Tổng hợp câu hỏi ôn thi sinh học olympic 30 tháng 4

Trong hệ thống phân loại 3 lãnh giới, giữa vi sinh vật cổ và vi khuẩn cùng thuộc một nhóm tế bào nhân sơ nhưng chúng được xếp theo 2 lãnh giới riêngc. Trong tế bào thực vật có 2 loại bào

TỔNG HỢP CÂU HỎI ÔN THI SINH HỌC OLYMPIC 30/04

PHẦN LÝ THUYẾT LỚP 10

PHẦN 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ THẾ GIỚI SỐNG

1 Trình bày tiêu chí phân loại sinh giới theo hệ thống 5 giới và 3 lãnh giới (Năm 2008)

2 Các cấu trúc sau được sắp xếp theo thứ tự cấp độ tổ chưc từ thấp đến cao như sau là đúng hay sai? Nếu sai hãy sửa lại cho đúng (Năm 2008)

Nhiễm sắc thể → DNA → ty thể → đàn ong → con cá → đồi cọ Vĩnh Phú

3 Tại sao trước đây cả Archaea lẫn vi khuẩn đều được xếp vào cùng một nhóm nhưng gần đây lại tách ra thành hai nhóm riêng biệt?

4 (Năm 2009)

a Vì sao nấm không được xếp vào giới thực vật?

b Tại sao tế bào được xem là tổ chức cơ bản của cơ thể sống?

c Vì sao rêu không thể có kích thước to, cao như các đại diện khác trong giới thực vật?

d Nêu những điểm khác nhau giữa vi khuẩn lam và tảo lục

e Loài sinh vật nào được xem là dạng trung gian giữa động vật và thực vật? Tại sao?

5 (Năm 2010)

a Trong hệ thống phân loại 3 lãnh giới, giữa vi sinh vật cổ và vi khuẩn cùng thuộc một nhóm tế bào nhân sơ nhưng chúng được xếp theo 2 lãnh giới riêng Tại sao?

b Tại sao ở thế kỷ XIX, nấm được xếp vào giới thực vật, đến thế kỷ XX, Whittaker và Margulis lại xếp nấm vào một giới riêng?

6 (Năm 2013)

a Nêu nội dung của học thuyết tế bào? Qua học thuyết này có thể rút ra kết luận gì?

b Vì sao nói vi sinh vật cổ (Archaea) là dạng trung gian giữa sinh vật nhân sơ

và sinh vật nhân thực?

PHẦN 2: SINH HỌC TẾ BÀO

1 Sơ đồ sau đây mô tả cấu trúc của một bào quan

(Năm 1998)

a Hãy cho biết bào quan này là gì?

Chú thích và nói sơ lược của các cấu trúc: 1, 2, 3,

4, 5, 6

b Ở chú thích 5 xảy ra hiện tượng gì? Bao gồm

những biến đổi cơ bản nào?

2 (Năm 2000)

a Chứng minh nguồn gốc O2 thải ra trong quang hợp Cơ chế của quá trình trên? Quá trình trên xay ra ở đâu?

b Trình bày mối liên quan giữa pha sáng và pha tối trong quang hợp, liên quan giữa quang hơp và hô hấp

3 (Năm 2000)

a Nêu cấu tạo và chức năng của màng sinh chất Cơ chế vận chuyển các chất qua màng sinh chất

b So sánh màng tế bào động vật, thực vật và vi sinh vật

4 (Năm 2001)

a Thế nào là hiện tượng co nguyên sinh?

b Quan sát hiện tượng co nguyên sinh của tế bào giúp ta biết được điều gì?

c Giải thích hiện tượng cây bị héo khi bón quá nhiều phân

5 (Năm 2001)

a Viết phưong trình tổng quát của quang hợp

b Trình bày ngắn gọn về cac thành phần tham gia và vai trò của chúng trong quá trình quang hợp

c Tóm tắt vai trò của các sản phâm được hình thành tron pha sáng và pha tối của quang hợp

6 (Năm 2002)

a ATP là gì? Vì sao ATP được gọi là “tiền tệ năng lượng” của sinh giới?

