Phương hướng của quá trình CNH-HĐH ở nước ta hiện nay

Trong thời đại ngày nay CNH-HĐH dược coi là quá trình tất yếu hợp quy luật của tất cá các nước đang phát triển . Tại Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành trung ương khoá VII , khi thông qua đường lối tiến hành CNH-HĐH ở nước ta . Đảng đã xác định : “CNH-HĐH là quá trình chuyển đổi căn bản , toàn diện các hoạt động sản xuất , kinh doanh , dịch vụ và quản lý kinh tế , xã hội từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng công nghệ , phương tiện và phương pháp tiên tiến, hiện đại , dựa trên sự phát triển công nghiệp và tiến bộ khoa học - công nghệ, tạo ra năng suất lao động xã hội cao” Trong đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII , khi thông qua đường lối đẩy mạnh công nghiệp hoá hiện đại hoá Đảng đãn chỉ rõ “Mục tiêu của CNH-HĐH là xây dưng đất nước ta thành một nước công nghiệp có cơ sở vật chất - kĩ thuật hiện đại , cơ cấu kinh tế hợp lý , quan hệ sản xuất tiến bộ , phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất , đời sống vật chất và tinh thần cao , quốc phòng an ninh vững chắc , dân giàu nước mạnh , xã hội công bằng văn minh” Tại Đại hội , Đảng ta đã xác định mục tiêu phấn đấu để đến năm 2020 đưa nươc ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp .

A.Lời nói đầu

*****

Trong thời đại ngày nay CNH-HĐH dợc coi là quá trình tất yếu hợp quy luật của tất cá các nớc đang phát triển Tại Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành trung ơng khoá VII , khi thông qua đờng lối tiến hành CNH-HĐH ở nớc ta

Đảng đã xác định : “CNH-HĐH là quá trình chuyển đổi căn bản , toàn diện các hoạt động sản xuất , kinh doanh , dịch vụ và quản lý kinh tế , xã hội từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng công nghệ , phơng tiện và phơng pháp tiên tiến, hiện đại , dựa trên sự phát triển công nghiệp và tiến bộ khoa học - công nghệ, tạo ra năng suất lao động xã hội cao”

Trong đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII , khi thông qua đờng lối

đẩy mạnh công nghiệp hoá hiện đại hoá Đảng đãn chỉ rõ “Mục tiêu của HĐH là xây dng đất nớc ta thành một nớc công nghiệp có cơ sở vật chất - kĩ thuật hiện đại , cơ cấu kinh tế hợp lý , quan hệ sản xuất tiến bộ , phù hợp với trình độ phát triển của lực lợng sản xuất , đời sống vật chất và tinh thần cao , quốc phòng an ninh vững chắc , dân giàu nớc mạnh , xã hội công bằng văn minh” Tại Đại hội , Đảng ta đã xác định mục tiêu phấn đấu để đến năm 2020 đa nơc ta cơ bản trở thành một nớc công nghiệp

CNH-Qua đó ta thấy CNH - HĐH đóng vai trò chủ đạo trong quá trình đi lên chủ nghĩa xã hội của đất nớc CHN-HĐH của nớc ta ở nớc ta có một số đặc thù rất riêng khác với các đã tiến hành công nghiệp hoá , hiện đại hoá trớc đó Một trong những đặc điểm quan trọng nhất của thời đại ngày nay là sự phát trển mạnh mẽ của cuộc sống cách mạng khoa học và cônh nghệ và cùng với nó là quá trình toàn cầu hoá kinh tế Nớc ta đang trong quá trình CNH - HĐH nên cung thể đứng ngoài quá trình đó Cho nên CNH -HĐH nớc ta hiện nay phải

“có những bớc tuần tự và có những bớc nhảy vọt” thì mới có thể theo kịp trình

độ phát triển của thế giới Nh vậy công cuộc CNH -HĐH của nớc ta trong thời

đại ngày nay sẽ gặp không ít khó khăn , thách thức , phức tạp đòi hỏi chúng ta

phải dộng viên và phát huy sức mạnh dân tộc, đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới , phát huy nội lực và lợi thế so sánh , tranh thủ ngoại lực tạo thành nguồn lực tổng hợp dể biến đờng lối của Đảng thành hiện thực.

