Thực hiện chính sách tuyển dụng công chức tại các cơ quan hành chính nhà nước thuộc trung ương hiện nay (tt)

Do vậy, việc hoàn thiện chính sách tuyển dụng công chức trong các cơ quan HCNN để đảm bảo công chức có trình độ chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp cao, phù hợp với nhu cầu của xã hội mới,

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Công trình đ-ợc hoàn thành tại : Học viện Khoa học xã hội

Ng-ời h-ớng dẫn khoa học: PGS.TS Bựi Nguyờn Khỏnh

Phản biện 1: PGS.TS.Nguyễn Minh Phương

Phản biện 2: GS.TS Nguyễn Hưu Khiển

Luận văn sẽ đ-ợc bảo vệ tr-ớc Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ họp tại: Học viện Khoa học xã hội và o 13 giờ ngày 10 tháng 10 năm

2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Th- viện Học viện Khoa học xã hội

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ở tất cả các quốc gia trên thế giới, nhân tố con người đóng vai trò hết sức quan trọng trong hoạt động của bộ máy nhà nước Chủ tịch Hồ Chí Minh trong tác phẩm “Sửa đổi lề lối làm việc” đã khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của công việc”, “công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” [21;tr.26]

Việc tuyển chọn những người có đủ đức, đủ tài, vừa hồng, vừa chuyên như Bác Hồ đã dạy để làm cho đất nước ngày càng phát triển và tiến bộ là một thách thức lớn trong quá trình cải cải hành chính Muốn tuyển chọn được một đội ngũ cán bộ, công chức có chất lượng thì phải xây dựng chính sách và thực thi chính sách tuyển dụng (từ khâu hoạch định đến tổ chức thực hiện chính sách) một cách thật sự khoa học, tiến bộ Hệ thống các cơ quan nhà nước hoạt động có hiệu quả hay không đều phụ thuộc vào năng lực, trách nhiệm của đội ngũ công chức hành chính và trước hết, là khâu tuyển dụng đội ngũ này Do vậy, việc hoàn thiện chính sách tuyển dụng công chức trong các cơ quan HCNN để đảm bảo công chức có trình độ chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp cao, phù hợp với nhu cầu của xã hội mới, có ý thức chính trị, tinh thần trách nhiệm, tận tuỵ với công việc, có đạo đức liêm khiết khi thi hành công vụ là nhiệm vụ cấp thiết của các cấp, các ngành nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế trong giai đoạn hiện nay

Với nhận thức trên, người viết chọn đề tài “Thực hiện chính sách tuyển dụng công chức trong các cơ quan hành chính Nhà

2

nước ở Trung ương hiện nay”làm nội dung nghiên cứu của luận văn

thạc sỹ chuyên ngành chính sách công

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

“Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán

bộ công chức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” của PGS.TS Nguyễn Phú Trọng và PGS.TS Trần Xuân Sầm, Nxb Chính trị quốc gia 2003; các tác giả đã đúc kết, đưa ra các quan điểm, định hướng trong việc xây dựng và hoàn thiện chính sách, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức nói chung;

“Pháp luật về công vụ, công chức của Việt Nam và một số nước trên thế giới” của TS Trần Anh Tuấn, Nxb Chính trị quốc gia,

2011 Cuốn sách đề cập đến những vấn đề pháp lý của hoạt động công vụ Việt Nam từ 1946 đến nay và so sánh các chế định pháp luật công chức ở Việt Nam với các chế định pháp luật của một số nước trên thế giới, trong đó có các vấn đề pháp lý về tuyển dụng công chức

Các tác phẩm và công trình trên đề cập đến nhiều khía cạnh chính sách công và pháp luật về một nền công vụ, công chức; các luận cứ khoa học cho việc xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng, tuyển dụng

từ công chức; so sánh và đề xuất việc tiếp thu các chính sách về công chức ở các nước trên thế giới cho Việt Nam Tuy nhiên, chưa có tác giả nào đi sâu nghiên cứu việc thực hiện chính tuyển dụng công chức

ở Việt Nam với tư cách là một loại chính sách tác động trực tiếp đến hoạt động công vụ ở các cơ quan HCNN ở Trung ương Vì vây, việc

chọn nghiên cứu đề tài luận văn: “Thực hiện chính sách tuyển dụng công chức trong các cơ quan hành chính Nhà nước ở Trung ương hiện nay” sẽ góp phần nhỏ bé vào việc làm sáng tỏ thêm lý luận và

