A. ĐẶT VẤN ĐỀ I. Lí do chọn đề tài: Như chúng ta đã biết, mục tiêu của giáo dục trong giai đoạn hiện nay là đào tạo ra những con người phát triển toàn diện, năng động sáng tạo, có năng lực giải quyết mọi vấn đề. Hơn nữa, bậc Tiểu học là bậc học nền tảng, giáo dục Tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, phẩm chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Trong đó môn tiếng Việt hình thành năng lực ngôn ngữ cho học sinh. Cụ thể là hình thành cho các em 4 kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết. Bởi vậy, Tập đọc cũng là một phân môn học có vị trí đặc biệt trong chương trình vì nó đảm nhiệm việc hình thành và phát triển cho học sinh kĩ năng đọc một kĩ năng quan trọng hàng đầu của học sinh ở bậc Tiểu học. Tuy nhiên khi dạy tập đọc, một yêu cầu cao hơn cả đặt ra cho mỗi giáo viên đó là rèn luyện kĩ năng đọc cảm thụ thơ cho học sinh lớp 5 như thế nào?
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
I Lí do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết, mục tiêu của giáo dục trong giai đoạn hiện nay là đào tạo ra những con người phát triển toàn diện, năng động sáng tạo, có năng lực giải quyết mọi vấn đề Hơn nữa, bậc Tiểu học là bậc học nền tảng, giáo dục Tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, phẩm chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa Trong đó môn tiếng Việt hình thành năng lực ngôn ngữ cho học sinh Cụ thể là hình thành cho các em
4 kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết Bởi vậy, Tập đọc cũng là một phân môn học có vị trí đặc biệt trong chương trình vì nó đảm nhiệm việc hình thành và phát triển cho học sinh kĩ năng đọc - một kĩ năng quan trọng hàng đầu của học sinh ở bậc Tiểu học Tuy nhiên khi dạy tập đọc, một yêu cầu cao hơn cả đặt ra cho mỗi giáo viên đó là rèn luyện kĩ năng đọc - cảm thụ thơ cho học sinh lớp 5 như thế nào?
Cảm thụ văn học là qúa trình nhận thức cái đẹp được chứa đựng trong thế giới ngôn từ Nói cách khác cảm thụ văn học là quá trình tiếp nhận, hiểu và cảm được văn chương, tính hình tượng của văn chương, đặc trưng ngôn ngữ nghệ thuật của văn chương Đây là một quá trình hoạt động nhận thức thẩm mĩ Rất đặc biệt, trong đó thơ chiếm một vai trò quan trọng
Thơ có khả năng diễn dạt những cảm xúc tinh vi, có sức thâm nhập, tác động đến tình cảm sâu thẳm nhất của con người và có sức lôi cuốn mãnh liệt Tiết tấu của bài thơ, âm vang của bài thơ là những tín hiệu nhằm diễn đạt nội dung bài thơ mà ta chỉ cảm nhận được thông qua đọc thành tiếng Vì vậy đọc diễn cảm là một biện pháp rất quan trọng trong việc cảm thụ thơ
Chính nhờ cách đọc của các em có thể hiểu được tâm tình của tác giả, hoà trộn cảm xúc với tâm hồn nhà thơ Vậy mà ở Trường Tiểu học hiện nay, vấn đề dạy
“ Đọc diễn cảm - cảm thụ thơ “ Cho học sinh của giáo viên còn nhiều hạn chế Nhiều giáo viên còn rất lúng túng trong việc dạy cho các em đọc theo như thế nào ? Làm thế nào để sửa sai cho học sinh khi các em đọc sai ? Làm thế nào để các em đọc hay hơn, diễn cảm hơn ? Làm thế nào để cho nhũng gì các em đọc được từ thơ
Trang 2tác động chính vào cuộc sống của các em ? Đó là những trăn trở của riêng tôi và của rất nhiều giáo viên nói chung Xuất phát từ những băn khoăn trăn trở trên, tôi
đã tìm tòi nghiên cứu thực hiện và đề xuất một số biện pháp “ Rèn kĩ năng dọc và cảm thụ thơ cho học sinh lớp 5”
B NỘI DUNG
I Thực trạng
Đầu năm học 2010– 2011 , tôi được phân công chủ nhiệm lớp 5/2 ở điểm trường Phong Thạnh (Cơ sở chính) của trường Tiểu học Ninh Lộc Lớp tôi chủ nhiệm có
27 học sinh.Thực tế học sinh lớp tôi các em rất ngây thơ nên việc tiếp nhận văn học rất giàu tính sáng tạo, nhiều ý tưởng khác nhau Thông qua những bài tập đọc
là tác phẩm thơ ca tôi thấy có những em trả lời rất thông minh Tuy nhiên học sinh còn rất lúng túng khi trả lời câu hỏi tìm hiểu về tác phẩm thơ ca Điều đó không có nghĩa là các em hoàn toàn không hiểu bài mà còn do các em chưa biết cách diễn đạt
ra sao Một lí do nữa là vốn từ ngữ, vốn sống của các em còn ít, các em chỉ dễ dàng hiểu những gì thật tường minh, rạch ròi Các em chưa đọc được những gì ẩn chứa dưới từ ngữ, chưa đọc được những khoảng trống trong tác phẩm Vì vậy, học sinh chưa thể hiểu hết giá trị nghệ thuật trong tác phẩm thơ ca và đương nhiên các em không thể cảm nhận hết cái hay, cái đẹp của bài thơ
Kết quả khảo sát.