Góp phần làm sáng tỏ vai trò của CNH-HĐH đối với sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nớc ta hiện nay , em đã chọn đề tài này để viết tiểu luận với mong muốn tronh qua trình tìm kiếm tài liệu và viết bài giúp em hiểu rõ thêm

về công cuộc đổi mới nói chung và CNH - HĐH nói riêng ở nớc ta hiện nay

Trong quá trình viết bài em xin trân thành cám ơn giáo viên hớng dẫn thầy Mai Xuân Hợi và trung tâm th viện đại học KTQD đã giúp đỡ em hoàn thành bài tiểu luận này

b-nội dung:

I.Cơ sở lí luận của quá trình CNH-HĐH ở n ớc ta hiện nay

:

1.Tính tất yếu khách quan:

1.1.Cơ sở vật chất của một ph ơng thức sản xuất

Mỗi một phơng thức sản xuất có một cơ sở vật chất - kĩ thuật (CSVC-KT) tơng ứng.Đó là hệ thống các yếu tố vật chất của lực lợng sản xuất,phú hợp với trình độ kĩ thuật tơng ứng mà lực lợng lao động xã hội sử dụng để sản xuất ra của cải vật chất đáp ứnh nhu cầu xã hội

CNXH là giai đoạn đầu của một PTSX mới cao hơn CNTB,vì vậy nó đòi hỏi phải có một CSVC-KT mới cao hơn,tức là CSVC-KT đó không chỉ là nền

đại công nghiệp cơ khí mà CNTB đã đạt đợc vào cuối thế kỉ XVIII và đầu thế kỉ XIX

Nhng CSVC-KT của CNXH đòi hỏi phải hội tụ đủ yếu tố hiện đại của cách mạng khoa học và công nghệ,yếu tố cơ cấu của một lực lợng sản xuất ở trình độ cao , yếu tố kế hoạch dể khắc phục cho tính vô chính phủ của nền kinh tế TBCN Do đó , có thể hiểu CSVC-KT của CNXH sẽ là nền sản xuất lớn hiện đại , có cơ cấu kinh tế hợp lý,có trình độ khoa hoc công nghệ hiện đại , đợc hình thành một cách có kế hoạch và thống trị trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân

Tất cả các nớc khi bớc vào thời kì quá độ lên CNXH đều phải xây dựng CSVC-KT cho CNXH.Đây là một quy luật kinh tế mang tính phổ biến, xuất phát từ yêu cầu của quy luật QHSX phải phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lợng sản xuất

1.2.CNH-HĐH là tất yếu để xây dựng cơ sở vật chất cho CNXH

Nh ta đã biết tất cả các nớc khi bớc vào thời kỳ quá độ lên CNXH đều phải tiến hành xây dựng CSVC-KT cho CNXH.Nớc ta xây dựng CNXH bỏ qua CNTB thì sự nghiệp xây dựng CSVC-KT cho CNXH dợc thực hiện bằng con đ-ờng CNH-HĐH Có thể hiểu một cách ngắn gọn CNH là quá trình biến một n-

ớc có nền kinh tế lạc hậu thành một nớc công nghiệp hiện đại Nh vậy giữa công nghiệp hoá và viêc xây dựng CSVC-KT cho CNXH có quan hệ mật thiết với nhau nhng lại không phải là một : CNH là con đờng để xây dựng CSVC-KT cho CNXH đối với những nớc kém phát triển nh nớc ta.Nhng CNH chỉ mang tính giai đoạn , khi nền công nghiệp hiện đại cha đợc xác lập,còn việc xây dựng CSVC-KT cho CNXH vẫn đợc tiếp tục mãi

2.Quan điểm của Đảng ta về CNH-HĐH.

2.1Tầm quan trọng của CNH-HĐH với sự nghiệp xây dựng CNXH ở n -

+Tạo điệu kiện vật chất cho việc tăng cờng củng cố an ninh quốc phòng

+Tạo điều kiện vật chất cho việc xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ , đủ sức tham gia một cách hiệu quả vào sự phân công và hợp tác quốc tế

CNH-HĐH có vị trí,tầm quạn trọng và các tác dụng nói trên nên qua tất cả các kỳ đại hội Đảng ta luôn xác định : “cộng nghiệp hoá hiện đại hoá là nhiệm vụ trung tâm trong suốt thời kì quá độ lên CNXH ở nớc ta.” Đại hội lần thứ VIII của Đảng cộng sản Việt Nam lại một lần nữa xác định mục tiêu của CNH-HĐH là: “xây dựng nuớc ta thành một nớc công nghiệp có cơ sở vật chất-

kĩ thuật hiện đại , cơ cấu kinh tế hợp lý ,quan hệ sản xuất tiến bộ phát triển của lực lợng sản xuất ,đờì sốngvật chất và tinh thần cao, an ninh quốc phòng vững chắc,dân giàu nớc mạnh,xã hội công bằng văn minh.”

2.2 Quan điểm hiện này của Đảng ta về CNH-HĐH:

Trớc khi nói về quản điểm của Đảng ta hiện nay về CNH-HĐH chúng ta cần biết rằng,ở nớc ta CNH-HĐH đã dợc tiến hành từ những năm 60 đầu thế kỉ XX.TạI Đại Hội đại biểu toàn quốc lần thứ III Đảng Cộng sản Việt Nam đã thông qua đờng lối tiến hành “công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa” theo hớng “u tiên phát triển công ngiệp nặng một cách hợp lý, đồng thời ra sức phát triển nông nghiệp và cộng nghiệp nhẹ nhằm xây dựng cơ sở vật chất-kĩ thuật cao choCNXH” đã đợc Đảng ta xá định là nhiệm vụ trung tâm trong suốt thời kì quá độ lên CNXH.Với dờng lối này , mặc chúng ta đã đề ra chủ trơng trú trọng phát triển cộng nghiệp nhẹ và nông nghiệp , nhng trên thực tế , công nghiệp nặng mà trọng tâm là ngành cơ khí chế tạo , luôn dợc coi là tiền đề thiết yếu nhất của “ công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa”.Hơn một phần t thế kỉ thực hiện

“công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa” chúng ta đã mắc nhng sai lầm cả về nội dung và cách tức tiến hành Chúng ta đã không xuất phát từ đặc điểm , thực trạng kinh tế - xã hội của đất nớc và bối cảnh quốc tế Kết quả là : hiệu quả của công nghiệp hoá rất thấp và trên nhiều lĩnh vực thậm chí không có hiệu quả ; cùng tình hình đó , nông nghiệp và công nghiệp nhẹ hầu nh không có sự phát triển , nhu cầu hàng tiêu dùng thiết yếu của nhân dân không đáp ứng , đời sống ngời lao động quá khó khăn Nghiêm trọng hơn , nền kinh tế nớc ta đã

lâm vào tình trạng thiếu hụt mất cân dối một cách căn bản , chúng ta hầu nhkhông có tích lũy và rơi vào tình trạng khủng hoảng kinh tế xã hội kéo dài.

Có thể nói chúng ta đã phải trả một giá đắt cho “công nghiệp hoá XHCN” kiểu đó.Việc giờ dâu của chúng ta là phải từ bỏ một quan niệm không

đúng , thậm chí có thể nói là sai lầm , về CNH và cách thức tiến hành CNH theo lối cũ , kém hiệu quả hoàn toàn không có nghĩa là phủ nhận tính tất yếu khách quan của công nghiệp hoá

Cả lý luận và thực tiễn dều chỉ ra rằng tiến trình phát triển dầy khó khăn,thử thách từ tình trạng kinh tế lạc hậu sang trạng thái kinh tế hiện đại không thể không tiến hành CNH và cùng với CNH là HĐH.CNH phải gằn liền với HĐH.CNH-HĐH thời đại ngày nay phải lấy giáo dục và đào tạo, khoa học

và công nghệ làm nền tảng và động lực Hơn một trăm năm trớc đây , C.Mác

đã từng nói: “ Theo đà phát triển của đại công nghiệp , việc tạo ra của cải thực

sự trở nên ít phụ thuộc vào thời gian lao động và vào số lợng lao động và vào số lợng lao động đã hao phí hơn là những tác nhân đợc đa vào vận động trong suốt thời gian lao động và bản thân những tác nhân đến lợt mình (hiệu suất to lớn của chúng) , lại tuyệt đối không tơng ứng với thời gian lao động trực tiếp cần thiết để sản xuất ra chúng mà nói đúng hơn , chúng phụ thuộc vào trình độ chung của khoa học và vào bớc tiến bộ của khoa học , hay là vào việc sử dụng khoa học ấy vào sản xuất Đến một trình độ nào đó , tri thức xã hội phổ biến biến thành lực lợnh sản xuất trực tiếp” Nhận định dó của Mác ngày càng dợc thực tiễn phát triển khoa học và công nghệ xác nhận là đúng

Nhận thức rõ sự gắn kết giữa CNH-HĐH , tại hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành Trung ơng khoá VII Đảng ta đã khẳng định : CNH-HĐH là “ quá trình chuyển dổi căn bản toàn diện các hoạt động sản xuất , kinh doanh, dịch

vụ và quản lý kinh tế xã hội từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với cùng với công nghệ phơng tiện

và phơng pháp tiên tiến , hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học - công nghệ , tạo ra năng suất lao động cao”.

Cũng có thể nói ,công nghiệp hoá.hiện đại hoá là qua trình xây dựng một xã hội văn minh , cải biến căn bản các ngành kinh tế , các hoạt động xã hội theo phong cách của nền công nghiệp hiện đại , tạo ra sự tăng trởng bền vững , không ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho ngời lao động Nó không chỉ thể hiện ra ở chỉ số khoa học - kĩ thuật - công nghệ hay kinh tế-kĩ thuật , mà quan trọng hơn là đảm bảo cho xã hội phát triển nh một chỉnh thể toàn vẹn (Kinh tế - xã hội , vật chất - tinh thần ) , tên cơ sở giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc , vì tiến bộ xã hội và phát triển con ngới toàn diện

