phan tich doan trich dam tang lao gorio banlzac

phan tich doan trich dam tang lao gorio banlzac tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về...

Phân tích đoạn trích Đám tang lão Goriô của H.Balzac Bài tham khảo 1

Ông Goriô bây giờ đã chết, nằm trong quan tài, nhưng vẫn cứ là nhân vật trung tâm của đoạn trích, cũng như ông là nhân vật trung tâm của tiểu thuyết Nhà văn dùng nhiều biện pháp nghệ thuật nhằm khắc họa đậm nét số phận bi đát của ông, nạn nhân đau khổ của thói đen bạc Chẳng phải không có dụng ý khi nhà văn kết thúc quyển tiểu thuyết về ông bằng một đám tang, đám tang của chính ông Balzac chọn khung cảnh là một vùng ngoại ô buồn tẻ (ngày nay, cả khu vực ấy từ dãy phố, nhà thờ thánh Etienne Du Mont, đến nghĩa địa cha Lachaise đều thuộc thành nội Paris) Ông chọn thời gian vào lúc ngày tàn Đám tang nào mà chẳng buồn, nhưng không gian, thời gian nay làm tăng thêm tính chất bi đát Ánh sáng mờ mờ của ngôi giáo đường đã nhỏ lại thấp và tối, rồi đến quang cảnh ngày tàn với một buổi hoàng hôn ẩm ướt là thứ ánh sáng và màu sắc được chọn lựa để miêu tả đám tang Ánh sáng và màu sắc ấy càng trở nên ảm đạm hơn khi cuối cùng xa xa về phía trung tâm thành phố đã lên đèn

Ánh đèn rực rỡ và cả âm thanh cái tổ ong rào rào là ở chỗ xa xa kia, còn nơi đây lặng

lẽ đến rợn người Nhà văn như cố tình bỏ qua không nhắc đến tiếng động: Không có tiếng

xe ngựa, không có tiếng cuốc xẻng, không có âm vang những lời cầu kinh vì chúng chỉ được nhắc thoáng qua trong lời kể Không phải ngẫu nhiên trong bài Đám tang lão Goriô nhà văn chủ yếu sử dụng ngôn ngữ gián tiếp của người kể chuyện, chỉ có ba lần lời nói trực tiếp vang lên, ba câu ngắn ngủi, ba lời đối thoại, nhưng là đối thoại một chiều, một lời của Christophe, một của vị linh mục và một của Rastisgnacs

Christophe nói với Rastignar “Đúng thế đấy, cậu Euagene ạ Ông cụ là người tử tế và đứng đắn, chưa bao giờ to tiếng không thể làm hại ai và chưa từng làm điều gì nên tội" Balzac đưa câu này vào đây thật đúng lúc Nó gợi lên nghịch cảnh tâm lí Người chết càng hiền lành tốt bụng bao nhiêu, đám tang này càng có vẻ xót xa trớ trêu bấy nhiêu Ai mà không xúc động khi đọc đoạn trích Tình cha con? Goriô là “Chúa trời của tình phụ tử” Ta

cò thể liên hệ đoạn trích tình cha con ở đây Lời nhận xét của Christophe không bù đắp được cái thiếu vắng của tình người là khía cạnh nhà văn đi sâu hơn khi miêu tả đám tang ông Goriô

Vị linh mục nói: "Không có người đưa đám " Gần đúng như thế nếu ta tạm gác sang một bên nhân vật Ratisguac Thật mủi lòng phải chứng kiến một đám tang không có người đi đưa! Chẳng ai là người thân thích Chỉ một nhóm người dưng đếm trên đầu ngón tay, hầu hết là những nhân vật phụ, không đáng để nhà văn đặt cho một cái tên, trừ Rastisgnac và Christophe Đi theo chiếc xe chở người xấu số từ quán trọ đến nhà thờ thánh Saint Etienne chỉ có bốn người: Rastignac, Christophe và hai gã đô tùy Lúc hành lễ

