Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án Đầu tư xây dựng hạ tầng khu công nghiệp Điềm Thụy trên địa bàn xã Hồng Tiến thị xã Phổ Yên tỉnh Thái Nguyên

- Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của lo

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM -  -

NGUYỄN THẾ HẢI

Tên đề tài:

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG DỰ

ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG HẠ TẦNG KHU CÔNG NGHIỆP ĐIỀM THỤY

TRÊN ĐỊA BÀN XÃ HỒNG TIẾN, THỊ XÃ PHỔ YÊN,

TỈNH THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Đại học chính quy Chuyên ngành : Địa chính Môi trường

Thái Nguyên, năm 2017

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM -  -

NGUYỄN THẾ HẢI

Tên đề tài:

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG DỰ

ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG HẠ TẦNG KHU CÔNG NGHIỆP ĐIỀM THỤY

TRÊN ĐỊA BÀN XÃ HỒNG TIẾN, THỊ XÃ PHỔ YÊN,

TỈNH THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Đại học chính quy Chuyên ngành : Địa chính Môi trường

Giảng viên hướng dẫn : ThS Ngô Thị Hồng Gấm

Thái Nguyên, năm 2017

LỜI CẢM ƠN

Thực tập tốt nghiệp là giai đoạn cuối cùng của quá trình đào tạo tại các trường Đại học Đây là thời gian giúp cho mỗi sinh viên làm quen với công tác nghiên cứu khoa học, củng cố những kiến thức lý thuyết và vận dụng những kiến thức đó vào thực tế Thực tập tốt nghiệp là kết quả của quá trình tiếp thu kiến thức thực tế, qua đó giúp cho sinh viên tích lũy kinh nghiệm để

phục vụ cho quá trình công tác sau này

Để đạt mục tiêu trên, được sự đồng ý của khoa Quản lý Tài nguyên, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em tiến hành thực hiện đề tài:

“Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng dự án Đầu tư xây dựng hạ tầng khu công nghiệp Điềm Thụy trên địa bàn xã Hồng Tiến thị

xã Phổ Yên tỉnh Thái Nguyên.”

Để hoàn thành được đề tài tốt nghiệp, em đã nhận được sự hướng dẫn tận tình của các thầy, cô giáo trong khoa Quản lý Tài nguyên, đặc biệt là cô giáo hướng dẫn ThS Ngô Thị Hồng Gấm, sự giúp đỡ của lãnh đạo và cán bộ phòng Tài nguyên Môi trường thị xã Phổ Yên Em xin được bày tỏ lòng biết

ơn tới tất cả sự giúp đỡ quý báu đó Em xin chân thành cảm ơn bạn bè đồng nghiệp và những người thân trong gia đình đã động viên khuyến khích và giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập cũng như hoàn thành đề tài này

Trong quá trình thực hiện đề tài, mặc dù đã có những cố gắng nhưng do thời gian và năng lực, kiến thức bản thân còn hạn chế nên đề tài của em không thể tránh khỏi những thiết sót Rất mong nhận được sự chỉ bảo của các thầy,

cô và ý kiến đóng góp của các bạn đồng nghiệp để chuyên đề của tôi được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2017

Sinh viên

Nguyễn Thế Hải

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1 : Điều tra thu thập số liệu 23

Bảng 4.1 Tổng hợp lao động phân theo ngành nghề của xã Hồng Tiến 31

Bảng 4.2 Tình hình lao động trong khu vực GPMB 31

Bảng 4.3 : Thống kê hiện trạng số hộ, số khẩu, số lao động năm 2016 33

Bảng 4.4 : Bảng thống kê các loại đất trong khu vực của dự án 34

Bảng 4.5 : Bảng đơn giá bồi thường hỗ trợ của dự án 35

Bảng 4.6 : Bảng kết quả bồi thường về đất 36

Bảng 4.7 : Bảng kết quả bồi thường về tài sản 38

Bảng 4.8 : Bảng kết quả bồi thường về cây cối 39

Bảng 4.9 : Bảng kết quả bồi thường về sản lượng 40

Bảng 4.12 : Bảng kết quả hỗ trợ về đất nông nghiệp 41

Bảng 4.13 : Bảng kết quả hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, di chuyển, tái định cư 42

Bảng 4.14 : Tổng hợp kinh phí bồi thường, hỗ trợ GPMB 43

Bảng 4.15 : Bảng tổng hợp ý kiến các hộ dân trong khu vực GPMB 45

KT –XH : Kinh tế - xã hội

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC BẢNG ii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iii

MỤC LỤC iv

PHẦN 1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu của đề tài 2

1.2.1 Mục tiêu tổng quát 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 2

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

2.1 Cơ sở khoa học của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 3

2.1.1 Cơ sở lý luận 3

2.1.2 Cơ sở pháp lý của đề tài 5

2.1.3 Cơ sở thực tiễn của đề tài 6

2.2.Một số nội dung chính liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 7

2.2.1 Khái niệm 7

2.2.2 Đặc điểm công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 8

2.2.3 Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 9

2.2.4 Đối tượng và điều kiện được bồi thường 11

2.3 Khái quát công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên thế giới và Việt Nam 11

2.3.1 Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên Thế giới 11

2.3.2 Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ở Việt Nam 13

2.4 Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Tỉnh Thái Nguyên 14

2.4.1 Bồi thường về đất 14

2.4.2 Chính sách hỗ trợ 18

2.4.3 Tái định cư 20

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 22

3.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 22

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 22

3.3 Nội dung nghiên cứu 22

3.4 Phương pháp nghiên cứu 23

PHẦN 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 26

4.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu của xã Hồng Tiến 26

4.1.1 Điều kiện tự nhiên 26

4.1.2 Điều kiện kinh tế, xã hội 28

4.1.3 Nhận xét về điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội xã Hồng Tiến 31

4.2 Kết quả đánh giá về tổng quan dự án : “Đầu tư xây dựng hạ tầng khu công nghiệp Điềm Thụy trên địa bàn xã Hồng Tiến thị xã Phổ Yên tỉnh Thái Nguyên” 34

