Quản lý nhà nước đối với công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Sóc Sơn

Bồi thường, giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất là vấn đề phức tạp, mang tính chất kinh tế, xã hội tổng hợp, được sự quan tâm của nhiều ngành, nhiều cấp, tổ chức và cá nhân. Thành uỷ, Hội đồng nhân dân, UBND Thành phố Hà Nội đã quan tâm chỉ đạo các cấp, các ngành thực hiện có hiệu quả chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư trên địa bàn, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội. Đại bộ phận nhân dân trong khu vực thu hồi đất đồng tình, tự giác thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, một số người còn vì lợi ích chung đã chịu một phần thiệt thòi, giúp đẩy nhanh tiến độ GPMB. Tuy nhiên công tác GPMB của Thành phố còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, chưa đáp ứng được yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Thậm chí có lúc, có nơi xảy ra vụ việc phức tạp, kéo dài làm chậm tiến độ của dự án, gây tổn hại về kinh tế và ảnh hưởng trật tự trị an xã hội.

LỜI MỞ ĐẦU

Xu thế quốc tế hóa và hội nhập kinh tế trên phạm vi toàn cầu là xu thế có tínhquy luật tất yếu Trước tác động của nó, nhiều doanh nghiệp ra đời và suy vong.Đặcbiệt trong điều kiện nền kinh tế thị trường tạo ra môi trường cạnh tranh hết sức gaygắt buộc các doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển bền vững phải đáp ứng đượcnhu cầu ngày càng cao của thị trường.Sản xuất ra những sản phẩm có chất lượng caonhưng giá thành phải được hạ thấp Mặt khác nhằm đáp ứng nhu cầu quản lý thìchúng ta phải phản ánh được kịp thời, đầy dủ, chính xác về tình hình biến động, tănggiảm của từng loại cũng như toàn bộ tài sản cố định hiện có trong toàn doanh nghiệp

và tại các bộ phận sử dụng

Nền kinh tế thị trường với bước đổi mới thực sự trong cơ chế quản lý kinh tế đãkhẳng định rõ hơn vai trò, vị trí của thông tin kế toán trong quản trị doanh nghiệp.Kếtoán là một trong những công cụ hữu hiệu nằm trong hệ thống quản lý tài sản cố địnhcủa một doanh nghiệp.Kế toán tài sản cố định cung cấp những thông tin hữu ích vềtình hình tài sản cố định của doanh nghiệp trên nhiều góc độ khác nhau.Dựa trênnhững thông tin ấy, các nhà quản lý sẽ có được những phân tích chuẩn xác để ranhững quyết định kinh tế Là một trong các thành phần quan trọng của kế toán, hạchtoán tài sản cố định với chức năng giám sát và phản ánh trung thực, kịp thời cácthông tin về tình hình biến động tài sản cố định trong kỳ sẽ giúp cho các nhà quản trịchỉ ra được phương án, biện pháp sử dụng hiệu quả tài sản cố định của doanh nghiệpmình Hạch toán tài sản cố định giúp các nhà quản trị lựa chọn phương án sử dụng tàisản cố định tối ưu, xác định được tính khả thi của từng phương án đề ra

Xuất phát từ ý nghĩa cơ bản của công tác hạch toán tài sản cố định cũng nhưtầm quan trọng của công tác hạch toán tài sản cố định cũng như sự giúp đỡ tận tình

của cô giáo hướng dẫn Nguyễn Thị Lời, em xin chọn đề tài: “Bàn về phương pháp

tổ chức quản lý và kế toán tài sản cố định trong doanh nghiệp hiện nay” cho đề án

môn học của mình với mong muốn tìm hiểu cụ thể hơn cách vận dụng công tác hạchtoán tài sản cố định trong các doanh nghiệp nói chung, đồng thời có thể đóng gópmột phần đề xuất của mình nhằm hoàn thiện công tác hạch toán tài sản cố định trong

kế toán tài chính Việt Nam

Ngoài Lời mởđầu vàKết luận, nội dung gồm 3 phần chính:

Phần 1: Những lý luận chung về tổ chức quản lý và kế toán TSCĐ hữu hình trong doanh nghiệp

Phần 2: Tình hình áp dụng chuẩn mực kế toán TSCĐ trong doanh nghiệp Việt Nam hiện nay

Phần 3: Đánh giá nhận xét và phương hướng hoàn thiện tổ chức quản lý và kế toán TSCĐ trong doanh nghiệp hiện nay

PHẦN 1:

NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC QUẢN LÝ VÀ KẾ TOÁN TSCĐ

HỮU HÌNH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Lý luận chung về TSCĐ hữu hình:

1.1.1 Khái niệm và vai trò của tài sản cố định hữu hình.

1.1.1.1 Khái niệm:

TSCĐ là những tư liệu lao động có giá trị lớn, thời gian sử dụng dài và có đặcđiểm là tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất, TSCĐ bị hao mòn dần, giá trị của nóđược chuyển dịch từng phần vào chi phí kinh doanh và giữ nguyên được hình thái vậtchất ban đầu cho đến lúc hư hỏng

Theo Quyết định 206/2003/QĐ ngày 12/12/2003 thì TSCĐ hữu hình đượcđịnh nghĩa như sau:

TSCĐhữu hình là những tư liệu lao động chủ yếu có hình thái vật chất (từngđơn vị tài sản có kết cấu độc lập hoặc là một hệ thống gồm nhiều bộ phận TS liên kếtvới nhau để thực hiện một hay một số chức năng nhất định) thỏa mãn các tiêu chuẩncủa TSCĐ hữu hình, tham gia nhiều vào chu kỳ kinh doanh nhưng vẫn giữ nguyênhình thái vật chất ban đầu như nhà cửa, vật kiến trức, máy móc, thiết bị

Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (chuẩn mực số 03 – QĐ của Bộ trưởng BộTài chính số 149/2001/QĐ - BTC ngày 31/12/2001), có 4 tiêu chuẩn ghi nhận tài sản

cố định:

- Chắc chắn thuđược lợi ích trong tương lai từ việc sử dụng tài sản đó

- Giá trị ban đầu của tài sản (nguyên giá) phải được xác định một cách đáng tincậy

- Có thời hạn sử dụng ước tính trên 1 năm

- Thoả mãn các tiêu chuẩn về giá trịtheo chếđộ hiện hành (Theo QĐ số206/2003/QĐ - BTC ngày 12/12/2003, tài sản có giá trị từ 10 triệu đồng trởlên)

sức laođộng để tăng năng suất, nâng cao mức thu nhập trong doanh nghiệp nói riêng

và nền kinh tế quốc dân nói chung

- Tài sản cố định hữu hình trong các doanh nghiệp đánh giáđược năng lực vàtrình độ trang bị cơ sở vật chất của mỗi doanh nghiệp

Trong điều kiện nền kinh tế mở hiện nay, khoa học kỹ thuật và công nghệ làyếu tố quyết định cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.Công cuộc cách mạngkhoa học kỹ thuật chủ yếu tập trung vào giải quyết vấn đề cơ khí hoá và tựđộng hoácác quá trình sản xuất mà thực chất là không ngừng đổi mới cải tiến hoàn thiện tàisản cố định hữu hình Như vậy, có thể khẳng định tài sản cố định hữu hình là cơ sởvật chất kỹ thật quan trọng của các doanh nghiệp nói riêng và nền kinh tế nói chung

1.1.2 Đặc điểm của tài sản cố định hữu hình

Khi tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh, tài sản cố định hữu hình bịhao mòn dần và có giá trị hao mòn được dịch chuyển dần vào giá trị của sản phẩm,dịch vụ vàđược bùđắp khi doanh nghiệp tiêu thụđược sản phẩm dịch vụ

Tài sản cố định hữu hình tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh và thờigian sử dụng kéo dài Trong quá trình sử dụng, tài sản cố định hữu hình ít thay đổi hìnhthái bên ngoài, hầu như vẫn giữ nguyên hình thái biểu hiện của nó Do có kết cấu phứctạp gồm nhiều bộ phận với mức độ hao mòn khác nhau, không đồng đều nên trong quátrình sử dụng tài sản cố định hữu hình có thể bị hư hỏng từng bộ phận

1.1.3 Yêu cầu quản lý TSCĐ:

Xuất phát từ đặc điểm của TSCĐ nói chung, TSCĐ hữu hình nói riêng màtrong công tác quản lý TSCĐ phải quản lý một cách chặt chẽ về số lượng, chủng loại

và giá trị của TSCĐ theo nguyên giá và giá trị còn lại Mặt khác còn phải quản lýđược hiện trạng và tình hình sử dụng TSCĐ.Chỉ khi quản lý tốt TSCĐ thì doanhnghiệp mới sử dụng một cách hiệu quả TSCĐ

Theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Tài chính về ban hành chế độ quản lý, sửdụng và trích khấu hao TSCĐ ngày 12/12/2003 có quy định về quản lý sử dụngTSCĐ hữu hình như sau:

Mọi TSCĐ trong doanh nghiệp phải có bộ hồ sơ riêng (bộ hồ sơ gồm có biênbản giao nhận TSCĐ, hợp đồng, hóa đơn mua TSCĐ và các chứng từ khác có liênquan) TSCĐ phải được phân loại thống kê, đánh số và có thẻ riêng, được theo dõi

chi tiết theo từng đối tượng ghi TSCĐ và được phản ánh trong sổ theo dõi TSCĐ

Mỗi TSCĐ phải được quản lý theo nguyên giá, số khấu hao lũy kế và giá trịcòn lại trên sổ kế toán:

Đối với những TSCĐ không tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh quyđịnh tại khoản 2 điều 9 của Chế độ Quản lý, sử dụng và trích khấu hao TSCĐ theo

QĐ 206/2003 ngày 12/12/2003, doanh nghiệp quản lý TSCĐ theo nguyên giá, số giátrị hao mòn lũy kế và giá trị còn lại trên sổ kế toán:

Giá trị còn lại trên sổ kế

1.1.4 Phân loại tài sản cố định hữu hình

Theo QĐ số 206/2003/QĐ - BTC ngày 12/12/2003, tài sản cố định hữu hìnhđược phân loại như sau:

* Theo hình thái biểu hiện: Theo cách phân loại này, tài sản cố định hữu

hình của doanh nghiệp được chia thành 6 loại:

Loại 1: Nhà cửa, vật kiến trúc: Là tài sản cố định của doanh nghiệp được hình

thành sau quá trình thi công xây dựng như trụ sở làm việc, nhà kho, hàng rào, cáccông trình trang trí cho nhà cửa, đường sá, cầu cống, đường sắt, cầu tầu, cầu cảng …

Loại 2: Máy móc, thiết bị: Là toàn bộ các loại máy móc thiết bị dùng trong

hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp như máy móc chuyên dùng, thiết bịcông tác, dây chuyền công nghệ, máy móc đơn lẻ …

Loại 3: Phương tiện vận tải, thiết bị truyền dẫn: Là các loại phương tiện vận

tải gồm phương tiện vận tải đường sắt, đường thuỷ, đường bộ, đường không, đườngkhông, đường ống và các loại thiết bị truyền dẫn như hệ thống thông tin, hệ thốngđiện, đường ống nước …

Loại 4: Thiết bị, dụng cụ quản lý: Là những thiết bị, dụng cụ dùng cho công

tác quản lý hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp như máy tính phục vụ quản lý,thiết bịđiện tử, thiết bị dụng cụđo lường, kiểm tra chất lưọng, máy hút bụi, chống mốimọt …

