Quan điểm của người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi về bệnh tay chân miệng và một số yếu tố ảnh hưởng; 1.1.Mô tả quan điểm của người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi.1.2.Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức của người chăm sóc trẻ về phòng, chống bệnh tay chân miệng.
Trang 1BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG
- -BÀI TẬP NHÓM – NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH
Chủ đề:“Quan điểm của người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi về bệnh tay
chân miệng và một số yếu tố ảnh hưởng tại xã Tân Long, thị
xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng, năm 2017”
Bạc Liêu, 2017
Trang 2ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong những năm gần đây, Châu Á đang phải đối mặt với bệnh tay chânmiệng như một vấn đề y tế cộng đồng nổi trội của nhiều nước trong khu vực TạiViệt Nam, bệnh tay chân miệng đã xuất hiện từ năm 2003 và không ngừng giatăng trong những năm qua Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và chưa có vắcxin phòng bệnh Tay chân miệng không chỉ gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộngđồng mà còn là gánh nặng kinh tế cho gia đình và xã hội
Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do vi rút đường ruột gây ra(Enterovirus) Đây là bệnh nhiễm trùng cấp tính với những biểu hiện sốt, đau ráttrong miệng, phát ban mà phần nhiều ban dạng mụn nước ở tay, chân, miệng.Bệnh có thể gây ra những biến chứng nặng nhiễm trùng thần kinh trung ươngnhư viêm não, viêm não-màng não, bại liệt, ngoài ra còn viêm cơ tim, phù phổicấp, có thể dẫn đến tử vong Coxsackie virus A16 và Enterovirus 71 là hai tácnhân chủ yếu gây bệnh Tuy nhiên, bệnh tay chân miệng vẫn chưa có vắc xinphòng bệnh và thuốc điều trị đặc hiệu Phương châm phòng chống bệnh trên thếgiới tập trung chủ yếu vào các can thiệp Y tế công cộng
Theo Cục Y tế Dự phòng (Bộ Y tế) cho biết, báo cáo giám sát của các địaphương từ đầu năm 2017 đến nay cho thấy, cả nước ghi nhận 43.162 trường hợpmắc bệnh tay chân miệng tại 63 tỉnh, thành phố, trong đó có 20.063 trường hợpnhập viện, không có trường hợp tử vong So với cùng kỳ năm 2016, số trườnghợp nhập viện giảm 1,9%[1].Tuy nhiên, số trường hợp mắc bệnh tay chân miệngtrong các tuần gần đây có chiều hướng tăng và xu hướng sẽ tăng cao trong thờigian tới do đang là mùa dịch và học sinh vào năm học mới
Hiện nay, dịch bệnh tay chân miệng tuy có chững lại so với năm trướcnhưng bệnh vẫn mắc rải rác quanh năm, lây lan nhanh trongcộng đồng, bệnhthường gặp ở trẻ em nhất là trẻ dưới 5 tuổi và đặc biệt vẫn còn có trường hợp trẻ
tử vong do bệnh gây ra
Trang 3Thị xã Ngã Năm là một thị xã phát triển định hướng nông nghiệp, nằm ởphía cực tây tỉnh Sóc Trăng Thị xã Ngã Năm gồm 08 xã/thị trấn và 61 khóm/ấp.Diện tích tự nhiên 242,2km2, dân số thị xã là 86.752 người[2] Trên địa bàn thị
xã từ đầu năm đến tháng 08/2017 ghi nhận 64 trường hợp mắc bệnh tay chânmiệng trong số đó số ca mắc tại xã Tân Long là 19 trường hợp và chưa có dấuhiệu cho thấy bệnh đã được kiểm soát vì đỉnh của dịch thường rơi vào tháng 9,
10 hàng năm[3] Phân tích số liệu thứ cấp, chúng tôi nhận thấy các đơn vị y tếđịa phương và cơ sở đã triển khai các hoạt động theo chỉ đạo của Bộ Y tế vềphòng, chống dịch bệnh tay chân miệng Công tác truyền thông cũng đã đượctriển khai Tuy vậy, hiệu quả trong công tác phòng chống bệnh tay chân miệngchưa cao Qua đánh giá nhanh tại cộng đồng, sự hiểu biết về bệnh tay chânmiệng của người dân còn khá sơ sài, thực hành vệ sinh còn nhiều hạn chế, hiệuquả của công tác phòng chống dịch bệnh phụ thuộc rất nhiều vào kiến thức, thựchành của người dân mà cụ thể là người chăm sóctrẻ chính của hộ gia đình Tạithị xã hiện nay vẫn chưa có nghiên cứu nào tìm hiểu hoạt động phòng, chốngbệnh tay chân miệng của người dân Từ những lý do trên, nhằm cung cấp thôngtin cho việc xây dựng kế hoạch và triển khai công tácphòng chống dịch bệnhtay chân miệng tại xã Tân Long,thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăngnhóm sinh viên
