , đảm bảo cho người lao động , vừa có lợi cho doanh ngiệp nhờ tăng uy tín của tổ chức trên thị trường , tăng khả năng cạnh tranh của doanh ngiệp với các đối thủ khác. Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, chúng ta cần phải có những kiến thức quản lí sâu rộng , để xây dựng được những chương trình phúc lợi phù hợp và chắc chắn mới mang lại hiệu quả kinh doanh cao , góp phần phát triển xã hội bền vững.
Trang 1LỜI NÓI ĐẦU
Hiện nay chúng ta không thể phủ nhận được sự cần thiết phải cung cấp các chương trình phúc lợi và dịch vụ cho người lao động Nằm trong hệ thống thù lao lao động , nằm ngoài thù lao trả cho ngừơi lao động như tiền công , tiền lương , cac loại tiền thưởng thì thù lao được trả gián tiếp lại là các loại phúc lợi và dịch vụ.Nó được trả gián tiếp dưới dạng các hỗ trợ cuộc sống của người lao động nh ư: tiền lương hưu; tiền trả cho các ngày nghỉ; nhà ở phương tiện
đi lại và các phúc lợi khác gắn liền với các quan hệ làm việc hoặc là thành viên trong tổ chức.Xây dựng các hệ thống phúc lợi và dịch vụ bên cạnh thù lao trực tiếp(tiền lương, tiền thưởng) đây là nhân tố quan trọng cho việc tạo động lực cho người lao động, lí do mà các khoản tiền lương chưa làm được, bên cạnh đó nó còn phải giải quyết cơ bản các vấn đề xã hội nhờ các chương trình bảo hiểm và trợ cấp việc các doanh ngiệp xem nhẹ các chương trình phúc lợi và dịnh vụ, coi trọng tiền lương tiền thưởng là không phù hợp, đi ngược lại mục đích tăng năng xuất lao động, đôi khi doanh nghiệp còn coi tiền lương là yếu tố làm tăng đông lực Điều này là sai lầm và đôi khi nó làm phản tác dụng Vì vậy người lao động và xã hội cần đươc quan tâm nhiều hơn là chỉ áp dụng các thù lao trực tiếp trên ngiên cứu đề tài sẻ cho chúng ta hiểu rõ hơn các chuơng trình phúc lợi và dịch vụ đang đựơc áp dụng trong các doanh ngiệp hiện nay , xem xét và đánh giá quá trình xây dựng và quản lí chương trình phúc lơi và dịch vụ vừa có lợi cho người lao động , đảm bảo cho người lao động , vừa có lợi cho doanh ngiệp nhờ tăng uy tín của tổ chức trên thị trường , tăng khả năng cạnh tranh của doanh ngiệp với các đối thủ khác.Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, chúng ta cần phải có những kiến thức quản lí sâu rộng , để xây dựng được những chương trình phúc lợi phù
Trang 2hợp và chắc chắn mới mang lại hiệu quả kinh doanh cao , góp phần phát triển
xã hội bền vững
Ngiên cứu thù lao lao động là một trong những công việc mà một quản trị viên nhân lực phải làm Nằm trong thù lao lao động nhưng với những đặc thù khác biệt tiền lương, tiền thưởng thì phúc lợi và dịch vụ đã và đang được quan tâm mạnh tại các doanh nghiệp hiện nay
Trên giác độ là một nhà quản lí thì nghiên cứu phúc lợi và dịch vụ cho người lao động sẽ cho ta nắm rõ nguyên nhân tạo động lực cho người lao động T, từ
đó hoạch định những chính sách lâu dài, bền vững cho doanh nghiệp còn là người lao động thì phải xem xét vấn đề này sẽ cho ta biết chúng ta cần được doanh ngihệp quan tâm những vấn đề gì , và cũng có quyền đưa ra nhữnh ý kiến tranh luận giúp chương trình phúc lợi và dịch vụ của doanh nhiệp được xây dựng ngày một tốt hơn