Loại 5: Vườn cây lâu năm, súc vật làm việc và/hoặc cho sản phẩm: là các

vườn cây lâu năm như vườn cà phê, vườn chè, vườn cao su, vườn ăn quả, thảm câyxanh…, súc vật làm việc và/hoặc cho sản phẩm nhưđàn voi, đàn trâu, đàn ngựa…

Loại 6:Các loại tài sản cố định khác: Là toàn bộ các tài sản cố định chưa liệt

kê vào năm loại trên như tranh ảnh, tác phẩm nghệ thuật …

* Theo quyền sở hữu: Theo cách phân loại này, tài sản cố định được chia

thành 2 loại:

Loại 1: Tài sản cố định thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp: Là những tài

sản do doanh nghiệp xây dựng, mua sắm, được Nhà nước cấp bằng vốn tự bổ sung, biếu tặng, doanh nghiệp có quyền sở hữu, sử dụng

Loại 2: Tài sản cố định thuê ngoài: Là những tài sản cố định mà doanh nghiệp

chỉ thuê của các tổ chức, cá nhân khác, doanh nghiệp không có quyền sởhữu mà chỉ

có quyền sử dụng Trong trường hợp này, doanh nghiệp sẽ thuê tài sản dưới 2 hìnhthức:

+Tài sản cố định thuê hoạt động: Là những tài sản cố định mà doanh nghiệp chỉthuêđể sử dụng trong thời gian ngắn Tài sản cố định thuê hoạt động không thuộcquyền sở hữu của doanh nghiệp.Đối với các loại tài sản này, doanh nghiệp chỉ cóquyền sử dụng mà không có quyền định đoạt Giá trị của các tài sản cố định nàykhông được tính vào giá trị tài sản doanh nghiệp đi thuê

+Tài sản cố định thuê tài chính: Là thuê tài sản mà bên cho thuê có sự chuyểngiao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu tài sản cho bên thuê Quyền

sở hữu tài sản có thể chuyển giao vào cuối thời hạn thuê

- Phương tiện vận tải, thiết bị truyền dẫn

1.1.5 Tính giá tài sản cố định hữu hình

Tính giá tài sản cố định hữu hình là việc xác nhận giá trị ghi sổ của tài sản.Trong mọi trường hợp, tài sản cố định hữu hình phải đảm bảo đánh giátheo 3 chỉ tiêu

về giá trị của tài sản cố định là nguyên giá, giá trị hao mòn và giá trị còn lại

1.1.5.1 Nguyên giá:

Là toàn bộ các chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để cóđược TSCĐ hữu hình tính đến thời điểm đưa tài sản đó vào trạng thái sẵn sàng sử dụng

- Tài sản cố định hữu hình mua ngoài:

+Đối với tài sản cố định hữu hình mua sắm đưa vào sử dụng phục vụ hoạtđộng sản xuất kinh doanh thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo phương pháp khấutrừ thuế

–

Các khoảnchiết khấuthương mại(nếu có)

+

Các khoảnthuế khôngđược hoàn lại

+

Các chi phíphát sinh liênquantrực tiếp đến việcđưatài sản vàotrạng thái sẵnsàng sử dụng

+ Đối với tài sản cố định hữu hình mua sắm đưa vào sử dụng phục vụ hoạtđộng sản xuất kinh doanh thuộc đối tượng chịu thuế GTGT hoặc thuộc đối tượngchịu thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp

– Các khoảnchiết khấuthương mại(nếu có)

+ Các khoảnthuế khôngđược hoànlại

+ Các chi phí phát sinhliên quan trực tiếp đếnviệc đưa tài sản vàotrạng thái sẵn sàng sử

- Tài sản cố định hữu hình do doanh nghiệp tự sản xuất, chế tạo

Nguyên giá tài sản

Giá trị còn lại trên sổđơn vị cấp hoặc

theođánh giá thực tếtạithời điểm giao nhận

+

CP trước khi

sử dụng(nếu có)

- Tài sản cố định hữu hình qua xây dựng cơ bản

+ Các chi phí liên quan

trực tiếp khác +

Lệ phí trướcbạ(nếu có)

- Tài sản cố định hữu hình nhận góp vốn liên doanh

Nguyên giá tài sản

cố định hữu hình =

Giá thoả thuận giữa các

CP trước khi sử dụng(nếu có)

- TSCĐ Hữu hình mua dưới hình thức trao đổi:

Nguyên giá TSCĐ hữu hình dưới hình thức trao đổi với một TSCĐ hữu hìnhkhông tương tự hoặc tài sản khác, được xác định theo giá trị hợp lý của TSCĐ khinhận về, hoặc giá trị hợp lý của tài sản đem trao đổi, sau khi điều chỉnh các khoảntiền hoặc tương đương tiền trả thêm hoặc thu về

Nguyên giá TSCĐ hữu hình mua dưới hình thức trao đổi với một TSCĐ hữuhình tương tự (tài sản tương tự là tài sản có công dụng tương tự, trong cùng lĩnh vựckinh doanh và có giá trị tương đương) Trong cả hai trường hợp trên không có bất kỳkhoản lãi hay lỗ nào được ghi nhận trong quá trình trao đổi Nguyên giá TSCĐ nhậnvềđược tính bằng giá trị còn lại của TSCĐđem trao đổi

- Tài sản cố định hữu hình mua trả chậm: Nguyên giá TSCĐ hữu hình mua sắmđược thanh toán theo phương thức trả chậm được phản ánh theo giá mua trả tiền ngaytại thời điểm mua Khoản chênh lệch giữa giá mua trả chậm và giá mua trả tiền ngayđược hạch toán vào chi phí tài chính theo kỳ hạn thanh toán (nếu không được vốnhóa).

