MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN LỜI CAM ĐOAN Phần 1. LỊCH TRÌNH THỰC TẾ 1 Phần 2. KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐỊA ĐIỂM THAM QUAN 3 2.1. Lăng Khải Định 3 2.1.1. Khái quát về Lăng Khải Định 3 2.1.2. Hiện trạng về Lăng Khải Định 3 2.1.3. Công tác quản lý Lăng Khải Định 4 2.1.4. Một số giải pháp giúp quản lý, bảo tồn phát huy giá trị Lăng Khải Định 5 2.1.4.1. Tuyên truyền cho du khách hiểu ý nghĩa của lăng Khải Định 5 2.1.4.2. Giáo dục, hướng dẫn du khách giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo vệ di tích 5 2.2. Chùa Thiên Mụ 6 2.2.1. Khái quát về chùa Thiên Mụ 6 2.2.2. Hiện trạng về chùa Thiên Mụ 6 2.2.3. Công tác quản lý chùa Thiên Mụ 7 2.2.4. Một số giải pháp quản lý di tích chùa Thiên Mụ 8 2.2.4.1. Tuyền truyền, phổ biến văn bản về di tích 8 2.2.4.2. Tăng cường công tác quản lý Nhà nước về di tích 8 2.3. Thành cổ Quảng Trị 9 2.3.1. Khái quát về Thành cổ Quảng Trị 9 2.3.2. Hiện trạng về Thành cổ Quảng Trị 9 2.3.3. Quản lý Thành cổ Quảng Trị 11 2.3.4. Một số giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị của Thành cổ Quảng Trị 12 2.3.4.1. Tôn tạo di tích Thành cổ Quảng Trị 12 2.3.4.2. Đẩy mạnh phát triển du lịch ở Thành cổ 12 2.3.4.3. Nghiên cứu, quảng bá nội dung sự kiện, hiện vật di tích thấy được giá trị lịch sử, ý nghĩa chính trị và nhân văn của di tích 12 2.3.4.4. Gắn việc tham quan di tích vào chương trình học ngoại khóa của học sinh, sinh viên 13 2.4. Bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm 13 2.4.1. Khái quát bảo tàng nghệ thuật Chăm 13 2.4.2. Hiện trạng của bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm – Đà nẵng 13 2.4.3. Quản lý bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm 21 2.4.4. Một số giải pháp phát huy giá trị của bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm 22 2.4.4.1. Tuyên truyền để thu hút khách trong bảo tàng 22 2.4.4.2. Đề cao vai trò, ý nghĩa hiện vật về bảo tàng 22 2.4.4.3. Đa dạng hóa các hoạt động của bảo tàng 23 2.4.4.4. Đổi mới cách trưng bày trong bảo tàng 23 2.5. Cảm nhận của bản thân về chuyến đi thực tế 24 KẾT LUẬN 25 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 26 PHỤ LỤC 27
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI
KHOA VĂN HÓA - THÔNG TIN VÀ XÃ HỘI
BÁO CÁO THỰC TẾ
“CON ĐƯỜNG DI SẢN MIỀN TRUNG”
Sinh viên thực hiện : Hoàng Thị Diệp Linh Lớp : ĐH QLVH 14A
Người hướng dẫn : Ths Trần Thị Phương Thúy
Ths Nghiêm Xuân Mừng
Hà Nội, tháng 6 năm 2017
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Thực hiện phương châm “ Học đi đôi với hành ” bằng hình thức học trêngiảng đường và đi thực tế Trường Đại học Nội vụ Hà Nội – Khoa Văn hóaThông tin và Xã hội đã tổ chức chuyến đi thực tế các điểm di tích dọc miềntrung nhằm trang bị cho sinh viên kỹ năng sống và việc quản lý, thực trạng tạicác di tích