Mục đích nghiên cứu của đề tài là nhằm làm rõ những vấn đề

lý luận về chính sách cán bộ, công chức và tuyển dụng công chức; phân tích, đánh giá việc thực hiện chính sách TDCC trong các cơ quan hành chính Nhà nước ở trung ương hiện nay, hiệu quả thực hiện

và để từ đó đề xuất phương hướng, giải pháp, một số khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách TDCC ở các cơ quan HCNN ở Trung ương

* Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về chính sách cán bộ, công chức và tuyển dụng công chức;

- Phân tích, đánh giá việc thực hiện chính sách TDCC, hiệu quả thực hiện chính sách TDCC trong các cơ quan hành chính Nhà nước ở trung ương hiện nay;

- Phương hướng, giải pháp, một số khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách TDCC ở các cơ quan HCNN ở Trung ương

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu:

+ Nghiên cứu việc thực hiện chính sách TDCC ở các cơ quan HCNN ở Trung ương;

+ Nghiên cứu các giải pháp và công cụ thực hiện chính sách TDCC dưới góc độ khoa học chính sách công

* Phạm vi nghiên cứu:

- Phương pháp luận của duy vật biện chứng, duy vật lịch sử trong nghiên cứu khoa học

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập thông tin: Phân tích và tổng hợp, được sử dụng để thu thập, phân tích và khai thác thông tin từ các nguồn có sẵn liên quan đến đề tài nghiên cứu, bao gồm các văn kiện, tài liệu, Nghị quyết của Đảng, hệ thống pháp luật của Nhà nước và các bộ, ngành ở Trung ương; các công trình nghiên cứu, các báo cáo, tài liệu thống kê của các Bộ, ban ngành đoàn thể, tổ chức, cá nhân liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp tới vấn đề chính sách tuyển dụng Đồng thời, thu thập các số liệu của các tổ chức và học giả quốc tế liên quan đến đề tài trong thời gian qua

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

* Ý nghĩa lý luận:

5

- Đề tài có ý nghĩa về mặt lý luận và vận dụng các lý thuyết

về chính sách công để làm rõ vấn đề khoa học và thực tiễn của chính sách TDCC hành chính

- Kết quả nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ, minh chứng cho các vấn đề liên quan đến thực hiện chính sách công, từ đó đưa ra phương hướng, các đề xuất, giải pháp chính sách nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác tuyển dụng công chức ở các cơ quan HCNN Trung ương

* Ý nghĩa thực tiễn:

- Luận văn nghiên cứu và thực hiện chính sách tuyển dụng công chức nói chung dựa trên những phân tích, đánh giá thực trạng tình hình thực thi chính sách tuyển dụng CCHC ở Việt Nam, cũng như đề xuất một số giải pháp có giá trị thực tiễn nhằm nâng cao năng lực, kiến thức, kỹ năng và tinh thần trách nhiệm của công chức trong việc thực thi chính sách TDCC tại các cơ quan HCNN ở Trung ương

- Giúp cho các nhà hoạch định chính sách có cơ sở khoa học

và thực tiễn vận dụng, điều chỉnh chính sách và tổ chức thực hiện chính sách tuyển dụng ở Bộ, ngành mình một cách hiệu quả hơn

7 Cơ cấu của luận văn

Chương 1: Những vấn đề lý luận về chính sách và thực hiện chính sách tuyển dụng công chức của các cơ quan hành chính nhà nước

Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách tuyển dụng trong các cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương hiện nay

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện chính sách và thực hiện chính sách tuyển dụng công chức trong các cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương

6

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH VÀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TUYỂN DỤNG CÔNG CHỨC CỦA CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC 1.1 Lý luận về chính sách và thực hiện chính sách tuyển dụng công chức của các cơ quan hành chính nhà nước

“Chính sách công là tập hợp các quyết định có liên quan của nhà nước nhằm lựa chọn các mục tiêu cụ thể với giải pháp và công

cụ thực hiện giải quyết các vấn đề của xã hội theo mục tiêu xác định của đảng chính trị cầm quyền.”

