1. Khái quát chung 4 1.1 Thời kì Khai sáng 4 1.2 Tác giả Voltaire 7 1.2.1 Cuộc đời 7 1.2.2 Quan điểm nghệ thuật 10 1.2.3 Sự nghiệp sáng tác 11 1.3 Tác phẩm Candide 14 1.3.1 Hoàn cảnh sáng tác 14 1.3.2 Nhan đề 15 1.3.3 Tóm tắt chi tiết 15 2. Những xung đột tư tưởng lớn trong tác phẩm Candide và tư tưởng mà Voltaire lựa chọn 19 2.1 Các xung đột triết học 19 2.1.1 Xung đột giữa lý thuyết và thực tế 19 2.1.2 Xung đột giữa chủ nghĩa lạc quan và thuyết thiện ác cộng đồng 23 2.2 Các xung đột tôn giáo 26 2.2.1 Xung đột giữa Công giáo và đạo Tin lành 26 2.2.2 Xung đột giữa tôn giáo và niềm tin 26 2.2.3 Xung đột giữa giáo lý khắt khe và quyền tự do của con người 27 2.2.4 Xung đột giữa giáo lý Ba Ngôi và Tự nhiên Thần giáo 29 2.3 Các xung đột xã hội 30 2.3.1 Xung đột giữa tình yêu tự do và sự phân biệt giai cấp 30 2.3.2 Xung đột giữa sự tha hóa của tầng lớp quý tộc, tăng lữ và sự khổ cực của tầng lớp thứ ba 33 3. Kết luận 37 TÀI LIỆU THAM KHẢO 38
Trang 1NHỮNG XUNG ĐỘT TƯ TƯỞNG LỚN TRONG CANDIDE VÀ SỰ LỰA
CHỌN CỦA VOLTAIRE NHỮNG XUNG ĐỘT TƯ TƯỞNG LỚN TRONG CANDIDE VÀ SỰ LỰA
CHỌN CỦA VOLTAIRE
Trang 2Xung đột tư tưởng
Tôn giáo
Trang 31.XUNG ĐỘT TRIẾT HỌC
1.1 Xung đột giữa lý thuyết và thực tế
* chủ thuyết lạc quan
Trang 4“mọi sự kiện đều có một cứu cánh, mọi sự việc đều nhất thiết phải đi đến một cứu cánh toàn bích hơn”
Trang 5- Nếu ở đây không có một núi lửa thì chỗ khác chắc có một núi lửa đang phun Tất cả mọi việc ở đây còn tốt hơn ở những chỗ khác.
- Nếu cái gì cũng hoàn hảo hơn thì đâu có sự sa ngã, sự trừng phạt?
- Chết chóc và tai họa cũng là những sự tốt trong cái thế giới hoàn hảo này.
Trang 7• “Chỉ thấy những xung đột khả ố”.
• “Hay là Pangloss tiên sinh đã lừa tôi một cách tàn ác, khi ông bảo tôi rằng:
“Cứ yên tâm, mọi việc rồi sẽ tốt hơn”
• “Thế thì còn gì là sự hoàn thiện trên thế gian này nữa”
• “Thôi từ nay tôi không còn tin vào chủ nghĩa lạc quan của ông nữa”
• “Chỉ thấy những xung đột khả ố”
• “Hay là Pangloss tiên sinh đã lừa tôi một cách tàn ác, khi ông bảo tôi rằng:
“Cứ yên tâm, mọi việc rồi sẽ tốt hơn”
• “Thế thì còn gì là sự hoàn thiện trên thế gian này nữa”.
• “Thôi từ nay tôi không còn tin vào chủ nghĩa lạc quan của ông nữa”
Trang 9=> Làm cho triết lý lạc quan phù hợp với sự tàn ác của thế giới
Trang 101.XUNG ĐỘT TRIẾT HỌC
1.1 Xung đột giữa lý thuyết và thực tế
* Chủ thuyết lạc quan
• triết thuyết cứng nhắc đó rất nhiều lần bị nghiêng ngả
• triết lý lạc quan phù hợp với sự tàn ác của thế giới
Trang 11• Pangloss mất một mắt và một tai => đại diện cho sự tách rời của ông ta với thế giới
thực
• Pangloss thay vì giúp Candide ở trận động đất thì ông ta lại thích tranh luận về
nguyên nhân xảy ra trận động đất này hơn => sự tách biệt của học thuyết của ông ta với thế giới
• “vị giáo sĩ đạo Hồi cáo từ Pangloss và đóng sầm cửa lại” => sự vô dụng của triết
học, của những lý thuyết viển vông
Trang 121.XUNG ĐỘT TRIẾT HỌC
1.1 Xung đột giữa lý thuyết và thực tế
* chủ thuyết lạc quan
• triết lý lạc quan cứng nhắc nhiều lần bị nghiêng ngả
• triết lý lạc quan phù hợp với sự tàn ác của thế giới
• triết lý lạc quan tách biệt với cuộc sống
=> sự xung đột giữa lý tưởng và thực tế, chủ nghĩa lạc quan mù quáng đã tiếp tay, che giấu cho cái ác, cái xấu tồn tại trong xã hội.