Qua đây, tôi xin gửi lời cảm ơn đến nhà trường đã tạo điều kiện để tôikhảo sát thực tế để có cơ sở củng cố kiến thức Tôi xin chân thành cảm ơn côTrần Thị Phương Thúy, thầy Nghiêm Xuân Mừng đã nhiệt tình hướng dẫn,giảng dạy và trau dồi kiến thức chuyên môn cho tôi để phục vụ chuyến đi thực tếnày Đồng thời, tôi xin cảm ơn ban quản lý tạo điều kiện giúp đỡ chúng tôi Quađợt kháo sát này, tôi đã thêm phần nào kinh nghiệm học tập trong công việc vàbài tập bổ ích
Trong quá trình làm báo cáo không tránh khỏi những khiếm khuyết, saixót Vì vậy, tôi rất mong giáo viên đóng góp ý kiến để bài cáo cáo của tôi đượchoàn chỉnh hơn nữa
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Đây là bản báo cáo, công trình nghiên cứu độc lập của tôi trong quá trìnhthực hiện đề tài Vì vậy, mọi nội dung làm báo cáo tôi sẽ đảm bảo, nếu trong quátrình làm bài có gì sai xót tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm
Trang 4MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN
LỜI CAM ĐOAN
Phần 1 LỊCH TRÌNH THỰC TẾ 1
Phần 2 KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐỊA ĐIỂM THAM QUAN 3
2.1 Lăng Khải Định 3
2.1.1 Khái quát về Lăng Khải Định 3
2.1.2 Hiện trạng về Lăng Khải Định 3
2.1.3 Công tác quản lý Lăng Khải Định 4
2.1.4 Một số giải pháp giúp quản lý, bảo tồn phát huy giá trị Lăng Khải Định 5
2.1.4.1 Tuyên truyền cho du khách hiểu ý nghĩa của lăng Khải Định 5
2.1.4.2 Giáo dục, hướng dẫn du khách giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo vệ di tích 5
2.2 Chùa Thiên Mụ 6
2.2.1 Khái quát về chùa Thiên Mụ 6
2.2.2 Hiện trạng về chùa Thiên Mụ 6
2.2.3 Công tác quản lý chùa Thiên Mụ 7
2.2.4 Một số giải pháp quản lý di tích chùa Thiên Mụ 8
2.2.4.1 Tuyền truyền, phổ biến văn bản về di tích 8
2.2.4.2 Tăng cường công tác quản lý Nhà nước về di tích 8
2.3 Thành cổ Quảng Trị 9
2.3.1 Khái quát về Thành cổ Quảng Trị 9
2.3.2 Hiện trạng về Thành cổ Quảng Trị 9
2.3.3 Quản lý Thành cổ Quảng Trị 11
2.3.4 Một số giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị của Thành cổ Quảng Trị .12 2.3.4.1 Tôn tạo di tích Thành cổ Quảng Trị 12
2.3.4.2 Đẩy mạnh phát triển du lịch ở Thành cổ 12
Trang 52.3.4.3 Nghiên cứu, quảng bá nội dung sự kiện, hiện vật di tích thấy được
giá trị lịch sử, ý nghĩa chính trị và nhân văn của di tích 12
2.3.4.4 Gắn việc tham quan di tích vào chương trình học ngoại khóa của học sinh, sinh viên 13
2.4 Bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm 13
2.4.1 Khái quát bảo tàng nghệ thuật Chăm 13
2.4.2 Hiện trạng của bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm – Đà nẵng 13
2.4.3 Quản lý bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm 21
2.4.4 Một số giải pháp phát huy giá trị của bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chăm 22
2.4.4.1 Tuyên truyền để thu hút khách trong bảo tàng 22
2.4.4.2 Đề cao vai trò, ý nghĩa hiện vật về bảo tàng 22
2.4.4.3 Đa dạng hóa các hoạt động của bảo tàng 23
2.4.4.4 Đổi mới cách trưng bày trong bảo tàng 23
2.5 Cảm nhận của bản thân về chuyến đi thực tế 24
KẾT LUẬN 25
