quy luật ưu tiên phát triển tư liệu sản xuất của Lênin

Quy luật về sự tiến bộ khoa học kỹ thuật còn thể hiện ở sự tăng tốc về số lượng lao động và thu nhập quốc dân trong ngành phi sản xuất vật chất nhanh hơn trong ngành sản xuất vật chất. Tỷ trọng của lao động trí tuệ tăng nhanh hơn và ngày càng chiếm ưu thế so với lao động cơ bắp trong tổng số lao động x• hội.

Lý luận tái sản xuất t bản xã hội

Lu thông t bản xã hội là tổng thể sự vận động của những t bản cá biệt trong mối quan hệ chằng chịt, tác động qua lại là điều kiện và chế ức lẫn nhau

I, Những quan điểm trớc C.Mác về tái sản xuất t bản xã hội

1Quesney:

+Biểu kinh tế :

Kênê là ngời đầu tiên đã cố gắng gắn liền quá trình sản xuất với quá trình lu thông qua việc phân tích tổng sản phẩm trong một năm

biểu kinh tế kênê chia xã hội thành 3 giai cấp: giai cấp sản xuất(những nhà t bản và công nhân trong lĩnh vực nông nghiệp), giai cấp sở hữu ( giai cấp địa chủ nắm toàn bộ đất đai), giai cấp phi sản xuất(những nhà t bản và công nhân trong lĩnh vực công nghiệp)

2tỷ tiền mặt Giai cấp chủ

đất

5tỷ sản phẩm Giai cấp sản xuât

2tỷ sản phẩm

CN

Giai cấp phi

sản xuât

+với 5 tỷ nông sản, 2 tỷ hàng công nghiệp, và 2 tỷ tiền mặt, bằng 5 hành vi mua bán đã thực hiện hết số sản phẩm nói trên

ông đã chia tổng sản phẩm xã hội (tức là toàn bộ sản phẩm mà xã hội sản xuất ra trong một thời gian) thành ba bộ phận:

- tiền ứng trớc tơng đơng với t bản cố định

- Tiền ứng trớc hàng năm tơng đơng với t bản lu động

- Sản phẩm thuần túy

Kênê đã nêu ra quy luật lu thông tiền tệ, theo ông tiền bỏ vào lu thông phải quy về điểm xuất phát, nếu không sẽ không có tái sản xuất

để nghiên cứu tái sản xuất t bản xã hội ông đã lấy tuần hoàn của

t bản hàng hóa làm điểm xuất phát

đồng thời ông cũng đa ra những giả thiết nh: giá cả không đổi, không có ngoại thơng, không có lu thông trong nội bộ giai cấp

+Hạn chế của kene

-ông đã không nghiên cứu t bản cá biệt mà đi ngay vào nghiên cứu t bản xã hội

_ ông chỉ coi nông nghiệp là ngành sản xuất tức là ngành tạo ra giá trị thăng d (lý luận về sản phẩm thuần túy: sản phẩm thuần túy là

sự chênh lệch giữa tổng sản phẩm xã hội và các chi phí sản xuất, nó

đợc quy về giá trị thặng d trong nông nghiệp , nó là tặngvật của tự nhiên và tồn tại vĩnh viễn, hinh thái duy nhất của sản phẩm thuần túy

là địa tô) còn công nghiệp là ngành chế biến nên không tạo ra giá trị

thặng d.ông cho rằng công nghiệp chỉ là ngành làm biến đổi hình thức giá trị của sản phẩm mà không làm tăng thêm khối lợng của chúng

2Ađam Smít:

+Ưu điểm:

về tái sản xuất t bản xã hội ông cũng có những cống hiên trong việc khắc phục những nhận đinh sai làm của Kênê:

-sản xuất không đóng khung trong lĩnh vực nông nghiệp mà còn bao gồm nhiều lĩnh vực khác

-ông đa ra lý luận về 2 khu vực nền kinh tế thông qua việc phân chia hai loại công nhân , một loại công nhân sản xuất ra t liệu sản xuất , một loại công nhân sản xuất ra t liệu tiêu dùng

+Hạn chế:

ông đã loại trừ c trong giá trị của tổng sản phẩm xã hội ông đã lẫn lộn giữa tiêu dùng cá nhân với tiêu dùng sản xuất, lẫn lộn giữa tổng sản phẩm xã hội với thu nhập quốc dân

-đã phủ nhận mâu thuẫn giữa sản xuất và tiêu dùng , từ đó dẫn

đến phủ nhận khủng hoảng kinh tế trong chủ nghĩa t bản

II, Tiền đề và những giả định nghiên cứu của Mác:

1, Tiền đề:

theo Mác

tổng sản phẩm xã hội là toàn bộ sản phẩm mà xã hội sản xuất ra trong một năm

Về mặt giá trị nó bao gồm c+v+m, trong đó c là toàn bộ các t liệu sản xuất mà xã hội tiêu dùng, v+m là giá trị xã hội mới đợc tạo ra,

là thu nhập quốc dân của xã hội

GDP: (tổng sản phẩm quốc nội)là tổng giá trị hàng hóa và dịch

không tính đến các chi phí trung gian, chỉ tính đến các sản phẩm đầu cuối tức là tính theo các nguồn thu nhập