có thêm bốn người nữa là hai vị linh mục, chú bé hát lễ và người bõ nhà thờ Khi xe chuyển bánh đến nghĩa trang có thêm hai gia nhân trên hai chiếc xe ngựa không có người ngồi của Bá tước De Restaud và của Nam tước De Nucingen, nhưng lại bớt đi người bõ nhà thờ và một vị linh mục Tới đây có thêm hai gã đào huyệt nữa, nhưng hai gã đô tùy chắc là quay về ngay theo với xe tang không đợi chôn cất xong, song không thấy người kể chuyện nhắc đến Nhà văn khéo bố trí để số người ít ỏi kia lại cứ vơi đi dần: Mới đầu là bọn gia nhân của hai cô con gái cùng với vị linh mục và chú bé hát lễ sau khi đọc xong bài kinh ngắn ngủi Rồi đến hai gã hát lễ sau khi vùi xong nấm mộ, cuối cùng Christophe cùng bỏ đi nốt, để lại một mình Rastignac và chàng sinh viên cũng không đứng ở bên mộ

mà được nhà văn cho đi “về phía đầu nghĩa địa”

Như ta biết, ngòi bút hiện thực của Balzac hết sức tỉ mỉ, hầu như không bỏ qua bất cứ chi tiết nào khi kể và tả Dường như ông sử dụng bút pháp nghệ thuật hoàn toàn ngược lại

ở đoạn trích Đám tang lão Goriô Nhà văn tránh không tả Bạn đọc không được biết gì về nhà thờ thánh Etienne Du Mont, bên ngoài cũng như nội thất, trừ chi tiết "Một giáo đường nhỏ, thấp và tốt” Ta cũng chẳng được biết gì về quãng đường đi và quang cảnh nghĩa trang Piere - Lachaise, không kể hình ảnh "Thành phố Paris nằm khúc khuỷu dọc hai bà sông Seine” hiện ra trước mắt chàng sinh viên Rastignac

Nhà văn chỉ kể, mà cũng kể rất lướt, không dựng lại một cảnh nào cả, nên ta không thể hình dung nghi lễ cử hành ở nhà thờ và việc chôn cất ở nghĩa trang ra sao Những biện pháp nghệ thuật kể trên nhằm rút ngắn càng nhiều càng tốt đoạn văn miêu tả đám tang ông Goriô, để mọi người cảm nhận ngay trên trang giấy tính chất sơ sài quá đáng của mọi thủ tục tang lễ Nghi lễ cử hành ở nhà thờ chỉ hai mươi phút ư? Ta cảm nhận được điều đó ngay ở số dòng ngắn ngủi nhà văn dành cho thủ tục này Đếm số dòng dành cho việc chôn

cất ở nghĩa trang cũng thấy được việc làm qua quýt.

Ông Goriô là nạn nhân đau khổ của thói đời đen bạc, mà các nhân vật khác dưới ngòi bút của Balzac đều ít nhiều bị biến chất đi trong xã hội đồng tiền Hầu như tất cả đều hành dộng bằng tiền Một đoạn văn không dài lắm mà bao nhiêu lần nhà văn nhắc đến tiền Christophe gắn việc làm của mình với “mấy món tiền đãi công kha khá”, các vị nhà đạo tiến hành nghi lễ xứng đáng “với giá tiến bảy mươi quan ”, bài kinh ngắn ngủi cầu cho ông cụ ở nghĩa trang do '‘chàng sinh viên trả tiền ”, hai gã đào huyệt mới hất được vài xẻng đất thì đã “đòi tiền đãi công” khiến Rastignac móc túi không còn đồng nào, buộc phải vay Christophe “hai mươi xu” Balzac nhìn đời qua những con người ấy có đen tối quá không?