4.3 Kết quả bồi thường hỗ trợ giải phóng mặt bằng tại dự án : “Đầu tư xây dựng hạ tầng khu công nghiệp Điềm Thụy trên địa bàn xã Hồng Tiến thị xã Phổ Yên tỉnh Thái Nguyên” 36

4.3.1 Kết quả bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án : “Đầu tư xây dựng hạ tầng khu công nghiệp Điềm Thụy trên địa bàn xã Hồng Tiến thị xã Phổ Yên tỉnh Thái Nguyên” 36

4.3.2 Kết quả hỗ trợ giải phóng mặt bằng tại dự án “Đầu tư xây dựng hạ tầng khu công nghiệp Điềm Thụy trên địa bàn xã Hồng Tiến thị xã Phổ Yên tỉnh Thái Nguyên” 41

4.4 Kết quả đánh giá ý kiến của người dân tại khu vực GPMB 44

4.5 Đánh giá những thuận lợi, khó khăn của công tác bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư của dự án và đề xuất những phương án giải quyết 46

4.5.1 Đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 46

4.5.2 Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác BT và GPMB của dự án 47

PHẦN 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 49

5.1 Kết luận 49

5.2 Kiến nghị 49

TÀI LIỆU THAM KHẢO 51 PHỤ LỤC

PHẦN 1

MỞ ĐẦU 1.1 Đặt vấn đề

Đất đai là nguồn tài nguyên vô vùng quý giá mà tạo hóa đã ban tặng cho con người Đất đai còn là tư liệu quan trọng không thể thay thế trong quá trình sản xuất nông, lâm nghiệp nói riêng Một trong những yêu cầu cơ bản là

sử dụng đất đai hợp lý và nâng cao chất lượng của đất

Trong những năm gần đây thực hiện công tác đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước do Đảng đề ra, đất nước ta có nhiều khởi sắc, kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa đang trên đà phát triển với các khu công nghiệp, khu du lịch, dịch vụ, văn hóa… Sự thay đổi

và phát triển đòi hỏi phải có mặt bằng xây dựng Vậy, để thực hiện các dự án phát triển KT - XH Nhà nước phải thu hồi một phần đất của người dân đang

sử dụng

Công tác GPMB là một việc hết sức khó khăn và phức tạp bởi nó có liên quan đến một loại tài sản có giá trị rất lớn Vì vậy, công tác GPMB liên quan đến quyền lợi của các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân Thực tế, qua nhiều dự án đã cho thấy công tác GPMB vẫn tồn tại nhiều bất cập Khó khăn lớn nhất của công tác GPMB là việc xác định giá bồi thường nhưng giá bồi thường lại luôn thấp hơn so với giá thị trường, do vậy ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý của người dân, họ luôn cảm thấy mức giá bồi thường là chưa thỏa đáng Đó cũng là lí do chính khiến cho người dân không tình nguyện chuyển

đi, không ủng hộ công tác GPMB

Trong thời gian qua, thị xã Phổ Yên đang tập trung vào phát triển hạ tầng, công nghiệp và dịch vụ dẫn tới sự phát triển dân cư cũng như nhu cầu cải thiện đời sống ăn ở của nhân dân Nhiều công trình dự án đã hoàn thành

và đi vào hoạt động đem lại nhiều thành tựu về KT - XH Tuy nhiên, có nhiều

dự án đã hoàn thành, các công trình đã đi vào sử dụng nhưng vẫn còn rất nhiều vấn đề liên quan đến đất đai của người dân yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết Công tác bồi thường GPMB không chỉ là di dời dân khỏi khu vực giải tỏa mà còn phải có kế hoạch cụ thể trong công tác TĐC và hỗ trợ phát triển kinh tế ổn định đời sống của người dân sau TĐC

Xuất phát từ những vấn đề trên và nhận thức được tầm quan trọng của công tác GPMB, được sự đồng ý của Ban Giám Hiệu nhà trường, ban Chủ nhiệm khoa Quản Lý Tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên,

dưới sự hướng dẫn trực tiếp của cô giáo Th.s Ngô Thị Hồng Gấm em tiến

hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

dự án Đầu tư xây dựng hạ tầng khu công nghiệp Điềm Thụy trên địa bàn

xã Hồng Tiến thị xã Phổ Yên tỉnh Thái Nguyên”

1.2 Mục tiêu của đề tài

1.2.1 Mục tiêu tổng quát

Đánh giá được kết quả của công tác bồi thường GPMB của dự án : Đầu tư xây dựnghạ tầng khu công nghiệp Điềm Thụy trên địa bàn xã Hồng Tiến thị xã Phổ Yên tỉnh Thái Nguyên”

- Ý kiến của người dân và cán bộ về công tác BT GPMB của dự án

- Đề xuất phương án giải quyết có tính khả thi và rút ra bài học kinh nghiệm cho công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cho địa phương trong thời gian tới

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Cơ sở khoa học của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

2.1.1 Cơ sở lý luận

Thực chất của việc GPMB là chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất dưới sự điều tiết của Nhà nước để phục vụ vào mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng

Theo Luật đất đai 2003 quy định các trường hợp Nhà nước thu hồi đất trong công tác bồi thường GPMB

Điều 38 Luật đất đai 2003: Các trường hợp Nhà nước thu hồi đất khi thực hiện công tác GPMB

Nhà nước thu hồi đất trong các trường hợp sau đây:

- Nhà nước sử dụng đất vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế

- Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất có nguồn gốc từ ngân sách Nhà nước hoặc cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm bị giải thể, phá sản, chuyển đi nơi khác, giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất

- Sử dụng đất không đúng mục đích, sử dụng đất không có hiệu quả

- Người sử dụng đất cố ý huỷ hoại đất

- Đất được giao không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền

- Đất bị lấn, chiếm trong các trường hợp sau đây:

a) Đất chưa sử dụng bị lấn, chiếm

b) Đất không được chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của Luật này mà người sử dụng đất do thiếu trách nhiệm để bị lấn, chiếm