-về hiện vật Cmác phân chia tổng sản phẩm xã hội thành hai loại: t liệu sản xuất và t liệu tiêu dùng do đó nền sản xuất xã hội đợc chia thành hai khu vực:khu vực sản xuất ra t liệu sản xuất (KVI) và khu vực sản xuất ra t liệu tiêu dùng(KVII)

2, những giả đinh khoa hoc:

- hàng hóa đợc mua bán đúng theo giá trị của nó, tức là không đề cập tới tác động cung cầu và cạnh tranh

- Tỷ suất giá trị thặng d không thay đổi và bằng 100%

- Cấu tạo hữu cơ c/v không thay đổi

- Giá trị của t bản bất biến(c) đợc chuyển hết vào sản phẩm trong một năm

- Trong xã hội chỉ có hai giai cấp cơ bản là t sản và vô sản

- Không xét tới ngoại thơng

III) Tái sản xuất giản đơn:

1)nguyên nhân phải nghiên cứu tái sản xuất giản đơn:

ngay từ đầu tái sản xuất mở rộng đã là một đặc trng của nền sản xuất t bản chủ nghĩa Tuy nhiên phải nghiên cứu tái sản xuất giản đơn vì nó là một bộ phận của tái sản xuất mở rộng là một nhân tố của tái sản xuất mở rộng Mặt khác, qua nghiên cứu tái sản xuất giản đơn để tìm ra vai trò, chức năng và quy luật vận động của các yếu tố:c, v, m

2, Điều kiện thực hiện tổng sản phẩm xã hội trong tái sản xuất giản đơn:

-sơ đồ :

khu vực I :K=5000; c/v=4/1; m=100%

Khu vựcII :K=2500 ; c/v=4/1; m=100%

Sau một năm

Khu vực I: 4000c+1000v+1000m=6000(TLSX)

Khu vực II: 2000c+500v+500m=3000(TLTD)

Tổng giá trị sản phẩm xã hội=9000

để quá trình tái sản xuất giản đơn diễn ra :

-trong khu vực I:

+bộ phân 4000c dùng để bù đắp lại giá trị t liệu sản xuất đã hao phí và đợc thực hiện trong nội bộ khu vực I

+bộ phận (1000v+1000m) bao gồm tiền lơng của công nhân và giá trị của sản phẩm thặng d dùng để mua t liệu tiêu dùng, nhng chúng lại tồn tại dới dạng là t liệu sản xuất nên phải đợc đem trao đổi với khu vực I để lấy t liệu tiêu dùng

- trong khu vực II:

+bộ phận 2000c dùng để bù đắp t liệu sản xuất đã hao phí, nhng chúng lại tồn tại dới dạng hiện vật là t liệu tiêu dùng, nên phải đem trao đổi với khu vực I để lấy t liệu sản xuất

+ bộ phận (500v+500c) là tiền lơng của công nhân và giá trị của sản phẩm thặng d tồn tại dới hình thái t liệu tiêu dùng nên đợc thực hiện trong nội bộ khu vực II

+ sơ đồ biểu diễn:

KV I: 4000c + 1000v + 1000m = 6000

KV II : 2000c + 1000v + 1000m = 3000

Kết luận:

+ I(v+m)= IIc

tổng giá trị mới sáng tạo ra của khu vực I phải bằng giá trị các t liệu sản xuất của khu vực OII bị hao phí

đây là điều kiện thực hiện cơ bản nhất của tổng sản phẩm xã hội trong tái sản xuất giản đơn t bản chủ nghĩa, vì điều kiện này biểu hiện

sự trao đổi chính giữa hai khu vực

+I(c+v+m)=Ic+IIc

tổng giá trị sản phẩm của khu vực I phải bằng tổng giá trị t liệu sản xuất của hai khu vực hao phí

điều kiện này nói lên mối quan hệ tỷ lệ giữa việc sản xuất và tiêu dùng t liệu sản xuất của hai khu vực và nói lên vai trò của khu vực I

+ II(c+v+m)=I(v+m)+II(v+m)

tổng giá trị sản phẩm của khu vực II phải bằng tổng giá trị mới

đợc sáng tạo ra ở cả hai khu vực

điều kiện này nói lên quan hệ tỷ lệ giữa việc sản xuất và tiêu dùng t liệu tiêu dùng trong cả hai khu vực của nền kinh tế quốc dân và nói lên vai trò của khu vực II

IV tích lũy và tái sản xuất mở rộng

1, Tiền đề của tái sản xuất mở rộng:

-phải có tích lũy, tức là phải có t bản hóa giá trị thặng d thành t bản phụ thêm

-phải có sản phẩm tồn tại dới dạng t liệu sản xuất và t liệu tiêu dùng để chuyển hóa t bản tiền tệ phụ thêm thành những yếu tố sản xuất phụ thêm cho quá trình tái sản xuất

2, điều kiện thực hiện tổng sản phẩm xã hội trong tái sản xuất

mở rộng.