b Trong tế bào thực vật có 2 loại bào quan có khả năng tổng hợp ATP Hãy gọi tên và mô tả cấu tạo các bào quan đó

c Nêu những điểm khác nhau trong quá trình tổng hợp và sử dụng ATP ở các bào quan vừa mô tả

7 (Năm 2004)

a Có sự khác nhau như thế nào giữa tế bào động vật và tế bào thực vật trong mỗi trường hợp sau:

- Trường hợp I: ngâm chúng trong cùng dung dịch ưu trương

- Trường hợp II: ngâm chúng trong cùng dung dịch nhược trương

b Giải thích và nêu ý nghĩa cấu trúc khảm lỏng (khảm động) của mang sinh chất ở tế bào

8 (Năm 2007)

a Tinh bột, cellulose, phospholipid và protein là các đại phân tử sinh học

- Chất nào trong các chất kể trên không phải là polymer?

- Chất nào không tìm thấy trong lục lạp?

- Nêu công thức cấu tạo và vai trò của cellulose

b Tại sao có giả thuyết cho rằng ty thể co nguồn gốc từ tế bào nhân sơ?

c Những phát biểu nào sau đây là đúng hay sai? Nếu sai em hãy sửa lại cho đúng

- Tế bào thực vật để tron dung dịch nhược trương sẽ bị trương lên và bị vỡ ra

- Các tế bào có thể nhận biết nhau do màng sinh chất có các “dấu chuẩn” là protein bám màng

- Tế bào bạch cầu ở người có khả năng thay đổi hình dạn nhưng vẫn hoạt động bình thường

- Các vi ống và vi sợi là thành phần bền nhất của khung xương tế bào

d Protein được tổng hợp ở bào quan nào? Sau khi tổng hợp, chúng sẽ được vận chuyển ra khỏi tế bào bằng con đường nào?

Vì sao nước đá nổi trong nước thường?

9 Gọt vỏ 1 củ khoai tây rồi cắt làm đôi, khoét bỏ phần ruột tạo 2 cốc A và B Đặt 2 cốc bằng củ khoai vào 2 đĩa petri (Năm 2007)

- Lấy 1 củ khoai khác có kích thước tương tự đem đun trong nước sôi 5 phút Gọt

vỏ rồi cắt đôi Khoét ruột 1 nửa củ thạo thành cốc C Đặt cốc C vào đĩa petri

- Cho nước cất vào các đĩa petri

- Rót dung dịch đường đậm đặc vào cốc B và C Đánh dấu nước dung dịch băng kim ghim

- Để yên 3 cốc A, B, C trong 24 giờ

a Mức dung dịch đường trong cốc B và C thay đổi thế nào? Tại sao?

b Trong cốc A có nước không? Tại sao?

10 Một loại polysaccharide được cấu tạo bởi các phân tử glucose liên kết với nhau bằng liên kết β-1,4-glycoside thành mạch thẳng không phân nhánh (Năm 2008)

a Tên của loại polysaccharide này là gì?

b Ở tế bào nấm, chất hóa học nào thay thế vai trò của loại polysaccharide này? Hãy cho biết đơn phân cấu tạo nên chất hóa học này

11 (Năm 2008)

a Khi nhiệt độ môi trường tăng cao hơn nhiệt độ tối ưu của enzyme thì tốc độ phản ứng sẽ như thế nào? Giải thích

b Các chất ức chế enzyme có thể kìm hãm hoạt động của enzyme như thế nào?

12 (Năm 2008)

a Hãy cho biết những chất như estrogen, protein, oxy được vận chuyển qua màng bằng cách nào?

b Phân biệt pha sáng và pha tối trong quang hợp về các đặc điểm sau: nơi xảy

ra, nguyên liệu, sản phẩm tạo thành

13 Các câu sau đây đúng hay sai Hãy giải thích (Năm 2008)

a Cấu trúc thành tế bào chỉ có ở tế bào thực vật và tế bào vi khuẩn

b Năng lượng được giải phóng từ quá trình lên men glucose bằng với năng lượng được giải phóng từ quá trình hô hấp kỵ khí của chính vi sinh vật ấy

c Con đường vận chuyển phân tử protein từ nơi sản xuất tới màng sinh chất của

tế bào như sau: lưới nội chất hạt → lysosome → màng sinh chất

14 So sánh các bào quan tham gia tổng hợp ATP trong tế bào thực vật (Năm 2008)

15 (Năm 2008)

a Tại sao nói pha G1 của kỳ trung gian trong phân bào là pha tăng trưởng?