Là một sinh viên quản trị nhân lực sắp ra trường em hy vọng sau khi ngiên cứu đề tài này mình sẽ có được cái nhìn tổng quát hơn về hiện trạng và cách xây dựng các chương trình phúc lợi và dịch vụ ở các doanh ngiệp Việt nam hiện nay Qua đó cũng hình thành lối tư duy lô gic khoa học góp phần làm hoàn thiện hơn các chương trình phúc lợi và dịch vụ, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh nhờ việc tăng năng suất lao động
Trang 3Nội dung
I các khái niệm cơ bản
1.Phúc lợi là những khoản được trả gián tiếp cho người lao động ngoài tiền lương va tiền thưởng dưới dạng hỗ trợ người lao động
Phúc lợi xã hội là tiền hoặc vật chất hoặc điều kiện thuận lợi mà người sủ dụng lao động cung cấp cho người lao động trong những điều kiện bắt buộc hay tự nguyện để động viên, khuyến khích người lao động và đảm bảo an sinh cho người lao động
2.Dịch vụ: là những khoản cũng có tác dụng to lớn như phúc lợi, nhưng người lao động phải trả một khoản tiền nào đó
II các loại phúc lợi và dịch vụ
1.Phúc lợi bắt buộc1; là các phúc lợi bắt buộc người sử dụng lao động phải thực hiện đảm bảo cho người lao động theo yêu cầu của luật pháp
phúc lợi bắt buộc có thể là; các lọai bảo đảm bảo hiểm y tế, trợ cấp thất ngiệp bảo hiểm xã hội
ở Việt Nam, các chế độ phúc lợi bắt buộc bao gồm 5 chế độ bảo hiểm xã hội cho người lao động , chợ cấp ốm đau, tai nạn lao động , hoặc bệnh nghề ngiệp, thai sản hưu trí và tử tuất
quỹ bảo hiểm xả hội là quỹ tài chính độc lập theo điều 149 bộ luật lao động quy định quỹ BHXH được hình thành từ các nguồn sau:
-đóng góp của người sử dụng lao động bằng 15% tổng tiền lương của những người tham gia bảo hiểm trong đơn vị, trong đó trích 10% để chi trả cho chế
độ hưu trí và tử tuất còn 5% để chi trả cho các chế độ khác
-đóng góp của người lao động bàng 5% tiền lương để chi trả cho chế độ hưu trí vá tử tuất
Trang 4-ngân sách nhà nước hỗ trợ thêm để đản bảo thực hiện các chế độ BHXH đối với người lao động
_thu từ nguồn khác: tiền sinh lời từ việc thực hiện phương án bảo toàn và phát triển quỹ BHXH, từ nguồn viện chợ quóc tế và trong nước vv
BHXHđả giúp người lao động và gia đình họ ổn định cuộc sống khi gặp khó khăn do mất hoặc giảm thu nhập, giúp họ khắc phục những rủi ro bất hạnh Với ngừoi sử dụng lao động: BHXH là phương tiện đản bảo ổn định cho người sử dụng lao động trong xản xuât kinh doanh giúp họ chi trả những khoản tiền lớn khi người lao động không may gặp rủi ro ốm đau thai sản tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp Ngoài ra BHXH giúp người sử dụng lao động thu hút ruy trì được đội ngũ lao động giỏi, năng động sáng tạo gắn bó với cơ quan doanh nghiệp nâng cao năng xuất lao động
Với nhà nước và xã hội: BHXH đã làm giảm gánh nặng xã hội đối với việc chăm lo cho người lao động ổn định trính trị, phát triển kinh tế
Việc tính và chi các loại phúc lợi bắt buộc trong BHXH cụ thể:
+đối với người lao động làm việc trong điều kiện bình thường
.30 ngày trong 1 năm, nếu đã dóng bảo hiểm xã hội dưới 12 năm
.40 ngày trong 1 năm, nếu đã đóng BHXH từ 15 năm đến dứơi 30 năm 50 ngày trong 1 năm, nếu đã đóng BHXH từ 30 năm trở lên
Trang 5+ đối với người lao động làm các nghề hoặc công việc nặng nhọc độc hại, làm viêc ở nơi có phụ cấp khu vực hệ số từ 0.7 trở lên
.40 ngày trong 1 năm, nếu đã đóng BHXH dưới 15 năm
50 ngày trong 1 năm, nếu đã đóng BHXH từ 15 năm đến dứơi 30 năm 60 ngày trong 1 năm, nếu đã đóng BHXH từ 30 năm trở lên