- Cá nhân sử dụng đất chết mà không có người thừa kế

- Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất

- Người sử dụng đất cố ý không thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước

- Đất được Nhà nước giao, cho thuê có thời hạn mà không được gia hạn khi hết thời hạn

- Đất trồng cây hàng năm không được sử dụng trong thời hạn mười hai tháng liền; đất trồng cây lâu năm không được sử dụng trong thời hạn mười tám tháng liền; đất trồng rừng không được sử dụng trong thời hạn hai mươi bốn tháng liền

- Đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư mà không được sử dụng trong thời hạn mười hai tháng liền hoặc tiến độ sử dụng đất chậm hơn hai mươi bốn tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư, kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất, cho thuê đất đó cho phép

Điều 66 luật đất đai 2013: Thẩm quyền thu hồi đất

- UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung Ương quyết định thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài, trừ trường hợp quy định tại điều khoản 2 Điều này

- UBND huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh quyết định thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư, người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được mua nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam

- Cơ quan nhà nước có thẩm quyền thu hồi đất quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này không được ủy quyền” (Luật Đất đai, 2013) [5]

Luật Đất đai 2013 quy định bồi thường về đất

Điều 74 luật đất đai 2013: Nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất

- Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật này thì được bồi thường

- Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích

sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do UBND cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất

- Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật

2.1.2 Cơ sở pháp lý của đề tài

2.1.2.1 Các văn bản của Nhà nước

Căn cứ Hiến pháp năm 1992;

Căn cứ Luật đất đai ngày 26 tháng 11 năm 2003;

Căn cứ Luật tổ chức HĐND và UBND ngày 26/11/2003;

Căn cứ Luật Đất đai ngày 29/11/2013;

Căn cứ Nghị định số: 43/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai;

Căn cứ Nghị định số: 47/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, TĐC khi nhà nước thu hồi đất;

Xét đề nghị của phòng Tài nguyên và Môi trường tại Tờ trình số: 435/TTr-TNMT ngày 30/12/2015,

2.1.2.2 Các văn bản của tỉnh Thái Nguyên

- Căn cứ Quyết định số 2638/QĐ-UBND ngày 24/10/2012 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt Dự án đầu tư xâu dựng công trình: Xây dựng Khu công nghiệp Điềm Thụy phần diện tích 180ha;

- Căn Cứ Quyết định số: 31/2014/QĐ-UBND ngày 22/8/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc ban hành quy định thực hiện bồi thường, hỗ trợ và TĐC khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;

- Căn cứ Quyết định số 57/2014/QĐ-UBND ngày 22/12/2014 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt bảng giá đất giai đoạn năm 2015-

2019 trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;

- Căn cứ Quyết định số 2342/QĐ-UBND ngày 09/09/2015 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt giá đất để tính tiền bồi thường khi nhà nước thu hồi đất dự án khu công nghiệp Điềm Thụy trên địa bàn thị xã Phổ Yên;

- Quyết định số 01/2010/QĐ-UBND ngày 05/01/2010 của UBND tỉnh Thái Nguyên v/v ban hành quy định bồi thường, hỗ trợ, TĐC khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;

-Căn cứ Quyết định số 935/QĐ-UBND ngày 29/04/2016 của UBND tỉnh Thái Nguyên về việc phê duyệt giá đất cụ thể để tính bồi thường GPMB tại một số dự án trên địa bàn thị xã Phổ Yên;

- Xét đề nghị của phòng Tài nguyên và Môi trường tại Tờ trình số: 435/TTr-TNMT ngày 30/12/2015

2.1.3 Cơ sở thực tiễn của đề tài

Trong điều kiện hiện nay ở các địa phương nói chung và tỉnh Thái Nguyên nói riêng Công tác BT và GPMB được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng để góp phần đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; góp phần quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu và phát triển kinh tế, xã hội cũng như sự tăng trưởng GDP của địa phương Tuy nhiên, đây là vấn đề lớn, phức tạp, liên quan trực tiếp đến đại bộ phận nhân dân, dễ gây mất ổn định trật tự xã hội

Công tác BT và GPMB mang tính quyết định vì tiến độ của các dự án,

là khâu đầu tiên trong thực hiện dự án Có thể nói: “GPMB nhanh là một nửa

dự án” Việc làm này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà

nước, của chủ đầu tư, mà còn ảnh hưởng đến đời sống vật chất cũng như tinh thần của những người bị thu hồi đất

Công tác BT và GPMB được triển khai thực hiện đúng tiến độ, đúng kế hoạch đề ra sẽ tiết kiệm được thời gian và việc thực hiện dự án có hiệu quả Ngược lại công tác BT và GPMB chậm, kéo dài gây ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình cũng như chi phí cho dự án, có khi gây ra thiệt hại không nhỏ trong đầu tư xây dựng

Mặt khác, nếu công tác BT và GPMB ở các địa phương không được thực hiện tốt sẽ xảy ra hiện tượng “Dự án treo” làm cho chất lượng công trình bị giảm, các mục tiêu ban đầu không thực hiện được, từ đó gây lãng phí rất lớn cho ngân sách Nhà nước Ngoài ra, khi Hội đồng đền bù giải quyết không thoả đáng quyền, lợi ích hợp pháp của người có đất bị thu hồi sẽ dễ dàng sảy

ra những vụ khiếu kiện, đặc biệt là những khiếu kiện tập thể, làm cho tình hình chính trị - xã hội ở địa phương mất ổn định

Thực tiễn cho thấy các ngành, các cấp cần phải quan tâm hơn nữa đến công tác BT và GPMB

2.2.Một số nội dung chính liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

2.2.1 Khái niệm

GPMB là quá trình nhà nước thu hồi đất của các đối tượng sử dụng đất (tổ chức, cá nhân, hộ gia đình) chuyển giao cho chủ dự án tổ chức di dời các đối tượng như nhà ở, cây cối hoa màu, công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trả lại mặt bằng để thi công công trình trên cơ sở bồi thường thiệt hại,

