Công nghiệp hoá - hiện đại hoá (CNH-HĐH) từ trước đến nay luôn được coi là chủ trương lớn của Đảng, chính phủ nước ta. Được đặt ra từ những năm 1960, chịu ảnh hưởng của cuộc kháng chiến dân tộc bởi vậy, ban đầu việc thực hiện chủ trương này còn chưa được nhiều, bên cạnh đó còn có biểu hiện nôn nóng muốn đốt cháy giai đoạn. Khi hòa bình được lập lại, chủ trương công nghiệp hoá-hiện đại hoá tiếp tục được triển khai qua các văn kiện của đại hội: IV,V,VI,VII. Nó được coi là nhiệm vụ trung tâm xuyên suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (CNXH), không những thực hiện nội dung chuyển lao động thủ công năng suất thấp thành lao động sử dụng máy móc có năng suất cao mà còn phải đi tắt đón đầu, ứng dụng những thành tựu mới của cuộc cách mạng khoa học công nghệ. Công nghiệp hoá, hiện đại hoá thực sự trở thành vấn đề thu hút sự quan tâm của các nhà lãnh đạo, các nhà nước, của mọi doanh nghiệp và của toàn xã hội. Thành công của sự nghiệp này là nhân tố quyết định sự thắng lợi của con đường CNXH mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn. Vậy, Công nghiệp hoá - hiện đại hoá là gì? Tầm quan trọng của nó trong quá trình xây dựng đất nước đi lên CNXH cần phải hiểu như thế nào cho đúng? Chúng ta cần phải làm gì để xây dựng thành công quá trình này? Đó là câu hỏi lớn đặt ra cho sự phát triển kinh tế nước ta hiện nay.
Trang 1Lời mở đầu
Công nghiệp hoá - hiện đại hoá (CNH-HĐH) từ trớc đến nay luôn đợc coi là chủ trơng lớn của Đảng, chính phủ nớc ta
Đợc đặt ra từ những năm 1960, chịu ảnh hởng của cuộc kháng chiến dân tộc bởi vậy, ban đầu việc thực hiện chủ trơng này còn cha đợc nhiều, bên cạnh đó còn có biểu hiện nôn nóng muốn đốt cháy giai đoạn
Khi hòa bình đợc lập lại, chủ trơng công nghiệp hoá-hiện đại hoá tiếp tục đợc triển khai qua các văn kiện của đại hội: IV,V,VI,VII Nó đợc coi là nhiệm vụ trung tâm xuyên suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (CNXH), không những thực hiện nội dung chuyển lao động thủ công năng suất thấp thành lao động sử dụng máy móc có năng suất cao mà còn phải đi tắt đón đầu, ứng dụng những thành tựu mới của cuộc cách mạng khoa học công nghệ
Công nghiệp hoá, hiện đại hoá thực sự trở thành vấn đề thu hút sự quan tâm của các nhà lãnh đạo, các nhà nớc, của mọi doanh nghiệp và của toàn xã hội Thành công của
sự nghiệp này là nhân tố quyết định sự thắng lợi của con đờng CNXH mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn
Vậy, Công nghiệp hoá - hiện đại hoá là gì? Tầm quan trọng của nó trong quá trình
xây dựng đất nớc đi lên CNXH cần phải hiểu nh thế nào cho đúng? Chúng ta cần phải làm gì để xây dựng thành công quá trình này?
Đó là câu hỏi lớn đặt ra cho sự phát triển kinh tế nớc ta hiện nay
Trang 2Nội dung chính
I.Công nghiệp hoá - hiện đại hoá và những vấn đề cơ bản
1 Công nghiệp hoá - hiện đại hoá là gì?
Lịch sử cho thấy tất cả các nớc phát triển đều trải qua quá trình công nghiệp hoá -hiện đại hoá Tuy diễn ra ở các thời điểm khác nhau với quy mô tốc độ khác nhau, trong những điều kiện lịch sử khác nhau, nhng đó là một tất yếu khách quan Vậy công nghiệp hoá - hiện đại hoá là gì?