Hai con gái của Goriot không được nhà văn cho xuất hiện ở mấy trang cuối cùng của tiểu thuyết này, nhưng lại không thể không nói đến Balzac ba lần nhắc đến họ khi thi hài của người quá cố sắp được chuyển bánh đến nhà thờ: " cái hình ảnh thuộc về một thời

mà Delphine và Anastasie còn bé bỏng, đồng trinh và trong trắng ”, ở trong nhà thờ, chàng sinh viên đã "hoài công tìm hai cô con gái ” khi xe tang sắp chuyển bánh đến nghĩa trang " thì xuất hiện hai chiếc xe có treo huy hiệu nhưng không có người ngồi, một của Bá tước De Restaud và một của Nam tước De Nucingen Lần đầu gợi về quá khứ, hai lần sau nhắc đến hiện tại: Thoạt tiên, người kể chuyện gọi họ bằng tên thời con gái Delphine và Anastasie Cuối cùng, người kể chuyện thay bằng tên các đức ông chồng, Bá tước De Restaud và Nam tước De Nucingen

Ý đồ nghệ thuật của nhà văn bộc lộ rõ ràng qua cách bố trí và sử dụng ngôn ngữ như trên Nó gợi cho ta thấy được quá trình biến chất của những đứa con ấy Mà nguyên nhân sâu xa là của xã hội thượng lưu Chồng của cô chị là một nhà quý tộc, chồng của cô em là một chủ ngân hàng Địa vị phu nhân và vợ của chủ ngân hàng giết chết Anastasie và Delphine trong tâm hồn họ Thật bi đát cho người cha Goriot những đứa con như vậy Ở cùng thành phố mà lánh mặt cha lúc cha còn sống Xấu hổ vì cha nghèo; lúc cha ốm đau không đến thăm vì còn mãi những thú vui riêng- khi cha chết không có mặt Và đến bây giờ không đưa cha về nơi an nghỉ cuối cùng Mà đấy là người cha thương con rất mực và

“chưa làm điều gì nên tội”

Chi tiết hai chiếc xe có huy hiệu mà không có người ngồi là hình ảnh rất đạt nhà văn đưa vào đám tang này Nó vừa là sự có mặt vừa là sự vắng mặt của hai vợ chồng De Restaud và De Nucingen, nhưng chủ yếu là của hai bà vợ Vắng mặt thật và có mặt giả

Nó gợi nhớ cho những ai quên là ông Goriot có hai cô con gái kia Nó tăng thêm cho tính chất bi đát cho số phận và đám tang của người cha bất hạnh Nếu không có hai chiếc xe ấy, chắc linh hồn người xấu số nằm trong quan tài kia đã đau đớn hơn nếu linh hồn vẫn tồn tại Và những người chứng kiến đám tang ấy hay chúng ta dọc đến đoạn này đỡ xót xa hơn Thời gian sẽ làm cho người đọc quên đi nhiều chi tiết trong tiếu thuyết Lão Goriô, thậm chí quên cả tên hai cô con gái Nhưng chắc người ta sẽ nhớ mãi hình ảnh hai chiếc

xe không!

Cùng với Goriô, chàng sinh viên Rastignac là nhân vật chính xuyên suốt tiểu thuyết

và cùng có mặt từ đâu đến cuối đoạn trích Đám tang lão Goriô Thái độ của Balzac đối với các nhân vật đã phân tích trên kia toát lên qua ngôn từ của người kể chuyện bao gồm nội dung kể và cả những lời bình kèm theo Nếu không có mấy chữ "làm cho anh ta kiếm được mấy món tiền đãi công kha khá” thì Christophe gây được thiện cảm nhiều hơn với chúng ta, nhất là lời tình yêu nhận xét về người quá cố Người kể chuyện nhấn vào chi tiết hai vị linh mục đến chậm để mọi người phải cố chờ đợi ( “trong khi chờ hai vị linh mục ") sau đó lại giục giã đi nhanh để khỏi chậm trễ Người kể chuyện còn bình thêm một câu chua chát: “Họ tiến hành tất cả nghi lễ xứng dáng bảy mươi quan trong một thời kìmà tôn giáo không lấy gì làm giàu lắm để cầu kinh làm phúc nghĩa là chi vẻn vẹn hai mươi phút ở nhà thờ Còn bài kinh ngắn ngủi nơi nghĩa trang chắc phải tính riêng vì có mấy chữ: “do chàng sinh viên trả tiền”

