Nghiên cứu các nhân tố tác động đến việc chọn trường học bậc đại học của học sinh trung học phổ thông Trường hợp tại Thành phố Đà Nẵng

Dựa vào kết quả thống kê mô tả, Chapman 1981 cho biết rằng sự lựa chọn trường đại học của học sinh bị ảnh hưởng bởi các đặc điểm của học sinh cũng như các ảnh hưởng từ bên ngoài: [8] 1 Đ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

NGÔ THỊ HIỀN TRANG

NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC CHỌN TRƯỜNG HỌC BẬC ĐẠI HỌC CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG: TRƯỜNG HỢP TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Đà Nẵng - Năm 2013

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

NGÔ THỊ HIỀN TRANG

NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC CHỌN TRƯỜNG HỌC BẬC ĐẠI HỌC CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG: TRƯỜNG HỢP TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh

Mã số: 60.34.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Người hướng dẫn khoa học: TS PHẠM THỊ LAN HƯƠNG

Đà Nẵng - Năm 2013

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được

ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Ngô Thị Hiền Trang

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 4

5 Bố cục đề tài 4

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LỰA CHỌN TRƯỜNG HỌC BẬC ĐẠI HỌC CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 6

1.1 QUÁ TRÌNH LỰA CHỌN TRƯỜNG HỌC BẬC ĐẠI HỌC 6

1.2 CÁC NGHIÊN CỨU CÓ TRƯỚC VỀ LỰA CHỌN TRƯỜNG HỌC BẬC ĐẠI HỌC 9

1.2.1 Nghiên cứu của Chapman (1981) 9

1.2.2 Nghiên cứu của Litten (1982) 11

1.2.3 Nghiên cứu của Burns và các cộng sự (2006) 13

1.2.4 Nghiên cứu của Tan (2009) 14

1.2.5 Nghiên cứu của Lee So Jung và Chatfield Hyun Kyung (2010) 15

1.2.6 Nghiên cứu của Audrey Sorrells và Heather Cole (2011) 16

1.2.7 Nghiên cứu của Trần Văn Quí, Cao Hào Thi (2009) 17

1.3 SO SÁNH CÁC MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 18

CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU 21

2.1 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC LỰA CHỌN TRƯỜNG HỌC BẬC ĐẠI HỌC 21