- Tài sản cố định được cấp, được điều chuyển đến: Nguyên giá TSCĐ hữu hìnhbao gồm giá trị còn lại ghi trên sổ của đơn vị cấp, đơn vịđiều chuyển, hoặc giá trịtheo đánh giá thực tế của hội đồng giao nhận và các phí tổn trực tiếp mà bên nhận tàisản phải chi ra trước khi đưa TSCĐ vào sử dụng

Riêng TSCĐđiều chuyển giữa các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc trongdoanh nghiệp thì nguyên giáđược tính bằng nguyên giá ghi trên sổ của đơn vị giao.Các chi phí có liên quan đến việc điều chuyển này được tính vào chi phí sản xuấttrong kỳ

1.1.5.2 Giá trị hao mòn TSCĐ

Giá trị hao mòn là phần giá trị của tài sản cố định hữu hình bị mất đi trong quátrình tồn tại của nó tại doanh nghiệp Trong quá trình sử dụng, do tác động cơhọc,hoá học, điều kiện tự nhiên và sự tiến bộ khoa học kỹ thuật mà giá trị của tài sản cốđịnh bị giảm đi theo thời gian

Giá trị hao mòn = Số khấu hao luỹ kế của tài

sản cố định hữu hình

1.1.5.3 Giá trị còn lại

Giá trị còn lại của tài sản cố định hữu hình là phần giá trịđãđầu tư vào tài sản

cố định mà doanh nghiệp chưa thu hồi được Thông qua giá trị còn lại của một tài sản

cố định hữu hình, người ta có thểđánh giáđược tài sản mới hay cũ, tức là có thểđánhgiáđược năng lực sản xuất của tài sản cố định hữu hình đó

Giá trị còn lại

của tài sản

cố định hữu hình =

Nguyên giá tài sản

cố định hữu hình - Giá trị hao mòn

Phần 2:

TÌNH HÌNH ÁP DỤNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN TSCĐ TRONG DOANH

NGHIỆP VIỆT NAM HIỆN NAY 2.1 Kế toán biến động tài sản cố định hữu hình trong các doanh nghiệp

2.1.1.Ý nghĩa và nhiệm vụ của hạch toán tài sản cố định hữu hình

2.1.1.1.Ý nghĩa của hạch toán tài sản cố định hữu hình

Việc kếtoán biến độngtài sản cố định hữu hình cóý nghĩa quan trọng đối vớicác doanh nghiệp Các doanh nghiệp cần phải theo dõi tình hình biến động của tài sảncủa mình, để từđó có kế hoạch về sử dụng hiệu quả vốn cố định cũng như vốn kinhdoanh và có kế hoạch đầu tưđúng đắn hợp lý, đem lại hiệu quả sản xuất kinh doanhcao nhất

2.1.1.2 Nhiệm vụ của hạch toán tài sản cố định hữu hình.

Xuất phát từđặc điểm vai trò quan trọng của tài sản cố định trong hoạt động sảnxuất kinh doanh mà kế toán tài sản cố định hữu hình phải thực hiện tốt những nhiệm

vụ sau:

- Ghi chép phản ánh tổng hợp chính xác kịp thời mọi sự biến động về sốlượng, giá trị cũng như hiện trạng tài sản cố định hữu hình của toàn doanh nghiệpcũng như từng bộ phận sử dụng tài sản đó Thực hiện tốt nhiệm vụ này tạo điều kiệncung cấp thông tin kịp thời để có biện pháp xử lý như bảo dưỡng, sửa chữa, thay thế

… để khắc phục tình trạng gián đoạn sản xuất do máy móc, thiết bị hỏng hóc, sự cố

- Tính toán phân bổ chính xác mức khấu hao tài sản cố định vào chi phí sảnxuất kinh doanh theo mức độ hao mòn của từng loại tài sản cố định hữu hình đã quyđịnh

- Tham gia lập kế hoạch sửa chữa và dự toán chi phí sửa chữa, giám sát việcsửa chữa cũng như kết quả công việc sửa chữa

- Phản ánh chính xác kịp thời tình hình đổi mới, nâng cấp hoặc tháo dỡ cũngnhư thanh lý, nhượng bán tài sản

- Hướng dẫn kiểm tra các đơn vị, bộ phận phụ thuộc doanh nghiệp thực hiệnđầy đủ chếđộ ghi chép ban đầu về tài sản cố định hữu hình, mở các sổ thẻ kế toán cầnthiết và hạch toán theo đúng chếđộ hiện hành

2.1.2 Chứng từ và kế toán chi tiết tài sản cố định hữu hình

Công tác quản lý tài sản cố định hữu hình ở các doanh nghiệp yêu cầu phải kếtoán chi tiết tài sản cố định Kế toán chi tiết cung cấp những chỉ tiêu cơ bản về cơ cấutài sản cố định hữu hình, tình hình phẩn bổtheođịa điểm với số lựơng tình trạng kỹthuật tài sản cố định hữu hình, tình hình sử dụng cũng như bảo quản tài sản cố địnhhữu hình

2.1.2.1 Chứng từ và sổ sách sử dụng:

Hạch toán chi tiết sử dụng các loại chứng từ, sổ sách sau:

- Hoáđơn GTGT, hóa đơn bán hàng thông thường

- Biên bản giao nhận tài sản cố định hữu hình: Dùng để ghi chép, theo dõi tài sản

cố định hữu hình thay đổi Khi có sự thay đổi tài sản cố định hữu hình đều phải lậpHội đồng giao nhận tài sản cố định Hội đồng này có nhiệm vụ nghiệm thu và lậpbiên bản giao nhận tài sản cố định hữu hình, và được lập riêng cho từng tài sản cốđịnh hữu hình Biên bản giao nhận được lập thành 2 bản, bên giao và bên nhận mỗibên giữ 1 bản

