ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN: 4 điểm Câu 1: 1 điểm Nêu ý nghĩa văn bản đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia” Vũ Trọng Phụng?. Câu 2: 1.5 điểm Chi tiết mà nhà văn Nam Cao miêu tả về hành động giế
Trang 1THPT THỐNG NHẤT A
ĐỀ THI HỌC KỲ I NĂM HỌC 2015 – 2016 MÔN: NGỮ VĂN 11
(Thời gian làm bài: 90 phút)
I ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN: (4 điểm)
Câu 1: (1 điểm)
Nêu ý nghĩa văn bản đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia” (Vũ Trọng Phụng)?
Câu 2: (1.5 điểm)
Chi tiết mà nhà văn Nam Cao miêu tả về hành động giết Bá Kiến và tự sát của Chí Phèo trong tác phẩm có ý nghĩa gì?
Câu 3: (1.5 điểm)
Vì sao nói cảnh cho chữ trong “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân, là cảnh tượng xưa nay
chưa từng có?
II LÀM VĂN: (6 điểm)
Diễn biến tâm trạng của nhân vật Liên trong đêm đợi tàu và ý nghĩa chuyến tàu đêm trong
truyện ngắn Hai đứa trẻ (Thạch Lam).
Trang 2
-HẾT -HƯỚNG DẪN CHẤM
* Hướng dẫn chung
1. Về cách chấm:
- Do đặc trưng bộ môn, GV cần vận dụng linh hoạt đáp án và thang điểm khi chấm bài cho HS
- Ở một số ý, đáp án chỉ nêu mức điểm chính, việc chi tiết hóa điểm số cho mỗi ý phải được thống nhất trong tổ chấm thi, nhưng không thay đổi tổng điểm của mỗi ý
- Khi chấm câu Làm văn: Dự tính cho điểm mỗi ý, rồi cân nhắc, đánh giá tổng quát toàn
bài (cả kiến thức và kĩ năng) xem học sinh đáng ở mức điểm nào (giỏi, khá, trung bình, yếu, kém), không được đếm ý cho điểm.
- Đọc kĩ phần Lưu ý để tính điểm trừ và điểm khống chế.
- Khuyến khích những bài viết sáng tạo, có cảm xúc
2. Tính điểm toàn bài kiểm tra:
- Chấm riêng từng câu và ghi điểm vào lề trái, trang đầu trong tờ bài làm của thí sinh
- Chấm riêng từng câu, tổng điểm toàn bài thi làm tròn đến 0,5 điểm Ví dụ: 4,25 = 4,5;
4,75 = 5,0
* Đáp án và biểu điểm
1 Ý nghĩa văn bản của đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia” (Vũ
Trọng Phụng):
Đoạn trích là một bi hài kịch, phơi bày bản chất giả dối, nhố nhăng, đồi
bại về đạo lý, nhân phẩm của một gia đình cũng như bóc trần bộ mặt xấu xa
của xã hội thượng lưu ở thành thị trước Cách mạng tháng Tám
1,0 điểm
2 Ý nghĩa hành động Chí Phèo giết Bá Kiến và tự sát:
Đây là hành động lấy máu rửa thù của người nông dân đã thức tỉnh về quyền
sống nhưng cùng đường và họ đã vùng lên một cách manh động rồi tự sát
Nam Cao muốn lên án, tố cáo mạnh mẽ XH đương thời: không có chỗ cho
người lầm lạc trở về cuộc sống lương thiện Thương cảm cho cuộc sống, số
phận bị áp bức, bị đẩy vào đường cùng không có lối thoát của người nông
dân trước cách mạng tháng Tám
1,0 điểm 0,5 điểm
Trang 33 Cảnh cho chữ trong “Chữ người tử tù” là một cảnh tượng xưa nay chưa
từng có là vì:
– Không gian và thời gian rất đặc biệt (nơi ngục tù bẩn thỉu, tường đầy
mạng nhện, đất bừa bãi phân chuột, phân gián; cảnh diễn ra vào lúc đêm
khuya trong nhà ngục tối tăm)
– Vị thế các nhân vật bị đảo ngược:
+ Người cho chữ: trong cảnh “cổ đeo gông, chân vướng xiềng…”; ngày mai
lại phải vào kinh chịu án tử hình nhưng tư thế vẫn ung dung, đường hoàng,
đĩnh đạc…
+ Người nhận chữ: Ngục quan thì tỏ vẻ khúm núm…
Tử tù thành thần tượng, ân nhân của ngục quan >< ngục quan thành người
ngưỡng mộ, chịu ơn tử tù)
0,5 điểm
1,0 điểm
1 Mở bài:
- Giới thiệu tác giả, đặc điểm truyện ngắn của nhà văn Thạch Lam: sáng tạo
ra lối truyện không có cốt truyện hoặc cốt truyện đơn giản - truyện tâm
tình
- Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: Tâm trạng đợi tàu của nhân vật Liên và ý
nghĩa chuyến tàu đêm trong truyện ngắn "Hai đứa trẻ"
0,5 điểm
2 Thân bài:
a Hoàn cảnh nảy sinh tâm trạng đợi tàu:
- Vì cảnh vật và cuộc sống ở ph huyện quá buồn tẻ, nghèo khó, tăm tối
Liên lại là cô bé rất nhạy cảm nên cô cảm thấy buồn thương, ngao ngán
- Tâm trạng buồn dẫn đến khát vọng muốn thoát khỏi cuộc sống hiện tại,
phải tìm đến một cái gì đó để ước mơ Thức đợi để ngắm nhìn đoàn tàu
chạy qua phố huyện
1,0 điểm
b Diễn biến tâm trạng đợi tàu:
- Khi tàu chưa đến:
+ Hồi hộp, mong ngóng Thể hiện qua các chi tiết :
* Tuy buồn ngủ ríu cả mắt nhưng vẫn gắng thức để đợi tàu
* Dọn hàng xong, hai đứa ngồi trên chiếc chõng tre trước gian hàng để
ngắm cảnh phố huyện và chờ đợi tàu đến
* Trong lúc đợi tàu, tâm hồn Liên có những cảm giác mơ hồ không hiểu,
0,5 điểm
Trang 4đó chính là sự xốn xang, hồi hộp của con người khi đang mong đợi một cái
gì đó hệ trọng
- Khi tàu đến:
+ Phấn chấn, tâm hồn như bị cuốn hút ngay vào đoàn tàu Biểu hiện:
* Tiếng gọi em vội vàng, giục giã
* Hành động dắt tay em đứng dậy, nghển cổ nhìn vào trong các toa tàu
* Quan sát kĩ lưỡng, tỉ mỉ mọi chi tiết của đoàn tàu từ dấu hiệu đầu tiên đến
dấu hiệu cuối cùng
- Khi tàu đi qua:
+ Luyến tiếc (Liên nhìn theo mãi, lắng nghe mãi, lặng theo mơ tưởng).
+ Vừa vui vừa buồn (Vui vì như được sống trong một thế giới khác đầy ắp
ánh sáng và náo nhiệt trong giây lát, vì sống lại kí ức tuôi thơ tươi đẹp
Buồn vì càng nhận thức rõ hơn cuộc sống tăm tối, nghèo khó của phố
huyện và sự sống mờ nhạt, vô nghĩa của chính mình "như chiếc đèn con của
chị Tích chiếu sáng một vùng đất cát"
Trạng thái tâm lí phức tạp này đã thể hiện được sự thức tỉnh của ý thức
cá nhân
0,5 điểm
0,5 điểm
c Ý nghĩa của chuyến tàu đêm:
- Là biểu tượng của một thế giới khác đẹp đẽ hơn, đáng sống với sự giàu
sang và rực rỡ ánh sáng Nó đối lập với cuộc sống mòn mỏi, nghèo nàn, tối
tăm và quẩn quanh, bế tắc… của người dân phố huyện
- Khát vọng, ước mơ đổi đời, thoát khỏi cuộc sống buồn tẻ, tối tăm, tù
túng
Giá trị nhân bản của truyện
1,0 điểm
1,0 điểm
3 Kết bài:
- Đánh giá:
+ Tài năng viết truyện và miêu tả nội tâm nhân vật của Thạch Lam
+ Giá trị hiện thực và tư tưởng nhân đạo của tác giả: Thương xót cho cuộc
sống của những kiếp người nghèo khó với ước mơ nhỏ nhoi, tội nghiệp
Trân trọng ước mơ, khao khát đổi đời của họ
0,5 điểm