Trách nhiệm hành chính trong lĩnh vực văn hóa từ thực tiễn thành phố hồ chí minh (tt)

Đồng thời, nghiên cứu, đánh giá thực tiễn truy cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa nhằm đề ra các giải pháp xây dựng pháp luật và thực hiện pháp luật về truy cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHAN THỊ THU THỦY

1

Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Bùi Thị Đào

Phản biện 1: PGS.TS Nguyễn Thị Việt Hương

Học viện Khoa học xã hội Phản biện 2: TS Phạm Quang Huy

Học viện Hành chính quốc gia

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc

sĩ họp tại: Học viện Khoa học xã hội, lúc 14 giờ 00 ngày 10 tháng 10 năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Khoa học xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hoạt động truy cứu TNHC chủ yếu giúp cho chủ thể quản lý kiểm soát và bảo đảm cho các đối tượng quản lý chấp hành đúng chính sách và pháp luật Xuất phát từ vai trò quản lý nhà nước về văn hóa, công tác truy cứu TNHC về lĩnh vực văn hóa là hoạt động QLHC nhà nước được tổ chức thực hiện thường xuyên, có vai trò quan trọng tác động và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về văn hóa Tuy nhiên, có thể nhận thấy công tác truy cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa cần tiếp tục nhận thức về bối cảnh và tác động của nền kinh tế thị trường hiện nay Sự vận động của kinh tế thị trường (trong nước và quốc tế) thường xuyên, liên tục tác động đến bộ máy, cơ chế chính sách với những dạng thức phong phú với những nhân tố tích cực và tiêu cực đến hoạt động quản lý nhà nước về văn hóa

Chính vì vậy, cần phải nghiên cứu sâu, phân tích kỹ, làm rõ những quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành Trên cơ sở đó có

sự tổng kết kinh nghiệm thực tiễn áp dụng pháp luật về TNHC trong lĩnh vực văn hóa Đồng thời, nghiên cứu, đánh giá thực tiễn truy cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa nhằm đề ra các giải pháp xây dựng pháp luật và thực hiện pháp luật về truy cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa góp phần giữ gìn và phát triển văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Đó là lý do tôi chọn đề tài luận văn “Trách nhiệm hành chính trong lĩnh vực văn hóa từ thực tiễn thành phố Hồ Chí Minh”

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

2.1 Các luận văn, đề tài khoa học

- Trịnh Thị Thỏa (2017), Xử phạt VPHC trong lĩnh vực y tế từ thực tiễn Thành phố Hà Nội;

- Ngô Văn Tuấn (2016), Xử phạt VPHC trong lĩnh vực quản lý

và bảo vệ rừng từ thực tiễn Thành phố Đà Nẵng;

- Nguyễn Văn Việt (2010), TNHC trong lĩnh vực bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay

2.2 Giáo trình, bài viết khoa học

- PGS, TS Bùi Thị Đào (2014); Luật xử lý VPHC – Bước tiến mới của pháp luật về xử lý VPHC và một số vấn đế cần trao đổi - Tạp chí Luật học số 01/2014

- Giáo trính Luật Hành chính (2008), Trường Đại học Luật Hà Nội, NXB CAND Hà nội

- TS Vũ Thư (2000) , Chế tài hành chính – Lý luận và thực tiễn, NXB Chính trị Quốc gia

Qua tham khảo chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập sâu

về vấn đề TNHC trong lĩnh vực văn hóa Từ môi trường công tác thực tế, tôi chọn đề tài “Trách nhiệm hành chính trong lĩnh vực văn hóa từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh” là luận văn có tính hệ thống các vấn đề truy cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa, xác định đối tượng, phạm vi nghiên cứu không trùng lắp với các công trình đã công bố và có ý nghĩa cấp thiết về lý luận và thực tiễn

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

3.1 Mục đích

Luận văn nghiên cứu và làm rõ cơ sở lý luận về TNHC trong lĩnh vực văn hóa, những điểm giống nhau và khác nhau về TNHC trong các lĩnh vực khác Phân tích thực trạng ruy cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa Từ đó, nêu lên những hạn chế và nguyên nhân trong hoạt động truy cứu TNHC trong lĩnh vực này Từ thực tiễn đề xuất phương hướng và các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả truy

cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa trong thời gian tới nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về văn hóa trong tình hình hiện nay

3.2 Nhiệm vụ

Nội dung thực hiện các nhiệm vụ chính: Nghiên cứu những

vấn đề lý luận về VPHC, TNHC và truy cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa; Phân tích và đánh giá thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa; Nêu phương hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả công tác của việc truy cứu