b Em có nhận xét gì về kỳ trung gian của các loại tế bào sau: tế bào vi khuẩn,

tế bào hồng cầu, tế bào thần kinh của người trưởng thành và tế bào ung thư

16 Ngâm tế bào thực vật vào dung dịch đường saccharose có áp suất thẩm thấu 0.8atm, 1.5atm Cho biết áp suất trương nước của tế bào trước khi ngâm vào dung dịch là 0.6atm và áp suất thẩm thấu là 1.8atm Hãy giải thích hiện tượng xảy ra ở tế bào thực vật (Năm 2009)

17 Các câu sau đây đúng hay sai? Nếu sai thì giải thích (Năm 2009)

a Đường đơn không có tính khử, có vị ngọt, tan trong nước

b Tinh bột và cellulose đều là nguyên liệu cung cấp năng lượng cho tế bào thực vật

c Collagen là protein cấu trúc, tham gia cấu tạo nên mô liên kết

d Chitin là một loại protein được tạo nên bởi các đơn phân là N-acetyl-β-D-glucosamine

e Các bào quan chỉ có ở tế bào thực vật là: lục lạp, không bào lớn, trung thể

f Nucleic acid có mặt trong các bào quan: ty thể, lục lạp, ribosome

18 (Năm 2009)

a Sơ đồ sau đây mô tả quá trình nào? Thay các chữ số bằng các chú thích hợp lý

b Các quá trình diễn ra trong sơ đồ trên có mối liên hệ như thế nào?

19 Khi nhiệt độ tăng quá giới hạn cho phép thì tốc độ phản ứng của enzyme diễn ra như thế nào? Giải thích (Năm 2009)

20 Điền nội dung thích hợp vào bảng sau:

Nơi xảy ra

Nguyên liệu

Sản phẩm

Năng lượng

21 Có 6 ảnh chụp các tế bào, trong đó có 2 tế bào gan bò, 2 tế bào lá đậu và 2 tế bào

vi khuẩn Bacillus subtilis Nếu chỉ có các ghi chú sau đây từ các hình, em có thể

phát hiện được ảnh nào thuộc đối tượng nào không? Giải thích (Năm 2010)

Hình A: lục lạp và ribosome

Hình B: thành tế bào, màng sinh chất và ribosome

Hình C: ty thể, thành tế bào và màng sinh chất

Hình D: màng sinh chất và ribosome

Hình E: lưới nội chất và nhân

Hình F: các vi ống và bộ máy Golgi

22 Hãy cho biết ở tế bào động vật thì ba loại cấu trúc dưới tế bào nào có chứa protein và nucleic acid? Hãy nêu sự khác nhau giữa các nucleic acid có trong ba loại cấu trúc đó (Năm 2010)

23 Hãy xác định các phát biểu sau đây đúng hay sai Giải thích (Năm 2010)

a Các tế bào có thể nhận biết nhau do màng sinh chất có các “dấu chuẩn” là protein bám màng

b Mỗi tế bào đều có màng sinh chất, tế bào chất, các bào quan và nhân

c Dầu và mỡ đều là ester của glycerol với acid béo nên chúng có cấu tạo giống nhau

d Guanine và cytosine có cấu trúc vòng kép, còn adenine và thymine có cấu trúc vòng đơn

24 Tại sao hô hấp kỵ khí giải phóng rất ít ATP nhưng lại được duy trì ở tế bào cơ của người, vốn là loại tế bào cần nhiều ATP? (Năm 2010)

25 Vì sao nói hô hấp là quá trình sinh lý trun tâm có vị trí đặc biệt quan trọng trong quá trình trao đổi chất và năng lượng? (Năm 2010)

26 Trong các chất sau đây: pepsin, DNA và đường glucose Nếu tăng dần nhiệt độ lên thì mức độ biến đổi cấu trúc của chất nào là sâu sắc nhất? Giải thích (Năm 2011)

27 (Năm 2011)

a Ở cơ thể người, loại tế bào nào không có nhân, loại tế bào nào có nhiều nhân?

b Trình bày quá trình hình thành tế bào không có nhân, tế bào nhiều nhân từ tế bào một nhân?