2.1.1 Yếu tố về đặc điểm trường bậc đại học 21

2.1.2 Yếu tố về đặc điểm ngành đào tạo 22 2.1.3 Yếu tố về nỗ lực giao tiếp với học sinh của các trường bậc đại học 23

2.1.4 Yếu tố về cơ hội trong tương lai 24

2.1.5 Yếu tố về các cá nhân có ảnh hưởng 25

2.2 THIẾT KẾ QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU 27

2.2.1 Xác định vấn đề và mục tiêu nghiên cứu 27

2.2.2 Xây dựng kế hoạch nghiên cứu 28

CHƯƠNG 3: XỬ LÝ DỮ LIỆU 42

3.1 THÔNG TIN MẪU NGHIÊN CỨU 42

3.2 PHÂN TÍCH CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ THANG ĐO 44

3.2.1 Phân tích nhân tố khám phá – EFA (Exploratory Factor Analysis) 44

3.2.2 Đánh giá thang đo bằng hệ số tin cậy Cronbach Alpha 48

3.3 PHÂN TÍCH KẾT QUẢ KHẢO SÁT 52

3.3.1 Thống kê mô tả 52

3.3.2 Phân tích phương sai (ANOVA) 60

CHƯƠNG 4: HÀM Ý CHÍNH SÁCH 84

4.1 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 84

4.1.1 Nỗ lực giao tiếp với học sinh của các trường bậc đại học 85

4.1.2 Các cá nhân có ảnh hưởng 85

4.1.3 Đặc điểm trường học bậc đại học 85

4.1.4 Cơ hội trong tương lai 85

4.1.5 Mức độ đa dạng và hấp dẫn của ngành đào tạo 86

4.1.6 Ngành đào tạo tương thích với đặc điểm cá nhân 86

4.1.7 Cơ hội trúng tuyển 86

4.1.8 Chi phí 87

4.2 HÀM Ý CHÍNH SÁCH 87

4.3 GIỚI HẠN CỦA NGHIÊN CỨU 89

KẾT LUẬN 90

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (BảN SAO) PHỤ LỤC

2.2 Các biến quan sát của việc lựa chọn trường học bậc đại

học sau khi tiến hành nghiên cứu định tính

32

3.1 Mô tả mẫu khảo sát phân theo đơn vị trường THPT 43 3.2 Mô tả mẫu khảo sát phân theo kiểu lớp học và giới tính 43

3.4 Bảng tóm tắt các hệ số khi sử dụng phân tích nhân tố

EFA

45

3.5 Bảng phân tích nhân tố tương ứng với các biến quan sát 46

3.7 Các biến quan sát của việc lựa chọn trường học bậc đại

học sau khi tiến hành phân tích EFA và Cronbach Alpha

50

3.8 Thống kê mô tả mẫu theo học lực học kỳ I (năm học

2012 – 2013) và dự định sau khi tốt nghiệp THPT

52

3.9 Thống kê mô tả mẫu theo trường bậc đại học đăng ký

thi theo cả hai nguyện vọng 1 và nguyện vọng 2

53

3.10 Thống kê mô tả mẫu theo ngành bậc đại học đăng ký

thi theo cả hai nguyện vọng 1 và nguyện vọng 2

3.14 Thống kê mô tả mức độ ảnh hưởng theo nhóm nhân tố

đặc điểm trường bậc đại học

57

3.15 Thống kê mô tả mức độ ảnh hưởng theo nhóm nhân tố

cơ hội trong tương lai

58

3.16 Thống kê mô tả mức độ ảnh hưởng theo nhóm nhân tố

tương thích với đặc điểm cá nhân

58

3.17 Thống kê mô tả mức độ ảnh hưởng theo nhóm nhân tố

mức độ đa dạng và hấp dẫn của ngành đào tạo

59

3.18 Thống kê mô tả mức độ ảnh hưởng theo nhóm nhân tố

cơ hội trúng tuyển

59

3.19 Thống kê mô tả mức độ ảnh hưởng theo nhóm nhân tố

chi phí

60

3.20 Hệ số Sig khi so sánh sự khác biệt về kết quả đánh giá

của các nhóm đối tượng khảo sát khác nhau về yếu tố

đặc điểm cá nhân trong bảng Test of Homogeneity of

Variances

61

3.21 Hệ số Sig khi so sánh sự khác biệt về kết quả đánh giá

của các nhóm đối tượng khảo sát khác nhau về yếu tố

đặc điểm cá nhân trong bảng Anova

61

3.22 Kết quả phân tích sự khác biệt theo đơn vị trường

THPT - yếu tố nỗ lực giao tiếp của trường đại học

63

3.23 Kết quả phân tích sự khác biệt theo đơn vị trường

THPT - yếu tố các cá nhân ảnh hưởng

64

Số hiệu

3.24 Kết quả phân tích sự khác biệt theo đơn vị trường

THPT - yếu tố tương thích với đặc điểm cá nhân

65

3.25 Kết quả phân tích sự khác biệt theo đơn vị trường

THPT - yếu tố mức độ đa dạng và hấp dẫn của ngành

68

3.26 Kết quả phân tích sự khác biệt theo kiểu lớp học - yếu

tố cơ hội trúng tuyển

70

3.27 Kết quả phân tích sự khác biệt theo giới tính - yếu tố nỗ

lực giao tiếp của trường bậc đại học

70

3.28 Kết quả phân tích sự khác biệt theo giới tính - yếu tố

các cá nhân ảnh hưởng

71

3.29 Kết quả phân tích sự khác biệt theo giới tính - yếu tố cơ

hội trong tương lai

71

3.30 Kết quả phân tích sự khác biệt theo giới tính - yếu tố cơ

hội trúng tuyển

72

3.31 Kết quả phân tích sự khác biệt theo học lực - yếu tố nỗ

lực giao tiếp của trường bậc đại học

3.34 Kết quả phân tích sự khác biệt theo trình độ dự định đạt

được - yếu tố cơ hội trúng tuyển

76

3.35 Hệ số Sig khi so sánh sự khác biệt về kết quả đánh giá

của các nhóm đối tượng khảo sát khác nhau về yếu tố

đặc điểm gia đình trong bảng Test of Homogeneity of

Variances

77

Số hiệu

3.36 Hệ số Sig khi so sánh sự khác biệt về kết quả đánh giá

của các nhóm đối tượng khảo sát khác nhau về yếu tố

đặc điểm gia đình trong bảng Anova

78

3.37 Kết quả phân tích Anova theo trình độ của cha/ người

giám hộ nam - yếu tố cơ hội trúng tuyển

79

3.38 Kết quả phân tích sự khác biệt theo trình độ của mẹ/

người giám hộ nữ - yếu tố cơ hội trúng tuyển

80

3.39 Kết quả phân tích sự khác biệt theo thu nhập của cha

mẹ/ người giám hộ - yếu tố chi phí

81

DANH MỤC HÌNH VẼ

Số hiệu

1.1

Các quá trình lựa chọn trường đại học của Kolter (1976),

Litten (1982), Jackson (1982) và Hossler & Gallagher

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Học sinh THPT nói chung và học sinh lớp 12 nói riêng là lứa tuổi bắt đầu bước vào ngưỡng cửa cuộc đời Một cuộc sống tương lai đầy hấp dẫn, lý thú song cũng đầy bí ẩn và khó khăn đang chờ đợi các em Khác với thiếu niên, thanh niên học sinh có sự chuẩn bị về tâm thế nên suy nghĩ của các em chín chắn hơn khi định hướng tương lai cho mình Tuy nhiên trong thực tế, việc chọn nghề, quyết định đường đời của học sinh THPT không đơn giản bởi

vì ngành nghề trong xã hội rất phong phú, mỗi ngành nghề đều có những yêu cầu riêng,… Vì vậy, câu hỏi “làm gì sau khi tốt nghiệp THPT?” khiến nhiều

em lúng túng, không tìm được câu trả lời

Theo thống kê của ngành giáo dục, trong hai năm 2006 - 2007 có 39 trường được thành lập, bình quân mỗi năm gần 20 trường Trong 4 năm, từ

2008 đến 2011, có 45 trường được thành lập, bình quân mỗi năm là 11 Còn trong 5 năm, từ năm 2006 đến 2011, có 84 trường mới thành lập, nâng cấp

51 trường (chiếm 61%), thành lập mới 33 trường (39%) Hiện nay, Việt Nam có 440 trường đại học, cao đẳng, trong đó, có 77 trường ngoài công lập Đến nay, 40/63 tỉnh, thành phố có trường Đại học và có 62/63 tỉnh, thành có

ít nhất một trường Cao đẳng hoặc Đại học chỉ trừ tỉnh Đăk Nông chưa có trường Đại học, Cao đẳng nào Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm 2012 có trên 1,3 triệu thí sinh tham gia dự thi vào các trường Đại học

và 454.211 thí sinh dự thi vào Cao đẳng, trong khi đó chỉ tiêu tuyển sinh của

cả Cao đẳng và Đại học là 560.000 thí sinh Hiện nay, số lượng các trường đại học và cao đẳng trên phạm vi cả nước là rất nhiều, với nhiều loại hình tổ chức và hoạt động phong phú đa dạng Tình hình đó gây nên áp lực hết sức nặng nề cho học sinh trong các kỳ thi tuyển sinh đại học, cao đẳng Hầu hết

các em có mơ ước vào các trường đại học (kể cả những em có học lực yếu) trong khi xã hội đang cần rất nhiều công nhân kỹ thuật lành nghề tham gia trực tiếp trong một số lĩnh vực nghề nghiệp Ước mơ của các em đôi khi còn rất xa với thực tế lao động, hoạt động nghề nghiệp, chưa thấy được giá trị đích thực của các nghề Các em có kỳ vọng quá cao vào một số nghề nhưng khi tiếp xúc với nghề nghiệp trong thực tế thường làm các em thất vọng Chọn nghề mà hiểu biết quá ít, thậm chí không hiểu nghề định chọn thì sớm muộn sẽ gặp trở ngại lớn trong hoạt động nghề nghiệp của cá nhân, tạo sự hẫng hụt, bi quan chán nản, miễn cưỡng trong lao động Thực tế cho thấy, không phải bao giờ nam nữ thanh niên cũng có thể giải quyết đúng đắn vấn

đề chọn nghề của mình Theo E.A.Klimốp có thể có hai nguyên nhân chính dẫn đến chọn nghề không phù hợp:

nhau của việc chọn nghề (đối với lĩnh vực hoạt động và sự khuyên bảo của người đi trước,…) Những thành kiến và tiếng tăm nghề nghiệp do ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp của những người khuyên bảo, sự yêu thích nghề,… mới chỉ là bề ngoài, cảm tính Cá nhân chưa thực sự hiểu được nghề đó

thể do sự đồng nhất môn học với nghề, không hiểu hết năng lực của bản thân, không biết hoặc không đánh giá đầy đủ những đặc điểm phẩm chất cá nhân, không hiểu được đặc điểm và yêu cầu của nghề đòi hỏi với người lao động, thao tác và trình tự của chúng khi giải quyết vấn đề chọn nghề

Việc chọn nghề, nơi đào tạo nghề của học sinh rất quan trọng Vì vậy, cần phải có sự hướng dẫn để các em khi chọn trường biết kết hợp một cách lý

tưởng ba yếu tố: nguyện vọng, năng lực của cá nhân; những đòi hỏi của nghề

“Nghiên cứu các nhân tố tác động đến việc chọn trường học bậc đại học

của học sinh trung học phổ thông: trường hợp tại thành phố Đà Nẵng” làm luận văn tốt nghiệp cao học của mình Nghiên cứu đề tài này, tác giả kỳ vọng

có thể tìm ra các giải pháp để góp phần nâng cao hiệu quả công tác tư vấn hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 THPT hiện nay ở nước ta nói chung và Đà Nẵng nói riêng

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống lý thuyết về các vấn đề liên quan đến lựa chọn trường học

- Tiến hành nghiên cứu trên mẫu học sinh được lựa chọn để xác định các yếu tố tác động đến quyết định chọn trường học của học sinh lớp 12 THPT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

- Nghiên cứu được tầm quan trọng của các yếu tố tác động đến việc chọn trường học

- Phân tích được sự khác biệt của các tác động nêu trên giữa các nhóm học sinh khác nhau về đặc điểm cá nhân