Trái lại, nhìn chung, nhà văn tỏ ra có thiện cảm với Rastignac, và truyền được tình cảm ấy đến người đọc Ta xúc động về tấm lòng của chàng với ông Goriô, về cái nghẹn ngào của chàng " siết chặt bàn tay Christophe mà không nói nên lời”, về giọt nước mắt của chàng như được thăng hoa qua lời bình của người kề chuyện: "Giọt nước mắt trào ra

vì những nỗi xúc động thiêng liêng của một trái tim trong trắng, cái thứ nước mắt rơi xuống mặt đất rồi từ đó lại vút lên đến tận trời cao”

Song đấy lại là “giọt nước mắt cuối cùng của người trai trẻ” Nhà văn muốn xây dựng

Rastignac thành một nhân vật cũng bị biến chất đi trong xã hội tôn thờ tiền tài và danh vọng Giọt nước mắt đánh dấu bước ngoặt quá trình phát triển tính cách của chàng, trở thành cái mốc phân chia hai giai đoạn của cuộc đời chàng Những điều chứng kiến đau lòng về thói đen đời bạc không làm cho chàng rút ra bài học đúng đắn về cách xử thế,

mà lại là bài học vứt bỏ đi bản chất tốt đẹp của mình

Mầm mống của sự chuyển biến tính cách thực ra đã có từ lâu nhưng bây giờ mới là thời điểm quyết định Vẫn đôi mắt thôi nhưng lúc này là “giọt nước mắt trào ra ” còn bây giờ là cái nhìn “gần như thèm thuồng” vào cái nơi tập trung của xã hội thượng lưu, cái nhìn "như trút nước mật của nó" Ngôn từ của người kể chuyện bắt đầu chuyển sang giọng phê phán

Dưới ngòi bút của Balzac, cái khoảng thàh phố Paris giữa cột đồng trụ của quảng trường Vendôme và đỉnh mái tròn điện Invalides vừa là khung cảnh hiện thực, nơi sinh hoạt của những kẻ giàu sang thời đó, vừa mang ý nghĩa tượng trưng cho xã hội thượng lưu nói chung, Rastigiiac nhân cách hóa nó, hình dung nó như một đó vật mà anh phải chiến thắng Không phải ngẫu nhiên nhà văn viết hoa từ Xã Hội ở câu cuối cùng

Đám tang lão Goriô kết thúc quyển tiểu thuyết này, khép lại cuộc đời ông Goriô, nhưng nó lại mở ra với cuộc đời của Rastignac Ta biết rằng sang những tiểu thuyết khác, nhà văn để cho nhân vật đó ngày càng leo cao trên nấc thang danh vọng, nhưng chẳng còn đâu tâm hồn trong tráng của chàng sinh viên nghèo ngụ tại quán trọ của bà Vauquer ngày xưa

Bài tham khảo 2

Hô-no-rê đơ Ban-dắc (1799 – 1850), là nhà văn hiện thực lớn của nước Pháp nửa đầu thế ki XIX, nổi tiếng với bộ tiểu thuyết Tấn trò đời Ban-dắc sinh ra trong một gia đình nông dân ở Tua, một tỉnh nhỏ Sau đó cha mẹ ông chuyển lên Pa-ri buôn bán và phất lên nhờ cuộc cách mạng tư sản Ban-dắc từng nuôi mộng làm giàu và muốn bước chân vào xã hội thượng lưu nên tự ý thêm vào tên họ mình chữ đơ, tức là dấu hiệu quý tộc Kinh doanh thất bại, Ban-dắc chọn con đường văn chương và đã thành công Với sự nghiệp sáng tác đồ sộ, Ban-dắc đã được Ăng-ghen đánh giá là “bậc thầy của chủ nghĩa hiện thực”

và các tác phẩm của ông là đỉnh cao của trào lưu văn học hiện thực Pháp thế kỉ XIX

Tác phẩm tiêu biểu: Miếng da lừa (1831), ơ-giê-ni Grăng-đê (1833), Lão Gô-ri-ô (1834), Ảo mộng tiêu tan (1837 – 1843),…