TNHC trong lĩnh vực văn hóa

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là hệ thống pháp luật về xử phạt VPHC

và thực tiễn VPHC, TNHC trong lĩnh vực văn hóa

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn có nội dung làm rõ khái niệm TNHC theo nghĩa tiêu cực, trên cơ sở đó nêu khái niệm và đặc điểm truy cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa Phân tích kỹ thực trạng truy cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa với kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân của pháp luật về truy cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa tại thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ 2012 đến 2016

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của triết học Mác – Lênin làm cơ sở phương pháp luận cho việc nghiên cứu lý luận và tính thực tiễn đề tài

5.2 Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn kết hợp sử dụng các phương pháp nghiên cứu phân tích, tổng hợp, đối chiếu, so sánh và chứng minh bằng thực tiễn để làm sáng tỏ những vấn đề đặt ra trong luận văn

6 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

6.1 Ý nghĩa lý luận

Nội dung luận văn nghiên cứu cơ sở lý luận về VPHC và truy cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa Qua đó, giúp mọi người nhận thức đúng và đầy đủ các quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa Đây là công trình nghiên cứu chuyên ngành văn hóa được khảo sát từ thực tiễn trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh làm cơ sở để hình thành phương hướng hoàn thiện pháp luật về truy cứu TNHC nói chung và nâng cao hiệu quả hoạt động truy cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa nói riêng

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Những nội dung nghiên cứu của luận văn đóng góp một phần cho việc hoàn thiện pháp luật về việc truy cứu TNHC Đồng thời, cung cấp tư liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiên cứu, tìm

hiểu và học tập về các quy định pháp luật thuộc lĩnh vực văn hóa

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các tài liệu tham khảo, nội dung luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về trách nhiệm hành chính

trong lĩnh vực văn hóa

Chương 2: Thực trạng truy cứu trách nhiệm hành chính trong

lĩnh vực văn hóa tại Thành phồ Hồ Chí Minh

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả

truy cứu trách nhiệm hành chính trong lĩnh vực văn hóa

Chương 1:

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM HÀNH

CHÍNH TRONG LĨNH VỰC VĂN HÓA

1.1 Khái niệm và đặc điểm của trách nhiệm hành chính trong lĩnh vực văn hóa

1.1.1 Khái niệm trách nhiệm hành chính trong lĩnh vực văn hóa

Trách nhiệm hành chính là một dạng của trách nhiệm pháp lý được áp dụng trong hoạt động quản lý, hoạt động hành chính nhà nước theo quy định của pháp luật hành chính Đó là sự áp dụng những biện pháp cưỡng chế hành chính mang tính chất xử phạt hoặc khôi phục lại những quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm hại được quy định trong những chế tài của quy phạm pháp luật hành chính, bởi cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền đối với những chủ thể thực hiện hành vi VPHC

1.1.2 Đặc điểm của trách nhiệm hành chính trong lĩnh vực văn hóa

Thứ nhất, TNHC là trách nhiệm pháp lý đặt ra đối với tổ chức,

cá nhân VPHC

Thứ hai, TNHC là trách nhiệm pháp lý của tổ chức, cá nhân

thực hiện hành vi VPHC trước nhà nước

Thứ ba, Việc truy cứu TNHC phải được thực hiện trên cơ sở

các quy định của pháp luật hành chính

1.2 Truy cứu trách nhiệm hành chính trong lĩnh vực văn hóa

1.2.1 Khái niệm truy cứu trách nhiệm hành chính trong lĩnh vực văn hóa

Truy cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa là việc các chủ thể có thẩm quyền nhân danh nhà nước buộc các tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật phải gánh chịu hậu quả trước Nhà nước vì đã có hành vi VPHC trong lĩnh vực văn hóa Trong đó, chủ thể VPHC bị Nhà nước hạn chế về quyền hay lợi ích mà lẽ ra họ đang hoặc sẽ được hưởng bằng cách áp dụng các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả được quy định trong phần chế tài của quy phạm pháp luật trong lĩnh vực văn hóa