Công nghiệp hoá và hiện đại hoá nguyên là hai quá trình nối tiếp , đan xen nhau.Có thể hiểu hiện đại hoá nh quá trình chống lại sự tụt hậu trớc sự bùng

nổ của cách mạng khoa học kĩ thuật và công nghệ hiện đại đang diễn ra trên thế giới Nh vậy xét về mặt lịch sử thì qua trình CNH diễn ra trớc quá trình HĐH Tuy nhiên sự phân chia nay chỉ mang tính tơng đối , trên thực tế luôn có sự gối

đầu , đan xen , tác động qua lại giữa hai quá trình công nghiệp hoá và hiện đại hoá

II.Nội dung CNH-HĐH của n ớc ta hiện nay

1.Bối cảnh triển khai CNH-HĐH của nơc ta hiện nay.

Trong bối cảnh quốc tế và khu vực hiện thời , CNH gắn liền với HĐH đã

mở ra con đờng tắt rút ngắn khoảng cách giữa các nớc đang phát triển so với các nớc tiên tiến.Đó chính là đặc điểm mới của CNH-HĐH Thực tế lịch sử cho thấy rằng , rất nhiều nớc và vùng lãnh thổ ở khu vực châu á nh Xingapo , Đài Loan , Hàn Quốc chỉ trong thời gian rất ngắn đã từ một nớc kém phát triển trở thành một nớc công ngjiệp mới (NIC) Đó là những tấm gơng mà nớc ta có thể học tập kinh nghiệm khi tiến hành CNH-HĐH đất nớc

Việt Nam ta sau hơn 15 năm đổi mới , những thành tựu thu đợc trong linh vực phát triển kinh tế-xã hội đều có sự góp phần quan trọng của CNH-HĐH , tuy so với các nớc trong khu vực thì nền công nghiệp Việt Nam đang ở trình

độ thấp Song, nhìn chung CNH-HĐH đã đã dẫn đến chỗ đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân đợc cải thiện , trình độ dân trí và mức hởng thụ của nhân dân tăng Sự nghiệp giáo dục , chăm sóc sức khoẻ , các hoạt động văn hoá thể thao , nghệ thuật , phơng tiện thông tin đại chúng và nhiều hoạt động xã hội khác , nh bảo vệ môi trờng , phòng chống các tệ nạn xã hội, chủ trơng đền ơn

đáp nghĩa đợc mở rộng Từ đó lòng tin của nhân dân với sự lãnh đạo của Đảng

và chế độ XHCN ngày càng dợc củng cố vững chắc thêm

Đại hội Đảng lần thứ IX đã tổng kết 15 năm tiến hành công cuộc đổi mới , đánh giá những việc ta đã làm đợc cùng với nhmg việc ta cha làm đợc , rút ra những bài học kinh nghiệm để từ đó đề ra mục tiêu ,phơng hớng cùng với những giải pháp nhằm đẩy mạnh CNH-HĐH đất nớc đến những năm 2010 và

2020 Đại hội đánh giá trong nhữnh năm qua , sự nghiệp CNH-HĐH đã làm thay đổi bộ mặt của đất nớc và cuả nhân dân , củng cố vững chắc độc lập dân tộc và chế độ XHCN , nâng cao vị thế và uy tín của nớc ta trên trờng quốc tế ; song nền kinh tế nớc ta vẫn cha có sự phát triển vững chắc , hiệu quả và sức cạnh tranh thấp , một số vấn đề văn hoá-xã hội bức xúc, chính sách không đồng

bộ và cha tạo động mạnh để phát triển Trên cơ sở dánh giá đó , Đảng ta khẳng

định tiếp tục đờng lối đẩy mạnh CNH-HĐH , xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ để nhanh chóng đa nơc ta cơ bản trở thành một nớc công nghiệp theo hớng hiện đại

Nhận định xu thế phát triển của tình hình thế giới trong thế kỉ XXI Nghị quyết đại hội IX đã chỉ rõ : “Thế kỉ XXI sẽ tiếp tục có nhiều biến đổi Khoa học công nghệ sẽ có bớc tiến nhảy vọt Kinh tế tri thức có vai trò ngày càng nổi bật trong quá trình phát triển lực lợng sản xuất Toàn cầu hoá kinh tế là một

xu thế khách quan chứa đựng nhiều mâu thuẫn , vừa có mặt tích cực vừa có mặt tiêu cực , vừa có hợp tác vừa có đấu tranh Những nét mới ấy trong tinh hình thế giới và khu vực tác động mạnh mẽ đến tình hình nớc ta Trớc mắt nhân dân ta có cả cơ hội lớn và thách thức lớn”