Lão Gô-ri-ô là cuốn tiểu thuyết viết về sự suy thoái đạo đức của giai cấp tư sản trước mãnh lực của đồng tiền Nhân vật chính là lão Gô-ri-ô – một nhà tư sản giàu có nhờ buôn bán lúa mì, luôn ôm mộng được trở thành người thuộc tầng lớp thượng lưu Lão lấy một

bà vợ dòng dõi quý tộc đã sa sút và sinh được hai cô con gái Khi con gái đã trưởng thành, lão tìm mọi cách để hai cô lấy được chồng quý tộc Cô lớn lấy bá tước Cô út lấy chủ ngân hàng Nhưng rồi lão Gô-ri-ô đã bị hai cô con gái “rượu” bòn rút hết tiền để ăn chơi phung phí Cuối cùng, gia tài khánh kiệt, lão Gô-ri-ô phải đến ở trọ nhà bà Vô-ke dành cho kẻ nghèo Trong nhà trọ có một tên tù khổ sai, một cô gái bị cha ruồng bỏ và một chàng sinh viên nghèo từ tinh lẻ lên Pa-ri học luật

Lão Gô-ri-ô ốm nặng, sắp chết nhưng hai cô con gái không thèm đến thăm vì chúng còn bận đi dự tiệc Lão Gô-ri-ô chết, chàng sinh viên nghèo Ra-xti-nhắc phải bỏ tiền ra làm đám tang cho lão Trong đám tang của người cha tội nghiệp, hai cô con gái chỉ sai gia nhân đánh hai chiếc xe có gắn huy hiệu của dòng họ quý tộc nhà chồng đến thay cho sự

có mặt của mình

Lão Gô-ri-ô là tác phẩm xuất sắc kết tinh nhiều giá trị tiêu biểu về nội dung và nghệ thuật của bộ tiểu thuyết Tấn trò đời Lão Gô-ri-ô vừa là sản phẩm, vừa là nạn nhân thê thảm của cái xã hội kim tiền mà lão đã tích cực tạo nên nó

Phan tich doan trich Dam tang lao Go-ri-o của H.Ban-dac

Đoạn trích Đám tang lão Gô-ri-ô nằm ở phần cuối tác phẩm Ban-dắc đã đẩy tấn thảm kịch về số phận của lão Gô-ri-ô lên tới đỉnh điểm Đoạn trích gồm bốn phần và tiêu đề từng phần có thể đặt như sau:

Phần 1: Từ đầu đến… mấy tí: Từ quán trọ của bà Vô-ke đến nhà thờ Thánh-Ê-chiên-đuy-Mông

Phần 2: Đến đây đến…ngồi cùng: Cuộc hành lễ ở nhà thờ

Phần 3: Không có người đưa đám đến… bèn bỏ đi: Từ nhà thờ Thánh-Ê-chiên-đuy-Mông đến nghĩa trang Cha-La-se-dơ

Phần 4: Còn lại: Ra-xti-nhắc ở lại một mình sau khi chòn cất lão Gô-ri-ô

Lão Gô-ri-ô tuy đã chết nhưng vẫn là nhân vật trung tâm của đoạn trích Ban-dắc dùng nhiểu biện pháp nghệ thuật để khắc họa số phận bất hạnh và cái chết cô độc, bi thảm của người cha bị các con ruồng bỏ

Đám tang lão Gô-ri-ô được tác giả kể với những chi tiết cụ thể về không gian, thời gian, ánh sáng cùng sự âm thầm, lặng lẽ và số người tham dự vốn đã ít ỏi lại cứ rút lui dần dần; nghi lễ thì tiến hành hết sức sơ sài Miêu tả đám tang bằng ngần ấy chi tiết, nhà văn không chi làm nổi bật bi kịch của một người cha mà còn vẽ lên một bức tranh xã hội mang tính chất bi hài kịch về mối quan hệ giữa người với người xoay quanh cái trục quay duy nhất là đồng tiền Qua đó, nhà văn đã phản ánh chân thực và sinh động bản chất thối nát của xã hội tư bản – xã hội mà đồng tiền, dục vọng và những ham muốn thấp hèn được đặt lên trên cả những tình cảm thiêng liêng như tình phụ tử