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 26
PHỤ LỤC 27
Trang 6Phần 1 LỊCH TRÌNH THỰC TẾ
Ngày Thời gian và lịch trình tham quan Ghi chú
Ngày 27 tháng 5 - Rời Hà Nội từ 20h 30p bắt đầu
cuộc hành trìnhNgày 28 tháng 5 - 9h ăn sáng tại Huế và tiếp tục
chuyến đi đến Đà nẵng
- 11h đi ăn trưa và di chuyển vềkhách sạn Á Đông, Sơn Trà, ĐàNẵng nghỉ ngơi
- 15h tham quan bảo tàng nghệthuật điêu khắc Chăm
- 17h tắm biển tại bán đảo Sơn Trà,sau đó 19h đi ăn tối, trở về phòngnghỉ ngơi để tiếp tục chuyến đingày hôm sau
Ngày 29 tháng 5 - 7h ăn sáng tại khách sạn, sau đó
chuẩn bị đến cơ sở Trường Đại họcNội vụ phân hiệu tại Quảng Nam,tham gia văn nghệ, giao lưu Tiếptục ăn trưa tại đó và về khách sạnnghỉ ngơi
- 15h tham quan Làng Đá đến 17h,rời đến Hội An tham quan khoảng2h trở về ăn tối, nghỉ ngơi
Ngày 30 tháng 5 - 7h ăn sáng tại khách sạn, sau đó
8h tham quan chùa Linh Ứng và về
ăn trưa, kết thúc cuộc hành trìnhtham quan các điểm tại Đà Nẵng
- Tiếp tục cuộc hành trình ra Huế,
Trang 714h điểm đầu tiên tham quan tạiHuế là Lăng Khải Định sau đó vềnhận phòng – Khách sạn Bảo Sơn 1
- 19h ăn tối tại Huế và nghỉ ngơiNgày 31 tháng 5 - 8h đi Đại Nội – Kinh Thành Huế
- 12h ăn trưa và về phòng nghỉ ngơi
- 16h đến tham quan tại Chùa ThiênMụ
- 17h về ăn tối và nghỉ ngơiNgày 1 tháng 6 - 7h có mặt tại Thành cổ Quảng
Trị, viếng các liệt sĩ
- 11h ăn trưa và di chuyển đến điểmcuối cùng tại nơi an nghỉ của Đạitướng Võ Nguyên Giáp lúc 13h
- Sau đó, rời Quảng Bình về Hà Nội
- 19h ăn tối tại Thanh Hóa và vềđến Hà Nội 22h 30p Kết thúc cuộchành trình tham quan dọc miềntrung
Phần 2 KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐỊA ĐIỂM THAM QUAN
Trang 82.1 Lăng Khải Định
2.1.1 Khái quát về Lăng Khải Định
Lăng Khải Định, còn gọi là Ứng Lăng là lăng mộ của vua Khải Định(1885-1925), vị vua thứ 12 của triều Nguyễn, toạ lạc trên triền núi Châu Chữ(còn gọi là Châu Ê) bên ngoài kinh thành Huế, nay thuộc xã Thủy Bằng, thị xãHương Thủy, thành phố Huế Lăng được khởi công ngày 4 tháng 9 năm 1920 doTiền quân Đô thống phủ Lê Văn Bá là người chỉ huy và kéo dài suốt 11 nămmới hoàn tất Tham gia xây dựng lăng có nhiều thợ nghề và nghệ nhân nỏi tiếngkhắp cả nước Để có thể xây dựng lăng, vua Khải Định đã xin chính phủ bảo hộcho phép ông tăng thuế điền 30% trên cả nước và lấy số tiền đó để làm lăng Sovới lăng của các tiền nhiệm, lăng có diện tích nhỏ hơn với kích thước 117m x48,5m nhưng lại công phu và tốn thời gian.[ 4, internet ]
Lăng Khải Định là một trong những lăng đẹp nhất nằm trong hệ thống ditích lịch sử văn hóa cố đô Huế đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóathế giới
2.1.2 Hiện trạng về Lăng Khải Định
Lăng Khải Định là nơi giữ gìn cẩn thận, là sự tổng hòa có kiến trúc đẹp vìvậy mà người đời sau thường đặt ra ngoài dòng kiến trúc truyền thống thờiNguyễn bởi cái độc, lạ, ngông nghênh Lăng có khối hình chữ nhật cao 127 bậc
có sự đan xen kiến trúc Ấn Độ, phật giáo, roman, như cổng tháp – kiến trúc
