Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là một trong những mục yếu tố giúp doanh nghiệp đạt được mục tiêu sản xuất kinh doanh

L I M U

Trong các y u t đ u vào c a s n xu t thì con ng i là y u t trung tâm quy t đ nh đ n s thành công hay th t b i c a doanh nghi p trên th ng tr ng Ngày nay khi khoa h c k thu t có nh ng ti n b v t b c, công ngh s n xu t thay đ i nhanh chóng thì yêu c u v ngu n nhân l c có ch t l ng cao ngày càng b c thi t h n Chính vì v y công tác đào t o và phát tri n ngu n nhân l c

là m t vi c làm h t s c c n thi t nh m nâng cao ch t l ng lao đ ng và phát tri n tài nguyên nhân s , đ m b o kh n ng c nh tranh lâu dài và b n v ng cho doanh nghi p

Nh n th c đ c đi u đó em ch n đ tài: " ào t o và phát tri n ngu n nhân

l c là m t trong nh ng m c y u t giúp doanh nghi p đ t đ c m c tiêu s n

C H NG I: M T S V N CHUNG V ÀO T O – PHÁT TRI N

I M t s v n đ c b n v đào t o và phát tri n ngu n nhân l c

1 Khái ni m, vai trò c a công tác đào t o và phát tri n ngu n nhân l c 1.1 Khái ni m chung v đào t o và phát tri n nguông nhân l c

ào t o ngu n nhân l c đ c hi u là quá trình gi ng d y, h ng d n nh m nâng cao trình đ chuyên môn tay ngh , k n ng c a ng i lao đ ng đ th c hi n

có hi u qu h n ch c n ng nhi m v c a mình đáp ng đ c công vi c hi n hành

Phát tri n ngu n nhân l c đ c hiêu là quá trình h c tap v t ra kh i ph m

vi công vi c c a ng i lao đ ng nh m nâng cao kh n ng và trình đ ngh nghi p

c a ng i lao đ ng, m ra cho h nh ng công vi c m i đáp ng nh ng thay đ i

c a c c u t ch c,nh ng đ nh h ng trong t ng lai c a t ch c

Nh v y đào t o và phát tri n ngu n nhân l c là hai n i dung c b n trong

v n đ hu n luy n,nâng cao trình đ ngh nghi p cho ng i lao đ ng

Chúng ta có th nh n ra đi m t ng đ ng gi a đ o t o và phát tri n ngu n nhân l c là chúng đ u có các ph ng pháp s d ng nh m tác đ ng lên quá trình

h c t p đ nâng cao b i d ng ki n th ccho ng i lao đ ng.Tuy nhiên đào t o có

đ nh h ng vào công vi c hi n t i,chú tr ng vào công vi c hi n th i c a ng i lao

đ ng giúp ng i lao đ ng nâng cao các k n ng c n thi t đ th c hi n t t công vi c

hi n t i

Còn phát tri n ngu n nhân l c chú tr ng công vi c trong t ng lai khi c c u

t ch c thay đ i đòi h i h c n có nh ng ki n th c,k n ng m i theo yêu c u c a công vi c Và công tác phát tri n ngu n nhân l c s giúp các cá nhân chu n b s n sang các ki n th c, k n ng c n thi t đó

1.2 Vai trò c a công tác đào t o và phát tri n ngu n nhân l c

ào t o và phát tri n ngu n nhân l c đóng vai trò quan tr ng trong s t n t i

và phát tri n c a doanh nghi p.Nh chúng ta đã bi t v n là giá tr mang l i l i ích kinh t c a doanh nghi p, là nhân t quy t đ nh đ n s thành b i c a doanh nghi p

V n đ c bi u hi n d i nhi u dang khác nhau : nh v n hi n v t ,v n tài chính ti n t , v n ngu n nhân l c… Trong đó v n ngu n nhân l c đóng vai trò quan tr ng nh t b i vì nó chính là nhân t qu n ly tr c ti p chi ph i tác đ ng t i b máy c a doanh nghi p ho t đ ng có hi u qu hay không, là nhân t t o nên th

c nh tranh hàng đ u c a doanh nghi p

V n nhân l c chúng ta có th hi u m t cách đ n gi n là v n v con ng i ngu n v n này mang l i l i ích kinh t cho doanh nghi p chính là giá tr s c lao