tiến hành nghiên cứu: “Quan điểm của người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi về
bệnh tay chân miệng và một số yếu tố ảnh hưởng tại xã Tân Long, thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng, năm 2017”
Trang 4CHƯƠNG I MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1 Mục tiêu cụ thể
1.1.Mô tả quan điểm của người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi tại xã Tân Long, thị
xã Ngã Năm, tỉnh sóc Trăng về bệnh tay chân miệng năm 2017
1.2.Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức của người chăm sóctrẻ về phòng, chống bệnh tay chân miệngtại xã Tân Long, thị xã NgãNăm, tỉnh sóc Trăng năm 2017
Trang 5CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1 Đối tượng nghiên cứu
- Những bà mẹ có con dưới 5 tuổi sống tại xã Tân Long.
- Những người tronggia đình có con dưới 5 tuổi tại xã Tân Long (như bà,
cha, cô, dì…)
- Cán bộ y tế tại xã Tân Long.
- Giáo viên trường mẫu giáo ở xã Tân Long.
- Cán bộ quản lý nằm trong Ban chăm sóc sức khỏe ban đầu của xã.
Tiêu chí chọn mẫu:
- Là người trực tiếp chăm sóc trẻ.
- Là người có khả năng nghe, hiểu và trả lời câu hỏi phỏng vấn viên.
Tiêu chí loại trừ :
- Người không hợp tác nghiên cứu
- Người khó khăn về nghe nói
- Người bị bệnh tâm thần
2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu
Thời gian: Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 11/2017 đến tháng10/2018
Địa điểm: xã Tân Long, thị xã Ngã Năm, tỉnh sóc Trăng
3 Thiết kế nghiên cứu
Thiết kế nghiên cứu định tính
4 Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu (cách tiếp cận)
Cỡ mẫu
ST
T Đối tượng nghiên cứu
Phỏng vấn sâu
Thảo luận nhóm
Tổng cộng
1 Bà mẹ có con dưới 5 tuổi (đã
Trang 6mẫu giáo (tất cả giáo viên)
Cách tiếp cận đối tượng:
- Nhóm nghiên cứu cùng với nhân viên y tế thôn/ấp đến thăm hộ gia đình
có trẻ dưới 5 tuổi (trẻ đã hoặc đang mắc bệnh TCM) và tiếp cận phỏngvấn sâu bà mẹ của trẻ, trao đổi về những kinh nghiệm chăm sóc trẻ,những điều đạt và chưa đạt về phòng bệnh TCM Tổ chức hội thảo chonhóm các bà mẹ có con dưới 5 tuổi để cùng chia sẽ kinh nghiệm lẫn nhau
- Nhóm nghiên cứu chọn ngẫu nhiên những bà mẹ có trẻ dưới 5 tuổi khi
đưa trẻ đi tiêm ngừa tại Trạm Y tế xã hàng tháng
- Nhóm nghiên cứu đến thăm và gặp gỡ các giáo viên mầm non tại Trường
mẩu giáo vào buổi ngủ trưa của các trẻ, tiếp cận, phỏng vấn sâu và có thểhẹn các giáo viên mầm non buổi hội thảo vào các buổi họp trao đổi kinhnghiệm giảng dạy và chăm sóc trẻ để có thể nhận thêm nhiều thông tin
- Nhóm nghiên cứu thực hiện tiếp cận và phỏng vấn sâu với Phó chủ tịch
UBND xã (phụ trách Ban CSSKBĐ) và trao đổi về những chiến lược,định hướng về vấn đề bệnh TCM tại địa phương
- Nhóm gặp và phỏng vấn sâu với Cán bộ phụ trách chương trình Trạm y tế
xã để nhận thêm nhiều thông tin
5 Phương pháp thu thập số liệu
- Nhóm nghiên cứu tổ chức phỏng vấn sâu những nhóm đối tượng nghiên
cứu để thu thập những nội dung cần thiết đến khi bão hòa thông tin
- Tổ chức thảo luận nhóm để cho các đối tượng chia sẽ cùng nhau những
kinh nghiệm về phòng bệnh tay chân miệng
6 Nội dung, chủ đề nghiên cứu
Trang 7Mục tiêu 1 Mô tả quan điểm của người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi tại xã Tân Long, thị xã Ngã Năm, tỉnh sóc Trăng về bệnh tay chân miệng năm 2017.