1.2.2 Cơ sở truy cứu trách nhiệm hành chính

1.2.2.1 Các hành vi VPHC trong lĩnh vực văn hóa:

Các hành vi VPHC trong lĩnh vực văn hóa được quy định cụ thể: nhóm hành vi VPHC về sản xuất, phát hành, phổ biến, nhân bản, tàng trữ, lưu chiểu, lưu trữ phim,bản ghi âm, ghi hình ca múa nhạc, sân khấu, băng đĩa trò chơi điện tử; nhóm hành vi VPHC về biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang, thi người đẹp và người mẫu; nhóm hành vi VPHC về nếp sống văn hóa, tổ chức hoạt động văn hóa, kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng; nhóm hành vi VPHC về thư viện, mỹ thuật, triễn lãm văn hóa, nghệ thuật, nhiếp ảnh, dạy âm nhạc, dạy khiêu vũ ngoài công lập; nhóm hành vi VPHC về bảo vệ công trình văn hóa, nghệ thuật, di sản văn hóa, khai quật khảo cổ, bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, khai báo, giao nộp di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia được phát hiện; nhóm hành vi VPHC về công bố, phổ biến tác phẩm ra nước ngoài

1.2.2.2 Thời hiệu truy cứu TNHC:

Là khoảng thời gian để áp dụng các biện pháp cưỡng chế trong truy cứu TNHC Việc quy định thời truy cứu TNHC có ý nghĩa rất quan trong vì đó là cơ sở pháp nhằm tạo sự thống nhất trong việc ra

quyết định truy cứu TNHC cũng như thi hành quyết định xử phạt VPHC

1.2.3 Các biện pháp cưỡng chế áp dụng trong truy cứu trách nhiệm hành chính trong lĩnh vực văn hóa

1.2.3.1 Các hình thức xử phạt:

* Các hình thức luôn luôn là hình thức xử phạt chính gồm: cảnh cáo, phạt tiền

* Các hình thức xử phạt có thể được áp dụng là hình thức xử phạt bổ sung hoặc hình thức xử phạt chính gồm:tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động

có thời hạn, tịch thu tang vật VPHC, phương tiện được sử dụng để VPHC

1.2.3.2 Các biện pháp khắc phục hậu quả:

Các biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng về việc xử phạt VPHC trong lĩnh vực văn hóa gồm: Buộc khôi phục lại tình trạng ban dầu; Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép; Buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường, văn hóa phẩm có nội dung độc hại; Buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn; Buộc thu hồi sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm chất lượng; Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện VPHC hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật, phương tiện VPHC đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật; Buộc trả lại lại đất đã lấn chiếm hoặc chấm dứt việc sử dụng trái phép di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, công trình văn hóa, nghệ thuật; Buộc trả lại tài liệu thư viện đã đánh tráo hoặc chiếm dụng; Buộc xin lỗi tổ chức, cá nhân; Buộc phải đáp ứng cơ sở vật chất, trang thiết bị đối với phòng

chiếu phim có sử dụng hiệu ứng đăc biệt tác động đến người xem phim; Buộc thu hồi danh hiệu, giải thưởng trao cho cá nhân đạt giải cuộc người đẹp, người mẫu; giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh giám định cổ vật; giấy chứng nhận dủ diều kiện hành nghề tu

bổ di tích; chứng chỉ hành nghề tu bổ di tích; Buộc ngừng kinh doanh trò chơi điện tử, karaoke, vũ trường không bảo đảm khoảng cách theo quy định

1.2.3.3 Các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt hành chính:

Các biện pháp cưỡng chế bao gồm: Khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm; Kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá; Thu tiền, tài sản khác của đối tượng bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC do cá nhân, tổ chức khác đang giữ trong trường hợp cá nhân, tổ chức sau khi vi phạm cố tình tẩu tán tài sản; Buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định

1.2.4 Thẩm quyền truy cứu trách nhiệm hành chính

Hiện nay, thẩm quyền truy cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa gồm: nhóm quản lý chung, nhóm quản lý về văn hóa, nhóm quản lý các lĩnh vực khác nhưng có liên quan đến văn hóa

1.2.5 Thủ tục truy cứu trách nhiệm hành chính

Khi phát hiện VPHC của cá nhân, tổ chức người có thẩm quyền phải buộc chấm dứt hành vi VPHC của cá nhân, tổ chức đó bằng lời nói, còi, hiệu lệnh, văn bản hoặc các hình thức khác theo quy định của pháp luật Đồng thời, lập biên bản VPHC về hành vi vi phạm trừ trường hợp truy cứu TNHC theo thủ tục đơn giản, biên bản được lập lập theo đúng quy định của pháp luật và tiến hành truy cứu TNHC theo đúng thẩm quyền Việc truy cứu TNHC phải được tiến

hành theo các thủ tục sau: Truy cứu TNHC trong trường hợp không lập biên bản; Truy cứu TNHC trong trường hợp có lập biên bản