Ở nước CHXHCN Việt Nam, Đảng lãnh đạo toàn diện tuyệt đối nhà nước và xã hội (Điều 4, Hiến pháp 2013) Do đó, mọi chính sách phát triển kinh tế xã hội, chiến lược phát triển con người nhằm xây dựng một nước Việt Nam phồn vinh, thịnh vượng, nhà nước của dân, do dân và vì dân đều được xuất phát từ định hướng mang tính chất chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam

Chính sách tuyển dụng công chức trong các cơ quan HCNN

là một trong những chính sách công do nhà nước ban hành nhằm thể chế hóa đường lối của Đảng trong hoạt động công vụ thuộc lĩnh vực tuyển dụng nhằm sử dụng và quản lý công chức một cách có hiệu quả

1.2 Khái niệm hoạt động công vụ, công chức và tuyển dụng công chức

1.2.1 Khái niệm công chức

Khái niệm công chức được quy định rõ tại Điều 4 Luật Cán

bộ, công chức năm 2008: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở

7

trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vụ thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sỹ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sỹ quan, hạ sỹ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vụ sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”

1.2.2 Khái niệm tuyển dụng công chức

Căn cứ khoa học về chính sách cán bộ, công chức, chúng ta

có thể đưa ra khái niệm về TDCC như sau: Tuyển dụng công chức được hiểu là tập hợp các hoạt động nhằm tìm kiếm, thu hút những người mới tham gia dự tuyển và lựa chọn từ nhiều nguồn khác nhau các ứng viên đủ điều kiện, tiêu chuẩn vào làm việc trong các cơ quan HCNN thông qua thi tuyển hoặc xét tuyển

Sự cần thiết của chính sách tuyển dụng công chức trong các

cơ quan hành chính hiện nay

Bất cứ bộ máy nhà nước trong chế độ nào cũng cần có chính sách TDCC nhằm lựa chọn đội ngũ công chức có phẩm chất đạo đức, tinh thông nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu của hoạt động công vụ Nhà nước

Là một trong ba yếu tố cấu thành của nền hành chính (thể chế; tổ chức, bộ máy; công chức hành chính) thì công chức là yếu tố quyết định Vai trò của công chức trong mối quan hệ với các yếu tố khác trong nền hành chính thì công chức là nhân tố tham gia xây dựng, đề xuất chính sách, đồng thời là chủ thể triển khai, thực hiện

Mục tiêu thực hiện chính sách tuyển dụng công chức

Mục tiêu tổng quát của thực hiện chính sách tuyển dụng là tìm kiếm và lựa chọn người có phẩm chất, trình độ, năng lực phù hợp với các vị trí cần tuyển vào làm việc trong các cơ quan HCNN

Mục tiêu cụ thể của thực hiện chính sách tuyển dụng:

- Tạo ra môi trường, cạnh tranh lành mạnh về tài năng giữa các ứng viên mong muốn trở thành công chức

- Lựa chọn một cách khoa học trình độ các ứng viên để sắp xếp phù hợp với từng ngạch công chức và vị trí việc làm

- Nâng cao chất lượng công chức và sắp xếp lại bộ máy hành chính theo hướng “có vào – có ra”, đáp ứng yêu cầu tinh giản biên chế trong bộ máy hành chính nhà nước

Yêu cầu thực hiện chính sách tuyển dụng:

Thứ nhất, việc thực hiện chính sách tuyển dụng phải bảo đảm tính công khai, minh bạch, khách quan và đúng pháp luật

Thứ hai, bảo đảm tính cạnh tranh trong thi tuyển

Thứ ba, việc tuyển chọn phải đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ

và vị trí việc làm và ngạch công chức

Thứ tư, yêu cầu về việc bảo đảm chế độ tiền lương và các chế

độ đãi ngộ khác đối với công chức mới tuyển dụng

9

Nội dung thực hiện chính sách tuyển dụng công chức

Nội dung tổng quát là, cơ quan tuyển dụng công chức phải căn cứ vào yêu cầu nhiệm vụ, vị trí việc làm trên cơ sở xác định, mô

tả vị trí việc làm, báo cáo cơ quan quản lý công chức phê duyệt trước khi tuyển dụng Việc tuyển dụng công chức phải thực hiện thông qua thi tuyển hoặc xét tuyển

Ngoài ra còn có ác nội dung cụ thể trong TDCC như: Nội dung về thực hiện chính sách thi tuyển công chức; thực hiện chính sách xét tuyển công chức; thực hiện chính sách ưu tiên trong tuyển dụng; thực hiện chính sách đối với người tập sự; thực hiện chính sách

đối với người hướng dẫn tập sự.