Ấn độ, trụ Stupa – phật giáo, nhà bia với cột bát giác và vòm cửa – Roman
Bước vào lăng là 1 cổng chào uy nghiêm với 37 bậc thang được đắptượng rồng rất lớn Bước sâu vào thêm 29 bậc cấp nữa là đến sân Bái Đình vớihai bên sân là hai hàng tượng lính bằng đá hiếm và đều có khí sắc đứng hướngmặt vào giữa sân.Bi Đình hình bát giác xây bằng bê tông cốt thép, hai bên hìnhtrụ ảnh hưởng kiến trúc phật giáo.Bia đá trong bị đình ghi về cuộc đời và sựnghiệp của vua Khải Định Nói về cung Thiên Định là kiến trúc chính của lăng.Toàn bộ nội thất trong cung đều được trang trí từ những phù điêu ghép bằngsành sứ và thủy tinh Đó là bộ tranh tứ quý bát cửu, ngũ phúc, vương miện,khay trà, cùng những hiện vật hiện đại như đồng hồ bao thức, đèn dầu hỏa,
Trang 9cũng được trang trí Phía trước là điện Khải Thành nơi có án thờ và chân dungvua Khải Định, hai bên tả hữu là Trực phòng dành cho lính hộ tăng Chính giữa
là bửu tán, pho tượng nhà vua ở trên và phần mộ phía dưới, trong cùng là khámthờ bài vị của vua
Bên dưới bửu tán là pho tượng đồng của Khải Định đúc tại Pháp năm
1920, thi hài nhà vua được đặt dưới pho tượng bằng một toại đạo dài gần 30m,bắt đầu từ sau Bi Đình Sau ngôi mộ là vầng mặt trời đang lặn như biểu thị cáichết của vua Trên trần là bức vẽ “ Cửu long ẩn vân ” được trang trí giữa 3 giangian trong cung Thiện Định
2.1.3 Công tác quản lý Lăng Khải Định
Qua nhiều năm, Lăng Khải Định phần nào giữ được nét hồn riêng có cùngcông trình kiến trúc đẹp đẽ này Cùng công tác quản lý di tích đã thể hiện sựnghiêm túc trong vấn đề bảo tồn, bảo quản di tích nơi đây
Khách tham quan sẽ được hướng dẫn mua vé vào Lăng Khải Định Khácvới các di tích khác có nhiều bảo vệ thì lăng Khải Định chỉ có vài ba người đứngbảo quản, nhắc nhở mọi người tham quan Có thể thấy rằng, vấn đề quản lí trật
tự ở đây cũng được xây dựng nghiêm túc thông qua việc bỏ mũ trước khi vàolăng, nói nhỏ nhẹ làm cho môi trường trong lăng trở lên yên tĩnh, nhẹ nhàng vàbình yên
Chính vì là nơi chôn cất thi hài của vua nên mọi công tác cũng được bảo
vệ an toàn, từ vấn đề vệ sinh cho đến việc an toàn, an ninh, bảo quản di tích.Cảnh quan môi trường sạch sẽ thoáng đãng
Nếu so với năm trước, công tác quản lý vẫn còn chưa làm đúng tráchnhiệm Điển hình trong dịp mung 2 tháng 9 có nhiều người đến thăm Lăng đãxâm hại đến di tích Lợi dụng việc ban quản lý mở cửa tự do tham quan lăngmiễn phí trong dịp lễ Quóc Khánh, nhiều người đã tự ý leo trèo lên hiện vậttrong lăng, để đồ bừa bãi la liệt Nhiều thợ ảnh đã tiếp tay cho người tham quanbằng cách hướng dẫn cho khách tháo dây baỏ vệ ghế ngồi lên đó và chụp ảnh.Thời điểm này, các thợ ảnh được ban quản lý bảo tồn cố Đô Huế cho phép hànhnghề tại Lăng, các thợ này lẽ ra phải bảo tồn nhưng ngược lại, họ cố tình vì lợi
Trang 10ích cá nhân mà xâm hại di tích Không chỉ vậy, có nhiều ngời còn leo trèo lêncác pho tựơng, sờ vào hiện vật mà khong có nhân viên bảo vệ nào đến ngănchặn hành vi thiếu ý thức này.