Mức hưởng trợ cấp ốm đau tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể và được tính trên % mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH
b) Tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp
Tai nạn lao động là tai nạn gây tổn thương cho bất kỳ bộ phận, chức năng nào của cơ thể người lao động hoặc ngây tử vong , xảy ra trong quá trình lao động gắn liền với việc thực hiện công việc , nhiệm vụ lao động
Bệnh nghề nghiệp là một bệnh đặc trưng của nghề do yếu tố độc hại cho nghề
đó đã có tác động thường xuyên, từ từ vào cơ thể người lao động mà gây nên bệnh
Người bị bệnh nghề nghiệp phải được điều trị chu dáo khám sức khỏe định kỳ
có hồ sơ sức khỏe riêng biệt
Chế độ trợ cấp tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp nh sau :
+người bị tai nan trong giờ làm việc ,tại nơi làm việc ,kể cả làm việc ngoài do yêu cầu của người sử dụng lao động
+bị tai nan ngoài nơi làm việc khi thực hiện công việc theo yêu cầu của người
sử dụng lao động yêu cầu
+bị tai nan ngoài giờ làm việc khi thực hiện công việc theo yêu cầu của người
sử dụng lao động khi đi trên tuyến đường từ nơi ỏ đến nơi làm người sử dụng lao động phải chịu trách nhiệm trả các khoản chi phí y tế và tiền lương từ khi
sơ cứu ,cấp cứu đến khi điều chị ổn định thương tật cho người bị tai nan lao động sau khi điều chỉnh thương tật người sử dụng lao động có chách nhiệm
Trang 6sắp sếp các công việc phù hợp với người bị tai nạn lao động ,và được tổ chức BHXH giới thiệu đi khám định khả năng lao động tại hội đồng giám định y khoa theo quy định của bộ y tế
mức trợ cấp được quy định như sau
Mức suy giảm khả năng lao động mức trợ cấp 1 lần
Từ 5% đến 10% 4 tháng tiền lương tối thiểu
Từ 11% đến 10% 8 tháng tiền lương tối thiểu
Từ 21% đến 30% 12 tháng tiền lương tối thiểu
Bị suy giảm từ 31% khả năng lao đọng trở lên được hưởng trợ cấp hàng tháng
Mức suy giảm khả năng lao động mức trợ cấp hàng tháng
Từ 31% đến 40% 0.4 tháng lương tối thiểu
Từ 41% đến 50% o.6 tháng lương tối thiểu
Từ 51% đến 60% 0.8 tháng lương tối thiểu
Từ 61% đến 70% 1.0 tháng lương tối thiểu
Từ 71% đến 80% 1.2 tháng lương tối thiểu
Từ 81% đến 90% 1.4 tháng lương tối thiểu
Từ 91% đến 100% 1.6 tháng lương tối thiểuc) chế độ bảo hiểm thai sản
chế độ trợ cấp thai sản trong chế độ bảo hiểm ngắn han đã dược thực hiện về thu nhập và bảo hiểm sức khỏe của bà mẹ khi mang thai và sinh con chế độ này đươc quy định để ruy trì nguồn thu nhập và sức lao động của người phụ
nử một cách liên tục ,không bị gián đoạn bởi chức năng sinh sản cách chế độ
cụ thể bao ngồm trợ cấp nghỉ đẻ ,nghỉ trước và sau khi sinh con nghỉ đi khám thai , nuôi con sơ sinh
Trang 7d) chế độ hưu trí
người lao động khi đủ điề khiện được hưởng lương hưu hàng tháng được hưởng bảo hiểm y tế do BHXH trả
điề khiện được hưởng chế độ hưu trí
+ nam đủ 60 tuổi , nử đủ 55 tuổi và có thời gian đóng BHXH từ 20 năm trở lên
+ nam đủ 55 tuổi ,nữ đử 50 tuổi và có thời gian đóng BHXH từ 20 năm trở lên mà trong 12 năm đó có thời gian làm việc thuộc cách trường hợp sau :
đủ 15 năm làm nghề hoặc công việc nặng nhọc độc hại
đủ 15 năm làm nghề hoặc công việc ở nơi có phụ cấp khu vự có hệ số
Trang 8Người lao động đang hưởng trế độ lương hưu hàng tháng khi chết gia đình được hưởng chế độ tử tuất.
