Nhưng những cõu hỏt với ca từ vụ cựng ý nghĩa, gần gũi với đời sống và cú sức truyền lửa cho nhiều thế hệ của anh sẽ bất tử với thời gian… Hóy viết bài văn ngắn trỡnh bày suy nghĩ của e
Trang 1PHềNG GD & ĐT
TP BẮC GIANG
ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI CẤP THÀNH PHỐ
Năm học: 2016-2017 Mụn: Ngữ văn lớp 9
Thời gian làm bài: 150 phỳt
Cõu 1: (4,0 điểm)
Đọc hai đoạn văn sau đõy (trong truyện ngắn Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sỏng)
và trả lời cõu hỏi:
Đoạn 1:
“Chắc anh cũng muốn ụm con, hụn con, nhưng hỡnh như cũng lại sợ nú giẫy lờn lại
bỏ chạy, nờn anh chỉ đứng nhỡn nú Anh nhỡn với đụi mắt trỡu mến lẫn buồn rầu.”
Đoạn 2:
“Trong giờ phỳt cuối cựng, khụng cũn đủ sức trăng trối lại điều gỡ, hỡnh như chỉ cú tỡnh cha con là khụng thể chết được, anh đưa tay vào tỳi, múc cõy lược, đưa cho tụi và nhỡn tụi một hồi lõu Tụi khụng đủ lời lẽ để tả lại cỏi nhỡn ấy, chỉ biết rằng, cho đến bõy giờ, thỉnh thoảng tụi cứ nhớ lại đụi mắt của anh.”
a Mỗi đoạn văn trờn được kể trong hoàn cảnh nào?
b Trong cụm từ “hỡnh như chỉ cú tỡnh cha con là khụng thể chết được”, từ “chết”
được dựng theo nghĩa gốc hay nghĩa chuyển? Vỡ sao?
c Trong truyện ngắn Chiếc lược ngà, đõy là hai lần nhà văn miờu tả ỏnh mắt đầy ỏm
ảnh của nhõn vật ụng Sỏu Ánh mắt ấy núi lờn được điều gỡ về nỗi đau và khỏt vọng của người cha trong chiến tranh?
Cõu 2: (6,0 điểm)
Sau 4 thỏng chiến đấu với bệnh ung thư, thủ lĩnh ban nhạc Bức Tường- nhạc sĩ,
ca sĩ Trần Lập đó trỳt hơi thở cuối cựng tại nhà riờng ở Hà Nội Sự ra đi của anh đó để lại muụn vàn tiếc nuối cho cộng đồng yờu nhạc Nhưng những cõu hỏt với ca từ vụ cựng ý nghĩa, gần gũi với đời sống và cú sức truyền lửa cho nhiều thế hệ của anh sẽ bất tử với thời gian…
Hóy viết bài văn ngắn trỡnh bày suy nghĩ của em về lời bài hỏt dưới đõy được trớch trong nhạc phẩm Đường đến ngày vinh quang của cố nhạc sĩ, ca sĩ Trần Lập:
“Chặng đường nào rải bước trờn hoa hồng Bàn chõn cũng thấm đau vỡ những mũi gai Đường vinh quang đi qua muụn ngàn súng giú.”
Cõu 3: (10,0 điểm)
Cú ý kiến cho rằng:
“ Dù viết về cái gì, văn chương chân chính cũng hướng về con người Viết về cái xấu để cảnh tỉnh con người, để báo động giúp con người sống với bản lĩnh tốt đẹp của mình Viết về cái tốt để con người tự tin ở mình và đó chính là hành trang cần có ở con người trong cuộc hành trình tới tương lai.”
Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Qua tác phẩm Ánh trăng của Nguyễn Duy hãy
làm sáng tỏ ý kiến đú./
Hết
Họ và tên thí sinh: ……… Số báo danh:
Trang 2HƯỚNG DẪN CHẤM THI HỌC SINH GIỎI
MÔN: Ngữ Văn lớp 9
Câu 1: (4 điểm)
a (1 điểm, mỗi ý 0.5 điểm)
- Đoạn 1 được kể khi ông Sáu chia tay con gái để lên chiến khu
- Đoạn 2 được kể trong lúc ông Sáu hi sinh
b (1 điểm, mỗi ý 0.5 điểm)
- Từ “chết” được dùng theo nghĩa chuyển
- Vì: “chết” ở đây là mất đi về tình cảm, về tinh thần “Tình cha con không thể chết” là tình cha con vẫn còn sống mãi, vẫn còn lưu lại trong tâm trí của bác Ba và mọi người
c (2 điểm, mỗi ý 1 điểm)
Trong truyện ngắn “Chiếc lược ngà”, có hai lần nhà văn miêu tả ánh mắt đầy ám ảnh của
nhân vật ông Sáu Ánh mắt ấy nói lên được nỗi đau và khát vọng của người cha trong chiến tranh
- Nỗi đau xa cách đứa con thơ, nỗi đau thể xác của vết thẹo trên má, nhất nỗi đau con gái yêu không nhận cha
- Khát vọng bác Ba trao tận tay cây lược cho bé Thu, khát vọng được yêu thương, chăm sóc, bù đắp cho con; khát vọng đất nước được độc lập, tự do
Câu 2: (6 điểm)
a Yêu cầu về kỹ năng: Học sinh biết cách làm văn nghị luận xã hội Bố cục chặt
chẽ, lập luận giàu sức thuyết phục, diễn đạt lưu loát
b Yêu cầu về nội dung: Đây là một dạng đề mở, học sinh có thể trình bày theo
nhiều cách khác nhau, song phải bày tỏ rõ quan điểm của mình về vấn đề nghị luận:Lời bài hát là lời của chân lý sống, cách sống và nghị lực sống Sau đây là một số gợi ý về nội dung
* Giải thích:
- Hoa hồng là loài hoa có hương thơn nồng nàn, có màu sắc rực rỡ Đây là một loài hoa đẹp, được coi là biểu tượng của tình yêu Ở đây, hoa hồng có thể tượng trưng cho thành công và hạnh phúc mà con người đạt được
- Mũi gai: Hoa hồng đẹp nhưng có gai, đôi lúc cầm bông hồng đẹp trên tay cúng ta sẽ phải chịu đau đớn vì gai sắc nhọn của nó
Trong cuộc sống, muốn đạt được thành công và hạnh phúc thì chúng ta phải biết vượt qua sóng gió và thử thách
* Bàn luận:
- Hạnh phúc, vui sướng luôn là ước mơ, là mục tiêu hướng tới của con người Nhưng nghịch lí cuộc đời vẫn để khó khăn vất vả chiếm đa phần trong đời mỗi chúng ta Muốn đạt được thành công, con người phải biết chấp nhận và vượt qua mọi khó khăn gian khổ
ấy (Dẫn chứng )
- Đường vinh quang đi qua muôn ngàn sóng gió, lời bài hát như khẳng định thêm về ý chí của con người luôn hiên ngang vượt qua mọi gian nan sóng gió ở đời Đây là bài học, là bức thông điệp đầy ý nghĩa về cách sống mà Trần Lập muốn gửi gắm đến chúng ta, đặc biệt là thế hệ trẻ Thành công sẽ đến với những ai không bao giờ chùn bước và run sợ
trước khó khăn (Dẫn chứng )
* Phê phán:
- Phê phán những người có lối sống nhút nhát, gặp khó khăn là nản chí, dễ bỏ cuộc Những kẻ không chấp nhận thất bại, khó khăn mà tìm cách đi đến thành công bằng những
thủ đoạn, mánh khóe (Dẫn chứng )
Trang 3
Cõu 3: (10 điểm)
A Yêu cầu chung:
Học sinh viết đ-ợc bài văn về nghị luận văn học sử dụng kĩ năng tổng hợp, phân tích, giải thích và chứng minh Bài viết có 3 phần Mở, Thân, Kết, diễn đạt rõ ràng, trong sáng, biết thiết lập luận điểm Trong bài thể hiện rõ sự hiểu biết nhiệm vụ, chức năng cao đẹp của văn ch-ơng một cách cơ bản, thể hiện qua phân tích, chứng minh tác phẩm văn học