- Biên bản quyết toán đối với xây dựng cơ bản

- Biên bản kiểm kê tài sản cố định hữu hình

- Biên bản thanh lý tài sản cố định hữu hình

- Thẻ tài sản cố định hữu hình:

Đây là các chứng từ bắt buộc mà kế toán phải lập theo đúng quy định của chếđộ

kế toán Để có số liệu ghi vào các chứng từ bắt buộc trên, kế toán phải căn cứ vào cáchứng từ liên quan khác như: Hoáđơn, biên lai cước phí vận chuyển, giá trị haomòn…

Mỗi tài sản cố định hữu hình có một bộ hồ sơ riêng bao gồm: Biên bản giao nhậntài sản cố định hữu hình, các bản sao tài liệu kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng và cáhoáđơn, chứng từ có liên quan đến việc mua sắm, sửa chữa tài sản cố định hữu hình

- Sổ chi tiết tài sản cố định hữu hình: Sổ chi tiết được lập chung cho toàn doanhnghiệp Trên sổ ghi chép diễn biến liên quan đến tài sản cố định hữu hình trong quátrình sử dụng như trích khấu hao, tài sản cố định hữu hình tăng, giảm… Mỗi tài sản

cố định hữu hình được ghi chép vào một trang riêng trong sổ này Mỗi bộ phận sửdụng tài sản cố định hữu hình lập sổ theo dõi để ghi chép các thay đổi do tăng giảm

Nước SX

Tháng, năm đưa vào sử dụng

SH TSCĐ HH

NG TSCĐ HH

Khấu hao

Khấu hao luỹ kế

Chứng từ

Lý do giảm

SH NT

Tỷ lệ KH

Mức

N T

2.1.2.2 Hạch toán chi tiết tài sản cố định hữu hình.

a Kế toán chi tiết tăng tài sản cố định

Khi có TSCĐ mới đưa vào sử dụng, doanh nghiệp phải lập hội đồng giao nhậngồm có đại diện bên giao, đại diện bên nhận và một số uỷ viên để lập "Biên bản giao

nhận TSCĐ" cho từng đối tượng TSCĐ Đối với những TSCĐ cùng loại, giao nhận

cùng một lúc, do cùng một đơn vị chuyển giao thì có thể lập chung một biên bản Sau

đó phòng kế toán phải sao lục cho mỗi đối tượng ghi TSCĐ một bản để lưu vào hồ sơ

riêng cho từng TSCĐ Mỗi bộ hồ sơ TSCĐ bao gồm "Biên bản giao nhận TSCĐ",

hợp đồng, hoá đơn mua TSCĐ, các bản sao tài liệu kỹ thuật và các chứng từ khác có

liên quan Căn cứ vào hồ sơ TSCĐ, kế toán mở thẻ TSCĐ để theo dõi chi tiết từng

TSCĐ của Doanh nghiệp Thẻ TSCĐ do kế toán TSCĐ lập, kế toán trưởng ký xác

nhận thẻ này được lưu ở phòng kế toán trong suốt quá trình sử dụng TSCĐ Khi lập

xong, thẻ TSCĐ được dùng để ghi vào "Sổ tài sản cố định", sổ này được lập chung

cho toàn Doanh nghiệp một quyển và từng đơn vị sử dụng mỗi nơi một quyển

Chứng từ kế toán:

- Biên bản giao nhận TSCĐ: nhằm xác định việc giao nhận TSCĐ sau khi hoànthành xây dựng, mua sắm, được biếu tặng đưa vào sử dụng tại các đơn vị hoặc TScủa đơn vị bàn giao cho đơn vị khác theo lệnh của cấp trên, theo hợp đồng liêndoanh.

- Biên bản giao nhận TSCĐ (mẫu 01-TSCĐ/HĐ) lập cho từng loại TSCĐ, đốivới trường hợp giao nhận cùng một lúc nhiều TS cùng loại, cùng giá trị và do cùngmột đơn vị giao nhận có thể lập chung một biên bản giao nhận Biên bản này đượclập thành 2 bản, mỗi bên giữ một bản, chuyển cho phòng kế toán làm căn cứ ghi sổ,thẻ và các sổ kế toán có liên quan

- Biên bản giao nhận TSCĐ sửa chữa lớn hoàn thành (mẫu số 04- TSCĐ): Làbiên bản xác nhận việc giao nhận TSCĐ sau khi hoàn thành việc sửa chữa lớn giữabên có TSCĐ sửa chữa với bên thực hiện việc sửa chữa và là căn cứ ghi sổ kế toán vàthanh toán chi phí sửa chữa TSCĐ Biên bản giao nhận này lập thành 2 bản, hai bêngiao nhận cùng ký và mỗi bên giữ một bản, sau đó chuyển cho kế toán trưởng kýduyệt và lưu lại tại phòng kế toán

- Biên bản đánh giá lại TSCĐ (mẫu số 05- TSCĐ): Là xác nhận việc đánh giálại TSCĐ và làm căn cứ để ghi sổ kế toán và các tài liệu liên quan đến số chênh lệch(tăng) do đánh giá lại TSCĐ Biên bản này được lập thành hai bản, một bản lưu tạiphòng kế toán, một bản lưu cùng với hồ sơ kỹ thuật của TSCĐ