e) chế độ tử tuất
Khi đủ điều khiện làm việc và tham gia BHXH thì người lao động khi trết được hưởng trế độ tử tuất
Đối tựợng được hửong chế độ
+ người lao động làm việc có thời gian đóng BHXH
+ người lao động nghỉ việc chờ đủ tuổi để hưởng trế độ hưu trí hàng tháng + người lao động nghỉ việc bảo lưu thời gian tham gia BHXH trên sở BHXH + người lao động đang hưởng lương hưu ,trợ cấp mất sức lao động trợ câp tai nạn lao động ,bệnh nghề nghiệp ,trợ cấp công nhân cao su hàng tháng
Điều khiện và mức hửong trợ cấp tử tuất
+ trợ cấp mai táng phí : nhuẻng đối tựợng nêu trên khi trết thì người lo mai táng được nhận tiền mai táng phí bằng 8 tháng lương tối thiểu
+ trợ cấp tiền tuất hàng tháng : giải quyết khi có đủ điều kiện người chết và điều kiện người hưởng
mức tiền tuất hàng tháng đối với thân nhân người chết bằng 40% lương tối thiểu , trừơng hợp còn lại thì được 70% lương tối thiểu
Trừờng hợp người lao động trết ( trừ trường hợp do tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp ) mà thời gian tham gia đóng BHXH chưa đủ 13 năm hoặc không
có thân nhân hưởng trợ cấp hàng tháng thì gia đình được hưởng trợ cấp 1 lần
2, Phúc lợi tự nghuyện
Là các phúc lợi mà tổ chức đưa ra , tùy thuộc vào khả năng tài chính của họ
và sự quan tâm của lãnh đạo ở đó
Trang 9Tùy thuộc vào khả năng , đặc điểm của từng doanh nghiệp ,cũng như nhu cầu của người lao động và triết lí kinh doanh của lãnh đạo cấp cao thì từng doanh nghiệp sẽ có một chương trình phúc lợi riêng cho mình
*Các phúc lợi bảo hiểm
+ bảo hiểm sức khỏe : để trả cho việc ngăn chăn bệnh tật như các chương trình thể dục thể thao để tránh căng thẳng khi mà hiêu ứng tres ngày càng tăng trong môi trường làm viêc ,trăm sóc ốm đau bệnh tật
+ bảo hiểm nhân thọ : trả tiền cho gia đình người lao động khi người lao động qua đời , có thể người sử dụng lao động hổ trợ đóng một phần bảo hiểm hay tào bộ khoản tiền đóng bảo hiểm
+ bảo hiểm mất khả năng lao động
trong một số công ti còng cung cấp , cho người lao động bị mất khả năng lao động không liên quan tới công việc họ đảm nhận
các loại phúc lợi bảo đảm
+ bảo đảm thu nhập : nhửng khoản tiền trả cho người lao động bị mất việc làm do lí do từ phía tổ chức thu hẹp sản suất , giảm biên trế giảm cầu sản suất
và dịch vụ
+ bảo đảm hưu trí là khoản tiền trả cho người lao động khi người lao động làm cho công ty đến một mức tuổi nào đó phải nghỉ hưu với số năm làm tại công ty do công ty quy định
Tiền trả cho những thời gian không làm việc
là khoản tiền trả cho nhửng thời gian không làm việc do thỏa thuận ngoài mức quy định của pháp luật như nghỉ phép nghỉ giữa ca ,giải lao ( uống trà ,caphe) ,vệ sinh cá nhân tiền đi du lịch ……
Phúc lợi cho lịch làm việc linh hoạt
Trang 10nhằm trợ dúp cho người lao động do lịch làm việc linh hoạt như tổng số giờ làm việc trong ngày ,hoặc số ngày làm trong tuần ít hơn quy định hay chế độ thời gian làm việc thay đổi linh hoạt , hoặc chia sẻ công việc do tổ chức thiếu việc làm …
các loại dịch vụ cho người lao động
các dịch vụ tài chính nhằm giúp đỡ tài chính cho người lao động và gia đình