Trang 131.XUNG ĐỘT TRIẾT HỌC
1.1 Xung đột giữa lý thuyết và thực tế
* chủ thuyết lạc quan
* thuyết hài hòa tiền định
• mọi việc phải có nhân có quả
Trang 14• “mọi việc phải có nhân, có quả”
• “nếu không có nguyên nhân thì không có hậu quả…”
• “Những nguyên nhân giống nhau đều sinh ra những hậu
quả giống nhau”
Trang 15“Tạo hóa sinh ra cái mũi là để mang kính, bởi vậy con người chúng ta mới mang kính; chân là để mang giày, bởi vậy chúng ta mới mang giày… Những con heo sinh ra để ta ăn thịt, bởi vậy chúng ta mới ăn thịt heo suốt năm”.
“Tạo hóa sinh ra cái mũi là để mang kính, bởi vậy con người chúng ta mới mang kính; chân là để mang giày, bởi vậy chúng ta mới mang giày… Những con heo sinh ra để ta ăn thịt, bởi vậy chúng ta mới ăn thịt heo suốt năm”.
Trang 161.XUNG ĐỘT TRIẾT HỌC
1.1 Xung đột giữa lý thuyết và thực tế
* chủ thuyết lạc quan
* thuyết hài hòa tiền định
• mọi việc phải có nhân có quả
• mọi việc do Thiên Chúa quyết định
Trang 17“Khi hoàng đế Thổ gửi một chiếc tàu sang Ai Cập, ngài đâu phải bận tâm xem những con chuột cống trong hầm tàu có thoải mái không?”
=> Thiên Chúa không quan tâm tới hạnh phúc của nhân loại
Trang 181.XUNG ĐỘT TRIẾT HỌC
1.1 Xung đột giữa lý thuyết và thực tế
* chủ thuyết lạc quan
* thuyết hài hòa tiền định
• mọi việc phải có nhân có quả
• mọi việc do Thiên Chúa quyết định
• hình ảnh khu vườn
=> Voltaire bác bỏ ý niệm cho rằng Thượng Đế đã can thiệp vào mọi công việc hàng ngày trên thế gian này Con người phải có tinh thần phấn đấu và cải tiến để sửa sai các khuyết điểm.
Trang 191.XUNG ĐỘT TRIẾT HỌC
1.1 Xung đột giữa lý thuyết và thực tế
1.2 Xung đột giữa chủ nghĩa lạc quan và thuyết thiện ác cộng đồng
* Thuyết thiện ác cộng đồng
• “Thượng đế đã bỏ quên Trái Đất cho một thứ ác quỷ nào đó”
• “Mọi sự đều là ảo ảnh, đều là tai họa”
Trang 20• Sự hồi sinh của con cừu đi liền với sự hồi sinh của chủ nghĩa lạc quan
• Con người sinh ra là để trải qua những cơn giông tố của lo sợ, hay là để lâm
vào cảnh rất buồn chán của sự bất động
=> Voltaire có phần phân vân
Trang 211.XUNG ĐỘT TRIẾT HỌC
1.1 Xung đột giữa lý thuyết và thực tế
1.2 Xung đột giữa chủ nghĩa lạc quan và thuyết thiện ác cộng đồng
* Thuyết thiện ác cộng đồng
• “Thượng đế đã bỏ quên Trái Đất cho một thứ ác quỷ nào đó”
• “Mọi sự đều là ảo ảnh, đều là tai họa”
=> Voltaire không tin tưởng vào chủ nghĩa lạc quan, nhưng cũng không quá bi quan.
Trang 22Voltaire chỉ tin tưởng vào thực nghiệm:
• “Thấy được những sự việc mới, làm được những sự việc mới thật là một thích thú lớn lao” (Cacambo)
• - Loài diều hâu giữ mãi cá tính, thì tại sao ông mong loài người thay đổi cá tính được?