Đám tang lão Gô-ri-ô được tác giả đặt vào không gian và thời gian được xác định cụ thể Đây là đặc điểm dễ nhận thấy trong bút pháp hiện thực của Ban-dắc, đem lại cho người đọc cảm tưởng là câu chuyện xảy ra như thật, về thời gian, nhà văn luôn chú ý đến

sự chính xác từng phút Ba lần yếu tố giờ giấc được nhắc đến trong đoạn trích Theo lời

kể thì nghi lễ dành cho đám tang lão Gô-ri-ô được cử hành ở nhà thờ chỉ hết hai mươi phút Ngay sau đó vị linh mục nói: …chúng ta có thể đi nhanh để khỏi chậm trễ, đã năm giờ rưỡi rồi Người kể chuyện lại cho biết đến sáu giờ tối thì xác lão Gô-ri-ô được hạ huyệt

Những địa điểm được nhắc đến trong câu chuyện cũng góp phần tô đậm ấn tượng như thật, nhất là đối với những người dân đã từng sống ở Pa-ri Quán trọ của bà Vô-ke có địa chi cụ thể là ở phố Mới-Nữ-thánh-Giơ-nơ-vi-e- vơ Nhà thờ Thánh-Ê-chiên-đuy-Mông là ngôi nhà thờ nhỏ ở quảng trường Păng-tê-ông Nghĩa trang Cha-La-se-dơ cũng là một nghĩa trang có thật ở Pa- ri Tuy nhiên, những địa điểm ấy được tác giả đặt trong thời điểm và không gian của một ngày tàn, một buổi hoàng hôn ẩm ướt nên càng làm tăng thêm tính bi thảm cho đám tang con người bất hạnh

Ánh sáng mờ mờ trong ngôi giáo đường đã nhỏ lại thấp và tối; cảnh hoàng hôn ẩm ướt, xám xịt làm nền cho cái đám tang sơ sài đến đau lòng

Khung cảnh càng ảm đạm hơn khi chiếc xe tang dần dần rời xa trung tâm thành phố

đã lên đèn để đi về phía ngoại ô đang nhòa dần trong bóng đêm bắt đầu buông xuống Nghĩa trang vắng vẻ, lặng lẽ đến rợn người Nhà văn như cố tình bỏ qua không nhắc đến tiếng động Không có tiếng xe ngựa không có tiếng cuốc xẻng, không có những lời cầu kinh cho người quá cố Không phải ngẫu nhiên nhà văn chủ yếu sử dụng ngôn ngữ gián tiếp của người kể chuyện

Trong đoạn văn chỉ có ba lần lời nói trực tiếp của các nhân vật được nhắc lại Đó là ba câu ngắn ngủi Câu thứ nhất là của Cri-xtô-pho, gia nhân trong quán trọ của bà Ve-ke nói với Ra-xti-nhắc khi nghĩ tới lòng tốt của lão Gô-ri-ô đối với anh ta lúc còn sống và lúc Ra-xti-nhắc xiết chặt tay anh ta mà không thốt nên lời:

– Đúng thế đấy, cậu ơ-gien ạ Ông cụ là người tử tế và đứng đắn, chưa bao giờ to tiếng, không thể làm hại ai và chưa từng làm đều gì nên tội

Câu nói gợi lên nghịch lí là người chết càng hiền lành tốt bụng bao nhiêu thì đám tang càng có vẻ xót xa, trớ trêu bấy nhiêu Lão Gô-ri-ô suốt đời hi sinh vĩ các con, hi sinh đến quên mình Lão là chúa trời của tình phụ tử Lời nhận xét của Cri-xtô-phơ tò ra anh ta có thiện cảm với lão Gô-ri-ô, nhưng nó cũng không thể bù đắp được sự thiếu vắng của tình người là điểu mà Ban- dắc muốn thể hiện khi miêu tả đám tang lão Gô-ri-ô