Đó là cụm từ xuất hiện khi có sự kết hợp của cả hai quá trình: công nghiệp hoá và hiện đại hoá Trong đó:
- Công nghiệp hoá (CNH) là quá trình biến đổi một nớc từ nông nghiệp sang công nghiệp Nói cách khác đó chính là quá trình xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật cho nền kinh tế quốc dân, là một bớc tăng cờng cơ sở vật chất kĩ thuật cho xã hội phát triển mạnh mẽ lực lợng sản xuất và góp phần hình thành quan hệ sản xuất xã hội ( Cuộc cách mạng lần thứ nhất)
- Hiện đại hoá (HĐH) là sự chuyển đổi nền văn minh công nghiệp sang nền văn minh hậu công nghiệp thông qua việc chuyển đổi trang thiết bị kỹ thuật, trình độ kỹ thuật ngày càng tiến bộ ngang bằng trình độ kĩ thuật mà thế giới đạt đợc (Cuộc cách mạng kĩ thuật lần 2)
Trong thời đại ngày nay: Một nớc làm công nghiệp muốn nhanh chóng rút ngắn khoảng cách tụt hậu về khoa học-kĩ thuật-công nghệ thì cùng một lúc phải kết hợp thành tựu của hai cuộc cách mạng kĩ thuật nói trên
Hội nghị lần thứ bảy ban chấp hành TW Đảng khoá VII đã đa ra quan niệm mới về
công nghiệp hoá - hiện đại hoá: đó là ''quá trình chuyển đổi căn bản và toàn diện
các hoạt động quản lý kinh tế-văn hoá-xã hội từ sử dụng sức lao động dựa trên công cụ thủ công là chủ yếu sang sử dụng phổ biến sức lao động cùng kĩ thuật công nghệ và phát triển sản xuất tiên tiến hiện đại dựa trên sự phát triển công nghệ và sự tiến bộ khoa học kĩ thuật nhằm nâng cao năng suất lao động xã hội''.
Trang 32.Vai trò và những mục tiêu, nhiệm vụ của công nghiệp hoá hiện đại hoá
a Vai trò
Từ thập niên 60 của thế kỷ XX Đảng cộng sản Việt Nam đã đề ra đờng lối CNH-HĐH là nhiệm vụ trung tâm xuyên suốt thời kỳ quá độ lên CNXH
Vậy, CNH-HĐH giữ vai trò gì?
Thứ nhất, tạo ra những điều kiện vật chất kĩ thuật cần thiết về con ngời và khoa học công nghệ, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực
Thứ hai, thúc đẩy lực lợng sản xuất phát triển nhảy vọt về chất làm cho năng suất lao
động xã hội tăng lên, cùng một lúc giải quyết nhiều vấn đề sau:
+ Nâng cao khả năng tích luỹ cho công nghiệp hoá - hiện đại hoá
+ Tăng thu nhập quốc dân tính theo đầu ngời
+ Tạo cơ sở vật chất kĩ thuật làm tiền đề củng cố liên minh công nông-tri thức từ
đó góp phần củng cố tăng cờng Nhà nớc XHCN
Ba là, tạo tiền đề về vật chất để hình thành nền văn hoá mới
Bốn là, góp phần xây dựng một nền kinh tế độc lập tự chủ, củng cố và tăng cờng quốc phòng an ninh, nâng cao sức cạnh tranh nông nghiệp và sức cạnh tranh của cả nền kinh tế, từ đó tạo điều kiện đa Việt Nam chủ động hội nhập kinh tế quốc tế
b Mục tiêu, nhiệm vụ của công nghiệp hoá - hiện đại hoá
Mục tiêu tổng quát của sự nghiệp công nghiệp hoá- hiện đại hoá của nớc ta đợc
Đảng cộng sản Việt Nam xác định tại Đại hội lần thứ VIII và tiếp tục đợc khẳng định
tại đại hội Đảng lần IV là:'' Đa nớc ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao
rõ rệt đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến năm
2020 nớc ta cơ bản trở thành một nớc công nghiệp theo hớng hiện đại''.
Theo tinh thần của văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX Đảng cộng sản Việt Nam, chúng ta phải ra sức phấn đấu để đến 2020 về cơ bản nớc ta trở thành nớc công nghiệp tiên tiến với:
+ Lực lợng sản xuất tơng đối hiện đại
+ Quan hệ sản xuất XHCN đã hình thành mà ở đó kinh tế nông nghiệp đã giữ đợc vai trò thống trị
+ Đời sống vật chất văn hoá, tinh thần đợc cải thiện nâng cao rõ rệt
+ Thể chế kinh tế thị trờng định hớng XHCN đã xây dựng về căn bản
Đến năm 2010 phải vợt ra khỏi nớc nghèo bớc vào nớc đang phát triển Kinh tế đã xây dựng đợc những nét cơ bản Bộ xơng cho nền công nghiệp hiện đại đợc hình thành Tốc độ tăng trởng bình quân là 7.2% , công nghiệp chiếm 30-30% , nông nghiệp từ 16-17% trong GDP
Đến năm 2020 GDP/ngời là 5000-6000 $ và nớc ta trở thành nớc tiên tiến
3 Cơ sở vật chất kĩ thuật và tính tất yếu khách quan của công nghiệp hoá
Trang 4a Cơ sở vật chất kĩ thuật
Mỗi phơng thức sản xuất xã hội chỉ có thể đợc xác lập vững chắc trên cơ sở vật chất kĩ thuật tơng ứng Cơ sở vật chất kĩ thuật của một xã hội là toàn bộ hệ thống các yếu tố vật chất của lực lợng sản xuất xã hội phù hợp với trình độ kĩ thuật tơng ứng mà lực lợng lao động xã hội sử dụng để sản xuất ra của cải vật chất thoả mãn nhu cầu của xã hội
Lịch sử xã hội hình thành và tồn tại những mối liên hệ tất yếu nên phơng thức sản xuất ra đời sau bao giờ cũng kế thừa những yếu tố của cơ sở vật chất kĩ thuật của ph
-ơng thức sản xuất trớc đó, dựa trên cơ sở cải tạo và phát triển thành cơ sở vật chất kĩ thuật của bản thân mình
Phơng thức sản xuất TBCN xuất hiện từ đầu thế kỷ XVI, nó trở thành phơng thức sản xuất thống trị khi tạo ra đợc nền công nghiệp cơ khí thông qua cuộc cách mạng công nghiệp và quá trình công nghiệp hóa-hiện đại hoá Nhng cũng chính sự phát triển của nền đại công nghiệp cơ khí với sản xuất mang tính xã hội hoá ngày càng cao
đã tạo ra tiền đề vật chất khách quan cho sự ra đời của phơng thức sản xuất mới:
Ph-ơng thức sản xuất cộng sản chủ nghĩa mà giai đoạn đầu là CNXH.Đó là nền đại công nghiệp cơ khí ứng dụng những thành tựu mới nhất của cuộc cách mạng khoa học công nghệ vào mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội
b.Tính tất yếu khách quan
Nhiệm vụ quan trọng nhất của nớc ta trong thời kỳ quá độ lên CNXH không thông qua chế độ t bản chủ nghĩa là phải xây dựng cơ sở vật chất và kĩ thuật của CNXH trong đó có công nghiệp và nông nghiệp, có văn hoá và khoa học tiên tiến, tức là chuyển nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu thành nền kinh tế công nghiệp Công nghiệp hoá chính là quá trình tạo ra nền tảng cơ sở vật chất kĩ thuật đó cho nền kinh tế quốc dân xã hội chủ nghĩa Tính tất yếu của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong
sự nghiệp xây dựng CNXH ở nớc ta đợc thể hiện ở góc độ kinh tế và chính trị xã hội
Về kinh tế: Chỉ có CNH-HĐH mới có cơ sở vật chất kĩ thuật của CNXH Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hoá ở nớc ta sẽ tạo ra một sức sản xuất mới bao gồm nhiều loại công cụ mới và các loại t liệu sản xuất khác, cùng với những ngời lao động có tổ chức, tiến hành hiệp tác với kĩ năng lao động ngày càng cao từ đó làm cho năng suất lao động tăng lên Dựa trên cơ sở vật chất kĩ thuật ngày càng cao của CNXH và quan
hệ sản xuất XHCN ngày càng đợc hoàn thiện, nền sản xuất xã hội sẽ không ngừng
đ-ợc phát triển và đời sống vật chất văn hoá của nhân dân sẽ không ngừng đđ-ợc nâng cao trên cơ sở phát triển nền sản xuất đó
CNH-HĐH là tất yếu về chính trị xã hội: Những thành tựu đạt đợc trong quá trình CNH-HĐH tạo ra nhiều khả năng thực hiện sự bình đẳng về kinh tế giữa các dân tôc, giữa các vùng, các miền của đất nớc Tình hình đó đa đến sự thống nhất ngày càng cao về chính trị và tinh thần trong xã hội - XHCN
Trang 5CNH-HĐH còn là một yêu cầu khách quan của quốc phòng Nguồn lực quốc phòng của một nớc phụ thuộc vào rất nhiều nhân tố, trong đó nền kinh tế lớn mạnh, CNH-HĐH thúc đẩy kinh tế phát triển qua đó cũng thúc đẩy quốc phòng an ninh ngày một vững mạnh
Có thể nói thêm, chỉ có thực hiện CNH-HĐH nớc ta mới xây dựng đợc nền kinh tế
độc lập tự chủ và tham gia phân công hợp tác quốc tế và chủ động hội nhập Nh vậy CNH-HĐH là nhân tố quyết định sự thắng lợi hoàn toàn và triệt để của CHCN, không làm CNH-HĐH sẽ không có XHCN
4 Lịch sử công nghiệp hoá hiện đại hoá
Thế giới trải qua hai mô hình công nghiệp hoá trong lịch sử :
Thứ nhất là mô hình công nghiệp hoá tuần tự: Mô hình này gắn với những nớc
làm công nghiệp hoá trớc tiên: Anh, Pháp, Mỹ Diễn ra trong bối cảnh cũ nên con đ-ờng tiến hành mang tính chất mò mẫm từ thấp đến cao và kéo dài cho đến hàng trăm năm Với nớc Anh mô hình công nghiệp hoá đợc tiến hành bắt đầu từ công nghiệp nhẹ ( dệt ) sau đó đến các ngành công nghiệp nặng: luyện kim, cơ khí quá trình diễn
ra từ thấp đến cao từ thủ công đến nửa cơ khí và cơ khí hoá hoàn toàn quá trình sản xuất
Hai là mô hình công nghiệp hoá rút ngắn: thực hiện các giai đoạn với tuần tự rút
ngắn so với các nớc đi trớc Mô hình này đợc chia ra làm hai loại:
* Công nghiệp hoá rút ngắn cổ điển
Mô hình này đợc tiến hành ở Liên Xô cũ, Nhật Bản tuần tự đợc rút ngắn hơn nhiều
so với các nớc đi trớc (Anh, Mỹ, Nhật) Ví nh Nhật Bản chia ra làm hai chặng để thực hiện và mất 45 năm,Liên Xô thực hiện thành công chỉ mất 16 năm tuy rằng bối cảnh không khác các nớc đi trớc và cách làm vẫn nh thế
* Công nghiệp hoá rút ngắn hiện đại:
Diễn ra trong bối cảnh toàn cầu hoá, quốc tế hoá bởi vậy cách thực hiện khác trớc Nó mang đậm màu sắc thời đại
II Thực trạng nớc ta và nội dung cơ bản của quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá.
1 Thực trạng đất nớc
Nớc ta đi lên CNXH với xuất phát điểm là nền nông nghiệp lạc hậu, bình quân ruộng đất thấp, 80% dân c nông thôn có mức thu nhập rất thấp, sức mua hạn chế Bởi vậy quá độ lên CNXH nớc ta mang tính chất rút ngắn, bỏ qua giai đoạn TBCN, chứ không thể bỏ qua việc phát triển lực lợng sản xuất Chừng nào cha tạo ra đợc cái cốt vật chất kĩ thuật phù hợp với CNXH thì đất nớc ta cha có CNXH hiện thực Quá trình xây dựng cơ sở vật chất-kĩ thuật ấy ở nớc ta chính là quá trình công nghiệp hoá hiện
đại nền kinh tế quốc dân.Thực chất của quá trình này là quá trình tạo ra những tiền đề
Trang 6vật chất, kỹ thuật về con ngời, công nghệ, phơng tiện, phơng pháp những yếu tố cơ bản của lực lợng sản xuất cho CNxH
Hiện nay quan niệm CNH truyền thống ( CNH trong cơ chế kế hoạch hoá tập trung) đã không còn thích hợp Mặt khác, hoàn cảnh phát triển của thế giới gần đây
đã thay đổi mạnh mẽ đến mức sự phát triển hiện đại chỉ có thể diễn ra trên cơ sở những nhận thức mới và t duy mới về phát triển Điều này càng đúng với tiến trình CNH, HĐH của Việt Nam, một tiến trình phải giải quyết một nhiệm vụ kép của lịch
sử Đó là:
Một, phải vợt qua nền kinh tế nông dân lạc hậu xây dựng nền kinh tế công nghiệp hiện đại
Hai, phải nhanh chóng gia nhập vào quỹ đạo kinh tế toàn cầu và phát triển kinh
tế tri thức
Trong biểu hiện nh vậy, quan niệm CNH có những nét mới căn bản Không tiếp cận đến quan niệm đó, khó có thể định hớng chiến lợc và chính xác CNH, HĐH phù hợp với xu hớng thời đại
Trong giai đoạn đổi mới vừa qua, nớc ta đã đạt đợc những thành tích phát triển nổi bật, rút ngắn khoảng cách chênh lệch phát triển với các nớc đi trớc Mặc dù vậy, nớc
ta vẫn ở trong tình trạng nghèo và kém phát triển trong khung cảnh mở cửa và đua tranh phát triển toàn cầu, trình độ này chứa đựng nguy cơ khó nhập đợc vào quỹ đạo phát triển hiện đại, khó tiếp cận đến các điều kiện vật chất kĩ thuật cho phép giải quyết hiệu quả các vấn đề phát triển Mâu thuẫn này đòi hỏi giải quyết có t duy mang tính chất đột phá để giải quyết vấn đề : để nền kinh tế thực sự nhập vào quỹ đạo phát triển hiện đại, phải thực thi một mô hình CNH, HĐH cho phép rút ngắn quãng đờng phát triển mà các nớc đi trớc đã trải qua
Trong vài thập niên trở lại đây, thế giới đã nổi lên những yếu tố sau :
- Xu hớng toàn cầu hoá nền kinh tế và phát triển kinh tế tri thức
- Hệ quả to lớn của cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ Đông á : Vấn đề mô hình phát triển kinh tế- xã hội của giai đoạn tới; những lựa chọn chiến lợc mới và sự phục hồi sau khủng hoảng của các nền kinh tế cạnh tranh trong khu vực ảnh hởng rất mạnh
đến định hớng phát triển của Việt Nam
- Tơng quan sức mạnh trên thế giới thay đổi
- Vị thế to lớn của các tập đoàn, công ty xuyên quốc gia
- Các vấn đề toàn cầu nh dân số, môi trờng, lơng thực, bệnh tật, nạn khủng bố, gay gắt hơn bao giờ hết
Về nguyên tắc các yếu tố đang và sẽ tạo ra hàng loạt các cơ hội mới cho sự phát triển của các quốc gia
Đối với nớc ta, cần và có thể tính đến con đờng phát triển rút ngắn Nhng bên cạnh các cơ hội phát triển là những thách thức to lớn Ngay cả sự phong phú của các
Trang 7mô hình, kinh nghiệm và tri thức phát triển cũng chứa đựng thách thức cho việc lựa chọn Thêm nữa, trong môi trờng toàn cầu hoá thờng xuyên thay đổi, rủi ro phát triển
mà các nớc đi sau đối mặt cũng tăng lên Trong một cuộc chơi có đặc tính nh vậy, nguy cơ các nớc nghèo, nhóm ngời nghèo bị gạt ra bản lề của sự phát triển tăng lên
Đây là thách thức lớn đối với nớc ta - nớc lựa chọn định hớng phát triển XHCN
2 Nội dung CNH-HĐH và những biện pháp thực hiện
a Xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lý
Cơ cấu kinh tế của một nớc là tổng thể các quan hệ kinh tế hay các bộ phận hợp thành của nền kinh tế, gắn với vị trí, trình độ kỹ thuật công nghệ, quy mô tỉ trọng tơng ứng với từng bộ phận và mối quan hệ tơng tác giữa các bộ phận, gắn với điều kiện kinh tế xã hội trong từng giai đoạn phát triển nhất định, nhằm thực hiện các mục tiêu kinh tế đã đợc hoạch định
Cấu trúc cơ cấu kinh tế bao gồm:
Cơ cấu ngành kinh tế
Cơ cấu vùng kinh tế
Cơ cấu giữa thị tứ, thị xã, thị trấn, thành phố và đô thị
Cơ cấu thành phần kinh tế
Về cơ cấu ngành kinh tế: Trong những năm trớc mắt cơ cấu ngành ở nớc ta đợc
xác lập là cơ cấu công- nông nghiệp-dịch vụ Phơng hớng phát triển của các ngành trong cơ cấu phải đáp ứng đợc những yêu cầu sau:
Một là khai thác có hiệu quả tiềm năng đa dạng về nông lâm ng nghiệp, thúc
đẩy nhanh việc hình thành các vùng chuyên canh, đa công nghệ sinh học và các phơng pháp canh tác tiên tiến vào trong nông nghiệp Thúc đẩy nhanh công nghiệp hoá nông nghiệp và nông thôn
Hai là, kết hợp phát triển nông lâm ng nghiệp với phát triển công nghiệp chế biến nông lâm thuỷ hải sản, phát triển công nghiệp chế biến gạo có chất lợng ngày càng cao đáp ứng nhu cầu trong nớc, nâng cao hiệu quả xuất khẩu Đa dạng hoá các mặt hàng, kiểu cách bao bì và nhãn hiệu để phục vụ nhu cầu trong nớc và đẩy mạnh xuất khẩu
Ba là, phát triển mạnh việc sản xuất hàng tiêu dùng thoả mãn nhu cầu tiêu dùng cơ bản, hạn chế tối đa nhập khẩu hàng hoá trên cơ sở đổi mới công nghệ, nâng cao chất lợng, đa dạng hoá mặt hàng, giảm giá thành …
Bốn là, xây dựng cải tạo và nâng cấp hệ thống kết cấu hạ tầng phục vụ phát triển các ngành kinh tế, cải thiện đời sống nhân dân, thu hút vốn đầu t trực tiếp từ nớc ngoài.Xây dựng có chọn lọc một số cơ sở công nghiệp nặng trọng yếu và cấp thiết, có điều kiện về vốn, công nghệ, thị trờng để phát huy nhanh và có hiệu quả cao ví nh ngành cơ khí, dầu khí, lọc dầu, xi măng…
Trang 8Năm là, phát triển dịch vụ, khai thác có hiệu quả lợi thế về tự nhiên, truyền thống lịch sử văn hoá dân tộc, phục vụ phát triển kinh tế và cải thiện đời sống nhân dân…
Về cơ cấu nguồn kinh tế: phải tạo điều kiện cho tất cả các vùng về phát triển trên
cơ sở khai thác thế mạnh và tiềm năng của các vùng, liên kết giữa các vùng làm cho mỗi vùng có một cơ cấu kinh tế hợp lý và đều có chuyển biến tiến bộ góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của đất nớc
Về cơ cấu giữa thị tứ, thị xã, thị trấn, thành phố và đô thị: tuỳ vào điều kiện từng
nơi mà phát huy trên cơ sở đẩy mạnh công nghiệp dịch vụ mang ý nghĩa tiểu vùng Coi trọng việc phát triển kết hợp chặt chẽ giữa kinh tế và văn hoá, giữ gìn bản sắc dân tộc, tiến lên hiện đại trong phát triển đô thị
Về cơ cấu thành phần kinh tế: phải giải phóng sức sản xuất, động viên tối đa mọi
nguồn lực bên trong và bên ngoài cho việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hớng công nghiệp hoá hiện đại hoá Trên cơ sở đó phải nâng cao vai trò quản lý của Nhà nớc, tạo điều kiện thuận lợi về kinh tế và pháp lý để các chủ doanh nghiệp t nhân yên tâm đầu t chuyển dịch cơ cấu kinh tế
b Đẩy mạnh cuộc cách mạng khoa học và công nghệ
Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ trên thế giới đã và đang đóng góp vai trò rất to lớn đối với sự nghiệp CNH-HĐH trong tất cả các nớc nhất là những nớc
có nền kinh tế kém phát triển Cách thức tiến hành ở các nớc không hề giống nhau,
có nớc tiến hành bằng cách tự nghiên cứu, tự trang bị công nghệ mới cho các ngành kinh tế, có nớc tiến hành thông qua chuyển giao công nghệ và có cả những nớc tiến hành thông qua kết hợp cả hai hình thức trên
Đối với Việt Nam cần phải thực hiện mô hình kết hợp giữa tự nghiên cứu và chuyển giao Bởi :
Thông qua chuyển giao, chúng ta rút ngắn đợc khoảng cách tụt hậu, có điều kiện
để khai thác có hiệu quả hơn các nguồn lực ở trong nớc nhằm tăng trởng kinh tế nhanh Trên cơ sở tự nghiên cứu, năng lực nội sinh cũng tăng lên thúc đẩy sự phát triển vững chắc và lâu bền của đất nớc
Đại hội Đảng lần thứ VIII đã đề ra phơng hớng chung đó là: Hình thành cơ cấu kỹ thuật và công nghệ nhiều tầng, kết hợp nhiều trình độ, nhiều quy mô, tranh thủ tối
đa công nghệ tiên tiến, cải tiến công nghệ truyền thống, u tiên công trình vừa và nhỏ nhng không loại trừ cơ sở quy mô lớn hoặc tơng đối lớn nếu có hiệu quả và
điều kiện cho phép
3 Biện pháp thực hiện
Công nghiệp hoá, hiện đại hóa là một cuộc cải biến cách mạng từ xã hội nông nghiệp trở thành xã hội công nghiệp Đó cũng là cuộc cải biến cách mạng trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Xuất phát từ thực trạng kinh tế, văn hoá, xã hội của nớc
Trang 9ta, để đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đòi hỏi phải không ngừng thực hiện các biện pháp sau:
Một là, huy động và sử dụng vốn có hiệu quả.Vốn có hai nguồn: trong nớc và ngoài nớc Tranh thủ vốn bên ngoài là một nhân tố đẩy nhanh thành công của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá Còn nguồn vốn trong nớc giữ vai trò quyết định vì đó là nhân tố bên trong đảm bảo cho việc xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, là tiền đề huy động và sử dụng hiệu quả nguồn vốn nớc ngoài
Hai là, chú trọng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Trong nguồn nhân lực ấy, việc xây dựng giai cấp công nhân là một nhiệm vụ trọng tâm, bởi chỉ có một giai cấp công nhân trởng thành về chính trị, có trình độ tổ chức, kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp cao, có trình độ làm chủ khoa học kỹ thuật mới, trí thức hoá mới có thể là nòng cốt để liên minh với nông dân, trí thức, tập hợp và đoàn kết các thành phần khác
đa sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá tới thành công
Ba là, chọn giải pháp kĩ thuật, công nghệ phù hợp để đầu t chiều sâu, tận dụng hiệu quả cơ sở hiện có trớc đây.Đồng thời đẩy mạnh cải tiến, nâng cấp, hiện đại hoá kĩ thuật, công nghệ truyền thống phục vụ phát triển nông thôn, thực hiện công nghiệp hoá nông nghiệp nông thôn Tranh thủ công nghệ tiên tiến, đặc biệt là các dự án đầu t nớc ngoài đi đôi với nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia nhằm đổi mới
và làm chủ công nghệ nhập và sáng tạo công nghệ mới đặc biệt là trong lĩnh vực tin học, công nghệ sinh học, công nghiệp chế tạo
Bốn là, thực hiện nghiêm túc vấn đề bảo vệ môi trờng trong quá trình CNH-HĐH.Đầu t nớc ngoài phải tuân thủ theo tiêu chuẩn quốc tế để bảo vệ môi trờng Năm là, mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại Quan hệ kinh tế đối ngoại càng phát triển rộng rãi và có hiệu quả bao nhiêu thì sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đất nớc càng đợc tiến hành thuận lợi và càng thành công nhanh chóng bấy nhiêu Ngày nay cuộc cách mạng khoa học và công nghệ cùng với xu thế toàn cầu hoá kinh
tế đã và đang tạo ra mối liên hệ và sự tuỳ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế của các quốc gia Do đó việc mở rộng quan hệ kinh tế giữa nớc ta với các nớc khác trở thành một tất yếu kinh tế, tạo ra khả năng và điều kiện để các nớc chậm phát triển tranh thủ vốn, kỹ thuật, công nghệ, kinh nghiệm tổ chức quản lý… để đẩy nhanh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc
Sáu là, tăng cờng sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nớc Đây đợc coi là tiền
đề quyết định sự thắng lợi của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, bởi công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc tự bản thân nó đã là cuộc đấu tranh gian khổ của nhân dân ta chỉ khi sự nghiệp đó phải do một Đảng cộng sản tiên phong, dày dạn kinh nghiệm chiến đấu, biết tự đổi mới không ngừng lãnh đạo và một Nhà nớc của dân, do dân và vì dân, trong sạch vững mạnh và có hiệu lực quản lý thì công
Trang 10nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc- nhiệm vụ trung tâm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nớc ta mới hoàn thành
Kết luận
Công nghiệp hoá, hiện đại hoá từ trớc đến nay luôn đợc coi là nhiệm vụ trung tâm xiên suốt thời kỳ quá độ ở nớc ta Đó là một tất yếu khách quan nhằm xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, phát triển lực lợng sản xuất Cũng là quá trình chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt động kinh tế - xã hội từ sử dụng sức lao
động thủ công là chính sang việc sử dụng một cách phổ biến sức lao động với khoa học công nghệ hiện đại, tiên tiến tạo ra năng suất lao động cao
Tuy vậy, xây dựng thành công mô hình công nghiệp hoá, hiện đại hoá là một quá trình lâu dài Nó đòi hỏi phải có sự kết hợp của toàn dân của Đảng và Nhà nớc, và đặt
ra những tiền đề khách quan mới về kinh tế – chính trị - xã hội
Bài tiểu luận chỉ ra thực trạng đất nớc và một số biện pháp mà Đảng, Nhà nớc nhân dân ta đã và đang thực hiện trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá Tuy
có nhiều chỗ cha đủ nhng nó cũng khái quát phần nào xu hớng phát triển của đất nớc trong những năm sắp tới, những thành tựu mà nhân dân ta đã đạt đợc trong khi thực hiện quá trình này
Chúng ta hoàn toàn có thể tin tởng vào sự thành công của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá vào con đờng phát triển kinh tế – xã hội của đất nớc mà Đảng và Nhà nớc đã lựa chọn
Trên đây là tiểu luận nhỏ về vấn đề công nghiệp hoá hiện đại hoá ở nớc ta Là lần viết đầu nên cha có kinh nghiệm cũng nh có nhiều chỗ còn yếu kém trong cách viết ,em mong thầy giáo tạo điều kiện giúp đỡ để em có bài viết tốt hơn trong những lần viết khác Cảm ơn thầy!