đ ng c a nó

Giá tr s c lao đ ng này đ c đánh giá cao hay th p ph thu c vào trình đ lành ngh , hi u qu th c hi n công vi c c a ng i lao đ ng

có đ c trình đ lành ngh cao đáp ng đ c yêu c u c a công vi c, c a

t ch c thì bu c ng i lao đ ng ph i nâng cao đ c các ki n th c, k n ng c n đ t

đ c

V i quá trình phát tri n chóng m t hi n nay c a th gi i nói chung và Vi t Nam noi riêng thì công tác đào t o và phát tri n ngu n nhân l c l i càng tr nên quan tr ng, c n đ c quan tâm h n r t nhi u B i l ch có th m i đ m b o cho doanh nghi p thích ng k p th i, nh y bén trên th ng tr ng, đông th i nâng cao

v th c nh tranh c a doanh nghi p v i các đ i th c nh tranh khác, đ ng v ng

tr c nh ng bi n đ ng thay đ i nhanh chóng c a n n kinh t

Nh v y đào t o và phát tri n ngu n nhân l c là m t trong nh ng y u tô c

b n góp ph n giúp doanh nghi p đ t đ c nh ng m c tiêu s n xu t kinh doanh

2 M t s nguyên t c và yêu c u đ i v i công tác đào t o/phát tri n ngu n nhân l c

2.1 Nguyên t c đào t o/phát tri n ngu n nhân l c

V i m i quá trình đào t o/phát tri n ch di n ra d i m i hình th c nào đ u

là các quá trình gi ng d y và h c t p, do đó dù d i b t k hình th c đào t o/phát tri n nào c ng c n l u ý, tuân th nguyên t c c b n sau đây:

- Kích thích: Khi b t đ u m t qúa trình đào t o/phát tri n nên cung c p cho các h c viên các ki n th c chung v v n đ s h c và ch cho h c viên th y đ c

l i tích c a khoá h c đ i v i vi c th c hi n các m c tiêu c a doanh nghi p và m c tiêu c a các cá nhân nh th nào Nh ng m c tiêu này có th là nâng cao ch t

l ng th c hi n công vi c ho c chu n b các yêu c u c a công vi c trong t ng lai

s p t i i u này kích thích cho h c viên có đ ng c rõ rang trong h c t p, hi u

đ c s quan tr ng c a v n đ đ c h c, t o cho h c viên ch đ ng trong công tác đào t o/ phát tri n

- Cung c p thông tin ph n h i: Thông tin ph n h i trong quá trình đào t o s

giúp h c viên gi m b t h i h p, lo l ng và bi t cách làm gì đ nâng cao k t qu đào

t o Cung c p thông tin ph n h i còn đ c coi là m t ph n c a ch ng trình đào

t o đ i v i ph ng pháp đào t o t i n i làm vi c

- T ch c: Cách th c t ch c khoá đào t o c ng nh h ng r t quan tr ng

đ n ch t l ng và hi u qu đào t o N i dung này s nói rõ ph n d i đây

- Tham gia: đ t đ c k t qu t t, h c viên c n ph i tham gia tích c c, ch

đ ng vào quá trình đào t o T ch c các cu c h i th o, th o lu n nhóm, trình bày

tr c các h c viên khác, các cu c thi gi a các nhóm… là các hình th c thu hút h c viên tham d có hi u qu cao

2.2 Yêu c u đ i v i công tác đào t o và phát tri n nhân s :

ào t o và phát tri n nhân s th c ch t là m t ho t đ ng đ u t nh m nâng cao hi u qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p Song ho t đ ng này đòi h i nhi u chi phí, th i gian và công s c Cho nên vi c đào t o và phát tri n nhân s ph i có k ho ch, có tr ng đi m, không th th c hi n m t cách tràn lan, không có k ho ch, ph ng pháp B i v y vi c đào t o và phát tri n nhân s doanh nghi pc n đ m b o các yêu c u sau:

- K ho ch s n xu t kinh doanh cho bi t nh ng m c tiêu doanh nghi p c n

đ t t i nh : Nâng cao doanh thu, l i nhu n; gi m thi u chi phí và giá thành s n

ph m; t ng th ph n chi m l nh… đ t đ c nh ng m c tiêu đó doanh nghi p

ph i s d ng và k t h p m t cách có hi u qu ba nhân t : v n, c s v t ch t k thu t và lao đ ng K ho ch nhân s giúp doanh nghi p n m đ c tình hình lao