- Sự quan tâm của người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi về bệnh tay chânmiệng
- Kiến thức của người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi về bệnh tay chân miệng.+ Đường lây truyền bệnh
+ Đối tượng dễ mắc bệnh
+ Biểu hiện đặc trưng của bệnh
- Thực hành của người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi về phòng bệnh tay chânmiệng
+ Rửa tay thường xuyên sau khi đi vệ sinh, làm vệ sinh cho trẻ
+ Rửa sạch, vệ sinh đồ chơi cho trẻ thường xuyên
+ Lau dọn, vệ sinh sàn nhà, bàn ghế … chổ trẻ chơi thường xuyên
Mục tiêu 2 Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức của người chăm sóc trẻ về phòng, chống bệnh tay chân miệng tại xã Tân Long, thị xã Ngã Năm, tỉnh sóc Trăng năm 2017.
- Yếu tố cá nhân
+ Thiếu kiến thức về tác hại của bệnh tay chân miệng đến trẻ nhỏ+ Có thái độ thiếu quan tâm về bệnh tay chân miệng
+ Thực hành sai về phòng bệnh tay chân miệng
- Yếu tố môi trường
+ Môi trường vật lý: những nơi trẻ vui chơi, sinh hoạt là điều kiệnthuận lợi cho sự phát triển và lây lan bệnh tay chân miệng
+ Môi trường xã hội
Áp lực nhóm
Chuẩn mực nhóm
+ Môi trường kinh tế
Trang 8 Những tốn kém chi phí để điều trị bệnh tay chân miệng cho trẻ.
Khi gia đình cùng chăm sóc, điều trị cho trẻ bị bệnh tay chânmiệng không thể làm việc kiếm tiền, mất nguồn thu nhập chogia đình
+ Môi trường chính sách
Can thiệp giảm hại còn hạn chế
CHƯƠNG 3 VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU
Trang 9Đối tượng nghiên cứu được chọn vào nghiên cứu là những người chămsóc trẻ chính của các hộ gia đình có trẻ dưới 5 tuổi đại diện cho người dân đangsinh sống tại xã Tân Long, thị xã Ngã Năm, tỉnh sóc Trăng, các đối tượng này
đã được giải thích về nội dung và mục đích của nghiên cứu trước khi tiến hànhphỏng vấn và điền vào phiếu điều tra Các đối tượng nghiên cứu có thể từ chốitham gia trong bất kỳ thời điểm nào trong khi diễn ra thu thập số liệu mà khôngcần giải thích lý do
Phiếu điều tra là phiếu khuyết danh, việc tiến hành để người dân trả lời vàđiền phiếu sẽ được tiến hành riêng tư nhất giữa các hộ gia đình có trẻ dưới 5 tuổi
và đảm bảo giữ bí mật tuyệt đối về các thông tin mà người dân cung cấp; thôngtin thu thập được chỉ phục vụ cho mục đích nghiên cứu, không phục vụ cho mụcđích nào khác
Đề cương nghiên cứu được thông qua Hội đồng Đạo đức – Trường đạihọc Y tế công cộng thông qua trước khi tiến hành triển khai trên thực địa
Kết quả nghiên cứu có thể làm cơ sở cho các hoạt động xây dựng kếhoạch và triển khai công tácphòng chống dịch bệnh tay chân miệngtại địaphương và những địa điểm khác có điều kiện tương tự như địa bàn nghiên cứu
CHƯƠNG 4 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC
Trang 101 Hạn chế của nghiên cứu
- Đây là nghiên cứu được thực hiện bởi nhóm sinh viên năm 3 hệVLVH Trường Đại học Y tế công cộng, chưa có kinh nghiệm trong việc xâydựng, thiết kế đề cương nghiên cứu cũng như chưa có nhiều kiến thứcchuyên ngành và thực tế trong quá trình thực hiện nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu khônghiểu hay hiểu sai câu hỏi nên không trảlời đúng, đủ thông tin về các câu hỏi