ổn định cuộc sống cho các đối tượng phải di dời

Công tác GPMB là việc bồi thường, hỗ trợ và TĐC khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và mục đích phát triển kinh tế

- Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử

dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất

của người của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai.( Khoản 11, Điều 3, Luật Đất đai năm 2013)[5]

- Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất (Khoản 12, Điều 3, Luật Đất đai năm 2013)[5]

- Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người

có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển (Khoản 14, Điều 3, Luật Đất đai năm 2013)[5]

- TĐC khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước bố trí chỗ ở mới cho

các hộ gia đình, cá nhân bị Nhà nước thu hồi đất đang ở để giao cho người khác sử dụng.(Khoản 14, Điều 3, Luật Đất đai năm 2013)[5]

2.2.2 Đặc điểm công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Tính đa dạng: Mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đất khác nhau với điều kiện TN-KT-XH và trình độ dân trí nhất định Đối với khu vực nội thành, khu vực ven đô, khu vực ngoại thành, mật độ dân cư khác nhau, ngành nghề đa dạng và đều hoạt động sản xuất theo đặc trưng riêng của vùng

đó Do đó, công tác BT và GPMB cũng được tiến hành với những đặc điểm riêng biệt

- Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống KT-XH đối với mọi người dân Ở khu vực nông thôn, dân cư chủ yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là tư liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn Do đó, tâm lý người dân khu vực này là phải giữ được đất để sản xuất Mặt khác, cây trồng vật nuôi trên vùng đó cũng

đa dạng, không được tập trung một loại nhất định nên gây khó khăn cho công tác định giá bồi thường

Đối với đất ở lại càng phức tạp hơn do những nguyên nhân sau:

+ Đất ở là tài sản có giá trị lớn, gắn bó trực tiếp với đời sống và sinh hoạt của người dân mà tâm lý, tập quán là ngại di chuyển chỗ ở

+ Do yếu tố lịch sử để lại nên nguồn gốc sử dụng đất phức tạp và do cơ chế chính sách chưa đáp ứng được với nhu cầu thực tế sử dụng đất nên chưa giải quyết được các vướng mắc tồn tại cũ

+ Việc quản lý đất đai chưa chặt chẽ dẫn đến các hiện tượng lấn chiếm, xây dựng nhà trái phép nhưng lại không được chính quyền địa phương xử lý dẫn đến việc phân tích hồ sơ đất đai và áp giá phương án bồi thường gặp rất nhiều khó khăn

+ Thiếu quỹ đất dành cho xây dựng khu TĐC cũng như chất lượng khu TĐC thấp, chưa đảm bảo được yêu cầu

+ Việc áp dụng giá đất ở để tính bồi thường giữa thực tế và quy định của nhà nước có những khoảng cách khá xa cho nên việc triển khai thực hiện cũng không được sự đồng thuận của những người dân

2.2.3 Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Chính sách bồi thường, hỗ trợ GPMB và TĐC của Nhà nước:

Chính sách của Nhà nước về bồi thường, hỗ trợ GPMB và tái định cư quy định về trình tự tiến hành GPMB, quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên có liên quan, đồng thời cũng quy định cụ thể về mức bồi thường, hỗ trợ

và TĐC Do đó, chính sách có ảnh hưởng trực tiếp và xuyên suốt trong quá trình BT và GPMB.(Chính phủ (2004), Nghị định số 47/2014/NĐ-CP) [5]

- Điều kiện TN-KT-XH của địa bàn:

Quy mô, khối lượng GPMB, đặc điểm, tính chất, độ phức tạp trong công tác BT và GPMB của từng dự án chịu tác động trực tiếp bởi điều kiện TN-KT-XH của địa bàn

- Công tác quản lý Nhà nước về đất đai:

Khi thực hiện bồi thường, hỗ trợ GPMB và TĐC thì việc lập hồ sơ pháp

lý về đất đai và tài sản là một yêu cầu không thể thiếu Việc xác lập hồ sơ không chỉ dựa vào đo vẽ, khảo sát thực tế mà còn dựa vào các loại hồ sơ lưu như: GCNQSD đất, hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất, giấy phép xây dựng, biên bản thống kê, kiểm kê đất đai Do vậy, công tác quản lý Nhà nước về đất đai được thực hiện đúng, đầy đủ, thường xuyên sẽ giúp cho việc xác lập hồ sơ đơn giản, nhanh gọn, tránh sự tranh chấp giữa các bên và ngược lại (Chính phủ ( 2014), Nghị định số: 43/2014/NĐ-CP)[2]

- Tổ chức thực hiện:

Đây là yếu tố quyết định đối với công tác BT và GPMB Trên cơ sở các chính sách của Nhà nước, điều kiện thực tế của địa bàn và dự án, việc tổ chức thực hiện (Trình tự, thủ tục, cơ cấu nhân sự, phương pháp làm việc ) được tiến hành một cách hợp lý và khoa học sẽ mang lại kết quả cao, đảm bảo lợi ích các bên.(Chính phủ (2014), Nghị định số: 43/2014/NĐ-CP)[2]

- Ngoài các yếu tố trên còn nhiều yếu tố khác cũng ảnh hưởng trực tiếp hoặc dán tiếp đến công tác BT và GPMB như:

+ Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

+ Việc ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật về quản lý

và sử dụng đất tác động đến công tác BT và GPMB

+ Thanh tra chấp hành các chế độ, thể lệ quản lý và sử dụng đất

+ Nhận thức và thái độ của người dân bị thu hồi đất, công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện theo chính sách pháp luật Nhà nước (Bộ Tài nguyên và Môi trường, (2014), Thông tư 37/2014/TT-BTNMT) [1]

2.2.4 Đối tượng và điều kiện được bồi thường

Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hàng năm, có GCNQSDĐ, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận) hoặc có đủ điều kiện để được cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật này; người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam

mà có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp (UBND tỉnh Thái Nguyên 2014 )[9]