Dựa vào mục đích, nội dung nghiên cứu, tôi đã tiến hành khảo sát lần 1 về kỹ năng đọc và cảm thụ thơ đối với học sinh lớp 5/2 do tôi chủ nhiệm như sau
STT
Đối tượng khảo sát
Kĩ năng
cần khảo sát
Tổng số HS lớp 5/2 : 27
HS đạt điểm trên TB
SL %
HS đạt điểm dưới TB
SL %
1 Đọc đúng tiếng ,từ 25 92,6% 2 7,4%
2 Ngắt, nghỉ hơi đúng 24 88.9% 3 11,1%
3 Đọc diễn cảm 14 51,9% 13 48,1%
4 Cảm thụ thơ 12 44,4% 15 55,6%
* Nhận xét:
Trang 3Qua bảng thống kê kết quả khảo sát trên tôi thấy kỹ năng đọc diễn cảm và năng lực cảm thụ thơ của học sinh lớp tôi còn nhiều hạn chế
II Những kinh nghiệm và biện pháp rèn kỹ năng đọc - cảm thụ thơ cho học sinh Lớp 5.
1 - Những biện pháp rèn kỹ năng đọc
Một trong những biện pháp để bồi dưỡng năng lực cảm thụ là đọc diễn cảm
có sáng tạo Nó giúp học sinh nâng cao nhận thức thẩm mỹ và kích thích các em khám phá ra cái hay, cái đẹp của văn chương Đọc diễn cảm là sự kết hợp giữa ngữ điệu đọc và các yếu tố như nét mặt, cử chỉ, điệu bộ, ánh mắt nhằm diễn tả nội dung
và gây cảm xúc cho học sinh
Để rèn kĩ năng đọc cho học sinh, giáo viên cần lưu ý rèn thói quen đọc đúng, đọc diễn cảm cho học sinh thông qua những biện pháp sau:
+ Đọc rõ tiếng, rõ lời, đọc đúng chính âm
+ Ngắt giọng đúng chỗ, đúng nhịp
+ Có ngữ điệu đọc phù hợp
+ Thể hiện tốt các yếu tố, nét mặt cử chỉ, điệu bộ, ánh mắt trong khi đọc + Đọc đúng tốc độ và âm lượng đọc
Tất cả các kĩ năng trên đều liên quan mật thiết với nhau, không nên xem nhẹ
kĩ năng nào Giáo viên phải hướng dẫn học sinh kết hợp nhuần nhuyễn các thao tác
a Dạy học sinh đọc rõ tiếng, rõ lời và đúng chính âm:
- Khi đọc giáo viên phải yêu cầu học sinh phát âm rõ, phát âm theo đúng hệ thống chuẩn của tiếng Việt, đọc rõ ràng, lưu loát đủ nghe
Mặt khác, nội dung luyện đọc chuẩn chính âm ở mỗi vùng một khác nhau Theo tôi nghĩ, giáo viên phải biết lựa chọn những nội dung cần thiết nhất cần luyện phát âm đúng cho học sinh ở vùng miền mình thì hiệu quả của việc rèn đọc đúng mới cao
Ví dụ: Học sinh ở Ninh Lộc cụ thể ở lớp 52 tôi chủ nhiệm, tôi đã chọn các tiếng có âm đầu là “tr ”, “ch” để luyện phát âm cho học sinh nhiều hơn
b Dạy học sinh ngắt giọng đúng chỗ:
Trang 4Trong thơ ca việc ngắt giọng khi đọc không chỉ phụ thuộc bởi dấu câu (ngắt giọng lôgíc ) mà còn căn cứ vào tình tiết nhịp điệu của thơ Ngắt giọng để nhấn mạnh cho hoàn chỉnh nhịp điệu của mỗi dòng thơ Vì vậy, ta phải ngắt giọng phù hợp để thể hiện cảm xúc và hình tượng bài thơ Nếu áp dụng tốt biện pháp này thì khi dạy học sinh đọc đoạn thơ sau của bài thơ “ Về ngôi nhà đang xây ” giáo viên phải hướng dẫn các em ngắt giọng lâu hơn ở những dòng cuối để nói lên hình ảnh đẹp và sống động của những ngôi nhà đang xây thể hiện sự đổi mới hằng ngày trên đất nước ta