- Sai số nhập liệu viên: nhầm lẫn hoặc sai sót trong quá trình nhậpliệu, dẫn đến sai số kết quả điều tra
Trang 11VỀ BỆNH TAY CHÂN MIỆNG
Học viên thực hiện phỏng vấn: LÂM ANH KHOA
Đối tượng: Bà mẹ có con dưới 5 tuổi (đã hoặc đang mắc bệnh tay chân
miệng)
(Tùy theo trải nghiệm của đối tượng và tùy theo thời gian mà phỏng vấn viên cóthể hỏi một hoặc nhiều nội dung: Sự quan tâm của người chăm sóc trẻ dưới 5tuổi về bệnh tay chân miệng, Kiến thức của người chăm sóc trẻ dười 5 tuổi vềbệnh tay chân miệng, Thực hành của người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi về phòngbệnh tay chân miệng, mỗi cuộc phỏng vấn nên giới hạn trong vòng 30-60 phút)
Mục tiêu nghiên cứu
- Mô tả quan điểm của người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi tại xã Tân Long,thị xã Ngã Năm, tỉnh sóc Trăng về bệnh tay chân miệng năm 2017
- Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức của người chăm sóctrẻ về phòng, chống bệnh tay chân miệng tại xã Tân Long, thị xã NgãNăm, tỉnh sóc Trăng năm 2017
Chào hỏi, giới thiệu:
Xin chào chị Tên tôi là Lâm Anh Khoa, hiện đang công tác tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Bạc Liêu – Khoa Truyền thông Giáo dục sức khỏe Chúng tôi
đang tiến hành tìm hiểu về “Quan điểm của người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi về
bệnh tay chân miệng và một số yếu tố ảnh hưởng tại xã Tân Long, thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng, năm 2017” Đây là một nghiên cứu do nhóm sinh viên
Trường ĐH Y tế công cộng tiến hành Kết quả thu được sẽ giúp định hướng chiến lược, xây dựng kế hoạch và triển khai công tác phòng chống dịch bệnh tay chân miệng tại địa phương Rất mong chị đồng ý tham gia trao đổi với tôi Thời gian phỏng vấn khoảng 30 phút Xin cảm ơn chị.
Trang 121 Thông tin chung về phỏng vấn
Tên người tiến hành phỏng vấn: Lâm Anh Khoa
2 Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu
Để cho đối tượng phỏng vấn tự kể câu chuyện của mình và hỏi thêm để có được đầy đủ các thông tin sau đây
- Bé mắc bệnh tay chân miệng ở đâu (ở nhà hay ở trường học) ?
Nếu bị mắc bệnh từ trường học :
- Theo chị, ở trường học của bé, không gian của trường và lớp học như thếnào ?
- Chị có hỏi các cô giáo về đồ chơi của bé được bảo quản như thế nào ?
- Chị có biết các bé mình sinh hoạt, vui chơi, ăn uống tại trường mẫu giáonhư thế nào ?
Nếu mắc bệnh ở nhà :
- Chị có thể chia sẽ cho biết bé mắc bệnh tay chân miệng tại nhà như thếnào?
Trang 13- Không gian ở nhà mình như thế nào ?
- Chị bảo quảnđồ chơi của bé như thế nào ?
- Khi trẻ có các biểu hiện mắc bệnh tay chân miệng, chị đã xử trí như thếnào ?
- Chị đưa trẻ đi khám bệnh ở đâu ?
- Theo chị biết thì trẻ nhỏ dưới 5 tuổi thường dễ mắc phải những bệnh nàonhiều nhất ? Chị cảm thấy bệnh tay chân miệng này như thế nào ?
- Theo chị bệnh tay chân miệng có nguy hiểm không ?
- Theo chị, bệnh tay chân miệng đã có vắc xin ngừa bệnh chưa chị ?