2.3 Khái quát công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên thế giới và Việt Nam

2.3.1 Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên Thế giới

2.3.1.1 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Singapore

Tại Singapore, đất đai được phân ra 2 sở hữu (nhà nước và tư nhân), trong đó đất sở hữu nhà nước chiếm 98

Nhà nước toàn quyền quyết định trong vấn đề thu hồi đất, người dân có nghĩa vụ phải tuân thủ (theo Luật về thu hồi) Công tác thu hồi đất dựa trên nguyên tắc:

+ Thu hồi đất bắt buộc phục vụ cho việc phát triển cơ sở hạ tầng, phúc lợi xã hội và chỉnh trang đô thị

+ Hạn chế thu hồi đất tư nhân, chỉ thu hồi khi thực sự cần thiết

+ Công tác thu hồi đất phải được sự cho phép của Chính phủ và các thành viên trong Nội các Chính phủ, sau khi đã thảo luận và tham khảo ý kiến cộng đồng

+ Việc thu hồi đất được tiến hành theo từng bước chặt chẽ và có thông báo trước cho người dân 2- 3 năm

+ Nếu người dân không chịu di dời để nhà nước thu hồi đất sẽ áp dụng cưỡng chế hoặc phạt theo luật xâm chiếm đất công

Chính sách đền bù

Mức đền bù thiệt hại căn cứ vào giá trị BĐS của chủ sở hữu; các chi phí tháo dỡ, di chuyển hợp lý; chi phí mua vật tư thay thế; thuế sử dụng nhà mới Phương thức thanh toán khi đền bù là trả trước 20% khi chủ nhà thực hiện việc tháo dỡ, phần còn lại trả khi hoàn tất việc di dời Nếu hộ gia đình có nhu cầu cấp bách về nhà ở, sẽ thu xếp cho thuê với giá phù hợp

Nhìn chung, chính sách đền bù được tiến hành thận trọng (nhất là của

tư nhân), có văn bản luật quy định chặt chẽ, tạo điều kiện thuận lợi và chính sách đèn bù công bằng đối với mọi tổ chức, cá nhân, do đó tạo được sự đồng

thuận cao trong xã hội

2.3.1.2 Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Thái Lan

Năm 1987, Thái Lan ban hành Luật trưng dụng về BĐS áp dụng cho việc trưng dụng đất sử dụng vào việc xây dựng tiện ích công cộng, quốc phòng, phát triển nguồn tài nguyên hoặc lợi ích khác cho đất nước, phát triển

đô thị, nông nghiệp, công nghiệp, cải tạo đất đai sử dụng vào mục đích công cộng Luật quy định những nguyên tắc về trưng dụng đất, nguyên tắc tính giá trị đền bù các loại tài sản bị thiệt hại Căn cứ vào đó, từng ngành đưa ra những quy định cụ thể về trình tự tiến hành bồi thường, TĐC, nguyên tắc cụ thể xác định bồi thường, các bước lập và phê duyệt dự án bồi thường TĐC, trình tự đàm phán, nhận tiền bồi thường, quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện ra tòa

2.3.1.3.Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Việc thu hồi đất, trưng thu đất và bồi thường thiệt hại về đất tại mỗi quốc gia đều được thực hiện theo chính sách riêng do Nhà nước đó quy định

Qua nghiên cứu cho thấy chính sách bồi thường, hỗ trợ và GPMB của một số nước, Việt Nam chúng ta cần học hỏi một số kinh nghiệm để tiếp tục hoàn thiện chính sách bồi thường thiệt hại và GPMB ở một số điểm sau:

- Hoàn thiện các quy định về giá đất nói chung và định giá đất để bồi thường thiệt hại và GPMB nói riêng

- Bổ sung thêm một số giải pháp nhằm hỗ trợ người dân có đất bị thu hồi khôi phục thu nhập, ổn định đời sống

2.3.2 Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ở Việt Nam

2.3.2.1 Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ở tỉnh Bắc Ninh

Tháng 3/2003, ban chấp hành Đảng bộ thành phố đã ban hành nghị quyết 08-NQ/TU về thực hiện nhiệm vụ trọng tâm: Tăng cường công tác GPMB, kỷ cương văn minh đô thị Ngoài ra, các dự án lớn của Trung Ương được đầu tư trên địa bàn tỉnh như tuyến đường sắt Lim-Phả Lại, khu công nghiệp đô thị Nam Sơn-Hạp Lĩnh (IGS)…cũng được thành phố bàn giao mặt bằng đúng kế hoạch, tiến độ cho các nhà đầu tư Thời điểm tháng 3/2003 đến tháng 3/2009 thành phố phải triển khai GPMB 310 dự án, thu hồi 1.741,7 ha, trong đó đất nông nghiệp là 1.558,2 ha và 183,3 ha đất chuyên dùng Hàng năm phải tiến hành bồi thường, hỗ trợ từ 1.200-1.500 hộ dân khi thu hồi đất Trung bình mỗi năm thành phố có khoảng 50 dự án đầu tư mới cần GPMB, riêng năm 2008 có 55 dự án với hơn 7.000 hộ dân bị ảnh hưởng và hơn 150

hộ cần phải có đất TĐC

Trước khi tiến hành GPMB các dự án cần chuẩn bị tốt nguồn vốn GPMB, quỹ đất TĐC và các thủ tục cần thiết để tiến hành đồng bộ Đặc biệt, Nhà nước nghiên cứu đưa ra một chính sách bồi thường, hỗ trợ hợp lý nhất là khung gái đất, hạn chế sự thay đổi nhằm hạn chế những vướng mắc nảy sinh trong quá trình GPMB các dự án đầu tư

2.3.2.2 Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ở Hà Nội

Hà Nội là địa phương đầu tiên trong cả nước có mô hình Ban chỉ đạo GPMB thuộc UBND thành phố Ban đã chủ động nghiên cứu cơ chế, chính sách của Chính phủ, hướng dẫn của các bộ, ngành, bám sát thực tiễn, đặc điểm tình hình của thành phố, chính sách của các tỉnh Hà Tây, Hoà Bình, Vĩnh Phúc để kịp thời ban hành ngay chính sách bồi thường, hỗ trợ TĐC GPMB của thành phố Hà Nội sau khi mở rộng, ban hành kịp thời Quyết định 108/2009/QĐ-UBND có hiệu lực của nghị định 69/2009/NĐ – CP từ ngày 1/10/2009