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: học sinh lớp 12 THPT trên địa bàn thành phố

Đà Nẵng có dự định thi tuyển vào các trường bậc đại học trong kỳ thi tuyển sinh Đại học, Cao đẳng năm 2013

- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu này sẽ được tiến hành khảo sát và đánh giá mức độ tác động của các nhân tố đến quyết định chọn trường học của học sinh lớp 12 THPT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong kỳ thi tuyển sinh Đại học, Cao đẳng năm 2013 Quy mô mẫu dự kiến là 900 người tại 9 trường THPT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: tiến hành thu thập tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau: các bài báo, các đề tài nghiên cứu và các tài liệu khác có liên quan

- Phương pháp phỏng vấn cá nhân: phỏng vấn các chuyên gia tư vấn và các em học sinh lớp 12 của các trường THPT tại thành phố Đà Nãng đối với việc chọn trường học

- Phương pháp điều tra: điều tra thực tế bằng bảng câu hỏi đối với việc chọn trường học của các em học sinh lớp 12 THPT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong kỳ thi tuyển sinh Đại học, Cao đẳng năm 2013

- Công cụ nghiên cứu: Câu hỏi thảo luận nhóm, phiếu điều tra và phần mềm xử lý dữ liệu SPSS 16.0

5 Bố cục đề tài

Luận văn gồm 2 phần:

- Phần giới thiệu: Bao gồm lý do chọn đề tài, mục đích nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu

- Phần kết quả nghiên cứu: Gồm 4 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về lựa chọn trường học bậc đại học

Nội dung của chương này trình bày một cách tổng quát lý thuyết và thực tiễn liên quan đến: quá trình và các yếu tố tác động đến việc chọn trường học Tóm tắt các chương trình nghiên cứu ở Việt Nam và trên thế giới đã có trước đây

Chương 2: Thiết kế nghiên cứu

Chương này đề cập đến: Câu hỏi nghiên cứu, công cụ nghiên cứu và kỹ thuật phân tích số liệu

Chương 3: Xử lý dữ liệu

Chương này bao gồm các nội dung: Thống kê mô tả các kết quả quan sát, kiểm định thang đo, phân tích nhân tố

Chương 4: Hàm ý chính sách

Ngoài ra, luận văn còn có những mục bổ sung sau:

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LỰA CHỌN TRƯỜNG HỌC

BẬC ĐẠI HỌC CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 QUÁ TRÌNH LỰA CHỌN TRƯỜNG HỌC BẬC ĐẠI HỌC

Cho đến nay, trên thế giới, việc lựa chọn trường bậc đại học của học sinh

đã thu hút sự quan tâm nghiên cứu của rất nhiều cá nhân và tổ chức Vì vậy, kết quả nghiên cứu cũng không thuần nhất, có khá nhiều các quan điểm khác nhau về quá trình lựa chọn trường bậc đại học Sau đây là một số kết quả nghiên cứu liên quan đến quá trình chọn trường bậc đại học của học sinh được nhiều người công nhận

Vào năm 1976, Kolter (được trích bởi Furukawa, [9]) đã đưa ra một mô hình về sự lựa chọn trường đại học Kolter dựa trên quan điểm marketing cho rằng có 7 giai đoạn trong quá trình đăng ký nhập học Bảy giai đoạn này bao gồm: quyết định tham gia, tìm kiếm và thu thập thông tin, nghiên cứu về trường đại học cụ thể, gởi đơn, thư xin vào trường, lựa chọn trường đại học và đăng ký Các giai đoạn của Kolter được đa số các học giả thừa nhận cho đến nay khi xuất hiện nhiều mô hình điều chỉnh

Litten (1982) [11], ông đã xem xét lại mô hình của Kolter (1976) và phân chia quá trình thành 5 giai đoạn: nguyện vọng học đại học, bắt đầu quá trình tìm kiếm thông tin, thu thập thông tin, gửi hồ sơ, và tuyển sinh Trong việc thiết lập các giai đoạn này, ông đã tìm thấy các giai đoạn khác nhau trong quá trình ảnh hưởng đến các học sinh khác nhau theo giới tính Litten (1982)

mô tả quá trình của mình như là một cái phễu, với số lượng lớn sinh viên xem xét một trường đại học trong quá trình lựa chọn và lấy ra một lượng nhỏ hơn bằng quá trình đăng ký

Một mô hình khác cũng được công nhận rộng rãi đó là mô hình của Jackson (1982) (được trích bởi Tan, [14]) Mô hình của Jackson bao gồm ba

giai đoạn: sở thích, loại trừ và đánh giá Trong giai đoạn sở thích, Jackson đề nghị rằng tinh thần học tập của học sinh phát triển theo phương hướng xã hội học, với ba mối liên kết chặt chẽ nhất của tinh thần học tập của học sinh trung học (theo mức độ thứ tự giảm dần): thành tích học tập, bối cảnh, và nền tảng gia đình Trong giai đoạn loại trừ, Jackson sử dụng lý thuyết kinh

tế để xác định rằng việc ra quyết định chọn trường đại học về cơ bản là một quá trình không bao gồm các tổ chức Và từ đó đánh giá tương đối tầm quan trọng của các yếu tố riêng lẻ trong mô hình chung về lựa chọn trường đại học của học sinh

Merranko (2005) đã chỉ ra rằng các mô hình của Jackson (1982) và Chapman (1981) nhấn mạnh thái quá vào các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả, trong khi không giải quyết quá trình thực tế của lựa chọn trường đại học Mặc

dù mô hình của Jackson có thể giúp các nhà quản lý trường đại học trong việc đưa ra cùng một kế hoạch tuyển sinh với nhau, nhưng mô hình này không giải quyết được các biến số khác được tìm thấy trong các mô hình khác (được trích bởi Tan, [14])

Dựa trên các nghiên cứu trước đó (Jackson, 1982; Litten, 1982; Alexander, 1978; Anderson, Bowman, và Tinto, 1972; Chapman, 1981), Hossler và Gallagher (1987) (được trích bởi Tan, [14]) đã phát triển “Ba mô hình của lựa chọn trường đại học” Hossler và Gallagher đã xây dựng mô hình

ba giai đoạn bao gồm: khuynh hướng, tìm kiếm và lựa chọn Giai đoạn một được gọi là giai đoạn sự ảnh hưởng và đây là giai đoạn học sinh quyết định có hay không việc họ sẽ tiếp tục học đại học hoặc làm việc sau khi tốt nghiệp khi đang học trung học Giai đoạn 2, giai đoạn tìm kiếm, là khi những học sinh trúng tuyển đại học bắt đầu tìm kiếm nhiều thông tin hơn về các trường đại học Giai đoạn ba là giai đoạn lựa chọn và là khi sự lựa chọn của học sinh được đánh giá

Kolter (1976) Litten (1982) Jackson (1982)

Hossler & Gallagher (1987)

Hình 1.1 Các quá trình lựa chọn trường đại học của Kolter (1976), Litten (1982), Jackson (1982) và Hossler & Gallagher (1987)

Mỗi mô hình này phù hợp với mỗi khoảng thời gian tương ứng cho quá trình lựa chọn trường đại học của học sinh Henrickson (2002) (được trích bởi Furukawa, [9]) lưu ý rằng bất kể số lượng các giai đoạn khác nhau trong các

mô hình, nhưng nó đều có các đặc điểm tương tự nhau trong đó Hình trên đã biểu hiện các giai đoạn khác nhau chồng lên nhau với các mô hình

