Các ống tuyến sữa tạo thành hệ thống dẫn từ các nang tuyến về các ống trong tiểu thuỳ, liên tiểu thuỳ, trong thuỳ, liên thuỳ rồi tập trung về núm vú.. Những biến đổi ở tuyến vú - Ở nam,
Trang 1CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH TUYẾN VÚ
TS BS Trần Công Đoàn
Mục đích, nội dung.
-Nắm được giải phẫu và những biến đổi cấu trúc tuyến vú theo lứa tuổi -Hình dung được cách khám siêu âm và nhũ ảnh
-Hình ảnh tổn thương cơ bản tuyến vú trên siêu âm và nhũ ảnh.
-Nắm được phân loại BIRADS và khuyến cáo.
I GIẢI PHẪU
1.1 Cấu trúc tuyến vú:
1 Cơ liên sườn;
2 Cơ ngực lớn;
3 Thuỳ tuyến vú;
4 Núm vú;
5 Quầng vú;
6 Ống tuyến;
7 Mỡ;
8 Da
Tuyến vú là tuyến sữa (ở nữ) nằm cân đối ở hai bên ngực, từ nách tới bờ ức và
từ sườn III đến sườn VII Tuyến vú có các lớp:
- Lớp da mỏng 2-3mm
- Lớp dưới da là mô liên kết và mô mỡ, mô mỡ tạo thành các “thuỳ” mỡ có bao
xơ bọc quanh, vùng núm vú không có mô mỡ Mô xơ và mô mỡ bao quanh và xâm nhập vào giữa các thuỳ mô tuyến vú và là mô đệm của tuyến vú
- Mô tuyến sữa: tuyến vú gồm 15-20 thuỳ, mỗi thuỳ gồm 40-80 phân thuỳ, mỗi phân thuỳ gồm 10-100 nang tuyến (acini) hay các túi tận cùng Các ống tuyến sữa tạo thành hệ thống dẫn từ các nang tuyến về các ống trong tiểu thuỳ, liên tiểu thuỳ, trong thuỳ, liên thuỳ rồi tập trung về núm vú Mô tuyến sữa tập trung nhiều
ở góc trên ngoài tuyến vú Tất cả được bọc trong một “túi” được tạo ra giữa lá nông và lá sâu của cân nông cơ ngực Dây chằng Cooper là các sợi xơ nối từ lá nông tới da
- Phía sau tuyến vú có lớp mỡ mỏng tương đối liên tục
Trang 2Phân bố hạch quanh vú Bạch mạch vùng tuyến vú tập chung vào 2 nhóm chính là nách và dưới đòn
1.2 Những biến đổi ở tuyến vú
- Ở nam, và ở trẻ nhỏ nói chung, tuyến vú rất ít, rất mỏng (chỉ dày khoảng 5mm), cấu trúc giảm âm phía sau quầng vú
- Ở tuổi dậy thì, mô tuyến phát triển mạnh tạo vùng giảm âm phía sau quầng vú, các ống tuyến chưa nhiều Nhu mô tuyến vú là chính trên 75%
- Lứa tuổi trẻ mô mỡ còn chưa nhiều, mô xơ ít, nên tuyến vú tương đối đồng nhất và đồng dạng Nhu mô tuyến vú ưu thế 50-75%
Nữ trưởng thành
Trang 3- Khi có thai, các nang tuyến và ống tận cùng phát triển mạnh nên mô tuyến lớn, tương đối giảm âm và đồng nhất
- Giai đoạn cho con bú do các nang tuyến, ống tuyến chứa sữa nên tuyến vú tương đối tăng âm, kém đồng nhất, nếu căng sữa có thể thấy các ống tuyến giãn hướng
về phía núm vú
Hình siêu âm tuyến vú giai đoạn cho con bú, các ống tuyến giãn
- Ngay từ lứa tuổi 20, sau khi sinh con lần đầu đã bắt đầu có những biến đổi thoái hoá mô tuyến sữa, mô tuyến teo dần và thay thế vào đó là mô mỡ và mô liên kết Quá trình này sẽ mạnh mẽ hơn khi mãn kinh
- Lứa tuổi trung niên tuyến vú đã có nhiều biến đổi, mô mỡ nhiều lên tạo thành các
“thuỳ mỡ”, bao xơ rõ, nên tuyến vú không còn đồng nhất, có khi thấy một số ống tuyến giãn nhẹ 1-2mm Nhu mô tuyến giảm dần chiếm 25-50%
- Giai đoạn thoái hoá mô tuyến teo dần, mô xơ phát triển, nên tuyến vú trở nên tăng âm, nhiều dải xơ, tuyến vú dày mỏng tuỳ thuộc mô mỡ Nhu mô tuyến còn dưới 25%
Nữ mãn kinh
- Thay đổi sợi bọc (Fibrocystic change) là quá trình biến đổi gặp ở mọi tuyến vú của phụ nữ, trước đây thường cho là một bệnh, nay được coi như một quá trình sinh lý Hình ảnh siêu âm đa dạng, có các nang nhỏ do giãn các ống tuyến nhỏ
Trang 4hay tích tụ dịch do biến động estrogen qua các chu kỳ kinh, có các nhân xơ nhỏ
do quá trình xơ hoá
* Một số tác giả phân chia biến đổi mô tuyến vú thành ba giai đoạn hay ba loại tuyến
vú tuỳ thuộc tỷ lệ mô tuyến sữa, mô xơ và mô mỡ:
-Vú tuyến và xơ: ở lứa tuổi trẻ, vú chứa nhiều mô tuyến, mô liên kết, ít mô mỡ
-Vú xơ và mỡ: lứa tuổi trung niên, tổ chức tuyến nhỏ dần, tổ chức mỡ nhiều thêm
Vú có cấu trúc cân bằng giữa mô tuyến, mô xơ và mô mỡ
-Vú mỡ: thường sau 50 tuổi, mô tuyến teo dần và mô mỡ thay thế, mô xơ tăng dần