Năm 2009, thành phố đã hoàn thành toàn bộ và phân kỳ công tác GPMB của 428 dự án, bàn giao 1.987 ha đất, chỉ trả hơn 5.911 tỷ đồng và bố trí TĐC cho 2.681 hộ, trong đó có nhiều dự án còn tồn đọng qua nhiều năm như đường vành đai 3, đường 32, quốc lộ 3 mới Hà Nội - Thái Nguyên, đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội – Lào Cai…

Năm 2010, trên địa bàn thành phố còn có 9 dự án trong danh mục các công trình trọng điểm chào mừng kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội chưa đủ điều kiện triển khai thu hồi đất GPMB Thành phố cũng sẽ triển khai thực hiện đề án “ Xây dựng khu đô thị TĐC” để đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, phục vụ tốt nhất những hộ dân phải di dời tại các dự án, thực hiện cần ngiên cứu, linh hoạt vận dụng các quy chế, chính sách có lợi nhất cho người dân bị thu hồi đất

2.4 Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Tỉnh Thái Nguyên

2.4.1 Bồi thường về đất

2.4.1.1 Nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ

Diện tích đất để bồi thường là diện tích trong GCNQSDĐ, hồ sơ địa chính, các giấy tờ có liên quan khác hoặc xác định trên thực địa theo thực tế

đo đạc Diện tích thực tế lớn hơn diện tích giấy tờ đang quản lý, nhưng các

mốc giới thửa đất không thay đổi, người sử dụng đất thực hiện các nghĩa vụ tài chính về đất (nếu có) được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận không có tranh chấp, không vi phạm quy hoạch, không vi phạm hành lang bảo vệ công trình, các giáp ranh là hộ gia đình, cá nhân sử dụng hợp pháp, không phải là đất lấn chiếm thì hỗ trợ bằng mức bồi thường cho phần diện tích vượt theo mục đích đang sử dụng; ngược lại diện tích thực tế nhỏ hơn diện tích giấy tờ đang quản lý thì xác định theo diện tích thực tế

Người bị thu hồi đất nông nghiệp được bồi thường, hỗ trợ bằng tiền (do Nhà nước không còn quỹ đất nông nghiệp để bồi thường bằng đất), trường hợp chủ dự án và địa phương bố trí được quỹ đất nông nghiệp thì mới được bồi thường bằng đất.(Quốc hội (2013), Luật đất đai số 45/2013/QH13) [6]

2.4.1.2 Giá đất để tính bồi thường và chi phí đầu tư vào đất còn lại

Giá đất để tính bồi thường là giá đất theo mục đích sử dụng được pháp luật quy định, do UBND tỉnh công bố theo quy định tại Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ

Trường hợp khi Nhà nước thu hồi đất mà thửa đất, khu vực, vị trí thu hồi chưa quy định giá đất thì Hội đồng bồi thường cấp huyện tiến hành khảo sát, lập biên bản thông qua sở Tài chính trình UBND tỉnh quyết định để tính bồi thường Trường hợp phải vận dụng bảng giá đất đã ban hành để tính bồi thường phải có biên bản của Hội đồng bồi thường, UBND xã, các phòng ban

có liên quan xác định.( UBND tỉnh Thái Nguyên (2014), Quyết định số: 31/2014/QĐ-UBND [9]

Khu vực đất giáp ranh: Giá đất nông nghiệp được xác định bằng mức bình quân giữa hai mức giá UBND tỉnh đã quy định hàng năm, đất phi nông nghiệp xác định theo bảng giá đất quy định hàng năm .( UBND tỉnh Thái Nguyên (2014), Quyết định số: 31/2014/QĐ-UBND [9]

Chi phí đầu tư vào đất còn lại, chỉ xác định cho đất không được bồi thường, hỗ trợ thực hiện như sau:

- Trường hợp có chi phí đầu tư thực tế vào đất nhưng không còn chứng

từ để xác định, được chính quyền địa phương (UBND xã, xóm) xác nhận thì chi phí đầu tư vào đất được xác định như sau:

+ Đất phi nông nghiệp: Chi phí đầu tư vào đất tính bằng mức bồi thường đất nông nghiệp trồng cây lâu năm hạng II

+ Đất nông nghiệp tính hỗ trợ bằng 30% mức bồi thường đất nông nghiệp hạng II (không bao gồm các khoản hỗ trợ khác)

Thửa đất vừa có diện tích đất ở, vừa có diện tích đất nông nghiệp nếu thu hồi hết thửa đất, đất ở được tính bồi thường theo giá đất có vị trí cao nhất; nếu thu hồi một phần thì xác định theo hiện trạng đất để tính bồi thường

Trường hợp thửa đất bị thu hồi không đủ căn cứ phân loại đất và mục đích sử dụng đất theo Điều 6 Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ thì UBND cấp thị xã căn cứ vào tình hình quản lý, sử dụng đất, hiện trạng sử dụng đất để tính bồi thường, hỗ trợ (UBND tỉnh Thái Nguyên, 2016) [11]

2.4.1.3 Bồi thường nhà ở và công trình, vật kiến trúc xây dựng trên đất

Đối với nhà, công trình xây dựng khác không thuộc khoản 1 Điều 19 Nghị định 197/2004/NĐ-CP thực hiện bồi thường như sau :

Mức bồi thường nhà, công trình = G1 + G2

- G2 = (Giá trị xây dựng mới - G1) x 60% Trong đó:

G1: Giá trị hiện có của nhà, công trình (tính bằng Việt Nam Đồng)

G2: Một khoản tiền tính bằng tỷ lệ % theo giá trị hiện có của nhà, công trình bị thiệt hại ( tính bằng Việt Nam Đồng)