Nguyện vọng học đại học Quá trình tìm kiếm

Thu thập thông tin

Tuyển sinh Nộp hồ sơ

Tìm kiếm

Lựa chọn

1.2 CÁC NGHIÊN CỨU CÓ TRƯỚC VỀ LỰA CHỌN TRƯỜNG HỌC BẬC ĐẠI HỌC

Để cung cấp một cái nhìn tổng thể về vấn đề được nghiên cứu, tôi sẽ trình bày tóm tắt một số nghiên cứu, các bài viết, sách, tư liệu có liên quan đến việc lựa chọn trường học của học sinh

Cho đến nay có rất nhiều nhà nghiên cứu đã đưa ra các mô hình liên quan đến việc lựa chọn trường học bậc đại học Mỗi mô hình đưa ra các yếu

tố ảnh hưởng khác nhau đến việc lựa chọn trường của học sinh Trong đó có hai mô hình chính được hầu hết mọi người chấp nhận và sử dụng đó là mô hình của Chapman (1981) và mô hình của Litten (1982)

1.2.1 Nghiên cứu của Chapman (1981)

Chapman đã đề nghị một mô hình tổng quát của việc lựa chọn trường đại học của các học sinh Dựa vào kết quả thống kê mô tả, Chapman (1981) cho biết rằng sự lựa chọn trường đại học của học sinh bị ảnh hưởng bởi các đặc điểm của học sinh cũng như các ảnh hưởng từ bên ngoài: [8]

(1) Đặc điểm cố định của nhà trường bao gồm các yếu tố như học phí,

vị trí địa lý, chính sách hỗ trợ về chi phí, môi trường ký túc xá

(2) Đặc điểm cá nhân của sinh viên: Yếu tố tự thân của sinh viên là một trong những nhóm yếu tố ảnh hưởng lớn đến quyết định chọn trường của họ Trong đó, yếu tố về sở thích của bản thân học sinh ảnh hưởng đến quyết định chọn trường rõ nhất

(3) Nỗ lực giao tiếp của nhà trường: Trong những nỗ lực giao tiếp của nhà trường đến học sinh, thì sự cải thiện hình ảnh của trường thông qua các hoạt động giới thiệu, quảng bá hình ảnh đến các học sinh, phát triển các chiến lược thu hút học sinh để lôi kéo sự quan tâm của các học sinh và gia đình của họ

Nghiên cứu này đã được sử dụng làm nền tảng cho nhiều nghiên cứu sau này, như Litten (1982), Hossler và Gallagher (1987), Beswick (1989), Cabera

ĐẶC ĐIỂM CỦA HỌC SINH

VÀ GIA ĐÌNH

Chất lượng trường trung học phổ thông

Mức độ của sự kỳ vọng nền giáo dục

CÁC ẢNH HƯỞNG BÊN NGOÀI

Sự cung cấp thông tin

Tham quan trường

Năng lực

S.E.S

Lựa chọn học sinh của

Lựa chọn trường của học

Quyết định trường ĐH

Ấn tượng về trường Đại học

Hình 1.2 Mô hình các yếu tố ảnh hưởng chọn trường đại học của học sinh

(Chapman, 1981)

và La Nasa (2000), Burns và các cộng sự (2006), Brooks (2006), Scott (2006), Destache (2009), Curtis (2012), Như vậy ta có thể thấy mô hình của Chapman đã được nhiều tác giả nghiên cứu trên khắp các nước sử dụng và cả

ở Việt Nam, tác giả Trần Văn Quí, Cao Hào Thi cũng đã ứng dụng mô hình vào nghiên cứu về lựa chọn trường của học sinh trung học phổ thông tại Quảng Ngãi

1.2.2 Nghiên cứu của Litten (1982)

“Mô hình mở rộng của quá trình lựa chọn trường đại học” của Litten

(1982) đã có thể giải quyết các hạn chế của mô hình Chapman Mô hình này tập trung vào các yếu tố cá nhân và xã hội ảnh hưởng đến quá trình lựa chọn trường đại học: [11]

(1) Nền tảng (các yếu tố về chủng tộc, tiềm lực kinh tế, tình hình kinh

tế xã hội, trình độ giáo dục của cha mẹ, văn hóa gia đình, tôn giáo, giới tính)

(2) Đặc điểm cá nhân (năng lực học tập, tự nhận thức về bản thân, giá trị bản thân, những lợi ích có được, tính cách, lối sống)

(3) Đặc điểm trường trung học (bao gồm đặc điểm của trường là thành phần xã hội, chất lượng, chương trình giảng dạy)

(4) Năng lực của học sinh (xếp hạng trong lớp)

(5) Môi trường (cấu trúc nghề nghiệp, điều kiện kinh tế, văn hóa)

(6) Những ảnh hưởng: bao gồm sự ảnh hưởng của các cá nhân và các phương tiện truyền thông (đó là gia đình, tư vấn viên, những người đồng trang lứa, các ấn phẩm, các nhân viên trường đại học, các phương tiện truyền thông khác)

Hình 1.3 Mô hình mở rộng của quá trình lựa chọn trường đại học của Litten (1982)

Những hoạt động của trường đại học (I)

Tuyển dụng Các hoạt động Tuyển sinh Các chính sách

Các nhân viên trường đại học Các phương tiện truyền thông khác

Các trường đại học

Nộp

hồ sơ

Tổng hợp thông tin

Quyết định

để bắt đầu quá trình

Yếu tố của cá nhân

Đặc điểm trường đại học

Học phí Quy mô Chương trình Môi trường Quản lý

Và các yếu tố khác

Những hoạt động của trường đại học (II)

Chấp nhận/ từ chối Khoản trợ cấp (một phần hay trọn gói)

Đặc điểm của trường

trung học

Thành phần xã hội Chất lượng

Đặc tính của học sinh

Xếp hạng trong lớp Chương trình giảng dạy

Nghiên cứu cho thấy các cá nhân có đặc điểm khác nhau thì có sự khác nhau trong việc tiếp cận và tham gia vào quá trình lựa chọn Có thể dễ dàng

và hiệu quả hơn khi tiếp cận các nhóm khác nhau thông qua các phương tiện truyền thông khác nhau, hoặc có thể nhấn mạnh các loại thông tin quan trọng khác nhau cho những người có nhu cầu hoặc mối quan tâm khác nhau Nghiên cứu cho thấy trình độ giáo dục của cha mẹ có tác dụng mạnh hơn trong quá trình lựa chọn trường đại học hơn là các thuộc tính như chủng tộc, giới tính

Nghiên cứu này đã được sử dụng làm nền tảng cho các nghiên cứu của Hossler và Gallagher (1987), Beswick (1989), Burns và các cộng sự (2006), Brooks (2006), Destache (2009), Audrey Sorrells và Heather Cole (2011), Curtis (2012),…

1.2.3 Nghiên cứu của Burns và các cộng sự (2006)

Burns và các cộng sự (2006) đã tiến hành nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến việc chọn trường của sinh viên người Mỹ gốc Phi được nhận vào

nhóm yếu tố: [7]