Chiều / đi học về //
Chúng em qua ngôi nhà xây dở //
Giàn giáo tựa cái lồng che chở //
Trụ bê tông nhú lên như một mầm cây //
Bác thợ nề ra về còn hươ hươ cái bay //
Tạm biệt !//
Nắng đứng ngủ quên //
Trên những bức tường //
Làn gió nào về mang hương //
Ủ đầy những rãnh tường chưa trát vữa //
Bao ngôi nhà đã hoàn thành //
Đều qua những ngày xây dở //
( Đông Xuân Lan )
* Nếu giáo viên cứ dạy đọc thơ theo lối truyền thống, bằng cảm giác thì khi đọc thơ học sinh dễ mắc lỗi ngắt nhịp là do không tính đến nghĩa mà chỉ đọc theo
áp lực của nhạc thơ Dường như tự nhiên, nếu không được lưu ý về nghĩa, học sinh
sẽ ngắt nhịp tạo ra sự cân đối về mặt âm thanh khi đọc từng câu thơ
Ví dụ: Với thơ 4 tiếng các em sẽ ngắt nhịp 2/2, thơ 5 tiếng các em sẽ ngắt nhịp 2/3 hoặc 3/2, với thơ 7 tiếng, các em sẽ ngắt nhịp 3/4; 4/3 hoặc 2/2/3, thơ lục bát sẽ được ngắt theo nhịp chẵn Nếu HS không nắm được cách ngắt nhịp trên dẫn đến tình trạng các em đã ngắt nhịp sai như sau:
Trang 5Ví dụ :
Ông lành như / hạt gạo
Bà hiền như / suối trong
“ Cao Bằng ” Hoặc: Em yêu /màu đỏ
Như máu / trong tim
Lá cờ /Tổ quốc
Khăn quàng / đội viên
“ Sắc màu Việt Nam ”
Những trường hợp trên bị xem là ngắt nhịp sai vì đã tách một từ ra làm hai, tách từ chỉ loại với danh từ, tách danh từ ra khỏi định ngữ đi kèm, ngắt giọng sau một hư từ Trong khi đó, về ý nghĩa, những yếu tố trên gắn chặt với nhau, cả tổ hợp mới tạo thành một ngữ đoạn mang một trọng âm
Như vậy, tất cả những ví dụ trên về lỗi nêu ra đều là những chỗ cần luyện ngắt giọng trước khi dạy một bài cụ thể, giáo viên cần dự tính những chỗ học sinh hay ngắt giọng sai để xác định điểm cần luyện ngắt giọng
Ta thấy rằng dạy học sinh ngắt giọng đúng chỗ là rất cần thiết, ngắt giọng là phương tiện truyền cảm rất có hiệu lực
Nếu ngắt giọng tuỳ tiện không theo lôgíc, không căn cứ vào tiết tấu, nhịp điệu của thơ ca thì nhịp điệu bài thơ bị phá vỡ, không thể hiện được đầy đủ nội dung hoặc nội dung bài thơ có thể đi theo nghĩa khác
c Dạy học sinh có ngữ điệu đọc phù hợp:
Ngữ điệu đọc là dấu hiệu biến đổi về ngữ âm như tiết tấu giọng đọc, nhịp điệu đọc (dồn dập hay chậm rãi), cường độ đọc (to hay nhỏ) nhấn mạnh hay lướt qua Người
ta thường chia ngữ điệu câu thành ngữ điệu xuống, ngữ điệu lên, ngữ điệu mạnh, ngữ điệu yếu
VD: Ta đọc với ngữ điệu yếu ở “ Chuyện ngày xưa ” Trong:
Tre xanh xanh tự bao giờ Chuyện ngày xưa đã có bờ tre xanh
( Tre Việt Nam )
Trang 6Ta đọc ngữ điệu xuống trong các câu.