- Có sự khác nhau chứ, vì ý chí tự do…
=> Cứu cánh mà Voltaire cho rằng thích hợp với mọi hoàn cảnh và điều kiện là lý
tính, xét đoán và lao động tự thân
Trang 242.XUNG ĐỘT TÔN GIÁO
2.1 Xung đột giữa Công giáo và đạo Tin lành
• những người Do Thái bị đối xử rất tàn tệ
Trang 25• Khi bắt những người để hỏa thiêu thì họ chọn những người
“đã ăn thịt gà mà bỏ mỡ”
• Martin đã bị “các mục sư Tin lành ở Surinam ngược đãi vì
họ coi ông như là một phần tử Socin”
• Khi bắt những người để hỏa thiêu thì họ chọn những người
“đã ăn thịt gà mà bỏ mỡ”
• Martin đã bị “các mục sư Tin lành ở Surinam ngược đãi vì
họ coi ông như là một phần tử Socin”
Trang 262.XUNG ĐỘT TÔN GIÁO
2.1 Xung đột giữa Công giáo và đạo Tin lành
• những người Do Thái bị đối xử rất tàn tệ
• những người Công giáo cũng bị đe dọa
Trang 27• Khi nghĩ Candide hoài nghi việc giáo hoàng là kẻ chống Thiên chúa, vị mục sư Tin
lành đã dùng những lời lẽ rất thậm tệ với anh: “Vậy thì mày không đáng được ăn Thằng
khốn nạn, mày bước đi Mày hãy xa tao ra”
Trang 282.XUNG ĐỘT TÔN GIÁO
2.1 Xung đột giữa Công giáo và đạo Tin lành
2.2 Xung đột giữa nghi lễ, giáo lý khắt khe và quyền tự do của con người
• Những nghi lễ cúng thần linh đầy ghê rợn, cổ quái với những màn hỏa thiêu, treo cổ
Trang 29• “ Candide bị đánh đòn vào đít trong khi mọi người xem dều ca hát Còn người tỉnh Biscaye cùng hai người ăn thịt gà bị hỏa thiêu Pangloss bị án thắt cổ dù rằng đó không phải là tập quán… Candide máu me đầy người, hoảng hốt, phập phồng lo sợ…”
Trang 302.XUNG ĐỘT TÔN GIÁO
2.1 Xung đột giữa Công giáo và đạo Tin lành
2.2 Xung đột giữa nghi lễ, giáo lý khắt khe và quyền tự do của con người
2.3 Xung đột giữa tôn giáo và niềm tin
• Các nhân vật đã trải qua nhiều biến cố trong cuộc sống nên đã mất niềm tin và không còn sùng đạo nữa
Trang 31• Tên thủy thủ đã từng theo đạo Kitô giáo nhưng vì cuộc sống mưu sinh nên hắn đã bỏ
đạo của mình: “Mẹ kiếp! Tao là thủy thủ, sinh ở Batavia; đã bốn lần tao bước qua cây
thánh giá trong bốn cuộc hành trình qua nước Nhật”
Trang 322.XUNG ĐỘT TÔN GIÁO
2.1 Xung đột giữa Công giáo và đạo Tin lành
2.2 Xung đột giữa nghi lễ, giáo lý khắt khe và quyền tự do của con người 2.3 Xung đột giữa tôn giáo và niềm tin
2.4 Xung đột giữa giáo lý Ba Ngôi và Tự nhiên Thần giáo
Đại đa số các tín đồ Kitô giáo tin vào giáo lý Ba Ngôi
Trang 33• “Có lẽ Chúa sẽ thương hại chúng ta”
• “vậy chúng ta đi, ta đành phó thác cho Chúa”
Trang 34• “Chúng tôi lên án chủ nghĩa vô thần, chúng tôi ghét bỏ mê tín man rợ, chúng tôi yêu mến Thiên Chúa và nhân loại: đó là tín điều của chúng tôi.”
Voltaire đã chủ trương lựa chọn một tôn giáo khá tự do, không gò bó khắt khe theo khuôn khổ: tư tưởng Tự nhiên Thần giáo.