(1) Đặc điểm của học sinh (tình hình kinh tế xã hội, năng lực của học sinh, nguyện vọng giáo dục, kết quả học tập ở trường trung học) (2) Đặc điểm cố định của trường đại học (chi phí, học bổng, hỗ trợ tài chính, chất lượng của cơ sở vật chất, vị trí, khoảng cách từ nhà, quy mô lớp học, nhiều chuyên ngành được cung cấp, danh tiếng,

uy tín, khoảng cách, chất lượng của giảng viên, chất lượng của học sinh, sự an toàn và bảo mật trong khuôn viên trường, cơ hội sau khi tốt nghiệp)

(3) Sự tương tác xã hội (khu vực cư trú, hoạt động giải trí, tổ chức sinh viên,

sự đa dạng của sinh viên, đời sống xã hội, các hoạt động ngoài trường)

(4) Các cá nhân ảnh hưởng (gia đình, những người đồng trang lứa/ bạn

bè, giáo viên trường trung học, nhân viên tư vấn của trường trung học, sinh viên của trường đại học, người từng học tại trường đại học, những người bạn ở trường trung học, những người bạn ở trường đại học, nhân viên tuyển sinh của trường đại học)

(5) Nguồn thông tin (tham quan trường, nói chuyện với đại diện của trường, thông tin từ website, tham gia các sự kiện giải trí của trường, thông tin từ nhân viên tư vấn của trường trung học, thư của trường đại học)

Burns và các cộng sự, đã cho rằng mức độ nổi tiếng và uy tín của trường, đội ngũ giáo viên danh tiếng cũng là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học sinh Ngoài ra, “tỷ lệ chọi” đầu vào, điểm chuẩn của trường cũng là những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học sinh Bên cạnh đó, các nguồn thông tin được sử dụng nhiều nhất đó là các chuyến viếng thăm trường và trò chuyện với đại diện trường đại học, thông tin từ website, ấn phẩm, tất cả đều được đánh giá hơn 87,5%

Và tất cả đặc điểm của trường đều ảnh hưởng đến quá trình quyết định của học sinh Học bổng, sự sẵn sàng của hỗ trợ tài chính, các bậc cha mẹ và các thành viên khác trong gia đình, bạn bè rất có ảnh hưởng đối với việc lựa chọn trường đại học Các yếu tố này được xếp hạng cao nhất trong các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn trường đại học của sinh viên người Mỹ gốc Phi

1.2.4 Nghiên cứu của Tan (2009)

Tan với đề tài “Lựa chọn trường đại học ở Philippines” đã tiến hành

nghiên cứu với 296 học sinh dự kiến sẽ tốt nghiệp vào năm 2009 của trường trung học AAA ở Metro Manila, Philippines Ông đã tiến hành nghiên cứu với 4 nhóm yếu tố bao gồm: [14]

(1) Đặc điểm học sinh (khả năng học tập, tình trạng kinh tế xã hội, chủng tộc/ dân tộc, môi trường của trường trung học, nguyện vọng/ mong đợi nền giáo dục, giới tính)

(2) Đặc điểm tổ chức (chất lượng đào tạo, chương trình học, chi phí và

hỗ trợ tài chính, vị trí, đời sống xã hội, cơ hội việc làm trong tương lai, tôn giáo)

(3) Các cá nhân ảnh hưởng (cha mẹ, nhân viên tư vấn, bạn bè)

(4) Hoạt động tìm kiếm trường đại học, cao đẳng (hoạt động marketing của trường đại học, cao đẳng)

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng 2 yếu tố thuộc nhâu khẩu học ảnh hưởng đến việc lựa chọn trường đại học đó là khả năng học tập và giới tính trong khi các yếu tố trình độ học vấn của cha, mẹ không có ảnh hưởng Và Tan còn cho biết rằng, các học sinh của các trường trung học tư thục ở Philippines thì khả năng học tập có thể giải thích cho sự khác biệt trong việc đánh giá tầm quan trọng của các yếu tố lựa chọn trường đại học

1.2.5 Nghiên cứu của Lee So Jung và Chatfield Hyun Kyung (2010)

Lee So Jung và Chatfield Hyun Kyung (2010), Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn trường đại học: Trường hợp của sinh viên trường

so sánh sự khác biệt trong các yếu tố của ba nhóm sinh viên khác nhau: sinh viên của trường công, trường tư thục và trường quốc tế Trong 268 kết quả thì

có 59 kết quả của sinh viên trường công lập, 84 sinh viên trường tư thục và 125 sinh viên quốc tế Nghiên cứu đã sử dụng 11 yếu tố để so sánh sự khác biệt về việc lựa chọn trường đại học của 3 nhóm sinh viên, bao gồm: [10]

(1) Đặc điểm của trường

(2) Người ảnh hưởng

(3) Hỗ trợ tài chính

(11) Phương tiện truyền thông

Nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt về các yếu tố của việc lựa chọn trường đại học giữa ba nhóm sinh viên khác nhau Kết quả cho thấy sinh viên trường tư thục xem xét chi phí, cơ sở vật chất và sự hỗ trợ của gia đình là các yếu tố có ý nghĩa quan trọng khi lựa chọn trường so với các nhóm khác Một kết quả thú vị cho thấy các phương tiện truyền thông như tivi, tin tức có ảnh hưởng đáng kể đến sinh viên quốc tế

1.2.6 Nghiên cứu của Audrey Sorrells và Heather Cole (2011)

Audrey Sorrells và Heather Cole (2011) đã tiến hành “Khảo sát việc lựa

đã sử dụng một mô hình lai kết hợp, bao gồm các yếu tố: [13]

(1) Đặc điểm của học sinh (Hanson & Litten, 1982; Jackson, 1982) (2) Nguyện vọng (Chapman, 1984; Hossler và đồng sự, 1989; Jackson, 1982)

(3) Thành tựu giáo dục (Hanson & Litten, 1982; Jackson, 1982)

(4) Hoàn cảnh xã hội (Hossler & Gallagher, 1987)

(5) Các yếu tố về tài chính (St John, 1990, 1991)

(6) Học phí (Chapman, 1984; St John & Starkey, 1995)

(7) Khí hậu (Chapman, 1984; Hanson & Litten, 1982)

(8) Đặc điểm của trường (Hanson & Litten, 1982; Hossler và đồng

sự, 1989)

Cuộc nghiên cứu đã sử dụng một mẫu nhỏ các học sinh tham dự buổi hướng dẫn hàng năm tại Đại học Texas Có 220 học sinh tham gia cuộc nghiên cứu với độ tuổi từ 22 trở xuống Dựa trên việc xếp hạng về tầm quan trọng thì phần lớn học sinh chỉ ra rằng việc tiếp tục học tại các trường đại học

là ít hoặc rất quan trọng phụ thuộc vào các yếu tố: chuẩn bị nghề nghiệp (97%), sự phát triển của nghề nghiệp (91.8%), có được bằng cử nhân (98.7%),

cơ hội tốt hơn cho trẻ em (77.3%), và thành công trong công việc (99.5%)

1.2.7 Nghiên cứu của Trần Văn Quí, Cao Hào Thi (2009)

Dựa trên nghiên cứu của Chapman (1981), Hossler và Gallagher (1987), Kallio (1995), Washburn và cộng sự (2000), Burns (2006) Trần Văn Quí, Cao Hào Thi đã xây dựng mô hình với 7 nhóm yếu tố để nghiên cứu việc lựa chọn trường của học sinh ở 5 trường THPT tại Quãng Ngãi: [3]