Câu thứ hai là của vị linh mục:

– Không có người đưa đám… chúng ta có thể đi nhanh để khỏi chậm trễ, đã năm giờ rưỡi rồi

Thật mủi lòng khi phải chứng kiến một đám tang không có ai là người thân đưa tiễn! Chỉ có một nhúm người dưng đếm trên đầu ngón tay Đi theo chiếc xe tang chở người quá

cố từ quán trọ đến nhà thờ Thánh-Ê-chiên-đuy- Mông chĩ có bốn người: Ra-xti-nhắc, Cri-xtô-phơ và hai gã đô tùy (người khiêng quan tài) Lúc hành lễ có thêm bốn người nữa

là hai vị linh mục, chú bé hát lễ và người bo nhà thờ Khi xe chuyển bánh đến nghĩa trang thì có thêm hai gia nhân trên hai chiếc xe ngựa không người ngồi của Bá tước Đơ Re-xtô – chồng cô con gái lớn – và của Nam tước Dơ Nuy-xin-ghen – chồng cô con gái út của lão Gô-ri-ô, nhưng lại bớt đi người bo nhà thờ và một vị linh mục Số người ít ỏi kia cứ bỏ

về dần Đầu tiên là bọn gia nhân của hai cô con gái cùng với vị linh mục và chú bé hát lễ sau khi đọc xong bài kinh ngắn ngủi Rồi đến hai gã đô tuỳ sau khi vùi lấp huyệt mộ sơ

sài, đòi thêm tiền công và cuốn gói Cri-xtô-phơ cũng bỏ đi nốt, chi còn lại một mình Ra-xti- nhắc bên nấm mộ của lão già bất hạnh

Câu thứ ba là của Ra-xti-nhắc:

– Giờ đây còn mày với ta!

Giọng điệu của chàng sinh viên lúc này như muốn thách thức cái xã hội thượng lưu, nhưng thực ra nó báo hiệu sự đầu hàng Từ nay, chàng sẽ cố gắng len lách để đặt được chân vào xã hội của tầng lớp thượng lưu Chàng sẽ chấp nhận lối sống lạnh lùng, tàn nhẫn của nó Chàng sẽ làm tất cả để được giàu sang

Ngòi bút hiện thực của Ban-dắc thường là cụ thể, ti mi, hầu như không bỏ sót chi tiết nào khi kể và tả Nhưng điều lạ là ở đoạn trích Đám tang lão Gô- ri-ô, nhà văn chỉ kể mà không tả và cũng cổ ý kể lướt qua chứ không dựng lại đầy đủ một cảnh nào cả Vì thế nên người đọc không thể hình dung rõ ràng nghi lễ cử hành ở nhà thờ và việc chôn cất ở nghĩa trang ra sao Những biện pháp nghệ thuật nêu trên nhằm rút ngắn đoạn văn viết về đám tang lão Gô-ri-ô, để mọi người Hôn tưởng và cảm nhận ngay trên trang giấy tính chất sơ sài quá đáng của mọi thủ tục tang lễ Nhà văn Ban-dắc chẳng cần giấu diêm nguyên nhân của sự sơ sài đó mà cố ý cho mọi người thấy rõ là do lão Gô-ri-ô chết trong cảnh túng thiếu, không tiền

Lão Gô-ri-ô là nạn nhân của thói đời đen bạc Các nhân vật khác dưới ngòi bút của Ban-dắc đều ít nhiều bị biến chất trong xã hội tư bản coi trọng đồng tiền Hầu như họ đều hành động vì tiền chứ không phải vì tình thương đồng loại Đó là vị linh mục, hai gã đào huyệt, Cri-xtô-phơ, bọn gia nhân, hai cô con gái lão Gô-ri-ô đã chứng minh cho tình người bạc bẽo vì bị đồng tiền chi phối Trong một đoạn văn không dài lắm mà nhiều lần nhà văn nhắc đến đồng tiền với giọng, kể tưởng như dửng dưng vô tình mà thực ra là đầy

