Thực hiện chính sách đầu tư công từ thực tiễn tỉnh quảng ngãi (tt)

Để đạt được những thành tựu này, bên cạnh kết quả sản xuất kinh doanh của các thành phần kinh tế còn có phần đóng góp rất lớn từ các chính sách điều hành của chính quyền tỉnh thông qua c

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm qua, thực hiện chủ trương tái cấu trúc đầu tư công, tỷ trọng chi đầu tư công ở Việt Nam đang có xu hướng giảm dần theo sự dịch chuyển trong cơ cấu đầu tư công giữa Trung ương

và địa phương, với mức độ phân cấp ngày càng tăng Song, việc đầu

tư của Trung ương giảm sẽ ảnh hưởng đến việc tập trung nguồn lực để thực hiện các dự án mục tiêu quan trọng quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh sự phối hợp vùng còn hạn chế Bên cạnh đó, tỷ trọng đầu tư của địa phương cao có thể dẫn đến rủi ro đầu tư dàn trải và giảm hiệu suất đầu

tư

Đối với Quảng Ngãi, nền kinh tế đã đạt nhiều bước phát triển đáng kể Kết quả của công cuộc đổi mới đã nâng cao thu nhập, chất lượng đời sống của người dân, cải thiện bộ mặt chung của cả xã hội

Để đạt được những thành tựu này, bên cạnh kết quả sản xuất kinh doanh của các thành phần kinh tế còn có phần đóng góp rất lớn từ các chính sách điều hành của chính quyền tỉnh thông qua các họat động quản lý nhà nước của các cơ quan hành chính, hoạt động đầu tư bằng vốn ngân sách vào các lĩnh vực phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội Đầu tư công có ý nghĩa quan trọng, đóng vai trò tạo nền tảng vật chất kỹ thuật quan trọng cho đất nước, là "đòn bẩy" đối với một

số ngành và vùng trọng điểm, đồng thời thực hiện các chính sách phúc lợi xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng Đây là lý do tác giả

lựa chọn và nghiên cứu đề tài “Thực hiện chính sách đầu tư công từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi” trong luận văn tốt nghiệp

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Đã có nhiều tác giả thực hiện các đề tài nghiên cứu các giải pháp thu hút vốn đầu tư phát triển KT-XH nói chung và thu hút

nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các khu công nghiệp nói riêng, ví dụ như:

Các công trình khoa học này đã thể hiện rõ những thành công

và hạn chế của việc thu hút các nguồn vốn đầu tư vào khu công nghiệp; đánh giá thực trạng và đề ra giải pháp cải thiện môi trường đầu tư để thu hút các nguồn vốn đầu tư, hoàn thiện quản lý nhà nước

về thu hút dự án đầu tư và đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Dựa trên cơ sở lý luận về thực hiện đầu tư công trên quan điểm chính sách công, luận văn nghiên cứu việc thực hiện chính sách đầu

tư công của Quảng Ngãi trong giai đoạn 2011 – 2015

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa lý luận về đầu tư công và thực hiện chính sách đầu tư công theo quan điểm chính sách công;

- Phân tích và đánh giá thực trạng công tác thực hiện chính sách đầu tư công ở tỉnh Quảng Ngãi từ 2011-2015, tổng kết và phát hiện những hạn chế trong thực hiện chính sách đầu tư công của tỉnh; Trên cơ sở tìm hiểu nguyên nhân của những hạn chế nêu trên

và định hướng chính sách trong thực hiện chính sách đầu tư công, đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác thực hiện chính sách đầu tư công của tỉnh Quảng Ngãi

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu: việc thực hiện chính sách đầu tư

công của tỉnh Quảng Ngãi trong tiến trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về thời gian: nguồn số liệu được giới hạn trong khoảng thời

gian từ năm 2011 đến năm 2015

- Về không gian: nghiên cứu trên toàn bộ địa bàn tỉnh Quảng Ngãi với 13 huyện và thành phố Quảng Ngãi

- Về nội dung: Thực hiện chính sách đầu tư công từ thực tiễn

hiện và đánh giá chính sách công

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Luận văn sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, khai thác thông tin từ các văn kiện, tư liệu, văn bản luật và văn bản quy phạm pháp luật của Đảng, Nhà nước, thu thập thông tin trên mạng internet, một số sách, báo, tạp chí và công trình nghiên cứu khác có liên quan đến đối tượng nghiên cứu của đề tài

- Phương pháp nghiên cứu định tính

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Kết quả nghiên cứu của chính sách làm sáng tỏ, minh chứng cho các thuyết có liên quan đến chính sách công, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách đã ban hành