Thời gian vừa qua cũng cho thấy, công tác quản lý cũng làm tốt vai tròcủa mình, đã có sự nhắc nhở đến du khách trong và ngoài nước Vì vậy, mà mọingười có ý thức hơn việc bảo tồn di tích, khiến cho lăng mộ trở nên trangnghiêm hơn, sạch sẽ hơn
2.1.4 Một số giải pháp giúp quản lý, bảo tồn phát huy giá trị Lăng KhảiĐịnh
2.1.4.1 Tuyên truyền cho du khách hiểu ý nghĩa của lăng Khải ĐịnhLăng Khải Định là nơi chốn an nghỉ của vua Khải Định Đây không chỉ lànơi chôn cất thi hài của vua mà còn là sự tổng thể di tích kiến trúc đẹp nhất từtước tới giờ Thông qua việc tuyên truyền ý nghĩa của lăng làm cho du kháchhiểu hơn bản chất của việc bảo tồn lăng qua đó, họ ý thức trách nhiệm hơn trongbản thân của mình khi tham quan di tích
Có thể thấy rằng, là nơi an nghỉ của vua nên đó là nơi bình yên nên việcquản lý sao cho du khách thực hiện đúng là trách nhiệm của người quản lý.Giống như câu nói xưa truyền lại “ mồ yên mả đẹp ” thì công tác của người quản
lý phải làm sao cho du khách hiểu hết ý nghĩa câu nói này, cần tôn trọng nơi linhthiêng của vị vua Đồng thời, là nơi đẹp nhất về kiến trúc nên vấn đề bảo tồn hếtsức quan trọng
2.1.4.2 Giáo dục, hướng dẫn du khách giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo vệ
di tích
Bảo vệ di tích là vấn đề then chốt mà mỗi cán bộ quản lý cần nâng caotrách nhiệm của mình Cần quản lý chặt chẽ hơn nữa khi du khách vào thamquan, hướng dẫn họ thực hiện đúng, nghiêm túc bảo vệ di sản tránh tình trạngleo trèo, phá hoại hiện vật và sờ vào hiện vật gây hư hại Bảo vệ di sản khôngchỉ ngày một ngày hai mà còn bảo vệ, gìn giữ đến tận ngày sau, cho tương lai
Vấn đề vệ sinh môi trường là điểm chú ý rất quan trong liên quan đếncảnh quan của môi trường di tích Môi trường sạch sẽ thì du khách mới quay trở
Trang 11lại nhưng đây không phải chỉ là trách nhệm vấn đề quản lý của các nhà quản lý,bảo vệ di tích lăng Khải Định mà còn ngay ở ý thức cả mỗi du khách Ban quản
lý di tích cần thắt chặt, nhắc nhở du khách để rác đúng nơi quy định
2.2 Chùa Thiên Mụ
2.2.1 Khái quát về chùa Thiên Mụ
Chùa Thiên Mụ hay còn gọi là chùa Linh Mụ là một ngôi chùa cổ nằmtrên đồi Hà Khê, tả ngạn sông Hương, cách trung tâm thành phố Huế (ViệtNam) khoảng 5 km về phía tây Chùa Thiên Mụ chính thức khởi lập năm TânSửu (1601), đời chúa Tiên Nguyễn Hoàng - vị chúa Nguyễn đầu tiên ở ĐàngTrong
Chùa Thiên Mụ thuộc loại di tích lịch sử - kiến trúc nghệ thuật, di tích cấpquốc gia và là di sản văn hóa thế giới, được xếp vào 20 thắng cảnh đất ThầnKinh Trong đó, Đại hồng chung chùa Thiên Mụ đuợc coi là Bảo vật Quốc gia