Trang 353 XUNG ĐỘT XÃ HỘI
Trang 363 XUNG ĐỘT XÃ HỘI
3.1 Xung đột giữa tình yêu tự do và sự phân biệt giai cấp
• Phả hệ quý tộc => sự phân chia đẳng cấp một cách rõ rệt và nghiêm
ngặt
• Tình yêu của Cunegonde và Candide => tình yêu vượt đẳng cấp
• Sự phản đối của nam tước và anh Cunegonde (Nam tước trẻ)
Trang 37• “Mày muốn vậy sao, đồ hỗn xược Mày lại dám trơ trẽn xin
cưới em gái ta, một người có bảy mươi hai thế hệ quý tộc Tao thấy mày vô liêm sỉ quá mới dám nói với tao ý định táo bạo ấy”.
• “Tôi không bao giờ chịu được một sự nhục nhã như vậy về
phía em gái tôi và sự hỗn xược của ông (…) Không, em gái tối chỉ có thể lấy chồng cấp nam tước”
• “Mày muốn vậy sao, đồ hỗn xược Mày lại dám trơ trẽn xin
cưới em gái ta, một người có bảy mươi hai thế hệ quý tộc Tao thấy mày vô liêm sỉ quá mới dám nói với tao ý định táo bạo ấy”.
• “Tôi không bao giờ chịu được một sự nhục nhã như vậy về
phía em gái tôi và sự hỗn xược của ông (…) Không, em gái tối chỉ có thể lấy chồng cấp nam tước”
Trang 383 XUNG ĐỘT XÃ HỘI
3.1 Xung đột giữa tình yêu tự do và sự phân biệt giai cấp
• Phả hệ quý tộc => sự phân chia đẳng cấp một cách rõ rệt và nghiêm ngặt
• Tình yêu của Cunegonde và Candide => tình yêu vượt đẳng cấp
• Sự phản đối của nam tước và anh Cunegonde (Nam tước trẻ)
=> Voltaire đã ủng hộ tình yêu tự do cá nhân, đại diện cho lý trí của con người
Trang 393 XUNG ĐỘT XÃ HỘI
3.1 Xung đột giữa tình yêu tự do và sự phân biệt giai cấp
3.2 Xung đột giữa sự tha hóa của tầng lớp quý tộc, tăng lữ và sự khổ cực của tầng lớp thứ ba
• Tình hình chính trị phức tạp
Trang 40• Tranh giành ngôi báu không từ một thủ đoạn
• Sáu vị phế đế như bù nhìn, không có tiền bạc lẫn danh vọng
• tình hình chiến tranh thảm khốc diễn ra giữa các nước với nhau
Trang 413 XUNG ĐỘT XÃ HỘI
3.1 Xung đột giữa tình yêu tự do và sự phân biệt giai cấp
3.2 Xung đột giữa sự tha hóa của tầng lớp quý tộc, tăng lữ và sự khổ cực của tầng
lớp thứ ba
• Tình hình chính trị phức tạp => xã hội rối ren
• triều đình tham nhũng đầy tệ nạn, tôn giáo với những tín điều mù quáng, bọn thầy
tu dâm đãng và cuồng tín, những học thuyết lừa bịp và phản động
Trang 42• Tầng lớp tăng lữ sống như những người vô thần, vô luân, hèn hạ
• Các vị vua xem triết học như những điều ngu ngốc
• Quân đội là những kẻ bịp bợm, và trộm cướp
• Những công nương quyền quý bị xuống cấp và bị bán cho nhiều người khác nhau,
sống như nô lệ
Trang 433 XUNG ĐỘT XÃ HỘI
3.1 Xung đột giữa tình yêu tự do và sự phân biệt giai cấp
3.2 Xung đột giữa sự tha hóa của tầng lớp quý tộc, tăng lữ và sự khổ cực của tầng
lớp thứ ba
• Tình hình chính trị phức tạp => xã hội rối ren
• triều đình tham nhũng đầy tệ nạn, tôn giáo với những tín điều mù quáng, bọn thầy
tu dâm đãng và cuồng tín, những học thuyết lừa bịp và phản động
• cuộc sống của nhân dân thì vô cùng khổ cực
Trang 44• Số phận đáng thương của những cô đào hết
thời:“Ở Pari người ta tôn trọng họ khi họ còn đẹp; và liệng họ ra đường, khi họ đã chết”.
Trang 45• nhân vật bà già vốn là con của Đức Giáo hoàng -> trở thành người nô lệ, trải qua
biết bao cực khổ;
• gia đình ngài nam tước -> trở thành người của đẳng cấp thứ ba…
=> Voltaire đưa ra giải pháp đấu tranh: buộc những tầng lớp trên phải trở thành những người ngang hàng với mình về đẳng cấp
Trang 46Cám ơn cô và các bạn đã
lắng nghe!
Cám ơn cô và các bạn đã
lắng nghe!