(1) Yếu tố về cá nhân có ảnh hưởng đến quyết định của học sinh

(2) Yếu tố đặc điểm của trường đại học

(3) Yếu tố về bản thân cá nhân học sinh

(4) Yếu tố về cơ hội học tập cao hơn trong tương lai

(5) Yếu tố cơ hội việc làm trong tương lai

(6) Yếu tố về nỗ lực giao tiếp với học sinh của các trường đại học (7) Yếu tố đặc trưng giới tính của học sinh

Qua kết quả phân tích 227 bảng trả lời của học sinh lớp 12 năm học

2008 – 2009 của 5 trường THPT tại Quãng Ngãi cho thấy 5 yếu tố: yếu tố cơ hội việc làm trong tương lai; yếu tố đặc điểm của trường đại học; yếu tố về bản thân cá nhân học sinh; yếu tố về các cá nhân có ảnh hưởng đến quyết định của học sinh và yếu tố thông tin có sẵn ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học

1.3 SO SÁNH CÁC MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU

Có thể thấy rằng các mô hình đưa ra đều có những đóng góp nhất định trong các nghiên cứu về sự lựa chọn trường học ở nhiều quốc gia trên thế giới Thành phần thang đo của mỗi tác giả khác nhau có thể khác nhau nhưng nhìn chung có nhiều thành phần giống nhau, đó hầu hết là các yếu tố có liên quan mật thiết việc lựa chọn của các em học sinh Thêm vào đó một số thành phần mặc dù có tên gọi khác nhau nhưng về bản chất là tương đồng nhau hoặc là một phần nhỏ của nhau như “trợ cấp”, “hỗ trợ chi phí” và “hỗ trợ tài chính”,

“nguồn thông tin” và “nỗ lực giao tiếp của trường đại học”, Để lựa chọn mô hình phù hợp áp dụng cho nghiên cứu của đề tài, cần phân tích những ưu, nhược điểm của các mô hình để xác định mô hình phù hợp nhất

Trong các mô hình nghiên cứu được đề cập thì hai mô hình nghiên cứu được nhiều công trình nghiên cứu sử dụng làm nền tảng nghiên cứu cho mình

đó là mô hình của Chapman (1981) và Litten (1982)

Với mô hình của Chapman (1981), nhờ việc định nghĩa độ tuổi phổ biến của sinh viên đại học (18-21) và giới hạn nghiên cứu là nhóm đối tượng sinh viên này mà Chapman đã hạn chế được sự khác biệt lớn về các đặc điểm của đối tượng nghiên cứu Việc đưa đối tượng sinh viên có độ tuổi lớn hơn độ tuổi phổ biến sẽ đòi hỏi phải tính đến các áp lực và tác động riêng đối với các sinh viên lớn tuổi Nhưng mô hình Chapman có ba giới hạn: Mô hình này không nghiên cứu tất cả các yếu tố có thể ảnh hưởng đến học sinh, nhưng đã kết hợp các đặc điểm của học sinh với các yếu tố bên ngoài để giúp hiểu rõ việc lựa chọn Đặc điểm về trường được cố định vì yếu tố này giúp xác định hoàn cảnh trong ngắn hạn Nếu xuất hiện sự thay đổi như bổ sung hoặc loại bỏ chương trình thì các thay đổi này ở một số mức độ cho phép dẫn đến kết quả trong dài hạn giữa các sự thay đổi Mô hình này không có sự linh hoạt như các mô hình

được thiết kế bởi các nhà nghiên cứu trước bởi họ xem xét đến sự tương tác giữa sinh viên và các yếu tố về tổ chức xảy ra ở đầu quá trình

Mô hình nghiên cứu của Litten (1982) khác với mô hình Chapman vì sự cân nhắc tài chính được bao gồm trong quá trình ra quyết định Mô hình tập trung vào quá trình và đã chi tiết các yếu tố bên ngoài có thể ảnh hưởng đến học sinh trong việc lựa chọn trường học nhưng không được đề cập bởi Chapman Vì vậy, mô hình của Litten đã khắc phục hạn chế trong mô hình của Chapman Ngoài ra, thiết kế mô hình của Litten cho phép phân chia học sinh theo chủng tộc, giới tính, năng lực, trình độ của ba mẹ, và vị trí địa lý

Mô hình của Litten cho thấy quá trình lựa chọn là một cách thức để giúp các trường đại học tăng cơ hội ảnh hưởng đến các thí sinh trúng tuyển tiềm năng trong quá trình quyết định Trong khi hầu hết các trường đại học nỗ lực tập trung sự ảnh hưởng của họ vào các học sinh trong giai đoạn lựa chọn để

có cơ hội được chọn cao hơn các trường đại học khác thì giai đoạn quan trọng hơn là giai đoạn tìm kiếm Ảnh hưởng đến học sinh trong giai đoạn này cho phép trường có thể tiếp cận đến bộ lựa chọn của học sinh nhiều hơn nhằm làm gia tăng số lượng các đối tượng muốn vào trường Như vậy, ta có thể thấy theo Chapman, trong việc chọn trường, các học sinh bị tác động mạnh mẽ bởi

sự thuyết phục, khuyên nhủ của bạn bè và gia đình Bên cạnh đó, Litten còn cho rằng các cá nhân tại trường học cũng có ảnh hưởng không nhỏ đến quyết định chọn trường của học sinh

Do mô hình của Litten chứa khối lượng các yếu tố rộng lớn, nên nó được

sử dụng làm cơ sở cho nhiều nghiên cứu hiện nay Ngoài ra, các yếu tố cá nhân, các yếu tố tổ chức và hàng loạt các kinh nghiệm từ trường dự bị đại học được điều chỉnh trong mô hình này Các yếu tố này ảnh hưởng khiêm tốn trong quá trình lựa chọn Mặc dù các yếu tố ảnh hưởng được đưa ra với khối lượng lớn nhưng vẫn có một số yếu tố không được giới thiệu trong mô hình

của Litten Vì vậy, tác giả quyết định sẽ sử dụng mô hình của Litten là nền tảng nghiên cứu chính của mình, bên cạnh đó tác giả vẫn sẽ bổ sung một số yếu tố phù hợp với đặc điểm ở Việt Nam nhưng không được đề cập trong mô hình của Litten Bên cạnh đó cũng có một số yếu tố như “chủng tộc”, “thư của trường đại học”,… không phù hợp với tình hình thực tế của Việt Nam hiện nay nên tác giả sẽ không nghiên cứu yếu tố này trong luận văn của mình

Tóm lại: Chương 1 làm nhiệm vụ thu thập và xây dựng cơ sở lý luận cho

đề tài nghiên cứu, tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan Các kết quả nghiên cứu trong phần cơ sở lý luận cho phép tác giả kết luận rằng: xu hướng chọn trường học của học sinh có mối quan hệ tác động với nhiều thành

tố khác nhau Các nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước có nội dung liên quan đến các yếu tố tác động đến việc chọn trường của học sinh trung học phổ thông cũng đã được phân tích kỹ với những ưu điểm và hạn chế cụ thể, làm cơ sở cho tác giả lựa chọn và xây dựng một mô hình khả dĩ thích hợp nhất có thể áp dụng ở Việt Nam