28 Cho các tế bào: tuyến nhờn của da, tế bào gan, tế bào kẽ tinh hoàn, tế bào thùy tuyến yên Trong các tế bào này, tế bào nào có lướt nội chất trơn phát triển, tế bào nào có lưới nội chất hạt phát triển, chức năng phổ biến của tế bào đó là gì? (Năm 2011)

29 Một thí nghiệm với lục lạp tách riêng được thực hiện như sau: đầu tiên lục lạp được ngâm trong 1 dung dịch acid có pH = 4 cho đến khi xoan thylakoid đạt pH = 4, lục lạp được chuyển sang 1 dung dịch kiềm có pH = 8 Lúc này trong điều kiện tối, lục lạp tạo ra ATP (Năm 2011)

a Phân tử ATP được hình thành bên trong màng thylakoid hay bên ngoài màng thylakoid?

b Qua thí nghiệm trên, cho biết điều kiện nào dẫn đến quá trình tổng hợp ATP?

30 (Năm 2011)

a Dưới đây là chu trình Krebs Hãy viết tên các chất được ký hiệu bằng các chữ

từ A đến J trên hình

b Phân lớn năng lượng thu được từ các phản ứng oxid hóa thuộc chu trình này được tích lũy trong những phân tử nào? Năng lượng từ những phân tử đó được dùng để tổng hợp ATP như thế nào?

31 Có một dung dịch A chứa một chất hữu cơ trong cơ thể sốn, thực hiện 3 thí nghiệm sau:

- Thí nghiệm 1: lấy 5mL dung dịch A nhỏ vài giọt iod, không thấy sự đổi màu

- Thí nghiệm 2: lấy 5mL dung dịch A nhỏ thêm vài giọt dung dịch Fehling và đun sôi, không thấy sự dôi màu

- Thí nghiệm 3: lấy 5mL dung dịch A nhỏ thêm vài giọt HCl loãng, đun sôi trong 15 phút Để nguội trung hòa bằng NaOH (thử bằng giấy quỳ), sau đó nhỏ thêm vài giọt dung dịch Fehling, đun sôi, thấy xuất hiện kết tủa đỏ Xác định chất có trong dung dịch A Giải thích (Năm 2011)

32 Giải thích ngắn gọn các câu sau: (Năm 2011)

a Nếu chuyển Paramecium từ môi trường nhược trương sang môi trường ưu

trường thì không bào co bóp của nó hoạt động như thế nào? Giải thích

b Ty thể và lục lạp của tế bào có được xếp vào hệ thống nội màng không? Tại sao?

33 Nếu chỉ có cơ chất và máy xác định hoạt tính enzyme, làm thế nào để nhận biết một enzyme bị ức chế bởi chất ức chế cạnh tranh hay không cạnh tranh? (Năm 2011)

34 Các câu sau đây đúng hay sai? Giải thich? (Năm 2011)

a Trong quá trình hô hấp tế bào, piruvic acid sẽ bị oxid hóa thành acetyl-coenzymeA, acetyl-coenzymeA sẽ được chuyển qua màng kép vào chất nền

ty thể tham gia vào chu trình Krebs

b Bản chất của pha sáng trong quang hợp là đồng hóa CO2 tạo chất hữu cơ

c Vào kỳ đầu của phân bào giảm phân I luôn có hiện tượng tiếp hợp và trao đổi chéo của cặp nhiễm sắc thể tương đồng

d Những chất có thể đi qua lớp phospholipid kép nhờ khuếch tán: các chất tan trong lipid, chất có kích thuớc nhỏ khong tích điện và phân cực

35 Oxy trong quang hợp sinh ra nhờ quá trình nào? Vai trò của quá trình này đối với quang hợp? Mô tả đường đi của oxy từ nơi được sinh ra đến khi ra khỏi tế bào (Năm 2011)

36 Quan sát hình vẽ sau: (Năm 2011)

Hãy cho biết sơ đồ trên mô tả quá trình gì?