- Theo chị biết, bệnh tay chân miệng có những biểu hiện như thế nào ở trẻnhỏ dưới 5 tuổi ?
- Khi trẻ bị bệnh tay chân miệng và nằm điều trị tại bệnh viện, trong giađình chị quan tâm về bệnh như thế nào ?
- Chi phí điều trị bệnh tay chân miệng cho bé có tốn kém không ?
- Chăm sóc trẻ bị bệnh tay chân miệng có khó không ?
- Khi biết bé nhà chị bị bệnh tay chân miệng, hàng xóm láng giềng xungquanh có ý kiến như thế nào ?
- Theo chị bệnh tay chân miệng có thể phòng ngừa được không ?
- Chị có biết cách phòng bệnh tay chân miệng nào không, xin chị chia sẽcho biết ?
Xin chân thành cảm ơn chị !
Trang 14HƯỚNG DẪN PHỎNG VẤN SÂU/THẢO LUẬN NHÓM
VỀ BỆNH TAY CHÂN MIỆNG
Học viên thực hiện phỏng vấn: NGUYỄN THỊ LỆ QUYÊN
Đối tượng: Bà mẹ có con dưới 5 tuổi
(Tùy theo trải nghiệm của đối tượng và tùy theo thời gian mà phỏng vấn viên cóthể hỏi một hoặc nhiều nội dung: Sự quan tâm của người chăm sóc trẻ dưới 5tuổi về bệnh tay chân miệng, Kiến thức của người chăm sóc trẻ dười 5 tuổi vềbệnh tay chân miệng, Thực hành của người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi về phòngbệnh tay chân miệng, mỗi cuộc phỏng vấn nên giới hạn trong vòng 30-60 phút)
Mục tiêu nghiên cứu
- Mô tả quan điểm của người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi tại xã Tân Long,thị xã Ngã Năm, tỉnh sóc Trăng về bệnh tay chân miệng năm 2017
- Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức của người chăm sóctrẻ về phòng, chống bệnh tay chân miệng tại xã Tân Long, thị xã NgãNăm, tỉnh sóc Trăng năm 2017
Chào hỏi, giới thiệu:
Xin chào chị Tên tôi là Nguyễn Thị Lệ Quyên, hiện đang công tác tại Trung tâm
Y tế thị xã Ngã Năm Chúng tôi đang tiến hành tìm hiểu về “Quan điểm của
người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi về bệnh tay chân miệng và một số yếu tố ảnh hưởng tại xã Tân Long, thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng, năm 2017” Đây là
một nghiên cứu do nhóm sinh viên Trường ĐH Y tế công cộng tiến hành Kết quả thu được sẽ giúp định hướng chiến lược, xây dựng kế hoạch và triển khai công tác phòng chống dịch bệnh tay chân miệng tại địa phương Rất mong chị đồng ý tham gia trao đổi với tôi Thời gian phỏng vấn khoảng 30 phút Xin cảm
ơn chị.
Trang 151 Thông tin chung về phỏng vấn
Tên người tiến hành phỏng vấn: Nguyễn Thị Lệ Quyên
2 Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu
- Chị có thường xem tivi hay nghe đài phát thanh không ?
- Chị có thường theo dõi các chương trình nói về sức khỏe không ? (ví dụnhư : Chuyên mục Sức khỏe cho mọi người, Chuyên đề Thầy thuốc vớimọi người, chuyên đề Khỏe và Đẹp …)
- Chị có biết em bé dưới 5 tuổi thường hay mắc phải các bệnh gì nhiều nhất ?
- Chị có nghe nói về bệnh tay chân miệng không ?
- Theo chị biết, bệnh tay chân miệng như thế nào ?
- Ở gần khu nhà chị sinh sống ở đây đã từng có bé nào bị mắc bệnh tay chânmiệng chưa ?
- Theo chị biết, các biểu hiện của bé bị bệnh tay chân miệng như thế nào ?
- Chị cảm thấy bệnh tay chân miệng này như thế nào ? Bệnh tay chân miệng
có nguy hiểm không ?
- Theo chị biết, bệnh tay chân miệng này có thuốc ngừa bệnh chưa ?
- Nếu không may, ở gia đình hay hàng xóm, láng giềng mình có bé bị bệnhtay chân miệng thì mình sẽ xử trí như thế nào ?