CHƯƠNG 2 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU

Chương 2 nhằm mục đích giới thiệu các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn trường học bậc đại học của học sinh THPT sẽ được sử dụng trong nghiên cứu này Chương này bao gồm hai phần chính: Phần đầu giới thiệu về các yếu tố tác động đến quyết định chọn trường học Phần tiếp theo, căn cứ trên cơ sở các lý thuyết đã phân tích tiến hành xây dựng câu hỏi nghiên cứu của đề tài

2.1 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC LỰA CHỌN TRƯỜNG HỌC BẬC ĐẠI HỌC

Từ cơ sở lý thuyết đã nêu ở trên, áp dụng vào thành phố Đà Nẵng, khi xem xét những tác động đến quá trình chọn trường học bậc đại học của học sinh trung học phổ thông cần phải lưu ý đến các yếu tố cơ bản sau:

2.1.1 Yếu tố về đặc điểm trường bậc đại học

Trong nghiên cứu của mình, cả Chapman (1981) [8] và Litten (1982) [11] đều cho rằng, các yếu tố cố định của trường bậc đại học như học phí, vị trí địa lý, chính sách hỗ trợ về chi phí hay môi trường ký túc xá,… sẽ có ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học sinh Nghiên cứu cho thấy học sinh rất quan tâm đến một môi trường học tập mang tính chủ động, tạo điều kiện cho học sinh tự tìm tòi, học hỏi và nghiên cứu

Burns và các cộng sự (2006) [7] cho biết rằng, “tỷ lệ chọi” đầu vào, điểm chuẩn của trường, mức độ nổi tiếng và uy tín của trường, đội ngũ giáo viên danh tiếng cũng là những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường Học sinh sẽ cảm thấy tự hào khi là một phần của trường danh tiếng hoặc có giảng viên nổi tiếng Vì vậy, học sinh sẽ có xu hướng chọn các trường này hơn so với các trường khác

Tiêu chí này có thể được đo lường bằng các yếu tố:

- Chất lượng của giảng viên (được trích bởi Burns, 2006)

- Sự tương tác giữa giảng viên và sinh viên (được trích từ nghiên cứu của Chapman, 1981)

- Học phí thấp (được trích từ nghiên cứu của Litten, 1982)

- Học bổng/ hỗ trợ chi phí (được trích từ nghiên cứu của Litten, 1982)

- Điều kiện ký túc xá (được trích từ nghiên cứu của Chapman, 1981)

- Chất lượng của các cơ sở học tập (thư viện, phòng thí nghiệm,…) (được trích từ nghiên cứu của Lee So Jung và Chatfield Hyun Kyung, 2010)

- Chất lượng đời sống xã hội (được trích từ nghiên cứu của Burns, 2006)

- Vị trí (gần nhà) (được trích từ nghiên cứu của Chapman, 1981)

- Khí hậu (được trích từ nghiên cứu của Sorrells và đồng sự, 2011)

- Qui mô của trường (được trích từ nghiên cứu của Litten, 1982)

- Trường có danh tiếng, thương hiệu (được trích từ nghiên cứu của Burns, 2006)

- Trường có đội ngũ giảng viên nổi tiếng (được trích từ nghiên cứu của Burns, 2006)

- Trường có điểm tuyển sinh thấp (được trích từ nghiên cứu của Burns, 2006)

- Trường có “tỷ lệ chọi” đầu vào thấp (được trích từ nghiên cứu của Burns, 2006)

2.1.2 Yếu tố về đặc điểm ngành đào tạo

Theo Chapman (1981), các yếu tố của tự thân cá nhân học sinh là một trong những nhóm yếu tố ảnh hưởng lớn đến quyết định chọn trường của bản thân họ Trong những yếu tố đó, yếu tố về sở thích và năng lực của bản thân

là hai yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường rõ nhất Ngoài ra, Burns

và các cộng sự (2006) [7] đã bổ sung thêm mức độ hấp dẫn và sự đa dạng của ngành học sẽ là những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học

sinh Học sinh thường có xu hướng chọn các trường học cung cấp sự đa dạng

về ngành học, có các ngành học hấp dẫn, thú vị hơn các trường khác

Tiêu chí này có thể được đo lường bằng các yếu tố:

- Ngành đào tạo phù hợp với sở thích (được trích từ nghiên cứu của Chapman, 1981)

- Ngành đào tạo phù hợp với năng lực (được trích từ nghiên cứu của Chapman, 1981)

- Các ngành đào tạo đa dạng (được trích từ nghiên cứu của Burns, 2006)

- Ngành đào tạo hấp dẫn (được trích từ nghiên cứu của Burns, 2006)

2.1.3 Yếu tố về nỗ lực giao tiếp với học sinh của các trường bậc đại học

Chapman (1981) [8], Litten (1982) [11] sau nghiên cứu của mình cũng đặc biệt nhấn mạnh sự ảnh hưởng của nỗ lực giao tiếp của các trường với học sinh đến quyết định chọn trường của các học sinh Trong những nỗ lực ấy, sự cải thiện hình ảnh của trường thông qua các hoạt động giới thiệu, quảng bá hình ảnh đến các học sinh; phát triển các chiến lược thu hút học sinh như giới thiệu học bổng, học bổng du học hay đăng quảng cáo, lên tạp chí, tivi hoặc thông qua các hoạt động văn hóa, thể thao để lôi kéo sự quan tâm của các học sinh và gia đình của họ Ngoài ra, các tài liệu có sẵn cũng tác động đến quá trình chọn trường của học sinh Chapman (1981) còn cho rằng việc tham quan trực tiếp trường học hay các buổi giới thiệu về trường cũng ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học sinh Chọn trường là một quyết định không đầy đủ thông tin của học sinh Vì thế, chất lượng thông tin và sự sẵn sàng của thông tin trong tài liệu có sẵn như website hay các tài liệu in khác sẽ là một hỗ trợ không nhỏ trong quyết định chọn trường của học sinh

Tiêu chí này có thể được đo lường bằng các yếu tố:

- Tham quan trực tiếp trường (được trích từ nghiên cứu của Chapman, 1981)

- Ấn phẩm của trường (catalog, tờ rơi,…) (được trích từ nghiên cứu của Litten, 1982)

- Website của trường (được trích từ nghiên cứu của Litten, 1982)

- Các phương tiện truyền thông (báo, tạp chí, truyền hình,…) (được trích

từ nghiên cứu của Chapman, 1981)

- Hoạt động giáo dục hướng nghiệp ở trường THPT (được trích từ nghiên cứu của Litten, 1982)

- Hoạt động tư vấn tuyển sinh (được trích từ nghiên cứu của Chapman, 1981)

- Tham dự sự kiện văn hóa, thể thao của trường (được trích từ nghiên cứu của Chapman, 1981)

2.1.4 Yếu tố về cơ hội trong tương lai

Cabrera và La Nasa (2000) (được trích bởi Burns, [7]), Trần Văn Quí và Cao Hào Thi [3] đều đã khảo sát ảnh hưởng của sự mong đợi về học tập trong tương lai đến quyết định chọn trường của họ Kết quả nghiên cứu cho thấy sinh viên rất chú trọng đến cơ hội kiếm được việc làm sau khi tốt nghiệp, ngành học có thu nhập cao khi ra trường, hy vọng được tuyển dụng vào vị trí cao trong cơ quan, công ty, doanh nghiệp Sau một thời gian dài ngồi ở ghế nhà trường, điều mà sinh viên mong muốn là tìm được một công việc phù hợp với ngành nghề của mình đã học