Đảng ta đã xác định nớc ta tiến hành đẩy mạnh CNH-HĐH có cả

“Thuận và khó khăn , thời cơ và nguy cơ đan xen lẫn nhau Chúng phải chủ

động nắm thời cơ , vơn lên phát triển nhanh và vững chắc , tạo ra thế và lực mới

; đồng thời luôn tỉnh táo kiên quyết đẩy lùi và khắc phục các nguy cơ , kể cả nguy cơ mới nảy sinh , bảo đảm phát triển đúng hớng” Viêc “Nắm bắt cơ hội , vợt qua thử thách , phát triển mạnh mẽ trong thời kì mới , đó là vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với Đảng và nhân đân ta”

Nh vậy có thể nói , sự nghiệp CNH-HĐH đất nớc đang đợc triển khai ở Việt Nam ta trong một bối cảnh mà thuận lợi và thời cơ là lớn , song cung không ít khó khăn phức tạp , thậm chí có cả những nguy cơ , thách thức ở mức

độ gay gắt

Một số thuận lợi và thời cơ lớn đó thể hiện ở nhữnh điểm sau :

- Chúng ta tiến hành CNH-HĐH trong bối cảnh cách mạng khoa học và công nghệ tiếp tục phát triển với trình độ ngày càng cao

- Xu thế chung của hầu hết các nớc trên thế giới là hoà bình ổn định và hợp tác để cùng nhau phát triển Trong những năm gần đây , nhiều quốc gia u tiên phát triển kinh tế , và do vậy , ngày càng tham gia nhiều vào quá trình liên doanh , liên kết , hợp tác song phơng , đa phơng , khu vực

và quốc tế Đây là điều kiện thuận để các dân tộc xích lại gần nhau , trao

đổi , học tập và giúp đỡ lẫn nhau

- 15 năm đổi mới đã làm thay đổi bộ mặt đất nớc và cuộc sống của nhân dân , nền độc lập dân tộc và chế xã hội chủ nghĩa dợc củng cố vững chắc ,

vị thế và uy tín của nớc ta trên trờng quốc tế đợc nâng cao Đó chính là tiền đề đặc biệt quan trọng để nớc ta chuyển sang thời kỳ phát triển mới - thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc

- Chúng ta phát triển nền kinh tế thị trờng định hớng XHCN Cùng với đó chúng ta thực hiện chính sách “chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực theo tinh thần phát huy tối đa nội lực , nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế , bảo đảm dan tộc tự chủ và định hớng XHCN , bảo vệ lợi ích dân tộc , an ninh quốc gia , giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc , bảo vệ môi tr-ờng”.Chính điều này đã và đang khơi dậy, thu hút những nguồn lực lớn cho sự phát triển

- Nớc ta có nguồn đất đai , tài nguyên thiên nhiên phong phú , đặc biệt chúng ta có lực lợng lao động dồi dào với cơ cấu khá trẻ Hơn nữa chúng

ta đợc thừa kế đợc những kinh nghiệm CNH-HĐH của những nớc đi trớc , cùng với kinh nghiệm đổi mới đất nớc ta

Tuy nhiên sự nghiệp CNH-HĐH ở nớc ta hiện nay không chỉ có những thuận lợi và thời cơ lớn mà còn có cả nhữnh khó khăn , phức tạp và những nguy cơ thách thức gay gắt Những khó khăn , phức tạp , những nguy cơ, thách thức này đợc thể hiện tập trung trong nhữnh vấn đề sau :

- Nuớc ta vừa thoát khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội , nhnh một số mặt còn cha vững chắc Cho đến nay nớc ta vẫn là một trong những nớc nghèo nhất trên thế giới ,trình độ phát triển kinh tế , năng suất lao động ,hiệu quả sản xuất kinh doanh thấp , cơ sở vật chất - kỹ thuật còn lạc hậu

- Những hậu quả của cơ chế quản lý theo lối mệnh lệnh , tập trung bao cấp còn rơi rớt (quan liêu , cửa quyền , thủ tục hành chính rờm rà )lại cùng với những tiêu cực mới phát sinh trong nền kinh tế thị trờng (sùng bái lợi ích cá nhân , sùng bái đồng tiền ,tham nhũng ,các tệ nạn xã hội )

- Còn nhiều thế lực sử dụng những chiêu bài “dân chủ” “nhân quyền”

để mu toan thực hiện “diễn biến hoà bình” nhằm xoá bỏ những thành quả cách mạng của Đảng và dân tộc ta

Trình độ văn hoá chung , trình độ tri thức về khoa họcvà cộng nghệ ,về chính trị và xã hội , luật pháp , tổ chức quản lý của đa số cán bộ , Đảng viên và nhân dân ta còn khá thấp so với các nớc trong khu vực và còn xa mới