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn cũng là một tài liệu khoa học có ý nghĩa thiết thực trong quá trình hoạch định và thực thi chính sách một cách hiệu quả trong quá trình thực hiện nhiệm vụ đầu tư công tại các tỉnh miền Trung

và tỉnh Quảng Ngãi nói riêng

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục; phần nội dung của luận văn gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về đầu tư công và thực hiện chính sách đầu tư công

Chương 2: Thực trạng công tác đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

Chương 3: Một số giải pháp thực hiện chính sách đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ CÔNG

VÀ CHÍNH SÁCH ĐẦU TƯ CÔNG 1.1 Tổng quan về đầu tư công

1.1.1 Khái niệm

Theo hiểu biết của tác giả và phạm vi nghiên cứu của đề tài thì

có thể đưa ra khái niệm:

Đầu tư công là đầu tư bằng nguồn vốn nhà nước theo quy định của pháp luật hiện hành, bao gồm: vốn ngân sách nhà nước, vốn tín dụng do nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu tư phát triển của nhà nước, vốn đầu tư phát triển của các doanh nghiệp nhà nước và các vốn khác do nhà nước quản lý phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

"Hoạt động đầu tư công" bao gồm toàn bộ quá trình lập, phê duyệt kế hoạch, chương trình, dự án đầu tư công; triển khai thực hiện đầu tư và quản lý khai thác, sử dụng các dự án đầu tư công

1.1.2 Đặc điểm của đầu tư công

Đầu tư công của ngân sách nhà nước là khoản chi tích lũy Quy mô và cơ cấu chi đầu tư công của ngân sách nhà nước không cố định và phụ thuộc vào chiến lược phát triển kinh tế xã hội của nhà nước trong từng thời kỳ và mức độ phát triển của khu vực kinh tế tư nhân

- Chi đầu tư công phải gắn chặt chi thường xuyên nhằm nâng cao hiệu quả vốn đầu tư

1.1.3 Đối tượng đầu tư

Trong một nền kinh tế, tư bản tồn tại dưới nhiều hình thức và

vì vậy cũng có nhiều loại đầu tư Có 3 loại đầu tư chính sau:

Đầu tư vào tài sản cố định: là đầu tư vào nhà, xưởng, máy

móc, thiết bị, phương tiện vận tải…

Đầu tư vào tài sản lưu động: tài sản lưu động là những nguyên

vật liệu thô, bán thành phẩm được sử dụng hết sau mỗi quá trình sản xuất

1.1.4 Vai trò của đầu tư công đối với sự phát triển kinh tế - xã hội

Tóm lại vai trò của đầu tư công tại Việt Nam bao gồm:

- Tăng cường khả năng khoa học – công nghệ của đất nước

- Thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế

- Góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế

- Góp phần đảm bảo sự phát triển đồng đều giữa các vùng, khu vực

- Góp phần đảm bảo trật tự, ổn định và công bằng xã hội

- Góp phần duy trì và nâng cao năng lực hoạt động của cơ quan, tổ chức

1.1.5 Các lý thuyết về đầu tư công

Quan điểm của trường phái tân cổ điển

Quan điểm ủng hộ sự can thiệp của nhà nước

Quan điểm về sự phát triển cân đối hay không cân đối

Thuyết tăng trưởng cân đối:

Thuyết tăng trưởng không cân đối

Hirchman chấp nhận có sự can thiệp của nhà nước nhưng ông cho rằng ý tưởng “cú huých” là không khả thi mà thay vào đó, sự phát triển tốt nhất là được tạo ra từ những mất cân đối như thế Do nguồn vốn có hạn, chính phủ không thể bảo đảm đầu tư một cách rải đều cho tất cả các ngành khác để đảm bảo phát triển ngành này cũng

là tạo điều kiện để ngành khác phát triển

1.2 Lý luận về chính sách công và chính sách đầu tư công

1.2.1 Khái niệm và các thuộc tính của chính sách công

- Chính sách công là những hoạt động mà chính quyền chọn làm và không làm Theo cách tiếp cận này thì các hoạt động mà chính quyền làm hoặc không làm phải có tác động, ảnh hưởng lâu dài

và sâu sắc đến nhân dân thì mới là chính sách công

Tóm lại chính sách công có các thuộc tính căn bản như: tính nhà nước, tính công cộng, tính hành động thực tiễn, tính hệ thống, tính kế thừa lịch sử và gắn với một quốc gia cụ thể với các điều kiện chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội nhất định Đây là nhận thức bước đầu về chính sách công theo hướng tiếp cận của khoa học tổ chức

nhà nước [32]

1.2.2 Chính sách đầu tư công

Nhưng không phải vì vậy mà có thể biện minh cho việc đầu tư kém hiệu quả kéo dài của khu vực nhà nước do những nguyên nhân chủ quan như chiến lược kinh doanh và đầu tư sai lầm, quản lý kém,

thiếu trách nhiệm, lãng phí, tham nhũng [34]