Ai đã lên rừng cọ
Giữa một buổi trưa hè ?
( Mặt trời xanh của tôi )
Hoặc khi đọc bài “ Bài ca về trái đất ” ở khổ thơ đầu giọng đọc mang sắc thái vui tươi, rộn ràng, ngữ điệu lên cao thể hiện tinh thần đoàn kết chống chiến tranh, bảo
vệ cuộc sống bình yên và quyền bình đẳng giữa các dân tộc
« Trái đất này là của chúng minh Quả bóng xanh bay giữa trời xanh Trái đất trẻ của bạn trẻ năm châu Vàng, trắng, đen dù da khác màu » ( Bài ca về trái đất )
* Nếu theo cách dạy cũ, giáo viên không chú trọng rèn ngữ điệu đọc thì học sinh cứ đọc đều đều Vì vậy các em không thể cảm nhận được âm hưởng của bài thơ, không thể hiểu được cảm xúc của tác giả như thế nào ?
* Theo cách dạy mới này, giáo viên đã khuấy lên cảm xúc rộn ràng, vui tươi, hồi hộp của học sinh khi đọc bài thơ “ Bài ca về trái đất ” Các em đọc được đúng ngữ điệu còn rất cuốn hút người nghe
d Dạy học sinh biểu lộ nét mặt cử chỉ, điệu bộ, ánh mắt trong khi đọc:
Tư thế, nét mặt cử chỉ, điệu bộ, ánh mắt của người đọc là yếu tố kèm ngữ điệu được sử dụng kết hợp với giọng đọc, tạo nên sự giao cảm của người đọc và người nghe Thông qua cử chỉ đó học sinh cảm nhận được một phần nội dung văn bản để tạo nên hiệu quả tiếp nhận tốt
VD: Ta thể hiện cảm xúc căm hờn và đau xót khi đọc hai câu thơ:
Ôi, thân dừa đã hai lần máu chảy Biết bao đau thương, biết mấy oán hờn
( Dừa ơi ) Khi đọc nét mặt của các em phải buồn giọng đọc phải trầm lắng
* Nếu theo cách rèn đọc cũ, giáo viên chỉ cần dạy học sinh đọc đúng không chú ý rèn kĩ năng đọc biểu lộ ánh mắt, nét mặt, cử chỉ, điệu bộ, khi đọc thơ cho học
Trang 7sinh thì bài thơ đó sẽ khó đi vào lòng người, người nghe không cảm nhận được cái hay, cái đẹp của bài thơ
* Nếu biện pháp này được áp dụng tốt khi dạy học đọc thơ thì, bằng ánh mắt trong khi đọc, các em sẽ biết được mọi người nghe mình đọc có thái độ như thế nào? Họ có phản ứng gì? Có lắng nghe không? Mình đọc có hấp dẫn không ? Từ đó các em sẽ điều chỉnh tốc độ đọc, điều chỉnh nét mặt, cử chỉ, điệu bộ sao cho phù hợp hơn để thu hút người nghe hơn
e Hướng dẫn học sinh đọc đúng tốc độ và âm lượng:
Vấn đề cuối cùng của kĩ năng đọc là giáo viên phải điều chỉnh tốc độ và âm lượng phù hợp cho học sinh Đọc nhanh quá hoặc chậm quá đều làm cho các em khó theo dõi, không hiểu đúng và đầy đủ nội dung bài
Ví dụ : Khi đọc các dòng thơ của bài thơ Hành trình của bầy ong:
Với đôi cánh đẫm /nắng trời / Nối rừng hoang / với biển xa / Nếu/ hoa có ở trời cao /
Men trời đất / đủ làm say đất trời //
Những mùa hoa / đã tàn phai tháng ngày //
Các em phải đọc với giọng nhẹ nhàng tha thiết, hơi kéo dài giọng tạo đường ranh giới ngắt nhịp Có thể nói đọc diễn cảm là sử dụng ngữ điệu để phô diễn cảm xúc của người đọc Vì vậy phải hoà nhập được với bài thơ, phải có cảm xúc thì mới tìm thấy ngữ điệu thích hợp Chính tác phẩm quy định ngữ điệu cho các em chứ không phải các em tự đặt ra ngữ điệu Và các em cũng có thể làm rõ sự hoà hợp âm thanh này qua việc chỉ ra giọng đọc của bài “Đất nước” Đây là bài thơ giàu nhạc điệu
Âm hưởng chính của 5 câu đầu là lời tha thiết bay bổng
Hai câu tiếp theo:
Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Cần đọc với âm lượng mạnh và chọn cách ngắt nhịp 2/1/4 thì “đây” sẽ được đứng một mình, một nhịp tạo ra điệp chủ ngữ làm cho câu thơ thắt lại, giọng đọc