- Thẻ TSCĐ (mẫu 02-TSCĐ/BB): Là công cụ để ghi chép kịp thời và đầy đủcác tài liệu hạch toán có liên quan đến quá trình sử dụng TSCĐ từ khi nhập đến khithanh lý hoặc chuyển giao cho đơn vị khác Thẻ TSCĐ dùng để theo dõi chi tiết từngTSCĐ của đơn vị, tình hình thay đổi nguyên giá và giá trị hao mòn đã trích hàng nămcủa từng TSCĐ Thẻ TSCĐ dùng chung cho mọi TSCĐ và riêng từng đối tượng ghiTSCĐ, do kế toán lập, kế toán trưởng ký xác nhận Căn cứ lập thẻ là biên bản giaonhận TSCĐ và các tài liệu kỹ thuật có liên quan Thẻ được lưu ở bộ phận kế toántrong suốt thời gian sử dụng Căn cứ vào các nghiệp vụ phát sinh khấu hao, sửa chữalớn, xây dựng trang bị thêm hoặc tháo dỡ một số bộ phận, thanh lý, nhượng bán, kếtoán phải ghi chép kịp thời các biến động vào thẻ

- Ngoài các chứng từ trên DN còn sử dụng các chứng từ khác như: hoá đơn muahàng, hoá đơn cước phí vận chuyển, lệ phí trước bạ, tờ kê khai thuế nhập khẩu, các

chứng từ thanh toán để minh chứng cho các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, đồng thờidựa trên các hồ sơ khác bao gồm :

+) Hồ sơ kỹ thuật: theo dõi các chỉ tiêu kỹ thuật của TSCĐ, hồ sơ này do phòng

kỹ thuật quản lý

+) Hồ sơ kinh tế: bao gồm các hợp đồng kinh tế, các hoá đơn, biên bản nghiệm thu vể

kỹ thuật của TSCĐ, biên bản giao nhận, các chứng từ thanh toán.

b Kế toán chi tiết giảm tài sản cố định

TSCĐ của Doanh nghiệp có thể giảm do nhiều nguyên nhân khác nhau nhưđiều chuyển cho đơn vị khác, đem đi góp vốn liên doanh, nhượng bán, thanh lý tuỳtheo từng trường hợp giảm TSCĐ mà Doanh nghiệp phải lậpchứng từ như " Biên bảngiao nhận TSCĐ", " Biên bản thanh lý TSCĐ" Trên cơ sở các chứng từ này kế toánghi giảm TSCĐ trên các "Sổ tài sản cố định"

Trường hợp di chuyển TSCĐ giữa các bộ phận trong Doanh nghiệp thì kế toánghi giảm TSCĐ trên " Sổ tài sản cố định" của bộ phận giao và ghi tăng trên "Sổ tàisản cố định " của bộ phận nhận

- Biên bản thanh lý TSCĐ (mẫu số 03 - TSCĐ): Là xác nhận việc thanh lýTSCĐ và làm căn cứ ghi giảm TSCĐ trên sổ kế toán Biên bản thanh lý phải do banthanh lý TSCĐ lập và có đầy đủ chữ ký, ghi rõ họ tên của trưởng ban thanh lý, kếtoán trưởng và thủ trưởng đơn vị

- Biên bản đánh giá lại TSCĐ (mẫu số 05- TSCĐ): Là xác nhận việc đánh giálại TSCĐ và làm căn cứ để ghi sổ kế toán và các tài liệu liên quan đến số chênh lệch(giảm ) do đánh giá lại TSCĐ Biên bản này được lập thành hai bản, một bản lưu tạiphòng kế toán, một bản lưu cùng với hồ sơ kỹ thuật của TSCĐ

c Hệ thống chứng từ, sổ sách kế toán áp dụng trong kế toán chi tiết TSCĐ

Để theo dõi chi tiết TSCĐ kế toán sử dụng 2 loại sổ chi tiết sau:

Sổ TSCĐ : Sổ này dùng chung cho toàn doanh nghiệp, sổ này mở căn cứ vào cách thức ppân loại TS theo đặc trưng kỹ thuật, Số lượng sổ này tuỳ thuộc vào từng loại chủng loại TSCĐ

Căn cứ để ghi sổ là các chứng từ tăng giảm và khấu hao

Sổ chi tiết TSCĐ: (theo đơn vị sử dụng)

Mỗi một đơn vị hoặc một bộ phận sử dụng phải mở một sổ để theo dõi TSCĐ Căn

cứ để ghi là các chứng từ tăng, giảm TSCĐ

Ngoài 2 mẫu sổ chi tiết trên DN có thể mở các sổ chi tiết khác theo yêu cầu quản lý

2.1.3 Tài khoản kế toán sử dụng

Theo chế độ hiện hành, việc kế toán tài sản cố định hữu hình được theo dõitrên các khoản sau:

a Tài khoản 211 – Tài sản cố định hữu hình: dùng để phản ánh giá trị có và biếnđộng tăng, giảm của toàn bộ tài sản cố định hữu hình của Doanh nghiệp theo nguyêngiá

Bên nợ:

- Nguyên giá của tài sản cố định hữu hình tăng do được cấp, do hoàn thànhXDCB bàn giao đưa vào sử dụng, do mua sắm, do các đơn vị tham gia liên doanhgóp vốn, do được tặng biếu, viện trợ,…

- Điều chỉnh tăng nguyên giá TSCĐ do xây lắp, trang bị thêm hoặc do cải tạonâng cấp

- Điều chỉnh tăng nguyên giá TSCĐ do đánh giá lại

Bên có:

- Nguyên giá của TSCĐ giảm do điều chuyển cho đơn vị khác do nhượng bán,thanh lý hoặc đem đi góp vốn liên doanh,…

- Nguyên giá TSCĐ giảm do tháo bớt 1 số bộ phận

- Điều chỉnh giảm nguyên giá do đánh giá lại TSCĐ

Số dư bên nợ:

- Nguyên giá tài sản cố định hữu hình hiện có ở đơn vị

Tài khoản 211 – TSCĐ hữu hình chi tiết thành sáu tài khoản cấp 2 gồm:

Tài khoản 2112: Nhà cửa, vật kiến trúc

Tài khoản 2113: Máy móc thiết bị

Tài khoản 2114: Phương tiện vận tải, truyền dẫn

Tài khoản 2115: Thiết bị, dụng cụ quản lý

Tài khoản 2116: Cây lâu năm, súc vật làm việc và cho sản phẩm

Tài khoản 2118: Tài sản cố định khác

b Kế toán sử dụng TK 212 “Tài sản cố định thuê tài chính”: Tài khoản này dùng đểphản ánh giá trị hiện có và tình hình biến động của toàn bộ TSCĐ thuê tài chính củadoanh nghiệp

Kết cấu:

b Kế toán sử dụng TK 213 - TSCĐ vô hình: Để phản ánh giá trị hiện có và tình hìnhbiến động của TSCĐ vô hình của DN

Bên Nợ: Nguyên giá TSCĐ vô hình tăng trong kỳ

Bên Có: Nguyên giá TSCĐ vô hình giảm trong kỳ

Số dư bên Nợ: Nguyên giá TSCĐ vô hình hiện có ở DN

Nợ TK 212 Có

DĐK: Phản ánh nguyên giá TSCĐ

thuê tài chính tăng trong kỳ Phản ánh nguyên giá TSCĐ thuê tài chính giảm trong kỳ

DCK: Nguyên giá TSCĐ thuê tài chính hiện có

c Tài khoản 214 – Hao mòn tài sản cố định:

Dùng để phán ánh giá trị hao mòn của toàn bộ TSCĐ của doanh nghiệp (Haomòn luỹ kế), đây là tài khoản điều chỉnh nên mang bản chất và kết cấu nguồn vốn.Bên nợ:

Phản ánh các nghiệp vụ phát sinh làm giảm giá trị hao mòn của TSCĐ (thanh lý,nhượng bán, điều chuyển, đi nơi khác,…)

TSCĐ vô hình tăng trong kỳ

Phản ánh nguyên giá TSCĐ vô hình giảm trong kỳ

DCK: Nguyên giá TSCĐ

vô hình hiện có tại DN

Kết cấu:

Tài khoản 214 – Hao mòn TSCĐ chi tiết thành 3 tài khoản cấp 2

Tài khoản 2141: Hao mòn tài sản cố định hữu hình

Tài khoản 2142: Hao mòn tài sản cố định đi thuê tài chính

Tài khoản 2143: Hao mòn tài sản cố định vô hình

Ngoài ra trong quá trình hạch toán, kế toán còn sử dụng một số tài khoản khác có liênquan như: TK 331, TK 341, TK 111, TK 112,

2.1.4 Kế toán tăng tài sản cố định hữu hình

2.1.4.1 Tăng tài sản cố định hữu hình do mua sắm bằng nguồn vốn chủ sở hữu.

Bút toán 1: Căn cứ vào hoáđơn bán hàng và các chứng từ có liên quan, kế toánghi:

Nợ TK 211: Tăng nguyên giá tài sản cố định hữu hình.

Nợ TK 133 (1332): Thuế GTGT được khấu trừ.

Có TK 112, 111, 331, 341: Tổng giá thanh toán.

Bút toán 2: Kết chuyển nguồn: Tuỳtheo kế hoạch sử dụng nguồn đểđầu tưmua sắm tài sản cố định hữu hình, kế toán ghi kết chuyển nguồn tương ứng theo mộttrong các trường hợp sau:

+ Nếu sử dụng các quỹ, nguồn vốn xây dựng cơ bản đểđầu tư mua sắm tài sản

cố định hữu hình, kế toán phải kết chuyển tăng nguồn vốn kinh doanh:

Nợ TK 411, 431, 441: Quỹđầu tư phát triển, quỹ phúc lợi

Có TK 411: Nguyên giá nguồn vốn xây dựng cơ bản.

+ Nếu sử dụng quỹ phúc lợi đểđầu tư mua sắm tài sản cố định hữu hình sử

Nợ TK 214 Có

Phản ánh giá trị hao mòn TSCĐ giảm

do các lý do giảm TSCĐ

ĐDK: Phản ánh giá trị hao mòn TSCĐ tăng do trích khấu hao, do đánh giá lại TSCĐ

DCK: Giá trị hao mòn của TSCĐ hiện

có tại doanh nghiệp

dụng cho nhu cầu phúc lợi công cộng thì ngoài bút toán ghi tăng tài sản cố định hữuhình theo tổng giá thanh toán, kế toán ghi bút toán kết chuyển nguồn:

Nợ TK 4312: Quỹ phúc lợi.

Có TK 4313: Quỹ phúc lợi đã hình thành tài sản cố định.

2.1.4.2 Tăng tài sản cố định hữu hình do mua sắm bằng nguồn vốn vay

Kế toán ghi:

Nợ TK 211: Tăng nguyên giá tài sản cố định hữu hình.

Nợ TK 133 (1332): Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có)

Có TK 341: Tổng giá thanh toán

Khi trả nợ vay, tuỳtheo kế hoạch sử dụng để trả nợ, kế toán ghi bút toán kếtchuyển nguồn tương ứng

2.1.4.3 T ài sản cố định hữu hình được hình thành qua xây dựng cơ bản.

Tài sản cố định hữu hình phải lắp đặt trong thời gian dài, toàn bộ chi phí phátsinh trong quá trình xây dựng lắp đặt được tập hợp vào bên Nợ của TK 241 (2411,2412) cho đến khi kết thúc quá trình xây dựng lắp đặt, tài sản cố định hữu hình đượcđưa vào sử dụng, kế toán mới kết chuyển ghi tăng tài sản cố định hữu hình

- Tập hợp chi phí đầu tư xây dựng mua sắm lắp đặt phát sinh trong kỳ, kế toánghi:

Nợ TK 241 (2411, 2412)

Nợ TK 133: Thuế GTGT đầu vào (nếu có)

Có TK 111, 112, 331

- Khi bàn giao hoàn thành, kết thúc quá trình hình thành, lắp đặt đưa tài sản cố

định hữu hình vào sử dụng, kế toán kết chuyển toàn bộ chi phí tập hợp ghi tăngnguyên giá tài sản cố định hữu hình

Nợ TK 211: Nguyên giá tài sản cố định hữu hình.