1.3 Thực hiện chính sách đầu tư công

1.3.1 Xây dựng kế hoạch, tổ chức, điều hành

1.3.2 Triển khai thực hiện

1.3.3 Theo dõi, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch đầu tư công

1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách đầu

được yêu cầu, các huyện, các ngành chưa chủ động thực hiện việc chuẩn bị đầu tư, mặt khác do tính cấp bách nên một số dự án chưa hoàn thành thủ tục vẫn đưa vào kế hoạch đầu tư nên tiến độ triển khai rất chậm

1.4.2 Các chính sách kinh tế của Trung ương và của địa phương

Các chính sách kinh tế của Trung ương và của địa phương Công tác tổ chức quản lý vốn đầu tư và quản lý đầu tư xây dựng

Công tác giám định đầu tư các dự án cho cơ quan có thẩm quyền quyết định đầu tư

Công tác đấu thầu xây dựng theo quy chế

Về công nghiệp hoá

1.4.3 Năng lực của cơ quan nhà nước

Đây là yếu tố mang tính quyết định đến kết quả đạt được của

dự án Để dự án đạt được kết quả mong muốn, các cơ quan thực hiện đầu tư công và quản lý đầu tư công cần phải bảo đảm nguồn nhân lực

về số lượng và chất lượng (sự hiểu biết, trình độ, năng lực)

1.4.4 Những chính sách khác ảnh hưởng đến công tác thực hiện chính sách đầu tư công

Chính sách đầu tư bao gồm một hệ thống đồng bộ các chính sách, công cụ, cơ chế khuyến khích đầu tư như: chính sách thuế, lãi suất, tín dụng, lao động, tiền lương, đất đai, chính sách khuyến khích đầu tư theo vùng, ngành Đối với những vùng, miền ưu tiên thì cần phải có những chính sách cụ thể, nhất quán, mang tính ổn định và lâu dài

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐẦU TƯ CÔNG TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NGÃI 2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Quảng Ngãi

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

Quảng Ngãi nằm ở miền Nam Trung bộ, có nhiều núi đồi cao,

gò, thung lũng và biển cả chia làm các miền riêng biệt Miền núi chiếm gần bằng 2/3 diện tích Miền đồng bằng: đất đai phần lớn là phù sa nhiều cát, đất xấu

2.1.2 Tình hình kinh tế xã hội của tỉnh Quảng Ngãi

Quảng Ngãi là một tỉnh nghèo, nông nghiệp giữ vai trò quan trọng với gần 67% dân số sống bằng nghề nông, xuất phát nền kinh

tế thấp và quy mô nhỏ

2.1.3 Tình hình phát triển công nghiệp tỉnh Quảng Ngãi

Phát triển công nghiệp là nhiệm vụ đột phá của tỉnh trong quá trình phát triển kinh tế, do đó ngành công nghiệp được tập trung ưu tiên phát triển và đã đạt được những thành tựa đáng kể thể Trong phần này chúng ta sẽ đánh giá toàn diện sự phát triển của ngành công nghiệp tỉnh Quảng Ngãi

2.1.4 Tăng trưởng sản xuất công nghiệp

Giá trị sản xuất công nghiệp (theo giá năm 1994) của tỉnh vào năm 2000 đạt 968,6 tỷ đồng, năm 2005 đạt 1.793,4 tỷ đồng, năm

2011 ước đạt 17.759,72 tỷ đồng

2.1.5 Chuyển dịch cơ cấu ngành công nghiệp

Công nghiệp sản xuất và phân phối điện nước cũng có sự phát triển theo sự phát triển của công nghiệp chế biến tuy nhiên tỷ trọng của nó vẫn giảm vì tăng chậm hơn Tuy nhiên tình hình này cũng cho thấy sự không cân đối trong cơ cấu này

2.1.6 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ngãi từ 2011 đến 2015

Tình hình y tế, văn hóa, giáo dục - đào tạo, khoa học công nghệ được cải thiện tốt Công tác cải cách hành chính được đẩy mạnh, tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi hơn Thực hiện tốt Đề án phát triển nguồn nhân lực, chính sách thu hút nhân sự có trình độ cao công tác tại tỉnh Công tác an ninh - quốc phòng, trật tự xã hội được đảm bảo Kết hợp chặt chẽ giữa an ninh với quốc phòng và phát triển

KT - XH [35]

2.1.7 Cơ cấu đầu tư công trên địa bàn tỉnh

Đầu tư khu vực công chủ yếu tập trung vào kết cấu hạ tầng kinh tế nhằm tạo điều kiện cải thiện cuộc sống dân cư Giai đoạn