Trang 8mạnh lên khẳng định hơn quyền sở hữu, đất, trời, càng làm tăng thêm cảm xúc tự hào Và các em cần đọc với giọng vang to, cao giọng ở 2 câu:
Những cánh đồng thơm ngát Những ngả đường bát ngát
Tạo cho câu thơ bay lên hết chiều cao của đất nước Và ngay tiếp sau đó, câu thơ: “ Những dòng sông đỏ nặng phù sa ” được tăng thêm độ dài Lúc này cách đọc phải chậm lại, giãn nhịp ra, trải hết chiều dài của đất nước với biết bao cảm xúc yêu mến tự hào Bốn câu thơ cuối:
Nước chúng ta Nước những người chưa bao giờ khuất Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về
Chuyển xuống âm vực thấp, sâu lắng, nhưng từng tiếng lại được nhấn mạnh dường như tác giả dùng cung bậc trầm lắng của âm thanh để lắng cho hết chiều sâu của đất nước, để nói về bao thế hệ cha anh, những người không bao giờ biết khuất phục, những người còn sống mãi không bao giờ mất
Nhờ nhạc điệu mà bài thơ đi hết không gian ba chiều của đất nước tươi đẹp: bay hết chiều cao, trải hết chiều rộng, lắng hết chiều sâu Nhờ phối hợp được cao
độ, cường độ, trường độ, cách ngắt nhịp mà khi đọc ta có thể bộc lộ hết cảm xúc bay bổng, thiết tha, tự hào về một đất nước đang nhìn thấy trong tầm mắt, cùng với cảm xúc sâu lắng, trầm hùng về một đất nước chỉ có thể nhìn thấy khi biết xuyên suốt chiều dài hào hùng của lịch sử dân tộc Việt
Như vậy trong dạy đọc thơ cho học sinh, nếu giáo viên sử dụng tốt biện pháp này sẽ giúp học sinh có kỹ năng làm chủ ngữ điệu để biểu đạt đúng ý nghĩa, tình cảm mà tác giả gửi gắm trong văn bản được đọc Đồng thời cũng biểu hiện sự thông hiểu, cảm thụ của các em đối với tác phẩm.Vì vậy muốn dạy học sinh đọc diễn cảm, trtước hết phải cho các em hoà nhập được với bài văn, bài thơ Cảm thụ hết cái hay, cái đẹp, có cảm xúc thì sẽ “bật” ra được ngữ điệu thích hợp
2 - Những biện pháp bồi dưỡng năng lực cảm thụ thơ cho học sinh Lớp 5.
Trang 9Cũng như tiếp nhận văn học nói chung, tiếp nhận văn học ở trẻ em rất giàu tính sáng tạo Sự sáng tạo này đặc biệt bởi tính hồn nhiên, ngây thơ, ngộ nghĩnh của các em Vì vậy khi dạy đọc thơ cho học sinh lớp 5, tôi đã lưu ý các biện pháp sau:
a- Giáo viên phải khéo léo gợi mở, dẫn dắt để phát huy tính sáng tạo về
tư duy văn học trong mỗi học sinh
Thầy cô là người gợi mở dẫn dắt các em tiếp xúc với tác phẩm, tôn trọng những suy nghĩ, những cảm xúc chân thật, thơ ngây của trẻ và nâng chúng lên ở chất lượng cao hơn Khi tiếp nhận văn chương, các em phải biết tiếp xúc, tiếp nhận khác với lôgíc thông thường Đó là năng lực biết nghe, đọc được những gì ẩn chứa bên trong, ẩn chứa những chuỗi âm thanh dưới những dòng chữ Những tín hiệu nghệ thuật này chính là cách biểu hiện của văn chương bằng những lớp từ gợi cảm, gợi tả, những cách biểu đạt đa nghĩa, những tứ thơ, những hình ảnh đẹp
VD: Trong hệ thống câu hỏi ở phần tìm hiểu bài sau mỗi bài thơ khi hỏi, giáo viên nên khuyến khích học sinh để dùng một câu hỏi nhưng mỗi em được tự tin bộc bạch một suy nghĩ riêng của mình Có thể các em được tự do suy nghĩ và phát hiện các tín hiệu nghệ thuật sử dụng trong khổ thơ, bài thơ Tiếp đó giáo viên phải định hướng cho các em hiểu tiếp về giá trị của biện pháp nghệ thuật ấy
VD: Trong bài thơ “ Bầm ơi ” có câu:
“ Mạ non bầm cấy mấy đon
Ruột gan bầm lại thương con mấy lần
Mưa phùn ướt áo tứ thân
Mưa bao nhiêu hạt thương bầm bấy nhiêu.”