1.3.Các yếu tố ảnh hưởng đến truy cứu trách nhiệm hành chính trong lĩnh vực văn hóa tại Thành phố Hồ Chí Minh

vụ văn hóa

1.3.2 Yếu tố kinh tế - xã hội

Hoạt động kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng và các sản phẩm văn hóa mang lại những lợi ích kinh tế cũng như mang lại lợi nhuận cho những đối tượng tham gia vào hoạt động kinh doanh hàng hóa, dịch vụ này Bên cạnh đó, về vấn đề xã hội như: việc làm, phúc lợi xã hội, các phong trào xã hội,… cũng ảnh hưởng đến công tác truy cứu TNHC

1.3.3 Hoạt động kiểm tra, giám sát thực hiện pháp luật

Việc kiểm tra, giám sát thực hiện pháp luật của mọi đối tượng

là hoạt động không thể thiếu nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của luật pháp Chất lượng hoạt động của công tác này ảnh hưởng lớn đến tình hình tổ chức thực hiện pháp luật Hoạt động kiểm tra, giám sát giúp cho hoạt động chấp hành và thực hiện pháp luật được chấn chỉnh, uốn nắn kịp thời những sai sót có thể xảy ra trong trình tự, thủ tục truy cứu TNHC và đề ra các giải pháp cụ thể để pháp luật được thi hành nghiêm túc và chính xác

1.3.4 Ý thức công chức thi hành pháp luật

Pháp luật vể truy cứu TNHC có được thực thi một cách nghiêm minh, công khai và dân chủ hay không còn phụ thuộc rất nhiều vào ý thức công chức thi hành pháp luật, chỉ khi ý thức công chức thi hành pháp luật được nâng cao thì việc thực thi công vụ mới đảm bảo công bằng nhất

Kết luận chương 1

Việc truy cứu TNHC được giao cho nhiều cơ quan, cá nhân khác nhau có thẩm quyền QLHC cụ thể trong bộ máy QLHC nhà nước nhằm làm tăng khả năng đáp ứng kịp thời nhu cầu xử lý các VPHC và góp phần khắc phục nhanh hậu quả do các hành vi VPHC gây ra, nhưng sẽ khó có sự thống nhất về chuẩn mực xử lý dẫn đến hiện tượng xử lý tùy tiện mà không dễ phát hiện Việc truy cứu TNHC trong lĩnh vực văn hóa là một công tác quan trọng của hoạt động quản lý nhà nước về văn hóa nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mọi cá nhân, tổ chức khi tham gia vào các quan hệ xã hội

và pháp luật Công tác truy cứu TNHC được xem là một trong những biện pháp có hiệu quả nhằm đảm bảo sự ổn định trật tự xã hội, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa Chính vì vậy, việc nghiên cứu những vấn đề lý luận về TNHC trong lĩnh vực văn hóa đóng vai trò quan trọng và góp phần tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật hiện hành trong lĩnh vực này đến mọi công dân trong xã hội

Chương 2:

THỰC TRẠNG TRUY CỨU TRÁCH NHIỆM HÀNH CHÍNH

TRONG LĨNH VỰC VĂN HÓA TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 2.1 Thực trạng truy cứu trách nhiệm hành chính trong lĩnh vực văn hóa tại Thành phố Hồ Chí Minh

2.1 Kết quả đạt được

- Loại hình kinh doanh băng đĩa: nhiều cửa hàng mua bán băng đĩa đã ngưng kinh doanh hoặc chuyển đổi ngành nghề kinh doanh khác do quá vắng khách mua đĩa, loại hình kinh doanh băng đĩa do đã không còn đáp ứng kịp thời nhu cầu giải trí ngày càng cao của người dân Thành phố so với các loại hình phương thức giải trí hiện đại khác như xem phim, ca nhạc, hài kịch trên truyền hình, trên mạng internet, trò chơi điện tử game trên điện thoại di động thông minh, … nên đến nay các cửa hàng kinh doanh băng đĩa nhỏ, lẻ chì còn tồn tại trong các khu lao động có đông công nhân đời sống còn nhiều khó khăn, không có điều kiện giải trí hoặc ở khu vực ngoại thành, nông thôn,…

- Loại hình dịch vụ karaoke: Tình trạng kinh doanh karaoke không phép dưới hình thức hoạt động ghi âm, thu âm trên nền nhạc karaoke hoặc kinh doanh bằng máy trò chơi điện tử tại các siêu thị, trung tâm thương mại ngày càng phổ biến vì rất tiện lợi, dễ sử dụng nhưng lại gây ra những bức xúc cho mọi người xung quang vì tiếng