2011 - 2015 cơ cấu kinh tế của Tỉnh được xác định là công nghiệp - thương mại, dịch vụ - nông nghiệp Tỷ trọng ngành công nghiệp trong GRDP giai đoạn 2011 - 2015 giao động từ 44 - 47 %, giai đoạn này cơ cấu đầu tư có sự thay đổi rất rõ rệt, đầu tư khu vực công tập trung mạnh vào đường sá, hạ tầng ngoài hàng rào các khu, cụm công nghiệp nhằm đẩy mạnh thu hút đầu tư, tạo bước đột phá trong tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá

2.2 Thực trạng thực hiện và kết quả thực hiện chính sách đầu tƣ công trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

2.2.1 Quan điểm thực hiện chính sách đầu tư công

Thứ nhất, xây dựng và điều hành kế hoạch đầu tư công từng

thời kỳ phải tuân thủ triệt để khung kế hoạch tài chính ngân sách tương ứng Đây phải được xem là nguyên tắc không được vi phạm

Thứ hai, giải quyết dứt điểm nguồn ứng trước ngân sách của

các cấp

Thứ ba, điều chỉnh cơ cấu chi đầu tư công từ NSNN theo

hướng tập trung đầu tư trọng tâm, trọng điểm theo thứ tự ưu tiên hợp

lý

Thứ tư, mở rộng huy động vốn đầu tư của tư nhân vào phát

triển kết cấu hạ tầng thông qua các hình thức đầu tư PPP (kết hợp đầu

tư công- tư)

Thứ năm, thực hiện đúng trách nhiệm ngân sách các cấp, ngân

sách trung ương không làm thay ngân sách địa phương và ngược lại

Thứ sáu, nâng cao hiệu quả cơ chế giám sát, công khai quá trình thực hiện kế hoạch đầu tư công của các cấp [38]

2.2.2 Thực trạng công tác thực hiện chính sách đầu tư công

ở tỉnh Quảng Ngãi

2.2.2.1 Tổ chức thực hiện kế hoạch đầu tư công

Tổ chức điều hành: Căn cứ nghị quyết của Quốc hội, quyết

định giao kế hoạch của cấp có thẩm quyền, nghị quyết của Hội đồng nhân dân các cấp về kế hoạch đầu tư công và hằng năm, bộ, ngành và địa phương, Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã và các cơ quan, đơn

vị sử dụng vốn đầu tư công quyết định các giải pháp tổ chức điều hành kế hoạch đầu tư công thuộc nguồn vốn do cấp mình quản lý

Tổ chức chấp hành: Bộ, ngành và địa phương, Ủy ban nhân

2.2.2.2 Triển khai thực hiện

Nhìn chung qua các năm thì số dự án được đầu tư ngày càng tăng, kế hoạch vốn giao ngày càng tăng Tuy nhiên tỷ lệ giải ngân ngày càng giảm (năm 2011 là 96%, đến năm 2015 là 63,82% và năm

2016 là 85%) Các dự án chậm tiến độ vẫn còn diễn ra qua các năm; năm 2011 có 61 dự án, năm 2012 là 192 dự án, năm 2013 là 22 dự

án, năm 2014 là 37 dự án Nguyên nhân chủ yếu do công tác giải phóng mặt bằng, năng lực các của Chủ đầu tư và của nhà thầu, chậm trong khâu bố trí vốn và do một số nguyên nhân khác

2.2.2.3 Theo dõi, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch đầu tư công

Việc lâp, thẩm định, quyết định đầu tư

Công tác lập, thẩm định và phê duyệt các dự án đầu tư tuân thủ theo quy định của Luật Xây dựng, các luât liên quan và các văn bản hướng dẫn dưới luật

Tình hình lập, thẩm định phê duyệt thiết kế kỹ thuật, dự toán

Công tác lập, thẩm định và phê duyệt thiết kế kỹ thuật, dự toán

cơ bản tuân thủ đúng quy định của Luật Xây dựng, các luật khác liên quan và các văn bản hương dẫn dưới luật

Tình hình thực hiện các dự án

Việc quản lý thực hiện dự án: Trong quá trình thực hiện dự án,

hầu hết các dự án đều được các chủ đầu tư lập kế hoạch tổng thể và

kế hoạch chi tiết tiến độ thực hiện

Tình hình thực hiện dự án đầu tư: Tiến độ thực hiện các dự án

đầu tư cơ bản đảm bảo theo tiến độ được ký kết giữa chủ đầu tư và các nhà thầu tư vấn, thi công xây dựng công trình

Tình hình thực hiện kế hoạch vốn đầu tư: Trong năm 2016,

việc giải ngân tạm ứng, thu hồi tạm ứng được thực hiện theo đúng quy định

2.2.3 Kết quả thực hiện chính sách đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

2.2.3.1 Về phát triển kinh tế