đ ng m t cách chi ti t v s l ng, ch t l ng lao đ ng hi n t i, t đó có th l ng hoá đ c nhu c u v s l ng c ng nh ch t l ng lao đ ng, c c u ngành ngh và trình đ chuyên môn s bi n đ ng trong t ng lai Trên c s đó đ ra các gi i pháp nh m đáp ng nhu c u v nhân s ph c v cho các m c tiêu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p M t trong nh ng gi i pháp đó là đào t o và phát tri n nhân s

xây d ng đ c k ho ch đào t o và phát tri n nhân s c n thu th p m t

s ch tiêu v : s l ng ng i đ c c đi đào t o, chi phí và th i gian đào t o,

ch ng trình đào t o, m c tiêu đào t o, ch t l ng lao đ ng c n đ t đ c sau đào

th i gian, nhân s đào t o sao cho phù h p v i nhu c u th c t c a ho t đ ng s n

xu t kinh doanh, kh n ng tài chính c a doanh nghi p l a ch n các n i dung đào

t o, ph ng pháp đào t o và hình th c đào t o cho thích h p

Kh n ng v tài chính là d tính chi phí đào t o phát tri n ph i n m trong khuôn kh qu đào t o c a doanh nghi p mình Kh thi v tài chính còn th hi n

vi c d tính chi phí cho m t ch ng trình đào t o trong m i quan h v i t m quan

tr ng c a các m c tiêu và l i ích c a ch ng trình đào t o đó Tài chính cho đào

t o và phát tri n nhân s g m các kho n nh : tr l ng cho giáo viên và nh ng

ng i c ng tác, chi phí cho trang b h c t p…

Kh thi v th i gian là s tính, s p x p th i gian cho đào t o ph i h p lý v a

đ m b o ch t l ng c a đào t o v a đ m b o s ho t đ ng n đ nh c a doanh nghi p

Kh thi v nhân s là d tính s h c viên, đ i t ng đi h c mà không làm

nh h ng đ n ho t đ ng bình th ng c a doanh nghi p đ m b o tính kh thi

v nhân s c n đ m b o các yêu c u sau:

+ T l h c viên đ c c đi h c chi đ c chi n m t t l nh t đ nh trong

t ng s nhân viên c a doanh nghi p, đ m b o tính h p lý và không làm xáo tr n

ho t đ ng bình th ng c a t ch c

+ Nh ng ng i đ c c đi đào t o b i d ng ph i đ c đánh giá n ng l c

tr c khoá h c đ xem h c có kh n ng ti p nh n đ c n i dung c a ch ng trình đào t o hay không

II Các b c c n làm khi xây d ng m t ch ng trình đào t o/ phát tri n ngu n nhân l c

1 Xác đ nh nhu c u đào t o

Chúng ta c n hi u đ c r ng đ có th xâ d ng đ c m t ch ng trình đào

t o/phát tri n ngu n nhân l cđúng đ n, h p lý thì đi u quan tr ng đ u tiên là ph i xác đ nh đ c nhu c u đào t o/phát tri n ngu n nhân l c c a doanh nghi p, có ngh a là tu thu c vào nh ng m c tiêu, chi n l c kinh doanh c a doanh nghi p trong t ng th i đi m, t ng th i k mà doanh nghi p xác đ nh nhu c u đào t o/ phát tri n m t cách chính xáccó hi u qu t i u nh t

làm đ c đi u này doanh nghi p có th xác đ nh nhu c u đào t o/ phát tri n d a trên các c n c , ch tiêu sau đây:

- Nhu c u v ngu n nhân l c trong t ng lai:

D a trên c s m c tiêu, chi n l c đ ra c a doanh nghi p trong t ng lai

mà doanh nghi p s xác đ nh nh ng yêu c u v s l ng, ch t l ng lao đ ng c n

có các b ph n c a t ch c đ th c hi n đ c các m c tiêu chi n l c đó t

đó doanh nghi p s xác đ nh đ c tình tr ng lao đ ng hi n có v i nh ng đòi h i v

lao đ ng trong t ng lai mà rút ra đ c nh ng đi m c n kh c ph c, b sung thêm

v ngu n nhân l c hi n có Trên c s đó s xây d ng ch ng trình đào t o/ phát tri n m t cách có hi u qu nh t

- M t s ch tiêu th ng kê v lao đ ng c a doanh nghi p

Doanh nghi p có th xác đ nh đ c nhu c u đào t o/ phát tri n ngu n nhân

l c thông qua vi c thu th p s li u th ng kê v hành vi ng i lao đ ng nh : m c đ

s n ph m h ng, n ng su t lao đ ng bình quân, s tai n n lao đ ng, doanh thu, chi phí, l i nhu n c a doanh nghi p đ t đó so sánh v i các ch tiêu đ ra c n đ t đ c

t đó s rút ra đ c nh ng m t còn t n t i, y u kém c n ph i có bi n pháp kh c

ph c, ng n ng a ây s là c s đ cho doanh nghi p đ ra nhu c u đào t o/phát tri n ngu n nhân l c trong th i gian t i