1.3.2 Giải pháp và công cụ thực hiện chính sách tuyển dụng công chức trong các cơ quan hành chính nhà nước

Các giải pháp thực hiện chính sách tuyển dụng:

Thứ nhất, giải pháp nâng cao chất lượng tuyển dụng

Chất lượng tuyển dụng phụ thuộc vào hình thức, nội dung và quy trình thi tuyển Nội dung thi tuyển bao gồm các kiến thức quản

lý nhà nước, kỹ năng xử lý chuyên môn; một mặt, phải đảm bảo chất lượng của công chức đuợc tuyển dụng; mặt khác, phải gắn với chuyên ngành của vị trí dự tuyển để đánh giá được năng lực của ứng viên, đảm bảo chọn được người phù hợp

Thứ hai, giải pháp thực hiện tuyển dụng theo vị trí việc làm

Vị trí việc làm là công việc hoặc nhiệm vụ gắn với chức danh nghề nghiệp hoặc chức vụ quản lý tương ứng; là căn cứ xác định số lượng người làm việc, cơ cấu công chức để tuyển dụng, sử dụng và quản lý trong các cơ quan HCNN Các cơ quan HCNN bao gồm hệ thống danh mục vị trí việc làm và cơ cấu ngạch công chức Đây là cơ

Thứ tư, giải pháp thu hút nhân tài

Thu hút người có tài năng trong cơ quan hành chính nhà nước được hiểu là tổng thể các chính sách tạo sức hấp dẫn và sự lôi cuốn nhằm tạo điều kiện thuận lợi về mọi mặt (cả điều kiện vật chất

và tinh thần) để người có tài năng, những người có năng lực, trình độ cao và phẩm chất đạo đức tốt vào làm việc

Các công cụ thực hiện chính sách tuyển dụng

Công cụ chính sách được hiểu là những cách thức mà chủ thể

sử dụng để tổ chức triển khai thực hiện chính sách Các công cụ thực hiện chính sách tuyển dụng bao gồm:

Thứ nhất, công cụ dựa vào tổ chức

Thứ hai, công cụ dựa vào quyền lực

Thứ ba, công cụ dựa vào thông tin, tuyên truyền

1.3.3 Chủ thể thực hiện chính sách tuyển dụng công chức trong các cơ quan hành chính nhà nước

Chính sách là công cụ được Nhà nước dùng để điều hành các hoạt động kinh tế xã hội Vì vậy, chủ thể ban hành chính sách của

11

Nhà nước, cụ thể là các cơ quan có thẩm quyền trong bộ máy Nhà nước Chủ thể ban hành và các cơ quan Trung ương của Đảng Cộng sản, chính sách tuyển dụng gồm các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền như: Quốc hội, Chính phủ, Bộ Nội vụ Được Chính phủ ủy quyền, Bộ Nội vụ, các Bộ, cơ quan ngang bộ, cũng là chủ thể thực hiện chính sách tuyển dụng

1.3.4 Thể chế chính sách tuyển dụng công chức trong các

cơ quan hành chính nhà nước

Thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước ta đã ban hành nhiều các văn bản pháp lý về chính sách TDCC từ trước đến nay, có thể liệt kê sơ bộ: Sắc lệnh 76/SL do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ban hành năm 1950; Pháp lệnh cán bộ, công chức, được ban hành năm 1998 sửa đổi, bổ sung năm 2003; Luật Cán bộ, công chức năm 2008; gần đây, các Nghị định 24/2010/NĐ-CP của Chính phủ quy định rõ hơn về vấn đề tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức; Nghị định số 93/2010/NĐ-CP ngày 31/8/2010; Nghị định số 36/2013/NĐ-CP của Chính phủ về vị trí việc làm và cơ cấu ngạch công chức và một số thông tư như Thông tư 13/2010/TT-BNV ngày

30/12/2010 của Bộ Nội vụ

1.3.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách tuyển dụng công chức trong các cơ quan hành chính nhà nước

Các yếu tố bên ngoài: Trong những năm qua, Việt Nam đã

tích cực tham gia vào tiến trình hội nhập của khu vực và quốc tế theo tinh thần phát huy tối đa nội lực, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế, bảo đảm độc lập tự chủ và định hướng XHCN, bảo vệ lợi ích dân tộc,