Nợ TK 111, 112, 138, 632: Các chi phí không hợp lệ.

Có TK 241: Toàn bộ chi phí về tài sản cố định hữu hình

Tuỳtheo kế hoạch sử dụng nguồn đểđầu tư, kế toán ghi kết chuyển nguồn tươngứng

2.1.4.4 Tăng tài sản cố định hữu hình do được cấp hoặc nhận góp vốn liên doanh.

Căn cứ vào biên bản tiếp nhận tài sản cố định hữu hình và kết luận của Hộiđồng định giá về giá trị tài sản cố định hữu hình góp vốn, kế toán ghi:

Nợ TK 211: Tăng nguyên giá của tài sản cố định hữu hình

Có TK 411: Tăng nguồn vốn kinh doanh

Các chi phí tiếp nhận, lắp đặt, chạy thử … phát sinh trước khi sử dụng tài sản

cố định hữu hình được hạch toán vào nguyên giá bằng bút toán:

Nợ TK 211: Chi phí tiếp nhận lắp đặt, chạy thử …

Có TK liên quan

2.1.4.5 Tăng tài sản cố định hữu hình do được biếu tặng, tài trợ:

Căn cứ vào biên bản giao nhận tài sản cố định hữu hình và các chứng từ cóliên quan, kế toán ghi:

Nợ TK 211: Tăng nguyên giá tài sản cố định hữu hình

Có TK 711: Thu nhập khác.

Trường hợp nhận tài sản cố định hữu hình nhưng bên giao tài sản cố định hữuhình không cung cấp đầy đủ chứng từ liên quan thì nguyên giá do Hội đồng định giáxác định căn cứ vào giá tài sản cố định hữu hình tương đương trên thị trường

Căn cứ vào các chứng từ chứng minh các chi phí tiếp nhận, lắp đặt, chạythử… phát sinh trước khi sử dụng của tài sản, kế toán hạch toán vào nguyên giá củatài sản được biếu tặng, viện trợ:

Nợ TK 211: Chi phí tiếp nhận, lắp đặt, chạy thử …

Có TK liên quan

2.1.4.6 Tăng tài sản cố định hữu hình do nhận lại vốn góp liên doanh trước đây.

Khi nhận lại vốn góp liên doanh với đơn vị khác bằng tài sản cố định hữuhình, căn cứ vào giá trị còn lại của tài sản nhận về, kế toán ghi:

Nợ TK 211: Nguyên giátheo giá trị còn lại

Có TK 222: Nhận lại tài sản cố định hữu hình góp vốn liên doanh dài hạn

Trường hợp có sự chênh lệch giữa giá trị tài sản nhận lại và giá trị vốn góp,hai bên sẽ thanh toán cho nhau bằng tiền hoặc bằng tài sản khác

2.1.4.7 Tăng tài sản cố định hữu hình do phát hiện thừa khi kiểm kê.

Nếu tài sản cố định hữu hình thừa của đơn vị do quên chưa ghi sổ thì tuỳ theotừng trường hợp, kế toán ghi sổ bổ sung như các trường hợp trên

Nếu chưa trích khấu hao, kế toán phải xác định số khấu hao trích bổ sung tínhvào chi phí quản lý doanh nghiệp:

Nợ TK 642: Khấu hao dùng cho quản lý doanh nghiệp.

Có TK 214: Giá trị hao mòn tài sản cố định hữu hình.

Nếu chưa xác định được nguyên nhân, kế toán ghi:

Nợ TK 211: Nguyên giá tài sản cố định hữu hình.

Có TK 214: Hao mòn tài sản cố định hữu hình.

Có TK 3381: (Giá trị còn lại) Tài sản thừa chờ giải quyết

2.1.4.8 Tăng tài sản cố định hữu hình do chuyển bất động sản đầu tư thành tài sản cố định hữu hình.

Bút toán 1: Chuyển nguyên giá:

Nợ TK 211: Nguyên giá tài sản cố định hữu hình

Có TK 217: Bất động sản đầu tư.

Bút toán 2: Chuyển hao mòn:

Nợ TK 2147: Hao mòn bất động sản đầu tư

Có TK 2141: Hao mòn tài sản cố định hữu hình

2.1.4.9 Tăng tài sản cố định hữu hình do đánh giá tài sản.

Bút toán 1: Phần chênh lệch tăng nguyên giá:

Nợ TK 211: Ghi tăng nguyên giá tài sản cố định hữu hình.

Có TK 412: Phần chênh lệch đánh giá tăng tài sản cố định hữu hình.

Bút toán 2: Phần chênh lệch tăng hao mòn:

Nợ TK 412: Phần chênh lệch đánh giá tăng giá trị hao mòn.

Có TK 214: Ghi tăng giá trị hao mòn.

2.1.4.10 Tăng tài sản cố định hữu hình mua dưới hình thức trao đổi.

* TSCĐ mua dưới hình thức trao đổi với TSCĐ tương tự khi nhận TSCĐtương tự do trao đổi vàđưa vào sử dụng ngay cho sản xuất kinh doanh, kế toán ghi:

Nợ TK 211: TSCĐ (Nguyên giá TSCĐ nhận về ghi theo giá trị còn lại của TSCĐđưa đi trao đổi)