GIÁO ÁN BỒI DƯỠNG HSG NGỮ VĂN 8 NĂM HỌC 20172018

GIÁO ÁN BỒI DƯỠNG HSG NGỮ VĂN 8: CHỦ ĐỀ : VAI TRÒ VÀ TÁC DỤNG CỦA MỘT SỐ BIỆN PHÁP TU TỪ TIẾNG VIỆT QUA THỰC HÀNH PHÂN TÍCH TÁC PHẨM VĂN HỌC BUỔI: 1 Ngày soạn: 25.8.2017 Ngày dạy:................... ÔN TẬP VỀ CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ TIẾNG VIỆT I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT Giúp học sinh: 1. Kiến thức Hệ thống các biện pháp tu từ Tiếng Việt đã học, hiểu biết thêm về các biện pháp tu từ Tiếng Việt thông dụng khác. 2.Kĩ năng: Nâng cao kĩ năng phân tích vai trò, tác dụngcủa một số biện pháp tu từ thường gặp trong Tiếng Việt. 3.Thái độ: Có ý thức chuẩn bị bài và tích cực tham gia các hoạt động trên lớp II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH GV:Soạn bài, bảng phụ Ôn tập về các biện pháp tu từ đã học III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn định tổ chức 2. Kiểm tra: Kết hợp trong giờ 3. Bài mới HĐ CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG HĐ1: Hướng dẫn học sinh ôn tập về các biện pháp tu từ đã học Ở chương trình ngữ văn 6, 7 em đã được học những biện pháp tu từ nào? HS trình bày khái niệm từng biện pháp tu từ và cho ví dụ GV?Thế nào là so sánh?Lấy ví dụ minh hoạ. HS:So sánh là sự đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác, có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt. GV?Nhân hoá là gì?Ví dụ? HS:Nhân hoá là gọi hoặc tả con vật,cây cối... bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người, làm cho thế giới loài vật, cây cối, đồ vật... trở nên gần gũi với con người, biểu thị được những tình cảm, suy nghĩ của con người GV?Thế nào là ẩn dụ?Phân tích ví dụ sau:(Bên cạnh) HS:Trả lời và phân tích ví dụ Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt. GV? Hoán dụ là gì? Lấy ví dụ minh hoạ. HS: Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt GV? Liệt kê là gì? Phân tích ví dụ HS: Liệt kê là cách sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khácc nhau của thực tế hay tư tướng tình cảm. GV? Thế nào là điệp ngữ? Lấy ví dụ. HS: Điệp ngữ: Khi nói hoặc viết người ta có thể lặp đi lặp lại từ ngữ hoặc cả một câu đẻ làm nổi bật ý, gây cảm súc mạnh. Cách lặp như vậy gọi là phép điệp ngữ. Từ ngữ được lặp lại gọi là điệp ngữ. CHơi chữ là gì?Phân tích ví dụ. HS: Chơi chữ là lợi dụng dặc sắc về âm, về nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước, ... làm câu văn hấp dẫn và thú vị. Gv: Nhận xét, kết luận HĐ2: Hướng dẫn HS luyện tập HS đọc đoạn văn Sài Gòn vẫn trẻ.....trong vắt lại như thuỷ tinh( bảng phụ) Trong đoạn văn đó, Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ nào? HS chọn một trong các biện pháp tu từ trên để phân tích. HS đọc bài Vai trò, tác dụng của một số biện pháp tu từ trong tác phẩm văn học Bài văn nói tới những biện pháp tu từ đã học nào? có những biện pháp nào em chưa được học? Theo em, biện pháp tu từ nào được sử dụng nhiều nhất trong văn bản nghệ thuật? Khi phân tích một tác phẩm văn học có sử dụng các biện pháp tu từ, em cần làm như thế nào? I. CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ TIẾNG VIỆT So sánh, nhân hoá, ẩn dụ, hoán dụ, điệp ngữ, liệt kê, chơi chữ VD: Thân em như trái bần trôi Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu =>Thân phận người phụ nữ trong XH cũ. Núi cao chi lắm núi ơi Núi che mặt trời chẳng thấy người thương. (Ca dao) =>Trò chuyện, xưng hô với vật như với người... Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ => Mặt trời (2) dùng để nói về Bác.... Bàn tay ta làm nên tất cả Có sức người sỏi đá cũng thành cơm (Ca dao) Tre, nứa, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng một mầm măng non mọc thẳng. (Thép Mới) Cháu chiến đấu hôm nay Vì lòng yêu tổ quốc Vì xóm làng thân thuộc Bà ơi, cũng vì bà Vì tếng gà cục tác Ổ trứng hồng tuổi thơ. (Xuân Quỳnh) Bà già đi chợ cầu đông Xem một quẻ bói lấy chồng lợi chăng? Thầy bói xem quẻ nói rằng: Lợi thì có lợi nhưng răng chhẳng còn. (Ca dao) II. LUYỆN TẬP Bài tập 1 Các biện pháp tu từ sử dụng trong bài: + So sánh + Nhân hoá + Điệp ngữ Bài tập 2 IV. Các biện pháp tu từ chưa học: ước lệ tượng trưng, sử dụng điển cố, hoà hợp, tương phản, đảo ngữ,........ Khi phân tích một tác phẩm văn học, cần phát hiện được các biện pháp tu từ. Quan trọng hơn là người viết phân tích rõ tác dụng của biện pháp tu từ đó. 3. Củng cố Hệ thống các biện pháp tu từ từ vựng đã học Tác dụng của các biện pháp tu từ trong tác phẩm văn học 4. Hướng dẫn học ở nhà Học bài Tập viết đoạn văn có sử dụng các biện pháp tu từ từ vựng Tiếng Vịêt + Ôn tập các biện pháp tu từ so sánh, nhân hoá theo SGK ngữ văn 6 kì II. + Lưu ý các ví dụ trong SGK và lấy thêm ví dụ để phân tích. IV. RÚT KHINH NGHIỆM ................................................................................................................................. ................................................................................................................................ BGH KÝ DUYỆT

Giáo án BDHSG Ngữ Văn 8 Năm học 2017 - 2018 CHỦ ĐỀ :

VAI TRÒ VÀ TÁC DỤNG CỦA MỘT SỐ BIỆN PHÁP TU TỪ TIẾNG VIỆT QUA THỰC HÀNH PHÂN TÍCH TÁC PHẨM VĂN HỌC

BUỔI: 1

Ngày soạn: 25.8.2017Ngày dạy:

ÔN TẬP VỀ CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ TIẾNG VIỆT

- Có ý thức chuẩn bị bài và tích cực tham gia các hoạt động trên lớp

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

HĐ1: Hướng dẫn học sinh ôn tập

về các biện pháp tu từ đã học

- Ở chương trình ngữ văn 6, 7 em

đã được học những biện pháp tu từ nào?

HS trình bày khái niệm từng biện pháp tu từ và cho ví dụ

GV?Thế nào là so sánh?Lấy ví dụ minh hoạ

HS:So sánh là sự đối chiếu sự vật,

sự việc này với sự vật, sự việc khác,

có nét tương đồng để làm tăng sức

I

CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ TIẾNG VIỆT

-So sánh, nhân hoá, ẩn dụ, hoán dụ, điệp ngữ, liệt kê, chơi chữ

VD: Thân em như trái bần trôi

Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu

=>Thân phận người phụ nữ trong XH cũ

Ngày giảng:8A

8B

gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

GV?Nhân hoá là gì?Ví dụ?

HS:Nhân hoá là gọi hoặc tả con

vật,cây cối bằng những từ ngữ

vốn được dùng để gọi hoặc tả con

người, làm cho thế giới loài vật, cây

cối, đồ vật trở nên gần gũi với con

người, biểu thị được những tình

cảm, suy nghĩ của con người

GV?Thế nào là ẩn dụ?Phân tích ví

dụ sau:(Bên cạnh)

HS:Trả lời và phân tích ví dụ

Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng

này bằng tên sự vật, hiện tượng

HS: Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện

tượng, khái niệm bằng tên một sự

vật, hiện tượng, khái niệm khác có

quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng

sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn

đạt

GV? Liệt kê là gì? Phân tích ví dụ

HS: Liệt kê là cách sắp xếp nối tiếp

hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại

để diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc

hơn những khía cạnh khácc nhau

của thực tế hay tư tướng tình cảm

GV? Thế nào là điệp ngữ? Lấy ví

dụ

HS: Điệp ngữ: Khi nói hoặc viết

người ta có thể lặp đi lặp lại từ ngữ

hoặc cả một câu đẻ làm nổi bật ý,

gây cảm súc mạnh Cách lặp như

- Núi cao chi lắm núi ơiNúi che mặt trời chẳng thấy người thương

- Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm (Ca dao)

- Tre, nứa, mai, vầu mấy chục loại khác

nhau, nhưng cùng một mầm măng non mọc thẳng

Bà già đi chợ cầu đông

vậy gọi là phép điệp ngữ Từ ngữ

được lặp lại gọi là điệp ngữ

CHơi chữ là gì?Phân tích ví dụ

HS: Chơi chữ là lợi dụng dặc sắc

về âm, về nghĩa của từ ngữ để tạo

sắc thái dí dỏm, hài hước, làm

câu văn hấp dẫn và thú vị

Gv: Nhận xét, kết luận

HĐ2: Hướng dẫn HS luyện tập

- HS đọc đoạn văn "Sài Gòn vẫn

trẻ trong vắt lại như thuỷ

- Theo em, biện pháp tu từ nào

được sử dụng nhiều nhất trong văn

+ Nhân hoá+ Điệp ngữ

Bài tập 2

IV Các biện pháp tu từ chưa học:

ước lệ tượng trưng, sử dụng điển cố, hoà hợp, tương phản, đảo ngữ,

*Khi phân tích một tác phẩm văn học, cần phát hiện được các biện pháp tu từ Quan trọng hơn là người viết phân tích

rõ tác dụng của biện pháp tu từ đó

3 Củng cố

- Hệ thống các biện pháp tu từ từ vựng đã học

- Tác dụng của các biện pháp tu từ trong tác phẩm văn học

4 Hướng dẫn học ở nhà

- Học bài

- Tập viết đoạn văn có sử dụng các biện pháp tu từ từ vựng Tiếng Vịêt+ Ôn tập các biện pháp tu từ so sánh, nhân hoá theo SGK ngữ văn 6 kì II + Lưu ý các ví dụ trong SGK và lấy thêm ví dụ để phân tích

IV RÚT KHINH NGHIỆM

-

BGH KÝ DUYỆT

BUỔI: 2

Ngày soạn: 25.8.2017

Ngày dạy:

VAI TRÒ, TÁC DỤNG CỦA BIỆN PHÁP TU TỪ SO SÁNH- NHÂN HOÁ

HĐ1: Củng cố kiến thức về cấu tạo

GV? Theo em nếu vắng đi phương diện

so sánh và từ so sánh thì phép só sánh

đó có mất đi giá trị không?

HS:Không

GV: Khi vắng đi phương diện so sánh

người ta gọi là so sánh chìm Tạo sự liên

tưởng rộng rãi hơn, kích thích trí tuệ và

tình cảm người đọc nhiều hơn

VD: "Thầy thuốc như mẹ hiền " phương

diện so sánh có thể hiểu: dịu dàng, ân

cần, chăm sóc chu đáo, thương yêu bệnh

Đêm nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời

(Trần Quốc

Minh)

HS:

=>Hình ảnh những ngôi sao tình cảm

của người con đối với mẹ

HĐ3 Tìm hiểu tác dụng của nhân hoá

GV:Cho VD vàYêu càu HS phân tích

tác dụng của phép nhân hoá:

Trâu ơi ta bảo trâu này

Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta

II NHÂN HOÁ.

*Tác dụng:

Câu văn cụ thể, sinh động, gợi cảm, làm cho thé giới loài vật,cây cối, đồ vật trở nên gần gũi với con người , biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người

III LUYỆN TẬP

Bài tập1: Tìm các từ ngữ thích hợp

để hoàn thiện phép so sánh trong các

Đôi mắt em biếc dao cau

Miệng cười hoa ngâu

Cái khăn đội đầu hoa sen.

- GV đọc câu:

" Trẻ em như búp trên cành

Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan"

-GV?Phép so sánh này bị lược yếu tố

nào?

HS: Yếu tố bị lược có thể thay bằng các

từ nào trong các từ sau: Tươi non, quyến

rũ, đầy hứa hẹn, đáng trân trọng, chứa

chan hi vọng, yếu ớt đáng thương, nhỏ

nhắn.

GV? Vậy lược bớt phương diện so sánh

trong VD này có tác dụng gì?

HS:Gợi sự liên tưởng rộng rãi

Viết một đoạn văn ngắn có sử dụng biện

pháp so sánh nhân hoá, phân tích tác

Bài tập 2:

- Lược phương diện so sánh

- Có thể thay các từ: Tươi non, đầy hứa hẹn, chứa chan hi vọng

Bài tập 3 : Viết đoạn văn

BGH KÝ DUYỆT

- Nhận diện các biện pháp tu từ ẩn dụ, hoán dụ sử dụng trong văn bản

và phân tích tác dụng của việc sử dụng ẩn dụ, hoán dụ đó

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Kiểm tra: Kết hợp trong giờ

VD: Người cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm

* Ẩn dụ cách thức

VD: Về thăm quê Bác làng sen

Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng

*Ẩn dụ phẩm chất

VD: ở bầu thì tròn, ở ống thì dài

*Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

VD: Mới được nghe giọng hờn dịu ngọt

Huế giải phóng mà anh lại muộn

Hoạt động2: Tìm hiểu tác dụng của

ẩn dụ

-GV?Nêu tác dụng của ẩn dụ?

HS:Nhắc lại

GV? Phân tích tác dụng của ẩn dụ trong

câu thơ:"Người cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm"

HS:Người cha: Bác Hồ.Người quan tâm

chăm sóc cho các chiến sĩ như con

HS: Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện

tượng, khái niệm bằng tên một sự vật,

hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ

gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình

gợi cảm cho sự diễn đạt

GV? Có những kiểu hoán dụ thường gặp

nào?Lấy VD minh hoạ

HS:

- Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

- Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

-Ngày Huế đổ máu

Chú Hà Nội về

Tình cờ chú cháu

Gặp nhau Hàng Bè

-Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên

GV: Hướng kết luận

Hoạt động4: Hướng dẫn luỵên tập

- GV đưa bảng phụ ghi VD:

a) "Người cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm"

b) Bây giờ mận mới hỏi đào

Vườn hồng đã có ai vào hay chưa?

c) Đèn khoe đèn tỏ hơn trăng

-Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

-Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

III LUYỆN TẬP

Bài tập 1: Xác định kiểu ẩn dụ

a, b) Ẩn dụ hình tượng

c) Ẩn dụ phẩm chấtd) Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

Đèn ra trước gió còn chăng hỡi đèn?

d) Này lắng nghe em khúc nhạc thơm.

- Yêu cầu HS thảo luận nhóm(5') phân

GV? Trong sinh hoạt hàng ngày, ta

thường hay sử dụng ẩn dụ để trao đổi

thông tinvà bộc lộ tình cảm Em hãy kể

"Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ

Mặt trời chân lý chói qua tim

Hồn tôi là một vườn hoa lá

Rất đậm hương và rộn tiếng chim"

-GV?Tìm các phép so sánh, ẩn dụ trong

bài thơ

- HS tìm những câu thơ có sử dụng hoán

dụ và phân tích

(- "Đứng lên thân cỏ, thân rơm

Búa liềmkhông sợ súng gươm bạo tàn"

- " Đây suối Lê- nin, kia núi Mác

Hai tay gây dựng một sơn hà")

-So sánh:Hồn tôi là một vườn hoa

lá ->tâm hồn tràn đầy niềm tin, niềm

vui vô bờ vào lí tưởng của Đảng

Bài tập 4 Tìm những câu thơ có sử dụng hoán dụ:

- "Đứng lên thân cỏ, thân rơm Búa liềm không sợ súng gươm bạo tàn"

- " Đây suối Lê- nin, kia núi Mác Hai tay gây dựng một sơn hà"

*Phân tích tác dụng

- Ôn tập về phép tu từ chơi chữ, điệp ngữ, liệt kê.

IV RÚT KHINH NGHIỆM

-

BGH KÝ DUYỆT

BUỔI: 4

Ngày soạn: 5.9.2017

Ngày dạy:

VAI TRÒ TÁC DỤNG CỦA PHÉP CHƠI CHỮ, ĐIỆP NGỮ, LIỆT KÊ

-HS: Ôn về các biện pháp chơi chữ, điệp ngữ, liệt kê

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Tổ chức: .

2 Kiểm tra: Kết hợp trong giờ

3 Bài mới

HĐ1: Củng cố khái niệm chơi chữ

GV? Thế nào là chơi chữ? ví dụ?

HS: Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về

âm, về nghĩa của từ ngữ để tạo sắc

thái dí dỏm, hài hước, làm câu văn

hấp dẫn và thú vị

VD: Trời mưa đất thịt trơn như mỡ,

dò đến hàng nem chả muốn ăn

HĐ2: Các lối chơi chữ

Gv yêu cầ HS nhắc lại các kiểu chơi

chữ đã học

HS: trả lời(SGK văn 7-kì I trang165)

GV? Ngoài các kiểu chơi chữ trên, em

còn biết thêm kiểu chơi chữ nào khác?

HS trả lời- GV nhận xét khái quát

I CHƠI CHỮ Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về

âm, về nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái

dí dỏm, hài hước, làm câu văn hấp dẫn và thú vị

bằng bảng phụ:

* Lối triết tự:

Duyên thiên chưa thấy nhô đầu dọc

Phận liễu sao đà đẩy nét ngang

- Phân tích tác dụng của điệp ngữ

trong các câu sau:

+ Khăn thương nhớ ai, khăn rơi

HĐ5 Tác dụng của phép liệt kê.

GV? Nêu tác dụng của phép liệt kê

- Phân tích tác dụng của phép liệt kê

trong câu:

" Nó xuất hiện đột ngột, tay cầm gậy,

đầu đội mũ, chân mang giày ba ta, vai

đeo ba lô Rõ ràng đã chuẩn bị để đi

xa."

HS:Nhấn mạnh ý "nó" đã chuẩn bị

để đi xa

HĐ6:Hướng dẫn HS luyện tập

GV yêu cầu HS viết đoạn văn có sử

dụng phép tu từ điệp ngữ, liệt kê

- HS thực hành viết, trình bày, nhận

xét

- GV nhận xét, rút kinh nghiệm

- HS viết đoạn văn phân tích tác dụng

của phép chơi chữ trong bài ca dao

- HS trình bày, nhận xét

- GV nhận xét, kết luận

IV LUYỆN TẬP

Bài tập1 : Viết đoạn văn

Bài tập 2:Phân tích tác dụng của chơi chữ trong bai ca dao:

Bà già đi chợ Cầu Đông Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng Thầy bói gieo quẻ nói rằng:

Lợi thì có lợi nhưng răng chẳng còn

4 Củng cố:

- Tác dụng của các biện pháp chơi chữ, điệp ngữ, liệt kê

5 Hướng dẫn học ở nhà

Ôn lại toàn bộ lý thuyết về các biện pháp tu từ

Chuẩn bị cho giờ sau luyện tập

IV RÚT KHINH NGHIỆM

-

BGH KÝ DUYỆT

BUỔI: 5

Ngày soạn: 10.9.2017

Ngày dạy:

VAI TRÒ VÀ TÁC DỤNG CỦA MỘT SỐ BIỆN PHÁP TU TỪ TIẾNG VIỆT QUA THỰC HÀNH PHÂN TÍCH TÁC PHẨM VĂN HỌC- LUYỆN TẬP

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp HS:

1.Kiến thức: Củng cố, hệ thống hoá các kiến thức về các biện pháp tu từ

vừ học

2 Kĩ năng:Vận dụng giải một số bài tập

3 Thái độ:Có ý thức chuẩn bị bài trước khi đến lớp, tích cực xây dựng bài,ôn luyện

II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS

- GV: Soạn bài, phiếu học tập

Giới thiệu về biện pháp nói quá (

GV: Giới thiệu về biện pháp nói quá

GV? Tác dụng của biện pháp nói quá?

HS: để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức

biểu cảm.

GV?Cho ví dụ về nói quá, phân tích tác

dụng của việc sử dụng biện pháp nói quá

GV:Nêu khái niệm nói giảm, nói tránh

Giới thiệu sẽ học ở tiết 40 giờ học Ngữ văn

8

G V?Tác dụng của nói giảm nói tránh?

HS: Tránh gây cảm giác đau buồn, ghê sợ,

->Tháng năm đêm ngắn ngày tháng mười rất ngắn

II NÓI GIẢM NÓI TRÁNH

* Tác dụng

Tránh gây cảm giác đau buồn, ghê sợ, nặng nề

GV?Cho ví dụ và phân tích tác dụng của

nói giảm nói tránh sử dụng trong ví dụ đó

HS tìm ví dụ- Nhận xét

GV?Trong trường hợp nào thì không nên

nói giảm nói tránh? Vì sao?

Hoạt động 2:Hãy phân tích tác dụng của

các biện pháp tu từ trong các đoạn văn, thơ

sau:

a) Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

*Trường hợp cần góp ý thẳng thắn không nên nói giảm, nói tránh

III LUYỆN TẬP

Bài tập 1* Tìm thành ngữ, ca dao

+ So sánh:

Đôi ta là bạn thong dong

Như đôi đũa ngọc nằm trong

mâm vàng

+ Nhân hoá:

Trâu ơi ta bảo trâu này

Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta

nao

Bài tập 2 Phân tích tác dụng của

các biện pháp tu từ trong các đoạn văn, thơ sau:

a) Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

ai sầu hơn ai?

b) - Gọi HS trình bày.

- GV nhận xét, kết luận

Hoạt động 3.Viết đoạn văn có sử dụng

biện pháp tu từ nhân hoá , so sánh

GV: Hướng dẫn HS viết, trình bày, nhận

GV: HS thảo luận trong bàn,trả lời

- Trong các tình huống sau, em sẽ lựa chọn

cách nói như thế nào?

a Bạn hào hứng khoe em một chiếc áo mới

mà bạn tự cho là rất đẹp, còn em lại thấy

chiếc áo có phần hở hang nên em không

thích

b Ai đó khoe với em một bài thơ vừa làm

nhưng em thấy bài thơ không hay

c Khi em giảng bài cho bạn nhưng rất lâu

bạn vẫn không hiểu Có người hỏi em về

sức học của bạn em sẽ nói như thế nào?

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngát một mầu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?-> Điệp ngữ vòng

b) Buổi sáng, mọi người đổ ra

đường Ai cũng muốn ngẩng lên cho thấy mùi hồi chín chảy qua mặt

(Tô Hoài)

-> Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

Bài tập 3 Viết đoạn văn có sử

dụng biiện pháp tu từ nhân hoá, so sánh

Bài tập 4: Đặt câu với các từ vắt

chân lên cổ, thét ra lửa, đạp đất đội trời, nứt đố đỏ vách, cười vỡ bụng

Bài tập 5

a Ừ, chiếc áo cũng đẹp nhưng tớ nghĩ nó không thật phù hợp với tuổi chúng mình

hoặc: Chiếc áo này màu sắc hài hoà nhưng giá nó kín đáo thì sẽ đẹp

b Bài thơ của bạn thật ý nghĩa nhưng tớ nghĩ một số chỗ gieo vần chưa thật hợp lí

HS trình bày - nhận xét.

GV: Yêu cầu HS viết đoạn văn có sử dụng

các biện pháp nói qua hoặc nói giảm nói

tránh

- HS thực hành viết đoạn văn có sử dụng

các biện pháp nói quá hoặc nói giảm nói

- Ôn tập lại toàn bộ chủ đề

( Chú ý tác dụng của chúng trong thơ văn.Cách vận dụng chúng khi viết bài )

IV RÚT KHINH NGHIỆM

-

BGH KÝ DUYỆT

Giáo án BDHSG Ngữ Văn 8 Năm học 2017 - 2018 CHỦ ĐỀ: MỘT SỐ YẾU TỐ, HÌNH THỨC NGHỆ THUẬT

CẦN CHÚ Ý KHI PHÂN TÍCH THƠ TRỮ TÌNH

BUỔI 6

Ngày soan: 15.9.2017Ngày dạy:

ÔN LẠI MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ THƠ TRỮ TÌNH I.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

HS nắm được những nội dung và kĩ năng cơ bản sau:

1.Kiến thức

- Những yếu tố hình thức nghệ thuật mà các nhà thơ thường dùng để biểuhiện tình cảm, tư tưởng của mình trong thơ trữ tình và những điều cần chú ý khiphân tích các yếu tố nghệ thuật đó

- Những lỗi cần tránh khi phân tích các yếu tố hình thức nghệ thuật trongthơ trữ tình

(5’)Nhóm 1:Kể tên một số bài thơ trữ tình đã học ở lớp 6?

Nhóm 2:Kể tên một số bài thơ trữ tình trung đại Việt Nam mà các em được học ở lớp 7?

A Ôn lại một số vấn đề về thơ trữ tình:

b1 Văn học Việt Nam:

- Sông núi nước Nam (Lý Thường Kiệt)

- Phò giá về kinh (Trần Quang Khải)

- Côn Sơn ca (Nguyễn Trãi)

- Thiên trường vãn vọng (Trần Nhân Tông)

- Sau phút chia ly (Đoàn Thị Điểm)

Ngày giảng:8A

8B

Nhóm 3?Kể tên một số bài thơ

trữ tình nước ngoài mà các em

được học ở lớp 7?

Nhóm 4:Kể tên một số bài thơ

trữ tình hiện đại Việt Nam mà

cái tôi của một cá nhân cụ thể

trong hoàn cảnh cụ thể Nhưng

tình cảm của cái tôi cá nhân chỉ

trở thành điển hình khi tình cảm

ấy mang tình cảm chung của

nhân dân, đất nước

?Thế nào là thơ trữ tình?

HS:

GV cho học sinh tìm thêm một

số đoạn thơ đã học

- Bánh trôi nước (Hồ Xuân Hương)

- Qua đèo Ngang (Bà Huyện Thanh Quan)

- Bạn đến chơi nhà (Nguyễn Khuyến)

b2 Văn học nước ngoài:

- Quê hương ( Tế Hanh)

- Khi con tu hú (Tố Hữu)

- Tức cảnh PácBó (Hồ Chí Minh)

- Ngắm trăng (Hồ Chí Minh)

- Đi đường (Hồ Chí Minh)

2 Thơ trữ tình:

- Thơ là hình thái nghệ thuật đặc biệt

- Thơ trữ tình là những bài thơ trong đó nhà thơ trực tiếp nói lên cảm xúc, suy nghĩ, ước mơ của mình hay của một nhân vật trữ tình mà nhà thơ dày công xây dựng

VD:

Anh yêu em như yêu đất nướcVất vả ngày đêm tươi thắm vô ngầnAnh nhớ em mỗi bước đường anh bướcMỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn

(Nguyễn Đình Thi)

-> Nhà thơ bộc lộ trực tiếp cảm xúc, ý nghĩ, ước mơ của mình.

VD:

Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớMàu nước xanh cá bạc chiếc buồm vôiThoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơiTôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá

(Tế Hanh)-> Nhà thơ bộc lộ cảm xúc ý nghĩ ước mơ qua nhân vật trữ tình

Vd : Qua lời con hổ gửi gắm suy nghĩ, ước mơ của tác giả trước thực tại

CHỦ ĐỀ :

GV: phân tích thơ trữ tình thực chất là

phân tích tiếng lòng sâu thẳm của nhà

thơ Tiếng lòng ấy lại bộc lộ qua nghệ

- Nắm vững nhịp điệu của từng loại thơ:

+ Thơ lục bát: 2/2/2 ; 2/2/4 ; 4/4+ Thơ tứ tuyệt, thất ngôn bát cú nhịp4/3 hoặc 2/2/3

+ Thơ ngũ ngôn: 2/3 hoặc 3/2

- Nhịp thơ lục bát mềm mại uyển chuyển

- Nhịp thơ tứ tuyệt, thất ngôn bát cú hài hoà chặt chẽ

- Nhịp thơ tự do, thơ hiện đại phóng khoáng phong phú

* Khi đọc thơ cần chú ý hình thức dấu câu và xem cách ngắt nhịp của tác giả có gì đặc biệt

2/ Vần thơ:

- Hệ thống vần điệu, thanh điệu là những yếu tố cơ bản tạo nên tính nhạc trong thơ

- Gieo vần trong thơ là sự lặp lại cácvần giữa các tiếng ở vị trí nhất định

GV?Căn cứ vào cấu trúc âm thanh người

ta chia làm mấy loại vần?

HS:

GV?Vần thông là vần như thế nào?

HS:

Vd:

Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối

Vd:

Chú bé loắt choắt

Cái xắc xinh xinh

Cái chân thoăn thoắt

Cái đầu nghênh nghêng

- Vần thông là vần có âm na ná nhauVd: Nhân tình nhắm mắt chưa xongBiết ai hậu thế khóc cùng Tố Như

- Căn cứ vị trí các tiếng hiệp vần vớinhau chia thành vần chân, vần lưng

- Vần lưng : lối gieo vần đứng ở giữa câu

- Vần chân là lối hiệp vần đứng ở cuối câu :

Thân em vừa trắng lại vừa trònBảy nổi ba chìm với nước non

- Vần liền : tiếng cuối hai câu liền nhau

Em ơi Ba Lan mùa tuyết tanĐường Bạch Dương sương trắng nắng tràn

- Vần cách: câu 1 – 3 ; câu 2 – 4

3.Củng cố : Thế nào là thơ chữ tình?

- Nhịp điệu có vai trò gì?

- Căn cứ vào cấu trúc âm thanh người ta chia làm mấy loại vần?

4 Dặn dò: - Ôn tập lại toàn bộ kiến thức vừa ôn tập.

- Tìm hiểu yếu tố thanh điệu trong thơ trữ tình

IV Rút kinh nghiệm

-BGH KÝ DUYỆT