đáp ứng đợc yêu cầu phát triển của đất nớc

Nh vậy có thể khẳng định sự nghiệp đẩy mạnh CNH-HĐH ở nớc ta hiện nay đợc triển khai trong bối cảnh khá phức tạp : thuận lợi và khó khăn, thời cơ

và nguy cơ đan xen lẫn nhau Do vậy , cùng với việc khẳng định tính tất yếu khách quan của CNH-HĐH việc nhận rõ những điều kiện thuận lợi ,thời cơ và những khó khăn phức tạp , đặc biệt là những nguy cơ nhứng thách thức có ý nghĩa lý luận và phơng pháp luận đặc biệt quan trọng không chỉ trong việc hoạch định chiến lợc , mục tiêu , nội dung và phơng pháp tiến hành sự nghiệp

đẩy mạnh CNH-HĐH mà có tác dụng thiết thực trong việc xây dựng , phát triển nguồn nhân lực , củng cố quyết tâm chủ động nắm thời cơ ,vơn lên phát triển nhanh và vững chắc , tạo thế và lực mới , đồng thời luôn tỉnh táo kiên quyết đẩy lùi khắc phục các nguy cơ , kể cả nhữnh nguy cơ mới nảy sinh , đảm bảo phát triển đúng định hớng XHCN.

2.Nội dung của CNH-HĐH ở Việt Nam hiện nay

2.1 Công nghiệp hoá gắn liền với hiện đại hoá : kết hợp công nghệ truyền thống với công nghệ hiện đại , tranh thủ đi nhanh vào hiện đại hoá ở những khâu quyết định

Trong điều kiện cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đang có những bớc phát triển nhanh chóng và xu thế quốc tế hoá kinh tế hiện nay , công nghiệp hoá nhất thiết phải gắn liền với hiện đại hoá Thực chất của quá trình hiện đại hoá nền kinh tế là không ngừng nâng cao trình độ phát triển của lực l-ợng sản xuất theo tiến trình phát triển của khoa học và công nghệ trên thế giới Tuy nhiên ,quá trình này khi thực hiện ở nớc ta sẽ gặp phải một nghịch lý Một mặt , nếu không kịp thời sử dụng các công nghệ hiện đại để nhanh chóng hiện

đại hoá nền kinh tế thì nguy cơ tụt hậu xa hơn sẽ tăng lên Mặt khác , nếu dồn tất cả mọi sự đầu t cho việc trang bị kĩ thuật và công nghệ hiện đại thì lại có nguy cơ không phù hợp điều kiện hiện có , lãng phí nhiều tiềm năng và nảy sinh những vấn đề xã hội bức xúc Để khắc phục nghịch lý này , trong quá trình CNH-HĐH chúng ta cần áp dụng nhiều trình độ kĩ thuật và công nghệ mà các nớc đi trớc đã thực hiện ở nhữnh thời điểm khác nhau Chỉ nh vậy , chúng ta mới có thể từng bớc hiện đại hoá nền kinh tế , vừa khai thác đợc các nguồn lực

đất nớc

Nớc ta hiện nay thiếu vốn , d thừa lao động và mặt hàng có chất lợng lao

động còn thấp thì chúng ta không thể đi ngay vào trình độ cao nhất của kĩ thuật

và công nghệ trên quy mô toàn xã hội Nhng đối với các ngành mũi nhọn ,

những lĩnh vc cần u tiên phát triển , những công đoạn quan trọng mà điều kiện cho phép thì cần áp dụng ngay trình độ hiện đại , thực hiện “đi tắt đón đầu” để tạo bớc nhảy vọt trong tiến trình phát triển lực lợng sản xuất Nói cụ thể hơn , con đờng CNH-HĐH nền kinh tế phải kết hợp giữa nhảy vọt từ thủ công lên hiện đại , với bớc đi tuần tự thủ công , nửa cơ khí , cơ khí , tự động hoá v.v Đồng thời phát huy đẩy đủ tính u việt của công nghệ truyền thống , giữ vững bản sắc dân tộc Trong quá trinh lựa chọn cộng nghệ để hiện đại hoá nền kinh tế , chúng ta phải xem xét toàn diện các yêu cầu , không chỉ về tính hiện

đại về công nghệ , mà còn hiệu quả kinh tế-xã hội và yếu tố sinh thái của nó

2.2 CNH-HĐH đ ợc thực hiện trong bối cảnh phát triển nền kinh tế thị tr

ờng dịnh h ớng XHCN , lấy hiệu quả kinh tế-xã hội làm tiêu chuẩn cơ bản

Hiện nay , CNH-HĐH đợc tiến hành theo cơ chế thị trờng có sự quả lý của Nhà nớc CNH-HĐH trong bối cảnh đó trớc hêt phải tuân thủ các quy luật của nền kinh tế thị trờng , nh giá trị , cung cầu , cạnh tranh Kế hoạch chỉ mang tính định hớng : thị trờng là nơi phản ánh nhu cầu xã hội , có tiếng nói quyết

