Quang cảnh lúc trời sắp mưa được mở đầu bằng hai dòng thơ lặp lại: Sắp mưa Sắp mưa Như lời báo động rất khẩn trương cho mọi người biết là cơn mưa rào đã đến.. Quang cảnh được diễn ra bằn
Trang 1Cảm nhận về bài thơ Mưa của Trần Đăng Khoa Bài tham khảo 1
Bài Mưa được Trần Đăng Khoa viết năm 1967, khi ấy tác giả mới lên chín tuổi Thơ tuổi thơ của Trần Đăng Khoa thường viết về những cảnh vật và con người bình dị, gần gũi ở làng quê, nơi góc sân vườn nhà, nhưng lại từ chỗ đó mà nhìn ra được đất nước và mang khí thế của thời đại chống Mỹ cứu nước Bài thơ Mưa cũng nằm trong mạch sáng tác ấy
Bức tranh mưa rào được Trần Đăng Khoa miêu tả theo trình tự thời gian Từ lúc sắp mưa đến trong cơn mưa
Quang cảnh lúc trời sắp mưa được mở đầu bằng hai dòng thơ lặp lại:
Sắp mưa Sắp mưa
Như lời báo động rất khẩn trương cho mọi người biết là cơn mưa rào đã đến Quang cảnh được diễn ra bằng hàng loạt hình ảnh diễn tả sự hoạt động của cảnh vật rất sống động: Cả
họ hàng nhà mối rời tổ bay ra, bay cao, bay thấp, nhào lộn trong không trung, mối già, mối trẻ sao mà nhiều mối thế! Đích xác là trời sắp mưa rồi! Dưới đất đàn gà con đang rối rít tìm nơi ẩn nấp Vội vã quá! Kìa ông trời đã mặc áo giáp đen ra trận, mưa đã múa gươm, kiến đang hành quân, rồi bụi bay, gió cuốn Tất cả, tất cả đều vội vã, khẩn trương hành động khi cơn mưa sắp tới Còn có hình ảnh nào đẹp hơn:
Cỏ gà rung tai
Nghe Bụi tre
Tần ngần Gỡ tóc
Hàng bưởi Đu đưa
Bế lũ con thơ
Đầu tròn Trọc lốc
Từ động tác của cây cỏ gà và động tác rung rinh của nó trong cơn gió mà tác giả đã hình dung ra như cái tai cỏ gà rung lên để nghe âm thanh của những cơn gió mạnh lúc trời sắp mưa; những cành tre và lá tre bị gió thổi mạnh được hình dung như mớ tóc của bụi tre đang
gỡ rối Nhưng càng gỡ càng rối bởi gió mỗi lúc càng mạnh hơn Một hình ảnh so sánh rất táo bạo của nhà thơ: Những quả bưởi được ví như lũ trẻ con, đầu không có tóc đang ẩn náu trong những cành lá bưởi đang đưa đi, đưa lại trước gió
Trang 2Nhà thơ phải quan sát thật kĩ và vô cùng tinh tế, qua cảm nhận bằng mắt và tâm hồn của trẻ thơ, kết hợp với sự liên tưởng phong phú, mạnh mẽ mới có được những vần thơ hồn nhiên
và độc đáo đến như vậy!
Cơn mưa được miêu tả theo cấp độ tăng dần Nếu như quang cảnh khi trời sắp mưa là sự hoạt động và trạng thái khẩn trương, vội vã của cây cối và loài vật thì trong cơn mưa, khung cảnh thiên nhiên được tác giả miêu tả dữ dội hơn, sự hoạt động của sự vật và có cả con người nữa có phần mạnh mẽ hơn
Chớp
Rạch ngang trời
Khô khốc.
Từ rạch có sức gợi sự hoạt động của tia chớp quá nhanh và mạnh đến nỗi như người cầm dao rạch đứt đôi bầu trời để từ vết rạch đó toé ra những tia lửa điện báo hiệu trời mưa đã đến nơi rồi Kèm theo chớp là sấm sét, một sự liên tưởng hợp với lô-gíc tự nhiên Biện pháp nhân hoá được sử dụng liên tiếp trong đoạn thơ: Sấm cười, cây dừa sải tay bơi, ngọn mùng tơi nhảy múa Những vật vô tri vô giác vào thơ của Trần Đăng Khoa đều có hồn Bức tranh sống động, rộn ràng hơn khi tác giả miêu tả âm thanh:
Mưa
Mưa
Ù ù như xay lúa
Lộp bộp
Lộp bộp.