- Giá trị hiện có của nhà, công trình đánh giá lại không thấp hơn giá trị còn lại trên sổ sách kế toán của đơn vị; đối với nhà, công trình thời gian sử dụng chưa quá 03 năm, tính bồi thường theo giá trị quyết toán

Đối với nhà công trình phá dỡ một phần, phần còn lại bị ảnh hưởng đến kết cấu và sự an toàn của nhà, công trình nên phải phá dỡ toàn bộ được bồi thường toàn bộ cho nhà, công trình đó

Nhà, công trình của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân hợp pháp không bị thu hồi đất, không bị phá dỡ một phần (trước khi thục hiện dự án nhà, công trình vẫn đang được sử dụng bình thường) nhưng do thực hiện dự án làm ảnh hưởng đến cốt nhà, công trình thì được xem xét hỗ trợ phần ảnh hưởng sau:

- Cốt đường, công trình của Nhà nước cao hoặc thấp hơn cốt nền nhà từ 0,75m đến 2,5m được hỗ trợ phần ảnh hưởng để nhà đó tiếp tục được sử dụng

- Cốt đường, công trình của Nhà nước cao hoặc thấp hơn cốt nền nhà trên 2,5m thì được hỗ trợ cho toàn bộ nhà đó theo đơn giá bồi thường

- Khoảng cách nhà cách mép công trình của dự án < 5,0m thì mới thực hiện hỗ trợ

Công trình phải di chuyển là đường dây tải điện, công trình cấp nước, tuyến ống dẫn dầu, dẫn khí và các công trình đặc biệt khác thì được bồi thường công tháo dỡ, di chuyển, xây dựng lại tại địa điểm mới; chủ đầu tư làm việc với cơ quan chuyên môn để thiết kế, lập dự toán trình cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định

Tài sản, vật kiến trúc, cây cối khi đã trả tiền bồi thường thì vật liệu thu hồi được xử lý như sau:

- Tài sản, vật kiến trúc, cây cối thuộc sở hữu Nhà nước (Ngân sách Nhà nước hoặc có nguồn gốc từ ngân sách Nhà nước đầu tư) thì vật liệu thu hồi

thuộc chủ đầu tư Giá trị vật liệu thu hồi được giảm trừ trong kinh phí bồi thường của dự án

- Tài sản, vật kiến trúc, cây cối không thuộc điểm a khoản này thì vật liệu thu hồi thu hồi thuộc về đối tượng được bồi thường

2.4.1.4 Bồi thường đối với cây trồng, vật nuôi

Chỉ bồi thường cho cây trồng, bao gồm cả cây giống và cây ươm trên đất

có trước khi thông báo thực hiện dự án của cấp có thẩm quyền; không bồi thường, không hỗ trợ cây trồng phát sinh sau thời điểm có thông báo trên; Giá bồi thường cây cối, hoa màu theo bảng giá hiện hành và hướng dẫn của cơ quan chuyên ngành;

Giá bồi thường cây cối xác định cho cây trồng đúng quy trình, định mức kinh tế kỹ thuật, mật độ quy định và hệ số xen canh cho phép của cấp có thẩm quyền Đối với cây ươm, cây giống phải đảm bảo số lượng trên một đơn vị diện tích Nếu cây trồng không đúng quy trình, định mức kinh tế kỹ thuật, mật

độ quy định thì khi tính bồi thường phải chiết giảm theo hệ số tương ứng Cây cối nằm dọc mép đường giao thông mở rộng vào không quá 03m, khi tính bồi thường xác định hệ số 1 (UBND tỉnh Thái Nguyên (2014), Quyết định số: 31/2014/QĐ-UBND) [9]

- Di chuyển trong nội tỉnh: Mức 2 triệu đồng cho những hộ có giá trị bồi thường dưới 100 triệu đồng Mức 3 triệu đồng cho những hộ có giá trị bồi thường trên 100 triệu đồng

- Di chuyển ra ngoài tỉnh: Mức 3,5 triệu đồng cho những hộ có giá trị bồi thường dưới 100 triệu đồng Mức 5 triệu đồng cho những hộ có giá trị bồi thường trên 100 triệu đồng

Di chuyển cơ sở sản xuất, địa điểm làm việc của tổ chức và doanh nghiệp (Chỉ tính cho đơn vị tiếp tục được duy trì hoạt động) thực hiện theo khoản 2 Điều 27 Nghị định số 197/2004/NĐ-CP; thời gian phải di chuyển là 6 tháng kể từ ngày thông báo giao đất di chuyển địa điểm

Hộ gia đình, cá nhân, cơ sở làm việc, sản xuất của tổ chức, doanh nghiệp thực hiện di chuyển sớm hơn thì được hỗ trợ thuê nhà ở tạm, thuê địa điểm để làm việc, sản xuất kinh doanh như sau:

- Hộ gia đình là 150.000đ/khẩu/tháng

- Tổ chức, doanh nghiệp tính theo m 2 sàn nhà là 5.000đ/m2 /tháng;

Di chuyển mồ mả: Thời gian phải di chuyển tối đa là 12 tháng kể từ ngày

có thông báo trả tiền bồi thường, hỗ trợ Không hỗ trợ cho những ngôi mộ tượng trưng Mức hỗ trợ như sau:

- Mộ đất và mộ xây đơn giản có chủ:

+ Di chuyển trong tỉnh: 1.000.000đ/ngôi

+Di chuyển ngoài tỉnh: 1.500.000đ/ngôi

- Mộ xây kiên cố có chủ

+Di chuyển trong tỉnh: 1.500.000đ/ngôi

+ Di chuyển ngoài tỉnh: 2.000.000đ/ngôi

- Mộ vô chủ và chưa tìm thấy chủ: 1.000.000đ

2.4.2.2 Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất

Hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh :

- Đối với hộ gia đình cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp, khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp trồng cây hàng năm và cây lâu năm, đất nuôi trồng thuỷ sản được hỗ trợ ổn định sản xuất là 4.000đ/m2 bị thu hồi (không hỗ trợ đối với đất rừng)