định trong việc phân bổ các nguồn lực cho sản xuất và kinh doanh Cơ chế thị trờng có tác dụng làm cho chủ thể của quá trình công nghiệp hoá , hiện đại hoá năng động , biết tính toán , có ý thức tiết kiệm và luôn đề cao tính hiệu quả Tuy nhiên , cơ chế thị trờng cũng có những hạn chế và khuyết tật của nó , mà nếu không chủ động khắc phục , điều tiết thì qua trình CNH-HĐH sẽ không đạt đợc mục tiêu ổn định xã hội , an ninh quốc gia và sự bền vững của môi trờng Vì sự lợi nhuận ngời ta sẵn sàng bất chấp những yêu cầu bảo đảm về mặt xã hội và bảo vệ môi trờng tự nhiên của sự phát triển Thực tế khách quan đòi hỏi phải có

sự quản lý khách quan của nhà nớc , một bộ phận không thế thiếu của cơ chế quản lý quá trình CNH-HĐH Nhà nớc thực hiện quản lý quá trình CNH-HĐH Nhà nớc thực hiện quả lý của mình thông qua các công cụ chủ yếu nh định h-ớng kế hoạch phát triển , hệ thống pháp luật , các chính sách kinh tế xã hội , các quỹ quốc gia để điều tiết quá trình CNH-HĐH

CNH-HĐH trong nền kinh tế thị trờng theo định hớng XHCN phải

hớng vào việc u tiên thúc đẩy s tăng trởng và phát triển của các ngành, các lĩnh vực , các thành phần kinh tế , các vùng lãnh thổ , các doanh nghiệp có khả năng

đem lại tích luỹ nhanh , tích luỹ lớn và hiệu quả kinh tế cao để đạt mục tiêu dân giàu , nớc mạnh Mặt khác , CNH-HĐH còn phải đảm bảo mục tiêu xã hội công bằng , dân chủ , văn minh , bảo đảm an ninh quốc gia và sự phát triển bền vững Khi hiệu quả kinh tế đã đại dợc sẽ cho phép thực hiện hiệu quả xã hội , ngợc lại hiệu quả xã hội đợc bảo đảm lại góp phần tạo nên động lực thúc đẩy việc thực hiện hiệu quả kinh tế

Khi hoạch định chíng sách , lựa chọn phơng hóng phát triển, phơng án

đầu t và trang bị cộng nghệ cho quá trình CNH-HĐH toàn bộ nền KTQD , cũng

nh từng ngành , từng thành phần kinh tế , từng vùng và từng doanh nghiệp thì phải lấy hiệu quả kinh tế -xã hội làm thớc đo chủ yếu quyết định

2.3 CNH-HĐH là sự nghiệp của toàn dân , của tất các thành phần kinh tế , trong đó kinh tế nhà n ớc giữ vai trò chủ đạo .

Trong văn kiện Hội nghị lần thứ bảy ban chấp hành trung ơng khoá VII

có viết : “ CNH-HĐH là một cuộc cách mạnh toàn diện và sâu sắc trong tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội , đòi hỏi phải đầu t rất nhiều trí tuệ , sức ngời , sức của Chỉ có huy động sức mạnh và khả năng sáng tạo to lớn của toàn dân , dới

sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng , sự quản lý có hiệu lực và có hiệu quả của nhà nớc thì mới đảm bảo thắng lợi ”

Quan điểm CNH-HĐH là sự nghiệp của toàn dân thể hiện ở các mặt sau :

• CNH-HĐH xuất phát từ lợi ích , nguyện vọng của nhân dân , đó là thực hiện mục tiêu dân giàu nớc mạnh , xã hội công bằng dân chủ văn minh

• CNH-HĐH do nhân dân thực hiện bằng sức lao động , tài năng , năng lực sáng tạo , tiền vốn tài sản của toàn dân , phát huy sức mạnh và lợi thế so sánh của các thành phần kinh tế , trog đó kinh tế nhà nớc giữ vai trò chủ đạo , dẫn dắt các thành phần kinh tế

• CNH-HĐH chỉ thực sự là sự nghiệp của nhân dân và do nhân dân khi đợc xây dựng và thực hiện tố cơ chế phát huy quyền làm chủ

của nhân dân , tạo diều kiện để nhân dân tham gia , góp phần xây dựng dờng lối CNH-HĐH và kiểm tra quá trình thực hiện dờng lối

đó

Nh vậy , việc phát huy mọi nguồn lực trong nhân dân vào quá trình phát triển kinh tế -xã hội là biện pháp quan trọng bảo đảm sự thành công của công cuộc CNH-HĐH đất nớc

2.4 CNH - HĐH gắn liền với việc “ xây d ng nền kinh tế độc lập tự chủ đi

đôi với sự hội nhập kinh tế ”