Quá trình này xảy ra ở bào quan nào trong tế

bào thực vật?

Điều kiện để xảy ra quá trình đó là gì?

Chú thích các thành phần (A), (B), (C) của

bào quan đó?

37 Trong những chất hữu cơ cấu tạo nên tế bào là lipid, DNA, protein, carbohydrate, những chất nào có liên kết hydro? Nêu khái quát vai trò của liên kết hydro trong các chất đó? (Năm 2013)

38 Trong các tế bào sau: tế bào thần kinh, tế bào bạch cầu, tế bào hồng cầu, tế bào

cơ tim, tế bào gan, tế bào lông ruột, tế bào biểu mô Loại tế bào nào có nhiều lưới nội chất hạt nhất? Loại tế bào nào có nhiều ty thể nhất? Loại tế bào nào có nhiều lysosome nhất? Giải thích (Năm 2013)

39 Ở một số loài thực vật, trong cấu trúc lipid của màng sinh chất có cấu tạo thích nghi với nhiệt độ quá nóng và quá lạnh như thế nào? (Năm 2013)

40 “Nhờ bào quan này, tế bào được xoang hóa nhưng vẫn đảm bảo sự thông thương mật thiết giữa các khu vực trong tế bào” Nhận định trên nói về bào quan nào? Nêu chức năng của bào quan đó? (Năm 2013)

41 Hãy nêu vai trò của nước trong các thành phần cấu tạo tế bào sau: thành tế bào, chất nguyên sinh, không bào và lục lạp? (Năm 2013)

42 Glucose được vận chuyển từ huyết tương vào tế bào người bằng khuếch tán qua kênh protein trên màng tế bào Khi vào tê bào, gần như ngay lập tức glucose bị phân hủy, người bị tiểu đường có hàm lượng đường trong máu cao hơn người bình thường Khi người bị bệnh tiểu đường được tiêm insulin thì hàm lượng đường trong máu giảm xuống Dựa vào những dữ kiện trên, hãy đưa ra giả thuyết làm thế nào insulin có thể giúp tăng cường vận chuyển glucose từ huyết tương vào trong tế bào (Năm 2013)

43 Khi chúng ta hoạt động thể dục thể thao, tại sao các tế bào lại sử dụng glucose trong hô hấp hiếu khí mà không dùng mỡ để hô hấp nhằm tạo ra nhiều ATP hơn? (Năm 2013)

44 Hãy cho biết những chất như estrogen, protein, oxy, Na+, nước, testoterol, glycerol, NO, Ca2+ vận chuyển qua màng bằng cách nào? (Năm 2013)

45 (Năm 2013)

a Oxy được sinh ra trong quang hợp sẽ được vận chuyển qua bao nhiêu lớp màng để ra khỏi tế bào?

b ATP được tổng hợp ở đâu trong tế bào nhân thực? Điều kiện để có sự tổng hợp ATP ở kênh ATP synthase là gì?

PHẦN 3: SINH HỌC VI SINH VẬT

1 Virus thuộc nhóm phân loại nào của vi sinh vật? Có cấu tạo cơ bản như thế nào? (Năm 1998)

2 Virus có đời sống ký sinh bắt buộc Vậy hãy nêu những mối quan hệ giữa virus

và tế bào ký chủ? Cho một vài ví dụ (Năm 1998)

3 Một học sinh đã viết hai quá trình lên men của vi sinh vật ở trạng thái kỵ khí (hiếm khí) như sau:

C6H12O6 → CH3CHOHCOOH (1)

CH3CH2OH + O2 → CH3COOH + H2O + Q (2) Theo em thì học sinh đó viết đúng chưa? Hãy chỉ ra chỗ sai của hai phản ứng trên? Căn cứ vào sản phẩm tạo thành, em hãy cho biết tác nhân gây ra hiện tượng trên? Hoạt động sống của tác nhân đó? (Năm 1998)