Cả không gian đất trời mù trắng nước Nước sủi bọt bong bóng phập phồng dưới mái hiên Cây lá được uống mưa, tắm mưa tươi tỉnh “hả hê” sung sướng
Hình ảnh con người được hiện lên trong bức tranh thiên nhiên rất đẹp Trong cơn mưa dữ dội, con người đã bất chấp:
Đội sấm
Đội chớp
Đội cả trời mưa
Trang 3Ở đây có sự đối lập giữa thiên nhiên và con người Một bên là mưa, sấm, chớp dữ dội, một bên là sự chủ động bình tĩnh của con người Phải chăng tác giả đã sử dụng thiên nhiên như
là một cái nền tôn cao tư thế của con người Con người ở đây là Người cha đi cày về Đi cày là một công việc bình thường và quen thuộc ở làng quê đã được hiện lên, nổi bật với dáng vẻ lớn lao, với tư thế vững vàng giữa khung cảnh thiên nhiên dữ dội của trận mưa như là bất chấp tất cả, vượt lên tất cả để tự tin, chiến thắng Điệp từ đội được sử dụng liên tiếp trong ba dòng thơ cuối bài đã làm cho con người trở thành điểm sáng giữa bức tranh thiên nhiên
Với thể thơ tự do, với cách sử dụng câu ngắn, nhịp điệu nhanh và dồn dập, phép nhân hoá được sử dụng rộng rãi và chính xác, với tài năng quan sát và miêu tả tinh tế, năng lực liên tưởng, trí tưởng tượng phong phú, cách cảm nhận thiên nhiên rất sâu sắc và trẻ thơ, bài thơ
đã miêu tả chính xác và sinh động cảnh tượng trước và trong cơn mưa rào ở làng quê qua những hoạt động và trạng thái của nhiều cảnh vật, loài vật và con người Nổi bật lên trong bức tranh thiên nhiên đó là hình ảnh con người được nâng lên lớn lao, có sức mạnh to lớn
để sánh với thiên nhiên và vũ trụ
Bài tham khảo 2
Bài thơ Mưa được làm theo thể thơ tự do, theo các nhịp 1, 2, 3 và 4, trong đó nhịp 2 chiếm
số lượng chủ yếu Với nhịp thơ ngắn và nhanh, tác giả đã diễn tả linh hoạt các đối tượng quan sát lúc trước và trong cơn mưa
Bài thơ là sự kết hợp hoàn hảo giữa việc sử dụng động từ và tính từ Các từ này đã diễn tả một cách sinh động trạng thái của mọi vật khi cơn mưa sắp diễn ra và trong cơn mưa Một
số tính từ tác giả đã sử dụng có thể kể ra như tròn lọc lốc, mù trắng, chéo, chồm chôm, hả
hê …,động từ như rối rít, hành quân, múa, rung, mặc, đu đua Những từ này góp phần làm cho phép nhân hóa sử dụng trong bài thờ được hoàn thiện hơn Có thể nói đây là bài thơ sử dụng rộng rãi và thành công trong phép nhân hóa Các loài vật dường như có hồn trong con mắt của nhà thơ Trần Đăng Khoa Có thể kể ra một số chi tiết tác giả sử dụng phép nhân hóa như:
Ông trời mặc áo giáp đen, ra trận
Muôn nghìn cây mía múa gươm
Kiến hành quân
Cỏ gà rung tai nghe
Trang 4Bụi tre tần ngần gỡ tóc
Hàng bưởi đu đưa bế lũ con
Sấm ghé xuống sân khanh khách cười
Cây dừa sải tay bơi
Ngọn mùng tơi nhảy múa
Phép nhân hóa này làm cho cả thế giới thiên nhiên trở nên sống động và hòa lẫn vào thế giới của con người Đọc bài thơ, ta có cảm giác như sắp có một trận chiến xảy ra trong trời đất: Ông trời mặc áo giáp đen, ra trận, muôn nghìn cây mía múa gươm, kiến hành quân; tuy nhiên, bên cạnh đó cũng có những hình ảnh hết sức bình dị, thân thiết: Hàng bưởi đu đưa bế lũ con, sấm ghé xuống sân khanh khách cười, cây dừa sải tay bơi, ngọn mùng tơi nhảy múa Những chi tiết diễn tả thiên nhiên trong bài thơ đã thể hiện sự quan sát tinh tường và tầm am hiểu thiên nhiên của tác giả
Bài thơ chỉ thật sự có bóng dáng con người khi bước vào những câu cuối cùng:
Bố em đi cày về
Đội sấm
Đội chớp
Đội cả trời mưa …
Đây là dụng ý của tác giả khi sắp đặt con người xuất hiện ở cuối cơn mưa nhằm tăng vẻ đẹp và sự lớn lao trong vóc dáng của người nông dân Sức tưởng tượng phong phú của cậu
bé đã làm cho hình ảnh người cha đi cày trở thành một hình ảnh đẹp và có tư thế hiên ngang bất chấp những khó khăn trong cuộc sống