Từ đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII , Đảng ta đã khẳng định : “ giữ vững độc lập tự chủ đi đôi với mở rộng hợp tác quốc tế , đa phơng hoá , đa dạng hoá quan hệ đối ngoại Dựa vào nguồn lực trọng nớc là chính đi đôi với tranh thủ tối đa nguồn lực bên ngoài Xây dựng một nền kinh tế mở hội nhập với khu vực và thế giới ” Tiếp tục quan điểm này , tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX một lần nữa , Đảng ta khẳng định : CNH-HĐH đất nớc nhất thiết phải gắn liền với với việc xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ đi đôi vối chủ động hội nhập kinh tế quốc tế

Xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ “ trớc hết là đôc lập tự chủ về dờng lối chính sách” , CNH-HĐH phải thúc đẩy xây dựng nền kinh tế mở Đó là nền kinh tế dựa trên cơ sở phát triển có quan hệ hợp tác đa phơng , đa hình thức , h-ớng mạnh vào xuất khẩu và thay thế hàng nhập khẩu những sản phẩm trong nớc sản xuất có hiệu quả , nhằm tạo nguồn vốn cho CNH-HĐH

Đối vối những nớc nghèo nh nh nớc ta thì trong giai đoạn đầu của HĐH thì việc thu hút vốn nớc ngoài giữ một vai trò quan trọng Nó hỗ trợ đắc lực cho việc đổi mới công nghệ , nhờ đó nâng cao năng suất và chất lợng sản phẩm , tạo điều kiện đẩy mạnh xuất khẩu

CNH-2.5 Khoa hoc và công nghệ đ ợc xác định là nền tảng và động của công nghiệp hoá , hiện đại hoá

Đảng đã có nhiều nghị quyết quan trọng về khoa học và công nghệ Đặc biệt , Hội nghị lần bảy Ban chấp hành trung ơng khoá VII đã khẳng định : “ Khoa học và công nghệ là nền tảng của công nghiệp háo hiện đại hoá Hội nghị

lần thứ hai ban chấp hành trung ơng khoá VIII một lần nữa nhấn mạnh : “cùng với giáo dục-đào tạo, khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu , là động lực phát triển kinh tế-xã hội , là điều kiện cần thiết để giữ vừng độc lập dân tộc

và xây dựng thành công xã hội chủ nghĩa , CNH-HĐH đất nớc phải bằng và dựa

và khoa học công nghệ ” Và tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX quan

điểm coi khoa học-công nghệ là quốc sách hàng đầu , là nền tẩng động lực đẩy mạnh CNH-HĐH đã đợc Đảng ta nhấn mạnh một lần nữa

Kinh nghiệm 15 năm đổi mới đã chứng tỏ việc chúng ta áp dụng khoa học

- công nghệ là yếu tố hết sức quan trọng làm thay đổi bộ mặt đất nớc và cuộc sống nhân dân Để đạt dớc tốc độ tăng trởng tổng sản phẩm trong nớc ( GDP ) liên tục đạt khoảng 8% những năm qua , ngoài yếu tố chuyển đổi cơ chế , mở cửa ,chủ động hội nhập với thị trờng khu vực và thế giới thì yếu tố tăng lực lợng sản xuất qua vốn lao động và công nghệ là rất quan trọng Trọng hoạt động sản xuất , kinh doanh thờng thấy nổi lên vấn đề vốn, nhng phân tích kĩ thì thực ra vốn phần lớn dùng để đổi mới và tiếp thu công nghệ

Để khoa học và công nghệ thực sự là nền tảng và động lực của CNH-HĐH phải gắn hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ với thực tiễn , với quá trình CNH-HĐH , phải tăng cờng đầu t cho hoạt động khoa học và công nghệ theo đúng với nghĩa “quốc sách hàng đầu” Đồng thời phải tìm ra động lực cho bản thân sự phát triển của khoa học và công nghệ : động lực này nằm ở lợi ích của những ngời nghiên cứu , phát minh và ứng dụng có hiệu quả khoa học và công nghệ Nh vậy phải đặc biệt quan tâm xây dựng và phát huy tốt lực lợng nghiên cứu và ứng dụng khoa học và công nghệ

2.6 CNH-HĐH phải lấy việc phát huy nguồn lực con ng ời làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững; CNH-HĐH phải gắn liền với mục tiêu phát triển bền vững

Trong bài phát biểu tại Hội nghị lần thứ t ban Chấp hành Trung ơng khoá VII , Tổng Bí th Đỗ Mời đã khẳng định : “ Chăm sóc , bồi dỡng và phát huy nhân tố con ngời vì mục tiêu dân giàu nớc mạnh , xã hội văn minh” Và chỉ rõ việc đánh giá tiến bộ kinh tế-xã hội của một đất nớc không phảI chỉ ở tổng sản