-Các ch tiêu v : s l ng, ch t l ng s n ph m, th i gian làm vi c, th i

gian hao phí c a ng i lao đ ng trong t ng lai D a trên nh ng tiêu chí trong

t ng lai c n đ t đ c c a doanh nghi p đ ra v i ch t l ng làm vi c c a ng i lao đ ng mà doanh nghi p s xác đ nh rõ rang c th nh ng nhu c u c a ngu n nhân l c c n có đ t đ c đ hoàn thành đ c nh ng yêu c u m c tiêu trong chi n

l c c a doanh nghi p trong t ng lai

- Nh ng mong mu n, nguy n v ng c a ng i lao đ ng là nh ng ng i tr c

ti p tham gia vào quá trình s n xu t kinh doanh Vì v y đ quá trình s n xu t kinh doanh có hi u qu thì doanh nghi p c ng c n ph i chú tr ng v nh ng mong mu n nguy n v ng này c a ng i lao đ ng t đó có th có nh ng đ nh h ng đào t o/ phát tri n ngu n nhân l c phù h p v i t ng cá nhân ng i lao đ ng Có nh v y vông tác đào t o/phát tri n ngu n nhân l c m i đem l i hi u qu cao cho c ng i lao đ ng và c doanh nghi p Có th thông qua nh ng ph ng pháp đi u tra c b n

nh ph ng v n, phi u đi u tra, b ng câu h i đ c phát r ng rãi cho nh ng ng i lao đ ng doanh nghi p s n m b tg đ c nh ng mong mu n nguy n v ng c a cán

b nhân viên đ đ a ra nh ng quy t đ nh, nh ng đ nh h ng có hi u qu làm c s

quan tr ng cho vi c xác đ nh nhu c u đào t o/ phát tri n ngu n nhân l c tr c m t

c ng nh trong t ng lai c a doanh nghi p

2 Xác đ nh m c tiêu c th c a ch ng trình đào t o và phát tri n

Mu n xây d ng m t ch ng trình đào t o và phát tri n ngu n nhân l c phù

h p đem l i hi u qu cao, doanh nghi p ph i xác đ nh đ c rõ rang m c tiêu c th

mà ng i lao đ ng c n đ t đ c sau khoá h c nh : n ng l c, trình đ tay ngh …

T đó doanh nghi p s xác đ nh đ c đ i t ng đào t o/ phát tri n, ph ng pháp đào t o/ phát tri n cho ng i lao đ ng nh m xây d ng ch ng trình đào t o/ phát tri n có hi u qu nh t

3 Xác đ nh đ i t ng đào t o và phát tri n ngu n nhân l c:

V i vi c xác đ nh đúng đ i t ng đ đào t o/ phát tri n nh h ng r t l n

đ n k t qu c a quá trình đào t o/ phát tri n và nh h ng tr c ti p đ n nh ng m c tiêu đã đ ra c a doanh nghi p Chúng ta th y r ng n u ng i đ c l a ch n đ đào

t o và phát tri n có các ph m ch t c n thi t phù h p v i v trí công vi c hi n t i,

t ng lai mà h nh n sau này chi n l c đào t o/ phát tri n s phát huy đ c hi u

qu cao, còn n u ng i đ c l a ch n đào t o/ phát tri n không chính xác s d n

đ n tình tr ng l ng phí th i gian, chi phí mà hi u qu mang l i không nh mong

mu n

Vì v y vi c xác đ nh ai là ng i phù h p v i khoá h c này s nh h ng r t

l n đ n hi u qu c a ch ng trình đào t o/ phát tri n và v n đ này s là m t trong

nh ng y u t quan tr ng giúp doanh nghi p l a ch n đ c ng i đào t o/ phát tri n

m t cách chính xác, có hi u qu

4 Xác đ nh ph ng pháp đào t o và phát tri n ngu n nhân l c

Chúng ta hi u r ng v i m t doanh nghi p ngu n nhân l c có th đ c chia làm hai b ph n sau:

+ Công nhân, nhân viên k thu t

+ Các nhà qu n lý, các chuyên gia, cùng các cán b qu n tr khác

Vì v y mà b ph n có nh ng ch c n ng, nét đ c tr ng và m c đ đòi h i trong quá trình làm vi c là khác nhau Do đó n i dung, ph ng pháp đào t o/ phát tri n c ng khác nhau Chính vì l đó đào t o/ phát tri n trong doanh nghi p đ c chia làm hai b ph n: ào t o n ng l c chuyên môn k thu t và đào t o ngu n l c

qu n tr , m i b ph n l i có ph ng pháp đào t o khác nhau

4.1 ào t o và phát tri n n ng l c chuyên môn k thu t

ào t o/ phát tri n n ng l c chuyên môn k thu t là quá trình gi ng d y nâng cao nh ng k n ng c b n và c n thi t cho ng i lao đ ng đ th c hi n có hi u qu công vi c c a mình ào t o/ phát tri n n ng l c chuyên môn k thu t ngày càng

có vai trò quan trong trong doanh nghi p khi mà hi n nay khoa h c k thu t ngày càng ti n b và nó đòi h i ng i lao đ ng đ c đào t o đ thích ng k p th i v i

nh p phát tri n đó M t khác nhu c u đào t o c a xã h i c ng ngày càng nâng lên kéo theo nhi u s n ph m m i đ c ra đ i tho mãn nhu c u xã h i c ng làm t ng nhu c u đào t o/ phát tri n ngu n nhân l c k thu t cho ng i lao đ ng

Vi c đào t o/ phát tri n n ng l c k thu t bao g m các ph ng pháp sau:

- Ph ng pháp kèm c p, h ng d n t i ch :

ào t o t i ch hay đào t o ngay trong lúc làm vi c không xa l gì t i Vi t nam mà chúng ta th ng g i nôm na là "kèm c p" Công nhân đ c phân công làm

vi cchung v i m t ng i th có kinh nghi m h n Công nhân này v a đ c h c

v a làm b ng cách quan sát, nghe nh ng l i ch d n và làm theo Ph ng pháp này

ch có k t qu n u có đ 3 đi u ki n sau đây:

+ Ph ng pháp này đòi h i n l c c a c c p trên l n c p d i

+ C p trên ch u trách nhi m t o m t b u không khí tin t ng

+ C p trên ph i là m t ng i bi t l ng nghe

- ào t o h c ngh :

ây là m t ph ng pháp ph i h p gi a l p h c lý thuy t v i ph ng pháp đào t o t i ch đã đ c nêu trên ph ng pháp này ch y u áp d ng v i các ngh

th công ho c đ i v i các ngh c n ph i khéo tay, chân nh th n , th c khí, th

đi n… Th i gian hu n luy n có th t 1-6 n m tu theo t ng lo i ngh Thông

th ng t i các n c tiên ti n h c viên nh n đ c ti n l ng b ng m t n a công nhân chính th c và sau đó đ c nâng lên 95% vào lúc g n k t thúc th i gian h c ngh Hu n luy n viên th ng là các công nhân có tay ngh cao, đ c bi t là công nhân gi i đã v h u

- Ph ng pháp s d ng d ng c mô ph ng:

Các d ng c mô ph ng là các d ng c thu c đ m i lo i mô ph ng gi ng h t

nh trong th c t D ng c có th đ n gi n là các mô hình gi y cho t i các d ng c

đ c computer hoá Các chuyên viên đào t o và phát tri n th ng chu n b các

qu y bán hang, các xe h i và máy bay mô ph ng đ h c viên th c t p Ph ng pháp này tuy không có u đi m h n ph ng pháp đào t o t i ch nh ng trong m t vài tr ng h p, nó có u đi m h n vì b t t n kém và b t nguy hi m h n Ng i ta

th ng s d ng ph ng pháp này đ đào t o phi công

- ào t o xa n i làm vi c:

Ph ng pháp này g n gi ng nh ph ng pháp s d ng d ng c mô ph ng,

nh ng khác ch các d ng c g n nh gi ng h t máy móc t i n i đang s n xu t Máy móc thi t b th ng đ c đ t hành lang hay t i m t phòng riêng bi t cách

xa n i làm vi c u đi m c a ph ng pháp này so v i ph ng pháp đào t o t i ch

ch công nhân h c vi c không làm giám đo n hay trì tr dây chuy n s n xu t Ngoài ra có nh ng lo i máy móc mà công nhân m i h c vi c đ ng máy có th gây nguy hi m ho c phá ho i c s v t ch t Thông th ng các hu n luy n viên là các công nhân dày d n kinh nghi m, đ c bi t là công nhân có tay ngh cao đã v h u

đ c m i l i hu n luy n l p th tr

4.2 ào t o và phát tri n n ng l c qu n tr

Là quá trình đào t o nh m nâng cao kh n ng qu n tr , làm thay đ i quan

đi m hành vi theo h ng đi lên cho các nhà qu n tr

Sau đây là m t s ph ng pháp đào t o / phát tri n n ng l c qu n tr :

- Ph ng pháp gi y kèm: