Các chủ thể có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản theo quy định của Luật phá sản 2004 Dấu hiệu chung để làm căn cứ để các chủ thể nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản là khi nhận thấ
Trang 1MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU 1
B NỘI DUNG 1
I KHÁI QUÁT CHUNG 1
1 Phá sản: 1
2 Thủ tục phá sản 2
3 Đơn yêu cầu và chủ thể nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản: 2
II CHỦ THỂ NỘP ĐƠN YÊU CẦU MỞ THỦ TỤC PHÁ SẢN 3
1 Các chủ thể có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản theo quy định của Luật phá sản 2004 3
1.1 Quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản của các chủ nợ 4
1.2 Quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản của người lao động 4
1.3 Quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản của chủ sở hữu doanh nghiệp nhà nước, thành viên công ty cổ phần và thành viên hợp danh của công ty hợp danh 5
2 Các chủ thể có nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản 6
3 Trách nhiệm của người nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản 7
III MỘT SỐ HẠN CHẾ CỦA LUẬT PHÁ SẢN 2004 VÀ NHỮNG ĐIỂM MỚI VỀ CHỦ THỂ NỘP ĐƠN YÊU CẦU MỞ THỦ TỤC PHÁ SẢN ĐƯỢC QUY ĐỊNH TẠI LUẬT PHÁ SẢN 2014 8
1 Một số hạn chế trong quy định của pháp luật hiện hành về chủ thể nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản 8
Trang 22 Những điểm mới về chủ thể nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản được
quy định tại luật phá sản 2014 9
2.1 Về những người có nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản: 9
2.2 Về những người có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản: 10
C KẾT THÚC 11
D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 12
Trang 3A MỞ ĐẦU
Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, phá sản đã trở thành một hiện tượng, một xu thế tất yếu của quá trình cạnh tranh Ở mức độ và phạm vi khác nhau,
phá sản bao giờ cũng kéo theo những hậu quả kinh tế - xã hội nhất định mà
trược tiếp nhất là ảnh hưởng đến lợi ích kinh tế của các chủ nợ, bản thân doanh nghiệp mắc nợ và những người làm công
Để đảm bảo quyền lợi cho những chủ thể nêu trên, các nhà làm luật đã đưa ra những yêu cầu và giải quyết yêu cầu phá sản ở Việt Nam, trong đó có những quy định về chủ thể nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản Để làm rõ hơn về chủ
thể nộp đơn yêu cầu phá sản, em lựa chọn đề bài “Bình luận các quy định của
pháp luật hiện hành về chủ thể nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản”.
Do hiểu biết của em còn hạn hẹp nên bài làm không tránh khỏi những sai sót,
em rất mong nhận được sự giúp đỡ của thầy cô để bài làm được hoàn thiện hơn
Em xin chân thành cảm ơn!
B NỘI DUNG
1 Phá sản:
Một doanh nghiệp cũng được coi như là một thực thể sống của xã hội, cũng
có quá trình hình thành, phát triển và suy vong Giai đoạn suy vong của doanh
nghiệp người ta gọi là phá sản
Thuật ngữ “Phá sản” thường được sử dụng để chỉ những doanh nghiệp bị
lâm vào tình trạng hỗn loạn về tài chính và không còn khả năng thanh toán các khoản nợ Có nhiều mức độ phá sản khác nhau, bao gồm từ tình trạng bị mất
Trang 4khả năng thanh toán tạm thời cho đến những trường hợp chấm dứt sự hoạt động của doanh nghiệp với tư cách một thực thể kinh doanh
Như vậy, phá sản luôn là một hiện tượng tất yếu trong nền kinh tế thị trường.
Nó hiện hữu như là một sản phẩm của quá trình cạnh tranh, chọn lọc và đào thải
tự nhiên của nền kinh tế thị trường, bất kể nền kinh tế đó phát triển ở các nước trên thế giới hay là nền kinh tế xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.1
2 Thủ tục phá sản
Thủ tục phá sản là thứ tự, cách thức giải quyết yêu cầu tuyên bố phá sản theo
quy định của pháp luật phá sản
Thủ tục phá sản là thủ tục do cơ quan tư pháp tiến hành Đối tượng của hoạt
động tố tụng là các quan hệ pháp lí phát sinh giữa các chủ nợ (bên có quyền được thanh toán) và con nợ (bên có nghĩa vụ thanh toán) theo một cơ chế đặc biệt Về bản chất thì thủ tục phá sản là giải quyết toàn bộ số nợ của các chủ nợ đối với con nợ một cách tập thể Ở nhiều trường hợp, thủ tục phá sản còn có thể
mở ra cơ hội phục hồi hoạt động sản xuất kinh doanh cho con nợ, ngược lại cũng
có thể chấm dứt sự tồn tại pháp lí của con nợ bị phá sản
Thủ tục phá sản được nhà nước ghi nhận để bảo vệ lợi ích của nhiều chủ thể
khác nhau trong nền kinh tế Đó là:
Để bảo vệ một cách hiệu quả nhất quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ nợ;
Để bảo vệ lợi ích của người mắc nợ, tạo cơ hội để người mắc nợ rút khỏi thương trường một cách trật tự và để góp phần bảo vệ lợi ích của người lao động
3 Đơn yêu cầu và chủ thể nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản:
Trang 5 Đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản: Nộp đơn yêu cầu tuyên bố phá sản là thủ tục bắt
buộc đầu tiên của trình tự giải quyết yêu cầu tuyên bố phá sản Đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản là căn cứ để Tòa án có ra quyết định mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã đó hay không? Đâylà một loại văn bản trong đó thể hiện ý chí của chủ thể làm đơn mong muốn Tòa án xem xét về tình trạng tài chính của doanh nghiệp, hợp tác xã từ đó xem xét yêu cầu mở thủ tục phá sản
Chủ thể nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản: là những cá nhân có liên quan tới
doanh nghiệp, hợp tác xã đang lâm vào tình trạng phá sản có quyền yêu cầu mở thủ tục phá sản
Thời điểm phát sinh quyền và nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản: thời
điểm phát sinh quyền và nghĩa vụ nộp đơn mở thủ tục của các chủ thể sẽ xuất hiện khi doanh nghiệm, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản Viêc xác định thời điểm
mở thủ tục phá sản là rất quan trọng bởi nó ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của doanh nghiệp và hợp tác xã Thời điểm phù hợp nhất là khi doanh nghiệp, hợp tác xã “không còn khả năng thanh toán được các khoản nợ đến hạn khi chủ nợ có yêu cầu” nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản vào thời điểm này sẽ có lợi cho cả con nợ, chủ nợ và người lao động
1 Các chủ thể có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản theo quy định của Luật phá sản 2004
Dấu hiệu chung để làm căn cứ để các chủ thể nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản là khi nhận thấy doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản thì đối tượng có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản Còn đối với mỗi đối tượng có quyền nộp đơn thì luật phá sản có những quy định cụ thể về những dấu hiệu để các đối tượng căn cứ vào đó thực hiện quyền yêu cầu của mình
Trang 6Luật phá sản 2004 có quy định rõ về những đối tượng có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản: chủ nợ (điều 13), người lao động (điều 14), chủ sở hữu doanh nghiệp nhà nước (điều 16), cổ đông công ty cổ phần (điều 17) và thành viên hợp danh của công ty hợp danh (điều 18)
1.1 Quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản của các chủ nợ
Theo khoản 1 điều 13 Luật phá sản 2004: “Khi nhận thấy doanh nghiệp, hợp
tác xã lâm vào tình trạng phá sản thì các chủ nợ không có bảo đảm hoặc có bảo đảm một phần đều có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã đó”.
Luật phá sản 2004 chỉ dành quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản cho các chủ nợ không có đảm bảo và chủ nợ có đảm bảo một phần mà không cho phép chủ nợ có đảm bảo nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản Quy định này xuất phát từ luận điểm cho rằng quyền đòi nợ của các chủ nợ có bảo đảm luôn được
ưu tiên thanh toán bằng tài sản bảo đảm của doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc người thứ ba.2
1.2 Quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản của người lao động
Khoản 1 điều 14 luật phá sản 2004 quy định: “Trong trường hợp doanh
nghiệp, hợp tác xã không trả được lương, các khoản nợ khác cho người lao động và nhận thấy doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản thì người lao động cử người đại diện hoặc thông qua đại diện công đoàn nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã đó”.
Như vậy, đối với người lao động nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản trong trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã không trả được lương hoặc các khoản nợ
Trang 7khác thì người lao động được xem như chủ nợ không có bảo đảm và có các quyền và nghĩa vụ tương đương Tuy nhiên, người lao động lại không có quyền trực tiếp nộp đơn yêu cầu mà phải thông qua người đại diện hoặc đại diện công đoàn Thủ tục này là khá phức tạp và khó khăn trong việc thực hiện nên việc áp dụng trên thực thế có nhiều hạn chế
1.3 Quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản của chủ sở hữu doanh nghiệp
nhà nước, thành viên công ty cổ phần và thành viên hợp danh của công ty hợp danh.
Để mở rộng khả năng tòa án có thể can thiệp vào việc áp dụng thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp khi lâm vào tình trạng phá sản, Luật phá sản dành cho chủ sở hữu doanh nghiệp nhà nước, cổ đông hoặc nhóm cổ đông của công ty cổ phần, thành viên hợp danh của công ty hợp danh cũng có quyền nộp đơn yêu cầu
mở thủ tục phá sản Tuy nhiên, quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản các chủ thể này cũng phải được đặt trong những điều kiện nhất định
Đại diện chủ sở hữu doanh nghiệp nhà nước có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục
phá sản đối với doanh nghiệp nhà nước khi nhận thấy doanh nghiệp nhà nước đó lâm vào tình trạng phá sản mà doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản3
Theo những quy định của Luật doanh nghiệp 2005 thì mô hình doanh nghiệp Nhà nước đều được chuyển thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, tuy nhiên, chế định chủ sở hữu doanh nghiệp vẫn còn tồn tại Do đó, chủ sở hữu doanh nghiệp của công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên vẫn có quyền yêu cầu mở thủ tục phá sản
Trang 8 Cổ đông công ty cổ phần có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản khi nhận
thấy công ty cổ phần lâm vào tình trạng phá sản Trong trường hợp này cổ đông có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản theo quy định của điều lệ công ty; nếu điều lệ công ty không quy định thì việc nộp đơn được thực hiện theo nghị quyết của đại hội cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu trên 20% số cổ phần phổ thông trong thời gian liên tục 6 tháng có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với công ty cổ phần đó4
Thành viên hợp danh của công ty hợp danh khi nhận thấy công ty hợp danh lâm
vào tình trạng phá sản có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với công
ty hợp danh đó5
Theo quy định này thì thành viên góp vốn không có quyền nộp đơn yêu cầu
mở thủ tục phá sản Bởi theo quy định tại Luật doanh nghiệp 2005 thì thành viên góp vốn không có đầy đủ quyền và nghĩa vụ như thành viên hợp danh (thành viên hợp danh là cá nhân, có trình độ chuyên môn và uy tín, chịu trách nhiệm với công ty bằng toàn bộ tài sản của mình và cùng với đó là tham gia vào hoạt động quản lý, điều hành công ty, tham gia họp và biểu quyết mọi vấn đề của công ty)
Những quy định này của Luật phá sản 2004 đã làm tăng thêm số lượng các đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản, giảm thiểu số doanh nghiệp đã không còn khả năng hoạt động trên thực tế nhưng vẫn tồn tại về mặt pháp lý
2 Các chủ thể có nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản
Bởi doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản là đối tượng biết rõ nhất về thực trạng tài chính doanh nghiệp của mình, nhằm đảm bảo về quyền lợi của chủ nợ,
4 Khoản 1 điều 17 Luật phá sản 2004.
5 Khoản 1 điều 18 Luật phá sản 2004.
Trang 9pháp luật phá sản còn quy định nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản theo điều 15 Luật phá sản 2004 Cụ thể:
Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã;
Chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ tịch hội đồng quản trị của công ty cổ phần, chủ tịch hội đồng thành viên của công ty trách nhiệm hữu hạn từ hai thành viên trở lên, chủ
sở hữu công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, thành viên hợp danh của công
ty hợp danh
Bên cạnh những quy định về chủ thể có quyền và nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu
mở thủ tục phá sản, Luật phá sản 2004 còn quy định về trách nhiệm của một số
cơ quan tổ chức có thẩm quyền trong việc thông báo doanh nghệp, hợp tác xã
lâm vào tình trạng phá sản Điều 20 Luật phá sản 2004: “Trong khi thực hiện
chức năng, nhiệm vụ, nếu nhận thấy doanh nghiệp, hợp tác xã lâm vào tình trạng phá sản thì Toà án, Viện kiểm sát, cơ quan thanh tra, cơ quan quản lý vốn, tổ chức kiểm toán hoặc cơ quan quyết định thành lập doanh nghiệp mà không phải là chủ sở hữu nhà nước của doanh nghiệp có nhiệm vụ thông báo bằng văn bản cho những người có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản biết để họ xem xét việc nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản.”
3 Trách nhiệm của người nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản
Để đảm bảo quyền, lợi ích của doanh nghiệp, hợp tác xã, không để xảy ra tình trạng người có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản lợi dụng quyền nộp đơn của mình với mục đích làm giảm hoặc mất uy tín của doanh nghiệp, hợp tác xã đồng thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của chủ nợ và người lao động, Luật phá sản đã quy định về những chế tài nhất định đối với trường hợp này
Trang 10Theo đó, người nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản do không khách quan gây ảnh hưởng xấu đến danh dự, uy tín, hoạt động kinh doanh ủa doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc có sự gian dối trong yêu cầu mở thủ tục phá sản thì tùy theo tính chất, mức độ mà bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật
Trong trường hợp có căn cứ rõ ràng cho thấy việc nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản do không khách quan, gây ảnh hưởng xấu đến danh dự, uy tín, hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc có sự gian dối trong yêu cầu
mở thủ tục phá sản thì Tòa án đã nhận đơn phải ra quyết định trả lời đơn yêu cầu
mở thủ tục phá sản theo khoản 4 điều 24 Luật phá sản
VỀ CHỦ THỂ NỘP ĐƠN YÊU CẦU MỞ THỦ TỤC PHÁ SẢN ĐƯỢC QUY ĐỊNH TẠI LUẬT PHÁ SẢN 2014
1 Một số hạn chế trong quy định của pháp luật hiện hành về chủ thể nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản.
Theo quy định của Luật phá sản doanh nghiệp, những người sau được quyền nộp đơn yêu cầu tuyên bố phá sản doanh nghiệp:
Chủ nợ không có bảo đảm hoặc bảo đảm một phần;
Đại diện công đoàn hoặc đại diện người lao động nơi chưa có tổ chức công đoàn;
Chủ doanh nghiệp hoặc đại diện hợp pháp của doanh nghiệp
Chỉ có đại diện hợp pháp của các thành phần nêu trên mới có quyền nộp đơn yêu cầu tuyên bố phá sản doanh nghiệp Khoản 4 điều 3 Luật phá sản doanh nghiệp còn quy định đại diện hợp pháp của doanh nghiệp là người được chủ sở hữu doanh nghiệp ủy quyền theo quy định của pháp luật
Trang 11Trên thực tế, có doanh nghiệp lâm vào tình trạng mất khả năng thanh toán tuy nhiên chưa rõ nguyên nhân, giám đốc doanh nghiệp đã bị xét xử hình sự, cơ quan cấp trên là chủ sở hữu doanh nghiệp chưa và không có ý định củng cố lại
tổ chức và phục hồi doanh nghiệp này Bên cạnh đó, thay vì việc sử dụng nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản con nợ, các chủ nợ thường đi tìm các giải pháp khác khôn ngoan hơn và có lợi hơn qua việc thu xếp kín đáo các khoản nợ Đối với ngân hàng thương mại nhà nước thì việc xử lý những khoản nợ xấu, khó đòi của các doanh nghiệp nhà nước bằng hình thức xóa nợ, giảm nợ, khoanh nợ, giãn nợ vẫn còn khá phổ biến thay vì nộp đơn xin phá sản doanh nghiệp
Luật phá sản hiện hành có quy định người lao động không được tự nộp đơn
mà phải cử người đại diện hoặc thông qua người đại diện công đoàn để nộp đơn Tuy nhiên, so sánh với những quy định của Luật lao động hiện hành thì quy định
này về vấn đề này không có sự thống nhất Pháp luật lao động chỉ công nhận tổ
chức công đoàn cơ sở hoặc Ban chấp hành công đoàn lâm thời là người đại diện duy nhất của người lao động tại doanh nghiệp và không công nhận đại diện của tập thể lao động hoặc của một tổ chức khác bên cạnh công đoàn 6 Theo luật Phá sản 2004 có quy định về đại diện người lao động nơi chưa có tổ chức công đoàn, nhưng lại không quy định người đại diện hợp pháp cho người lao động cần phải chứng minh mình là người được cử hợp pháp khi nộp đơn yêu cần
mở thủ tục phá sản Vì vậy, khi nộp đơn đến Tòa án, người đại diện cần phải nộp kèm theo đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản văn bản xác định tự các người lao động được cử hợp pháp và Tòa án cần phải kiểm tra tính hợp pháp của việc cử người đại diện trong trường hợp này
2 Những điểm mới về chủ thể nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản được quy định tại luật phá sản 2014.
6 Điều 153 Bộ luật lao động.