họ liên quoan trực tiếp đến tài chính của cá nhân họ
+ mua cổ phần cố phiếu của công ty
người lao động trở thành cổ đông bằng việc họ mua lại cổ phần của công ty vơi giá ưu đãi ( cổ phiếu ưu đãi )
+ giúp đỡ tài chính của tổ chức
một số tổ chức thực hiện cho người lao động vay một khoản tiền giúp họ mua một số tài sản có giá trị như nhà,xe ………và các khoản vay trả lại cho tổ chức dưới dạng khấu trừ vào tiền lương hàng tháng của họ
+ các dịch vụ khác
tùy vào khả năng tài chính cũng như tầm nhìn của người lãnh đạo công ty mà công ty có thể đư ra nhiều hình thức phúc lợi hấp dẩn
Trang 11Vi du như : căng tin , cửa hàng lưu động giải chí vv……
Ngoài ra các doanh nghiệp còn đẩy mạnh xây dựng các dịnh vụ xã hội
+ trợ cấp về giáo dục , đào tạo
tổ chức trợ cấp một phần kinh tế hay toàn bộ chi phí cho người lao động đi học ở các trình độ khác nhau liên quan tới công việc doanh nghiệp tổ chức các lớp đào tạo như đào tạo từ xa , mở các lớp cạnh doanh nghiệp hay cử người đi học tại các lớp chình quy vv………
+ dịch vụ vè nghề nghiệp
một số tổ chức lấy nhân viên của mình để phục vụ cho người lao động trong
tổ chức không mât tièn như
cố vấn khé toán công khai : luật sư và kế toán có thể trợ giúp đắc lực cho người lao động trong tổ chức thông qua việc : luật sư đưa ra những lời khuyên bổ ính thông qua việc kí kết hợp đồng hay giúp họ tìm những luật sư giỏi để giải quýết những viêc phức tạp hay các kế toán giúp người lao động trong việc tính toán khai báo thúê hoặc vấn đề liên quan tới khai báo tài chính
tư vấn cho người lao động
một số tổ chức thuê nhân viên dịch vụ tư vấn nghè nghiệp , thầy thuốc tâm thần và các nhà tâm lí cho nhân viên tránh được những căng thẳng dối loạn tâm thần các vấn đề về hôn nhân và gia đình
phúc lợi về y tế chăm sóc tại chổ
các tổ chức duy trì và cung cấp thuốc men cùng các nhân viên y tế bác sĩ và y
tá phục vụ tại tổ chức
thư viện và phòng đọc
Trang 12một sổ tổ chức trang bị phòng đọc và thư viện mà trong đó cung cấp những sách chuyên ngành và giải trí cung cấp thông tin thời sự giúp nhân vên cập nhật tin tức , kiến thức
hệ thống tiếp nhận ý kiến người lao động
hệ thống nghiên cứu đề nghị của người lao động nhằm động viên khuyến khích việc đưa ra sáng kiến ,góp phần nhằm nâng cao hiệu sản xuât kinh doanh một ủy ban được thành lập để đánh giá những kiến nghị này công nhận và thưởng cho các đề nghị này bằng các vật chất và tinh thần
chương trình thể thao văn hóa
một số tổ chức vạch ra và từng cái nhân có thể tự nguyện tham gia nội dung
tổ chức có thể là thi đấu nội bộ hay kết hợp giao hửu thi đấu với bên ngoài đôi khi một vài tổ chức còn thành lập các hội thể thao chuyên để thi đấu bên ngoài
các chương trình thăm quan , dã ngoại
nhằm sử dụng quan hệ hiểu biêt lẩn nhau , mở rộng quan hệ , các tổ chức thường cung cấp các cuộc du lịch tham gia hàng năm có thể cả gia đinh của những nhân viên cùng tham gia để mở rộng các mổi quan hệ xã hội , đây là loại hình thức bổ ích ngoài ra còn giúp người lao động học hỏi được cái mới
chăm sóc người già và trẻ em