Sơ đồ nghiên cứu:

KvI=5000, c/v=4/1 m’=100%

KVII=2250, c/v=2/1 m’=100%

Sau một năm sản xuất ta có:

KV I =4000c+1000v+1000m=6000(tlsx)

KVII:1500c+750v+750m=3000(TLTD)

Tổng giá trị sản phẩm xã hội=9000(TLSX+TLTD)

Muốn tái sản xuất mở rộng phải tích lũy một phần giá trị thặng

d và biến chúng thành t bản bất biến và t bản khả biến phụ thêm đồng thời phải tiến hành trao đổi giữa hai khu vực và trong nội bộ từng khu vực

Giả định KVI tích lũy 50% giá trị thặng d(1000:2=500) theo cấu tạo hữu cơ thì phần tích lũy này đợc phân nh sau:c=400 và v=100 Lúc này KVI có 1600TLSX(1000v+100v+500m)phải trao đổi với KVII để lấy TLTD

Nh vậy so với quy mô năm trớc, năm nay KVII có thêm 100TLSX để mở rộng sản xuất Do đó KVII cũng phải tích lũy, cụ thể: tích lũy 100c để trao đổi với KVI và tơng ứng với 100c thì phải tích lũy50v Nh vậy KVII phải tích lũy 150 trong tổng số 750m, còn 600m để tiêu dùng

Sơ đồ:năm thứ I

KV I : 4000c+400c+1000v+100v+500m

KVII: 1500c+100c+750v+50v+600m

Năm thứ II:

KV I =4400c+1100v+1100m=6600(tlsx)

KVII:1600c+800v+8000m=3200(TLTD)

Tổng giá trị sản phẩm xã hội=9800(TLSX+TLTD)

điều kiện thực hiện tổng sản phẩm xã hội:

+I(v+m)>IIc

giá trị mới của khu vực I sản xuất ra phải lớn hơn giá trị t liệu sản xuất của khu vực II đã tiêu dùng

+I(c+v+m)>Ic+IIc

toàn bộ giá trị sản phẩm của khu vực I phải lớn hơn tổng giá trị của t liệu sản xuất của cả hai khu vực đã tiêu dùng

điều kiện này nhấn mạnh vai trò của KVII ở đây sản xuất của KVII phải nhiều hơn yêu cầu bù đắp TLSX của cả hai khu vực

+I(v+m)+II(v+m)>II(c+v+m)

toàn bộ giá trị mới của cả hai khu vực phải lớn hơn giá trị sản phẩm của khu vực II điều kiện này biểu hiện thu nhập của hai khu vực phải lớn hơn hàng tiêu dùng, do đó mới có một bộ phận để tích lũy

3.quy luật u tiên phát triển t liệu sản xuất của Lênin

trong quá trình nghiên cứu lý luận của Mác về tái sản xuất t bản xã hội Lenin đã phát hiện ra rằng nếu thay đổi cấu tạo hữu cơ của t bản(phản ánh sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật) vào công thức tái sản

xuất mở rộng thì sẽ thấy rõ là khối lợng t liệu sản xuất luôn tăng nhanh hơn khối lợng t liệu tiêu dùng

Cùng với việc chia KVI thành hai khu vực nhỏcủa nền sản xuất : Khu vực sản xuất ra TLSX để sản xuất TLSX,

khu vực sản xuất TLSX để sản xuất ra TLTD

lenin đã rút ra kết luận:

Sản xuất t liệu sản xuất để chế tạo t liệu sản xuất tăng nhanh nhất; sau đến sản xuất t liệu sản xuất để chế tạo t liệu tiêu dùng; và châm nhất là sự phát triển của sản xuất t liệu tiêu dùng.

đây là quy luật kinh tế của tái sản xuất xã hội trong điều kiện tiến bộ khoa học phát triển Quy luật này quy định một cách chặt chẽ chỉ có u tiên phát triển sản xuất t liệu sản xuất mới có thể tái sản xuất

mở rộng trên quy mô lớn và tốc độ cao đợc

Tuy nhiên ngày nay trên phạm vi quốc tế thì một quốc gia vẫn

có thể mở rộng và phát triển sản xuất với tốc độ cao mà không cần dựa vào phát triển KVI vì do sự phân công trong sản xuất trên phạm vi tái sản xuất toàn cầu nếu quốc gia này không phát triển sản xuất t liệu sản xuất thì đã có quốc gia khác làm điều đó

Quy luật về sự tiến bộ khoa học kỹ thuật còn thể hiện ở sự tăng tốc về số lợng lao động và thu nhập quốc dân trong ngành phi sản xuất vật chất nhanh hơn trong ngành sản xuất vật chất Tỷ trọng của lao

động trí tuệ tăng nhanh hơn và ngày càng chiếm u thế so với lao động cơ bắp trong tổng số lao động xã hội