Theo Chapman (1981) [8] và Cabera và La Nasa (2000) (được trích bởi Burns, [7]), ngoài mong đợi về học tập trong tương lai thì mong đợi về công việc trong tương lai cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học sinh Như trong thời buổi kinh tế thị trường và cạnh tranh khốc liệt như hiện nay, một vấn đề rất bức bách đặt ra cho các sinh viên

ra trường là khả năng tìm kiếm việc làm Sau thời gian dài học tập, rèn luyện trên ghế nhà trường, mong muốn tìm kiếm được một công việc tốt và phù hợp với bản thân là ước muốn chính đáng Ngoài ra, với sức ép về khả năng tìm

kiếm việc làm như hiện nay khiến cho các bạn sinh viên nhìn xa hơn về tương lai, có cái nhìn thực tế hơn về nghề nghiệp chứ không chỉ là chọn ngành theo

ý thích của mình

Tiêu chí này có thể được đo lường bằng các yếu tố:

- Cơ hội học tập cao hơn trong tương lai (được trích từ nghiên cứu của Cabera và La Nasa, 2000)

- Cơ hội có việc làm sau khi ra trường (được trích từ nghiên cứu của Chapman, 1981)

- Cơ hội có thu nhập cao sau khi ra trường (được trích từ nghiên cứu của Cabera và La Nasa, 2000)

- Cơ hội có vị trí, địa vị cao trong xã hội (được trích từ nghiên cứu của Cabera và La Nasa, 2000)

2.1.5 Yếu tố về các cá nhân có ảnh hưởng

Cũng theo Litten (1982) [11], trong việc chọn trường, các học sinh bị tác động mạnh mẽ bởi sự thuyết phục, khuyên nhủ của bạn bè và gia đình Bên cạnh đó, ngoài cha mẹ/ người giám hộ, anh chị và bạn bè, các cá nhân tại trường học cũng có ảnh hưởng không nhỏ đến quyết định chọn trường của học sinh Xét trong điều kiện giáo dục của Việt Nam, cá nhân có ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của học sinh chính là các thầy cô giáo Do vậy, gia đình, cha mẹ/ người giám hộ, anh chị, bạn thân và các thầy cô giáo trường trung học chính là những nhân tố ảnh hưởng đến quyết định của học sinh Tiêu chí này có thể được đo lường bằng các yếu tố:

- Thầy cô ở trường THPT (được trích từ nghiên cứu của Litten, 1982)

- Cha, mẹ hoặc người giám hộ (được trích từ nghiên cứu của Litten, 1982)

- Anh, chị, em (được trích từ nghiên cứu của Litten, 1982)

- Bạn bè (được trích từ nghiên cứu của Litten, 1982)

- Chuyên gia tư vấn/ hướng nghiệp (được trích từ nghiên cứu của Litten, 1982)

Tóm lại, tổng hợp 5 thành phần với 34 yếu tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn trường bậc đại học của học sinh đã được tổng quan ở trên sẽ là cơ sở hình thành các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn trường học của luận văn này

Bảng 2.1 Các biến quan sát của việc lựa chọn trường học bậc đại học

Đặc điểm

trường bậc đại học

- Chất lượng của giảng viên

- Sự tương tác giữa giảng viên và sinh viên

- Qui mô của trường

- Trường có danh tiếng, thương hiệu

- Trường có đội ngũ giảng viên nổi tiếng

- Trường có điểm tuyển sinh thấp

- Trường có “tỷ lệ chọi” thấp

Đặc điểm

ngành đào tạo

- Ngành đào tạo phù hợp với sở thích

- Ngành đào tạo phù hợp với năng lực

- Các ngành đào tạo đa dạng

- Ngành đào tạo hấp dẫn

Nỗ lực giao tiếp với - Tham quan trực tiếp trường

Thành phần Các biến quan sát

học sinh của các

trường bậc đại học

- Ấn phẩm của trường (catalog, tờ rơi, brochure,…)

- Website của trường

- Các phương tiện truyền thông (báo, truyền hình,…)

- Hoạt động giáo dục hướng nghiệp ở trường THPT

- Hoạt động tư vấn tuyển sinh

- Tham dự sự kiện văn hóa, thể thao của trường

Cơ hội trong tương lai

- Cơ hội học tập cao hơn trong tương lai

- Cơ hội có việc làm sau khi ra trường

- Cơ hội có thu nhập cao sau khi ra trường

- Cơ hội có vị trí, địa vị cao trong xã hội

Các cá nhân có

ảnh hưởng

- Thầy cô ở trường THPT

- Cha, mẹ hoặc người giám hộ

- Anh, chị, em

- Bạn bè

- Chuyên gia tư vấn/ hướng nghiệp

2.2 THIẾT KẾ QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU

2.2.1 Xác định vấn đề và mục tiêu nghiên cứu

Vấn đề lựa chọn trường học bậc đại học phù hợp luôn là vấn đề gây đau đầu với các em học sinh THPT Hiện nay, hoạt động hướng nghiệp tại các trường chỉ mới tư vấn để học sinh hiểu được trường học muốn thi vào chứ chưa xuất phát từ xác định thiên hướng để chọn trường phù hợp nên khá nhiều em học sinh vẫn lúng túng khi phải quyết định chọn trường gì Do vậy nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn trường học bậc đại học

của các em THPT sẽ góp phần cải thiện hoạt động hướng nghiệp của các trường THPT hiện nay

Với đề tài này, tác giả sẽ đi sâu nghiên cứu:

- Tìm hiểu việc chọn trường bậc đại học của học sinh lớp 12 THPT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong kỳ thi tuyển sinh Đại học

- Tiến hành nghiên cứu trên mẫu được lựa chọn để xác định các yếu tố tác động đến việc chọn trường học của học sinh THPT tại thành phố Đà Nẵng

- Nghiên cứu tầm quan trọng của các yếu tố tác động đến việc chọn trường bậc đại học của học sinh THPT tại thành phố Đà Nẵng

- So sánh mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố

- Phân tích sự khác biệt của các tác động nêu trên giữa các nhóm học sinh khác nhau về đặc điểm cá nhân

2.2.2 Xây dựng kế hoạch nghiên cứu

Do sự phát triển của mỗi khu vực khác nhau, cũng như tùy đặc trưng của từng cá nhân, việc điều chỉnh lại thang đo cho phù hợp là điều cần thiết Vì thế, nghiên cứu sự lựa chọn trường học của học sinh THPT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng được thực hiện qua hai giai đoạn: nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu chính thức

Nghiên cứu sơ bộ: nhằm xác định các yếu tố chính tác động đến sự lựa

chọn trường học của học sinh THPT cũng như phát hiện thêm những thành phần của nghiên cứu mà ban đầu chưa có Đây là bước quan trọng, do đó ở giai đoạn này tác giả sẽ tiến hành 2 bước nghiên cứu định tính Nghiên cứu định tính lần 1 được thực hiện thông qua phương pháp lập phiếu (fichier) (phụ lục 1) kết hợp với phương pháp thảo luận với các chuyên gia tư vấn của trường THPT Hoàng Hoa Thám, Đà Nẵng Sau đó tác giả tiếp tục tiến hành nghiên cứu định tính lần 2 được thực hiện thông qua phương pháp tấn công não (Brain Storming) (phụ lục 2) với các học sinh lớp 12 của trường THPT