ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG sử DỤNG THUỐC lá của SINH VIÊN y NGÀNH bác sĩ đa KHOA TRƯỜNG đại học y hà nội năm 2017 và các yếu tố LIÊN QUAN bản chuẩn (1)

Bảng 3.1:Bảng thông tin về người tham gia nghiên cứuBảng 3.2: Bảng tỉ lệ hút thuốc chung Bảng 3.3: Thời gian hút thuốc lá theo từng phần Bảng 3.4: Số điếu thuốc trung bình mỗi ngày Bảng

BỘ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI

HỌ VÀ TÊN SINH VIÊN

Bảng 3.1:Bảng thông tin về người tham gia nghiên cứu

Bảng 3.2: Bảng tỉ lệ hút thuốc chung

Bảng 3.3: Thời gian hút thuốc lá theo từng phần

Bảng 3.4: Số điếu thuốc trung bình mỗi ngày

Bảng 3.5: Số tiền chi tiêu cho việc hút thuốc hàng tháng

Bảng 3.6: Lí do bắt đầu hút thuốc

Bảng 3.7: Lí do duy trì việc hút thuốc

Bảng 3.8 Đối tượng bị ảnh hưởng bởi thuốc lá

Bảng 3.9 Các bệnh gây ra do thuốc lá

Bảng 3.10: Chất gây nghiện chính trong thuốc lá

Bảng 3.11: Hút thuốc nơi công cộng có gây ảnh hưởng đến người khác không Bảng 3.12: Thái độ khi người xung quanh hút thuốc

Bảng 3.13: Mức độ quan tâm đến các thông tin

Bảng 3.14: Tần suất nghĩ đến việc bỏ thuốc

Bảng 3.15: Lí do thúc đẩy việc bỏ thuốc

Bảng 3.16 Thực trạng hút thuốc lá của sinh viên theo nơi ở hiện tại

Bảng 3.17:Mối liên quan giữa gia đình và sinh viên về thực trạng hút thuốc l

Bảng 3.18: Mối liên quan giữa thực trạng hút thuốc lá theo khóa với lí do bắt đầuhút thuốc

Biểu đồ 3.1: Tỉ lệ hút thuốc trong từng khóa họcBiểu đồ 3.2: Hiểu biết về thuốc lá nhẹ

1.1 Tình hình sử dụng thuốc lá tại Việt Nam 3

1.2 Thành phần và tác hại của thuốc lá [1] 4

1.2.1 Thành phần 4

1.2.2 Tác hại của thuốc lá 4

1.3 Người hút thuốc lá thụ động [1] 5

CHƯƠNG II 6

2.1 Đối tượng nghiên cứu 6

2.1.1 Tiêu chuẩn lựa chọn 6

2.1.2 Tiêu chuẩn loại trừ 6

2.2 Địa điểm nghiên cứu 6

2.3 Thời gian nghiên cứu 6

2.4 Thiết kế nghiên cứu 6

2.5 Cỡ mẫu 6

2.6 Phương pháp chọn mẫu 7

2.7 Biến số và chỉ số nghiên cứu 7

2.8 Kĩ thuật và công cụ thu thập số liệu 8

2.9 Quy trình thu thập số liệu 8

2.10 Sai số và cách khống chế sai số 8

2.11 Quản lý và phân tích số liệu 9

2.12 Đạo đức trong nghiên cứu 9

CHƯƠNG III 10

3.1 Thông tin chung về người tham gia nghiên cứu 10

3.2.Thực trạng hút thuốc 11

3.2.1.Tỉ lệ hút thuốc 11

3.2.2 Thực trạng dùng thuốc lá nhẹ 11

3.2.3.Thời gian hút thuốc lá 12

3.2.5 Chi tiêu hút thuốc hằng tháng 12

3.2.6.Lí do hút thuốc 13

3.3.Kiến thức về việc sử dụng thuốc lá 13

3.3.1 Đối tượng bị ảnh hưởng bởi thuốc lá 13

3.3.2.Sự độc hại của thuốc lá 14

3.4 Thái độ về việc hút thuốc 15

3.4.1Thái độ về việc hút thuốc nơi công cộng 15

3.4.2 Thái độ với người hút thuốc 15

3.4.3.Mức độ quan tâm đến thông tin về thuốc lá 16

3.4.4 Về việc bỏ thuốc 16

CHƯƠNG IV 18

DỰ KIẾN KẾT LUẬN 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

20

PHỤ LỤC 21

ĐẶT VẤN ĐỀ

Thông điệp của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2009: “Cảnh báo về tác hại của thuốc

lá đối với sức khoẻ” Thuốc lá là nguyên nhân gây tử vong hang đầu nhưng hoàntoàn có thể ngăn ngừa được Mỗi năm có hơn 5 triệu người chết do sử dụng thuốc

lá, nhiều hơn cả số người chết do căn bệnh thế kỉ HIV/AIDS gây ra Thuốc lá là sảnphẩm có thể gây chết người nhưng vẫn được tiêu thụ một cách hợp pháp theo hướngdẫn của nhà sản xuất Có tới một nửa số người hút thuốc sẽ chết vì những bệnh liênquan đến thuốc lá Khói thuốc cũng gây tác hại cho tất cả những người hít phải khóithuốc thụ động giống như người hút thuốc lá trực tiếp.[ 1 2]

Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tại Việt Nam khoảng 40.000người tử vong mỗi năm vì các bệnh liên quan đến hút thuốc lá, gần gấp 4 lần số ca

tử vong vì tai nạn giao thông đường bộ Đồng thời, Việt Nam là một trong nhữngnước có tỉ lệ hút thuốc lá cao trên thế giới (56,1% ở nam giới và 1,8% ở nữ giới),2/3 số phụ nữ và 1/2 số trẻ em bị ảnh hưởng thụ động của khói thuốc lá Hiện nay,tổng chi phí xã hội do 3 loại bệnh phổ biến có nguyên nhân từ hút thuốc gồm ungthư phổi, nhồi máu cơ tim hay bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính gây ra là trên 1.000 tỷđồng mỗi năm

Theo dự báo vào năm 2030, tại Việt Nam sẽ có tới 70.000 ca tử vong mỗi nămliên quan đến hút thuốc lá [ 12]

Những cảnh báo độc hại của thuốc lá, nguyên nhân chủ yếu tăng nguy cơ mắcbệnh ung thư, bệnh tim mạch, đột quỵ…Nhưng số người hút thuốc lá vẫn khôngngừng gia tăng, trong đó số người hút không những là nhân dân lao động,CBCNV… mà sinh viên, học sinh nói chung và sinh viên nam BSĐK hệ TT 6 nămtrường Đại học Y Hà Nội nói riêng vẫn không tránh khỏi Phải chăng người hútthuốc lá có một “động cơ” nào đó để biện minh cho việc hút thuốc lá của mình !

Hiện nay, có nhiều công trình trên thế giới và Việt Nam đã có nhiều công trìnhnghiên cứu về sự tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe con người, nghiên cứu về

tình hình sử dụng thuốc lá và các chi phí của nó Tuy nhiên để tìm hiểu tình hìnhhút thuốc lá cũng như động cơ hút thuốc của giới thanh niên nói chung và học sinhsinh viên nói riêng vẫn còn hạn chế.

Xuất phát từ mục đích và ý nghĩa trên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài ”Đánh giá tình trạng sử dụng thuốc lá của sinh viên y ngành bác sỹ Đa khoa trườngĐại học Y Hà Nội năm 2017 và các yếu tố liên quan”

CHƯƠNG I

TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Tình hình sử dụng thuốc lá tại Việt Nam

Việt Nam là một nước có tỉ lệ hút thuốc lá cao trên thế giới Theo thống kê mỗinăm Việt NÂm tiêu thụ khoảng 1700 triệu bao thuốc lá trung bình mỗi người hút

từ 24 – 25 bao/năm (chưa tính thuốc lá lậu không kiểm soát được) [ 1]

Bộ Y tế Việt Nam đã tiến hành nghiên cứu vào năm 1989 cho biết có 72,1% côngnhân ở nhà máy ô tô Hà Nội hiện đang hút thuốc Cũng vào năm này cuộc nghiêncứu cá nhân ở đồng bằng sông Hồng cho biết rằng 99% nam ở đây đã hút thuốc [ 1] Theo một điều tra năm 1995 thì kết quả cho thấy tỉ lệ hút thuốc lá là 35,7%trong đó 73,5% nam giới hút thuốc lá và 4% là nữ hút thuốc lá [ ] Năm 1994, tiêudùng trong toàn quốc là 42,39 tỉ điếu thuốc lá, tính bình quân là 85

điếu/người/năm Nếu cứ duy trì mức tiêu thụ như hiện nay thì trên 7 triệu ngườiViệt Nam đang sống hiện nay sẽ chết trước tuổi vì hút thuốc lá Một nữa trong số

đó sẽ chết ở độ tuổi 35-69 và 5,5 triệu trẻ em ở độ tuổi 15 sẽ bị chết sớm vào nhữngnăm tiếp theo do hút thuốc lá [ 1]

Theo kết quả điều tra năm 1997, tỉ lệ nam giới hút thuốc lá là 50% và nữ giới là3,4% Số điếu thuốc hút trung bình một năm của nam là 2700 – 3720[ ]

Trong nghiên cứu của Lê Ngọc Trọng "Đánh giá thực trạng - tình hình hút thuốc

lá ở Việt Nam năm 1997" thì tỉ lệ những người hút thuốc trong quân đội là cao nhất

60,8%, tỉ lệ hút thuốc của công nhân và công an là 50%, học sinh sinh viên là 21%

Tỉ lệ hút thuốc ở nông thôn 41% cao hơn ở thành thị 31% [3]

Phạm Hồng Duy Anh (2004), Sinh viên Khoa Y Đại học Y Thành phố Hồ ChiMinh có tỷ lệ hút thuốc lá 7,35% [2]

Ngô Quý Châu, Nguyễn Mạnh Tường (2001), sinh viên Đại học Y Hà Nội có tỷ lệhút thuốc lá chung 14,10% [5]

Lê Văn Bàng và nhóm sinh viên Phan Khanh, Trương Quang Tá (2002), trongcán bộ làm công tác hành chính tại Đại học Huế tỷ lệ hút thuốc lá 43,37% [ 9]Phan Đình Hòa (2009), tỷ lệ hút thuốc của sinh viên Y4 lầ 33,1% [ 6 ]

Đàm Thị Tuyết và nhóm tác giả Mai Anh Tuấn , Hoàng Minh Nam, Trần ThịHằng, Phạm Thị Ngọc (2011), tỷ lệ sinh viên Y khoa hút thuốc lá 43,63% [7 ]

1.2 Thành phần và tác hại của thuốc lá [1]

1.2.1 Thành phần

Trong thuốc lá có nhiều chất gây độc tồn tại ở 2 thể: Thể hơi (92%) và thể hắc ín thô (8%) Nicotin là một alkaloid rất độc vừa kích thích vừa ức chế hạch, làhoạt chất chính chứa trong khói thuốc lá Ngoài ra trong khói thuốc còn chứacacbon monoxid có tác dụng làm giảm khả năng lao động tăng nguy cơ động mạnhvành hay viêm động mạch

hạt-1.2.2 Tác hại của thuốc lá

- Hút thuốc lá và các bệnh gây ung thư

+ Ung thư phổi: hút thuốc lá là nguyên nhân chính gây ung thư phổi Nhữngngười sử dụng thuốc lá có nguy cơ mắc ung thu phổi cao hơn 10 lần so với nhữngngười không hút thuốc Hút thuốc lá thụ động cũng làm tăng nguy cơ ung thư phổilên 1,2-1,5 lần

+Ung thư thực quản: Tăng nguy cơ mắc ung thư từ 8-10 lần

+ Ung thư thanh quản : hút thuốc lá gây nên 80% ung thư thanh quản Người hútthuốc tăng nguy cơ mắc ung thư thanh quản cao gấp 12 lần so vơi người không hútthuốc lá

+Ngoài ra hút thuốc lá còn làm tăng nguy cơ về các bệnh ung thư khác như: ungthư miệng (27 lần), ung thư tuyến tụy, ung thư thận –bàng quang, …

- Hút thuốc lá và các bệnh hô hấp [8]

+ Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD): sự liên quan giữa bệnh phổi tắc nghẽnmãn tính với hút thuốc lá cũng mạnh như với ung thư phổi

trạng hen trở nên nặng hơn.

+ Nhiễm trùng đường hô hấp: Những người hút thuốc hay bị nhiễm trùng đường

hô hấp hơn những người không hút thuốc và thường bị nặng hơn

- Hút thuốc lá và bệnh tim mạch: Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc bệnh lên gấp2-3 lần và nó tương tác với các yếu tố khác làm tăng nguy cơ gấp nhiều lần

1.3 Người hút thuốc lá thụ động [1]

Hút thuốc lá thụ động là hít phải khoí thuốc lá của thuốc lá, thuốc lào, điếu hay xìgà

CHƯƠNG II

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu

2.1.1 Tiêu chuẩn lựa chọn

- Đối tượng là sinh viên chưa tốt nghiệp, hiện đang học chuyên ngành bác sĩ đakhoa từ năm thứ nhất đến năm thứ sáu tại trường Đại học Y Hà Nội

- Sinh viên khỏe mạnh, không gặp các vấn đề trở ngại khi tham gia nghiên cứu

- Sinh viên đồng ý, tự nguyện tham gia nghiên cứu

2.1.2 Tiêu chuẩn loại trừ

- Sinh viên không học chuyên ngành bác sĩ đa khoa

- Sinh viên mắc bệnh hoặc gặp vấn đề không thể tham gia được

- Sinh viên không đồng ý tham gia nghiên cứu

2.2 Địa điểm nghiên cứu

Trường Đại học Y Hà Nội nằm tại số 1 phố Tôn Thất Tùng, thuộc quận Đống Đa,

đấu, sân bóng đá, có nhiều khoảng rộng để sinh viên vui chơi, giải trí sau những giờhọc căng thẳng

2.3 Thời gian nghiên cứu

Thời gian thu thập số liệu và xử lí số liệu từ tháng 9/2017 đến tháng 12/2017

2.4 Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu mô tả cắt ngang

Thái Nguyên, theo nghiên cứu của Đàm Thị Tuyết, năm 2011)

Z1-a/2 = 1,96 là giá trị của hệ số giới hạn tin cậy ứng với a= 0.05 với độ tin cậy củaước lượng khoảng là 95%

d = 0,05 là sai số cho phép, lựa chọn 5%

2.6 Phương pháp chọn mẫu

Chọn ngẫu nhiên hệ thống theo từng khóa sinh viên từ năm 1 đến năm 6

Tổng cỡ mẫu là 385 sinh viên

2.7 Biến số và chỉ số nghiên cứu

Thực

trạng sử

dụng

thuốc lá

Định tính Thời gian bắt đầu hút

Định tính Lí do tiếp tục sử dụng

Định tính Số điếu thuốc trung bình

quanh hút thuốcĐịnh tính Mức độ quan tâm đến các

thông tin về thuốc lá

2.8 Kĩ thuật và công cụ thu thập số liệu

Phỏng vấn sinh viên theo bộ câu hỏi có sẵn

2.9 Quy trình thu thập số liệu

Bộ câu hỏi: phiếu câu hỏi khảo sát về kiến thức, thái độ, hành vi sử dụng thuốc lá(phụ lục) Phiếu câu hỏi được xây dựng dựa trên các tài liệu và được thử nghiệmtrên nhóm nhỏ trước khi sử dụng

- Phần khảo sát kiến thức về sử dụng thuốc lá: các câu hỏi được xây dựng dựa trênkhái niệm, tác hại của hút thuốc lá và khuyến nghị của WHO về sử dụng thuốc lá,gồm phương án trả lời, đối tượng dựa vào kiến thức bản thân tự trả lời câu hỏibằng cách đánh dấu vào một đáp án trả lời

- Phần khảo sát thái độ, hành vi sử dụng thuốc lá: gồm các câu hỏi, đói tượng trả lờibằng đáp án nhiều lựa chọn …

2.10 Sai số và cách khống chế sai số

- Sai số có thể gặp trong nghiên cứu đó là: sai số thu thập thông tin, hay sai sốphỏng vấn, sai số nhớ lại

- Cách khác phục: Tập huấn kỹ cho điều tra viên, điều tra thử

2.11 Quản lý và phân tích số liệu

Số liệu được làm sạch, mã hóa và nhập liệu bằng phần mềm Epidata 3.1, sau đó sử

lý bằng phần mềm SPSS 22.0 và Exel 2010 Kết quả được tính toán bằng các sốtrung bình và tỷ lệ phần trăm (%)

- Nghiên cứu được tiến hành sau khi được hội đình thẩm định đề cương Viện Đàotạo và Y học Dự phòng và Y tế Công cộng thông qua.

- Việc tiến hành nghiên cứu phải được sự đồng ý và chấp thuận của các sinh viên

- Mọi thông tin các nhân của sinh viên phải được tuyệt đối giữ bí mật

- Các điều tra viên giải thích mục đích, yêu cầu nghiên cứu cho các đối tượng Tất

cả các đối tượng được chọn nghiên cứu trên tinh thần tự nguyện

- Kết quả điều tra sẽ được phản ánh lại cho sinh viên biết

- Kết quả có được chỉ phục vụ cho mục đích nghiên cứu, không phục vụ cho mụcđích khác

CHƯƠNG III

DỰ KIẾN KẾT QUẢ

Sau khi nghiên cứu được triển khai và thu về được kết quả, nhóm nghiên cứu sẽ

mô tả thực trạng hút thuốc lá của nam sinh viên bác sĩ đa khoa ;mô tả và phân tích

các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến thực trạng hút thuốc của nam sinh viên đa khoatrường đại học Y Hà Nội năm 2017.

3.1 Thông tin chung về người tham gia nghiên cứu

Bảng 3.1:Bảng thông tin về người tham gia nghiên cứu

(n)

Tỉ lệ(%)Tuối :

>20

<20

Khóa học:

Sinh viên năm 1,2,3

Sinh viên năm 4,5,6

Nơi ở hiện tại :

Năm 1 Năm 2 Năm 3 Năm 4 Năm 5 Năm 6 0

3.2.3.Thời gian hút thuốc lá

Bảng 3.3: Thời gian hút thuốc lá theo từng khóa

3.2.5 Chi tiêu hút thuốc hằng tháng

Bảng 3.5: Số tiền chi tiêu cho việc hút thuốc hàng tháng

3.3.1 Đối tượng bị ảnh hưởng bởi thuốc lá

Bảng 3.8 Đối tượng bị ảnh hưởng bởi thuốc lá

3.3.2.Sự độc hại của thuốc lá

Bảng 3.10: Chất gây nghiện chính trong thuốc lá

Thuốc lá nhẹ có an toàn hơn thuốc lá bình thường không?

Có Không Không biết

(Nguồn số liệu giả định)

Biểu đồ 3.2: Hiểu biết về thuốc lá nhẹ

3.4.1 Thái độ về việc hút thuốc nơi công cộng

Bảng 3.11: Hút thuốc nơi công cộng có gây ảnh hưởng đến người khác không

Có

Không

Không quan tâm

3.4.2 Thái độ với người hút thuốc

Bảng 3.12: Thái độ khi người xung quanh hút thuốc

Thái độ Tần số (n) Tỉ lệ (%)Không quan tâm

CHƯƠNG IV

DỰ KIẾN BÀN LUẬN

Có thể nói hút thuốc lá gây ảnh hưởng tới sức khỏe không chỉ của người hút màcủa cả những người xung quanh Hơn nữa, hút thuốc lá còn gây tác động xấu tớikinh tế và môi trường Những hậu quả này là vô cùng rõ ràng và nghiêm trọng Tuy

ý thức được điều này nhưng rất nhiều sinh viên vẫn sử dụng thuốc lá do nhiều lí dokhác nhau

Những rào cản này chỉ có thể giải quyết khi có sự phối hợp song song giữa bản thânngười hút, gia đình và nhà trường, cộng đồng Việc bỏ thuốc lá sẽ giúp nâng cao sứckhỏe của sinh viên nói riêng và toàn xã hội nói chung

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Chương trình phòng chống tác hại của thuốc lá Vietnam Steering Committe

on Smoking anh Health (htttp://www.vinacosh.gov.vn)

2.Phạm Hång Duy Anh (2003), Kiến thức thái độ hành vi về hút thuốc lá của sinh

viên Y, Đại học Y Dược TPHCM, Y học TPHCM tập 8, trang 1-5

3.Báo Tuổi trẻ (2005), Giá thuốc lá Việt Nam rẻ nhất thê giới, ngày 31/05/2005

4.Lê Văn Bàng và nhóm sinh viên Phan Khanh, Trương Quang Tá (2002),

Nghiên cứu tình hình hút thuốc lá trong thành phần công chức hành chính tại Đại học Huế, Tiểu luận tốt nghiệp Y Khoa

5 Ngô Quý Châu, Nguyễn Văn Tường (2003), “Đánh giá tình hình hút thuốc

lá-thuốc lào trong sinh viên trường Đại học Y Hà Nội năm học 2000-2001”, Tạp chí Y

học thực hành , số (4), tr 52-53

6 Lê Văn Bàng và nhóm sinh viên Nguyễn Đằng, Nguyễn Thái Hòa (2005),

Tình hình hút thuốc lá trong sinh viên khối Y5-Y6 trường đại học Y khoa Huế, Tiểu

luận tốt nghiệp Y khoa

7 Chu Văn Ý, Nguyễn Văn Thành (2003), Viêm phế quản mãn tính

năm 1997", Một số kết quả điều tra về tình hình hút thuốc lá ở Việt Nam và các

bệnh liên quan, NXB Y học Hà Nội 1999, trang 7-19

9 Đàm Thị Tuyết và nhóm tác giả Mai Anh Tuấn , Hoàng Minh Nam, Trần ThịHằng, Phạm Thị Ngọc,” Nghiên cứu tình hình hút thuốc lá của nam sinh viên ykhoa trường đại học Y-Dược Thái Nguyên, năm 2011”

10 Phan Đình Hòa, “Tỷ lệ và động cơ của việc hút thuốc lá của sinh viên bác sỹ đakhoa hệ tập trung 4 năm trường Đại học Y Dược Huế năm 2009

PHỤ LỤC