ẩn ý phê phấn

Trước tiên là hình ảnh các vị linh mục trong buổi hành lễ ở nhà thờ và ở nghĩa trang : Hai vị linh mục, chú bé hát lễ và người bõ đi đến, họ tiến hành tất cả những nghi lễ xứng đáng với giá tiền bảy mươi quan trong một thời kì mà tôn giáo không lấy gì làm giàu lắm

để cậu kinh làm phúc… Nghi lễ cử hành hết hái mươi phút Không có người đưa đám, vị linh mục nói, chúng ta có thể đi nhanh để khỏi chậm trễ, đã năm giờ rưỡi rồi… Bài kinh

ngắn ngủi cầu cho lão do chàng sinh viên trả tiền, vừa đọc xong là bọn họ cùng với đám người nhà đạo biến ngay

Còn anh chàng gia nhân Cri-xtô-phơ ỗ quán trọ của bà Vô-ke thì tự nghĩ có bổn phận thực hiện những nghĩa vụ cuối cùng đối với một người đã làm cho anh kiếm được mấy món tiền đãi công kha khá Hai gã đào huyệt mới hất được vài xẻng đất thì đã đòi tiền đãi công, ơ-gien Ra-xti-nhắc móc túi không còn đồng nào, buộc phải vay Cri-xtô-phơ hai mươi xu Liệu cái nhìn của Ban- dắc đối với nhân tình thế thái qua những con người ấy có

bi quan, đen tôi quá không?!

Hai cô con gái “cưng” của lão Gô-ri-ô thì sao? Họ được Ban-dắc nhắc đến ba lần Lần thứ nhất là khi chiếc xe tang chở thi hài của người cha đến nhà thờ Ở trong nhà thờ, chàng sinh viên Ra-xti-nhắc đã hoài công tìm vợ chồng hai cô gái Lần thứ hai là lúc xác chết được đặt lên xe tang và xe chuẩn bị chuyển bánh thì xuất hiện hai chiếc xe có treo huy hiệu nhưng không có người ngồi, một của Bá tước Đơ Re-xtô và một của Nam tước

Đơ Nuy-xin-ghen Lần thứ ba là trong suy nghĩ của chàng sinh viên Ra-xti-nhắc khi nhớ đến chuyện sẽ đi ăn tối ở nhà phu nhân Đơ Nuy-xin-ghen (tức con gái út của lão Gô-ri-ô) Lần đầu, tác giả gợi về quá khứ, hai lần sau nhắc đến hiện tại Thoạt tiên, người kể chuyện gọi họ bằng tên thời con gái:

Đen-phi và A-na-xta-di Hai lần sau, người kể chuyện gọi họ bằng tên của các đức ông chổng quý tộc : Bá tước Đơ Re-xtô và Nam tước Đơ Nuy-xin-ghen Ý đồ nghệ thuật của nhà văn bộc lộ rõ ràng qua cách sử dụng ngôn ngữ khi nói về hai cô con gái của lão Gô-ri-ô Người đọc hình dung được quá trình biến chất, thoái hoá đạo đức của những đứa con bất hiếu ấy Chồng của cô chị là một quý tộc, chồng của cô em là chủ ngân hàng Địa

vị phu nhân bá tước và phu nhân của chủ ngân hàng đã giết chết tâm hồn trong trắng của A-na-xta-di và Đen-phin Thật bất hạnh cho người cha Gô-ri-ô khi có những đứa con như vậy! Ở cùng thành phố nhưng chúng cố tình lánh mặt cha, xấu hổ vì cha không còn giàu

có như xưa Lúc cha ốm đau, chúng không đến thăm vì còn mải chạy theo những thú vui riêng Khi cha chết, chúng không thèm có mặt để vuốt mắt cho cha và đưa cha về nơi an nghi cuối cùng mà chỉ cho hai chiếc xe của nhà chồng đến để thay lời vĩnh biệt Đau xót thay, lão Gô-ri-ô lại là người cha thương con rất mực! Hai đứa con gái là tất cả tình yêu và