4 (Năm 1999)

a Hãy nêu phương thức sinh sản của virus

b Ảnh hưởng của virus đối với đời sống con người

c So sánh sự tải nạp và tiếp hợp ơ vi sinh vât

5 (Năm 1999)

a So sánh quá trình lên men rượu và lên men lactic

b Nêu ứng dụng của quá trình lên men để sản xuất rượu từ nguyên liệu gạo

6 (Năm 2000)

a Căn cứ vào đặc điểm trao đổi chất, vi sinh vật đuợc chia thanh những nhóm nào? Nêu ví dụ minh họa ở mỗi nhóm Điểm khác biệt cơ bản giữa các nhóm

b Trình bày qúa trình làm giấm và làm sữa chua Điểm khác nhau giữa 2 quá trình này?

7 Hãy cho biết vai trò và tác hại của vi tảo trong đời sống (Năm 2001)

8 (Năm 2002)

a So sánh nấm men và vi khuẩn

b Hãy gọi tên và so sánh 2 phản ứng lên men sau:

C6H12O6 → 2C2H5OH + 2CO2↑

C6H12O6 → 2CH3CHOHCOOH

c Thuốc trừ sâu sinh học là gì?

d Phân tích ưu điểm và nhược điểm của thuốc trừ sâu sinh học

9 Cho cùng một dòng nấm men vào hai bình A và B chứa dung dịch glucose Bình

A đậy nắp kín, bình B không đập nắp (Năm 2004)

a Sau một thời gian, hãy nhận xét (có hoặc không, nếu có thì nhiều hay ít) các chỉ tiêu sau đây ở hai bình:

- Lượng oxy sử dụng

- Lượng carbonic sinh ra

- Lượng rượu sinh ra

- Lượng nấm men sinh ra

b Viết phương trình phản ứng tổng quát xảy ra ở hai bình nói trên Giải thích

về lượng nấm men sinh ra ở hai bình

10 Các câu sau đây đúng hay sai? Giải thích (Năm 2004)

- Sự tổng hợp nucleic acid của virus chỉ diễn ra trong nhân tế bào chủ

- Chlamydia thuộc nhóm vi sinh vật nhân nguyên thủy và có thể nuôi cấy trên

môi trường nhân tạo

- Chỉ cần căn cứ vào độ dày của thành murein có thể phân biệt được vi khuẩn Gram dương (+) và vi khuẩn Gram âm (-)

- Các vi sinh vật có khả năng cố định nitrogen đều sống cộng sinh với sinh vật khác

11 (Năm 2007)

a Vi khuẩn lam tổng hợp chất hữu cơ của mình từ nguồn carbon nào? Kiểu dinh dưỡng của chúng là gì?

b Vì sao vi sinh vật kỵ khí chỉ có thể sống và phát triển trong điều kiện không

có oxy không khí?

c Nêu ứng dụng của vi sinh vật trong đời sống

12 (Năm 2007)

a Nêu cơ chất, tác nhân, sản phẩm, phương trình phản ứng của quá trình lên men rượu?

b Tại sao trong thực tế, quá trình lên men rượu thường phải giữ nhiệt độ ổn đinh? Độ pH thích hợp cho quá trình lên men rượu là bao nhiêu? Tăng pH >

7 được không? Tại sao?

13 Sơ đồ dưới đây là các con

đường giải phóng năng lượng ở

vi sinh vật (Năm 2008)

a Hãy cho biết tên các con

đường A, B, C

b Phân biệt các con đường

trên về: điều kiện xảy ra, chất nhận điện tử cuối cùng và sản phẩm tạo thành

14 Tại sao trong chế biến nước mắm người ta không loại bỏ ruột cá?

15 Trong quá trình muối chua rau củ, có thao tác trụng nhanh (chần) trước khi ngâm rau

củ vào nước muối Em hãy cho biết thao tác trên nhằm mục đích gì? (Năm 2008)

16 (Năm 2008)

a Viết sơ đồ tóm tắt quá trình sản xuất rượu vang và rượu trắn từ tinh bột

b Điều kiện cần thiết để các vi sinh vật tham gia vào quá trình sản xuất rượu vang và rượu trắng