* Nếu theo cách dạy cũ: Giáo viên cứ cho học sinh đọc thì học sinh chỉ đọc được chữ nhưng chưa hiểu hết ý thơ Nếu áp dụng tốt biện pháp này, học sinh không chỉ đọc đúng mà còn phải tư duy, phát hiện ra biện pháp nghệ thuật so sánh rất tinh tế (mặc dù không có từ so sánh) trong khổ thơ đó là sự so sánh giữa: Số đon
mạ với số lần khóc vì thương nhớ con của người mẹ ở hậu phương, số hạt mưa phùn với lòng thương mẹ của anh chiến sĩ nơi tiền tuyến Từ đó các em sẽ hiểu rõ hơn về tình cảm giữa người mẹ với anh chiến sĩ và ngược lại
Trang 10Như vậy nếu dạy tốt biện pháp này, học sinh sẽ phát triển tốt tính tư duy, sáng tạo văn học và đương nhiên các em sẽ có năng lực cảm thụ văn học tốt hơn
b Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu những yếu tố hàm ẩn, biểu trưng, đa nghĩa trong thơ ca:
Để giải mã văn chương, học sinh phải chú trọng các đặc điểm diễn đạt hàm
ẩn, cách nói biểu trưng, tính đa nghĩa, những cách nói hướng đến “ gây ấn tượng ”, khác với ngôn ngữ đời thường Nếu chỉ biết tư duy “ thật thà ” theo lối đời thường các em không thể hiểu được thơ
Chẳng hạn, khi đọc bài “ Mùa thu của em ” ( Quang Huy ) nhan đề bài thơ được lặp lại liên tục trong ba khổ thơ bằng câu mở đầu “ Mùa thu của em” bằng giọng điệu ấy, cảnh sắc và sinh hoạt của mùa thu lần lượt hiện ra:
Hoa cúc, hương cốm, rước đèn trung thu Nhưng đọng lại sâu hơn cả là ngày khai trường “ Lật trang vở mới
Em vào mùa thu ”
Từ hình ảnh tả thực “ Lật trang vở mới “ bỗng thành hình ảnh tượng trưng diễn tả một năm học mới đã đến Cũng là phút các em chính thức “ vào” mùa thu
Và thế là em đến với mùa thu không chỉ bằng những cuộc vui chơi mà còn là niềm vui của việc học hành
c- Hướng đẫn học sinh làm các dạng bài tập cảm thụ thơ:
Để chỉ ra được cái hay cái đẹp của các hình ảnh nghệ thuật, học sinh phải biết làm rõ nội dung mà các hình ảnh này biểu đạt Để thực hiện được nhiệm vụ này học sinh phải có trí tưởng tượng và biết cách diễn đạt những cảm nhận của mình bằng ngôn ngữ mạch lạc, gợi cảm trong sáng Yêu cầu này thể hiện bằng việc giáo viên tích cực cho học sinh làm các bài tập cảm thụ văn học như:
Những câu thơ sau được trích trong bài thơ nào ?
“Một cô gái Nga mái tóc màu hạt dẻ
Ngón tay đan trên những sợi dây đồng ”
Hoặc là dạng bài tập làm rõ nghĩa câu thơ, hình ảnh thơ Những bài tập này yêu cầu học sinh phải biết khái quát hoá và suy nghĩ để rút ra ý nghĩa câu thơ
+ Em hiểu câu thơ sau đây như thế nào?