- Đối với tổ chức kinh tế, hộ gia đình sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp có đăng ký kinh doanh, khi Nhà nước thu hồi đất được hỗ trợ ngừng sản xuất, kinh doanh bằng 30% thu nhập sau thuế của 01 năm, theo mức thu nhập bình quân của 03 năm liền kề trước đó do cơ quan thuế xác định Trường hợp trên cùng một diện tích đất thu hồi mà kinh doanh nhiều ngành nghề khác nhau và có nộp thuế riêng cho từng ngành nghề thì được xét cho tất

cả các ngành nghề mà chủ doanh nghiệp đã thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước Trường hợp một chủ sử dụng có nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh thì sẽ được phân bổ thu nhập cho cơ sở bị thu hồi, việc phân bổ do cơ quan thuế xác định

và chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật (UBND tỉnh Thái Nguyên (2014), Quyết định số: 31/2014/QĐ-UBND) [9]

2.4.3 Tái định cư

2.4.3.1 Bố trí đất khu tái định cư

Khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện của dự án theo quy định tại khoản

1, khoản 2 Điều 36 Nghị định số 181/2004/NĐ-CP của Chính phủ, phải có quỹ đất để TĐC trước khi thực hiện GPMB; các khu TĐC đươch xây dựng phù hợp với quy hoạch, có điều kiện cơ sở hạ tầng bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ Kinh phí xây dựng cơ sở hạ tầng do chủ dự án chi trả Nếu địa phương đã bố trí sẵn những khu TĐC lớn cho nhiều dự án thì chủ dự án thống nhất với UBND các thị xã phân bổ chi phí đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng (UBND tỉnh Thái Nguyên (2014), Quyết định số: 31/2014/QĐ-UBND) [9]

Bố trí đất TĐC được lựa chọn 01 trong 03 hình thức sau :

- Xây dựng khu TĐC để bố trí đất ở cho những hộ bị thu hồi đất ở, giá đất ở tại khu TĐC không cao hơn giá đất ở được tính bồi thường

- Các hộ có đất nông nghiệp phù hợp với quy hoạch được chuyển mục đích sang đất ở theo hạn mức quy định, không phải nộp tiền chuyển mục đích

sử dụng đất

- Các hộ tự nguyện không vào khu TĐC đã bố trí, không có đất nông nghiệp phù hợp với quy hoạch để chuyển mục đích sang đất ở, thì chủ dự án thực

hiện hỗ trợ bằng tiền để các hộ tự tìm nơi ở mới

2.4.3.2 Điều kiện để bố trí đất tái định cư

- Hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở;

- Hộ gia đình, cá nhân có nhu cầu về nhà ở nhưng mới có đất ở bị thu hồi;

- Hộ gia đình, cá nhân đã tách hộ nhưng đồng quyền sử dụng đất ở với người có đất bị thu hồi phải di chuyển;

- Hộ gia đình có từ 03 cặp vợ chồng trở lên cùng sinh sống mà bị thu hồi hết đất ở thì ngoài việc bố trí TĐC cho chủ hộ, được xem xét bố trí thêm đất ở tái định cư;

- Hộ ở nhà tập thể mà đất có nhà tập thể bị thu hồi không còn nơi ở khác;

- Hộ làm nhà trên đất mượn của cơ quan hoặc cơ quan tự chia cắt cho các hộ tự làm nhà nay đất này bị thu hồi, không còn nơi ở nào khác (UBND tỉnh Thái Nguyên (2014), Quyết định số: 31/2014/QĐ-UBND) [9]

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

- Địa điểm: Phòng Tài Nguyên Môi Trường thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

- Thời gian nghiên cứu: từ tháng 15/8/2016 đến tháng 28/10/2016

3.3 Nội dung nghiên cứu

* Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của xã Hồng Tiến

- Đặc điểm điều kiện tự nhiên xã

- Đặc điểm điều kiện kinh tế - xã hội xã

- Đánh giá ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên- kinh tế xã hội và sử dụng đất đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

* Tổng quan về dự án

- Quy mô về diện tích :

- Các loại đất và tài sản gắn liền với đất :

- Đơn giá bồi thường, hỗ trợ của dự án đã được phê duyệt

* Đánh giá kết quả bồi thường hỗ trợ của dự án đầu tư xây dựng hạ tầng

Thái Nguyên

- Đánh giá kết quả bồi thường về đất

- Đánh giá kết quả bồi thường về tài sản

- Đánh giá kết quả bồi thường hỗ trợ tái định cư

* Đánh giá ý kiến và đời sống người dân bị ảnh hưởng của dự án

- Đánh giá ý kiến của người dân

- Đánh giá sự ảnh hưởng của dự án tới đời sống của người dân

* Đánh giá những thuận lợi, khó khăn và giải pháp

3.4 Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp thu thập số liệu

- Nguồn số liệu đã công bố chủ yếu lấy ở các tổng hợp, báo cáo, sổ sách theo dõi có liên quan tới công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, GPMB, thu ngân sách, hộ dân bị thu hồi đất, việc làm và thu nhập của hộ dân, những

cơ sở thực tiễn đã đạt được khi thu hồi đất để xây dựng cụm công nghiệp, khu dân cư, cơ sở hạ tầng… Tiến hành xây dựng phiếu điều tra thu thập thông tin bao gồm các nhóm đối tượng

Bảng 3.1 : Điều tra thu thập số liệu Nơi điều tra Số liệu thu thập Mục đích sử dụng

1 Thu thập từ thị xã Phổ Yên (thành viên Hội đồng bồi thường)

Phòng Tài

Nguyên Môi

Trường

Số liệu về diện tích đất đai, diện tích đất bị thu hồi, số hộ bị thu hồi đất;

Công tác GPMB; Bản đồ quy hoạch dự án; Tình hình ô nhiễm môi trường Bản đồ quy hoạch cụm công nghiệp, khu dân cư

đô thị

- Phân tích đánh giá quá trình thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, GPMB

- Tìm ra những thuận lợi và khó khăn trong công tác GPMB, từ đó đưa ra những giải pháp cho phù hợp với thực