B Yêu cầu cụ thể:
1 Giới thiệu văn ch-ơng với nhiệm vụ phản ánh hiện thực cuộc sống và phục vụ con ng-ời (có thể bằng ph-ơng pháp trực tiếp hay gián tiếp), trích dẫn
2 Giải thích:
- Đề tài, cảm xúc của văn ch-ơng rất phong phú, là hiện thực cuộc sống của con ng-ời
- Có nhiều thứ văn ch-ơng nh-ng chân chính nhất cũng là văn ch-ơng đ-ợc viết ra để phục
vụ cho cuộc sống con ng-ời và h-ớng tới con ng-ời
- Con ng-ời cũng có hai mặt tốt và mặt xấu Văn ch-ơng phải có nhiệm vụ nói đ-ợc cái xấu của con ng-ời để hoàn thiện nhân cách h-ớng tới một xã hội nhân ái
- Đó là chức năng cao đẹp của văn ch-ơng
3 Chứng minh:
a Viết về cái gì thì văn ch-ơng chân chính cũng h-ớng về con ng-ời
- Ánh trăng của Nguyễn Duy m-ợn cảm hứng đề tài truyền thống của thơ ca từ cổ chí kim
là vầng trăng Bài thơ không chỉ thể hiện cảm xúc về vầng trăng đẹp mà qua đó còn h-ớng ng-ời đọc đến bài học nhân sinh
b Viết về cái xấu để cảnh tỉnh con ng-ời, để báo động giúp con ng-ời sống với bản chất tốt đẹp của mình
- Ánh trăng viết về sự đổi thay, bội bạc của con ng-ời với quá khứ Quá khứ đó là sự gắn
bó nghĩa tình với thiên nhiên, nhân dân, đất n-ớc trong những năm tháng gian lao của chiến tranh
Từ nhỏ đến lúc tr-ởng thành, trong khó khăn gian khổ con ng-ời gắn bó với ánh trăng nh- tri kỉ, tri âm Vậy mà khi hoà bình với đầy đủ tiện nghi ở thành phố, con ng-ời
đã vô tình quên lãng vầng trăng, thay đổi tới mức coi ng-ời tri kỉ nh- ng-ời d-ng xa lạ, lãng quên quá khứ, quay l-ng lại với những ng-ời đã đùm bọc sẻ chia trong những năm chiến tranh gian khó Đó là cái xấu đáng lên án của con ng-ời
c Viết về cái tốt để con ng-ời tự tin ở mình, đó chính là hành trang để con
ng ời h-ớng tới t-ơng lai
- Bản tính tốt đẹp của nhân vật trong tác phẩm là dám nhìn thẳng vào sự thật, thấy cái xấu của mình để sửa chữa và sống tốt hơn
- Ng-ời chiến sĩ trong Ánh trăng đã ân hận “ r-ng r-ng” , “ giật mình” bởi thái độ sống bạc
nghĩa vừa qua của mình Đó là giọt n-ớc mắt h-ớng thiện
4 Tác phẩm Ánh trăng là tác phẩm văn ch-ơng có sự khám phá, cách tân về nội dung và
nghệ thuật nên có sức lôi cuốn hấp dẫn bạn đọc Những bài học về đạo đức, luân lý đ-ợc thể hiện sinh động và đi vào lòng ng-ời nhẹ nhàng, sâu sắc và giàu sức thuyết phục
C Biểu điểm
- Điểm 9 -10: Hiểu đề, rõ các ý, luận điểm nh- yêu cầu Văn viết trong sáng, hình thức bố cục rõ ràng
- Điểm 7 - 8: Hiểu đề, phân tích đ-ợc tác phẩm, thiết lập đ-ợc một vài luận điểm, ý còn
mờ nhạt
- Điểm 5 - 6: Phân tích đ-ợc tác phẩm nh-ng không thiết lập đ-ợc các luận điểm, bố cục ch-a cân đối
- Điểm 3 - 4: Không hiểu đề, phân tích tác phẩm còn nông cạn Bố cục không chặt chẽ
- Điểm 1 - 2: Sai lạc yêu cầu của đề
Trang 4* L-u ý: Trên đây chỉ là định h-ớng cơ bản, GV cần vận dụng linh hoạt khi chấm Tuỳ
theo mức độ trình bày nội dung và hình thức mà trừ điểm Cần khuyến khích những bài viết
cú cảm xỳc, sáng tạo, lô gic, diễn đạt tốt, chữ viết đẹp
Hết