2.2.2 Hiện trạng về chùa Thiên Mụ
Được chính thức khởi lập vào năm Tân Sửu, tức 1601, chùa thiên mụ vàothời Chúa Tiên (Chúa Nguyễn Hoàng), vị chúa đầu tiên của xứ Đàng Trong,chùa Thiên Mụ trải qua nhiều lần trùng tu, nhiều biến cố, chịu thiên tai đổ nátrồi lại được xây dựng lại, mở rộng thêm, cho đến nay vẫn sừng sững nét oainghiêm, và mang nét đẹp bền vững với thời gian
Từ bến sông Hương nhìn lên chùa, sẽ thấy ngay Tháp Phước Duyên đứngngay giữa sân, trước cổng chùa, oai nghiêm cao vút vươn lên trời Tháp đượcvua Thiệu Trị cho xây dựng vào năm 1844, hình bát giác cao 21 mét bao gồm 7tầng, mỗi tầng đều có những tượng Phật đặt bên trong.[ 2; internet ]
Tháp Phước Duyên nhìn từ bên ngoài giữa trời xanh nắng vàng, qua khỏiTháp Phước Duyên là Điện Đại Hùng, ngôi điện chính trong chùa, một côngtrình kiến trúc được bảo tồn khá nguyên vẹn dù trải qua nhiều biến cố của thờicuộc Vẻ đẹp của điện Đại Hùng vừa cổ kính thâm nghiêm, vừa nguy nga đồ sộ.Xung quanh chùa là khuôn viên với vườn hoa cỏ tươi tốt, xanh xanh, được chămsóc hàng ngày
Đại Hồng Chung là chuông đặt trong khuôn viên chùa Thiên Mụ có trọng
Trang 12lượng 3.285 cân có khắc bài minh của chúa Nguyễn Phúc Chu cầu mưa thuậngió hòa, quốc gia thái bình, nhân dân an lạc, tất cả chúng dân đều được thànhphật Chuông là bảo vật của quốc gia Tuy nhiên, hiện nay chuông bị nhiều dukhách vẽ bậy lên làm mất mĩ quan của chuông cổ.
Từ sân chùa nhìn xuống là dòng sông Hương lững lờ trôi nhẹ nhàng giữavùng trời nước mênh mông thăm thẳm Những chiếc thuyền neo đậu hiền hòadưới bến, chờ đợi những người khách đang viếng thăm chùa Những hàng thông
ba lá của xứ ôn đới kỳ lạ lại luôn tỏa một màu xanh tươi mát ở đây, xõa bóngxuống che các khoảng sân chùa mát rượi Trên những mái chùa là những chi tiếtchạm trổ rất nghệ thuật, điêu luyện.Trên những mái chùa là những chi tiết chạmtrổ rất nghệ thuật, điêu luyện Ngoài vẻ đẹp về kiến trúc, lịch sử hiếm có, chùaThiên Mụ còn là nơi lưu giữ nhiều cổ vật quý giá, những bức hoành phi, nhữngcâu đối cổ, những bức tượng cổ quý hiếm, nhiều bia đá chuông đồng, vừa quýgiá về lịch sử, vừa giá trị về nghệ thuật
2.2.3 Công tác quản lý chùa Thiên Mụ
Nhờ việc quản lý di tích, việc trùng tu chùa Thiên Mụ ngaỳ càng hoànthiện Theo Ô châu cận lục của Dương Văn An in năm 1555, trước đó trên đồi
Hà Khê đã có chùa Thiên Mỗ Ðến năm 1601 chúa Nguyễn Hoàng cho xây lạichùa khang trang, sau đó các chúa tiếp tục trùng tu Năm 1710, chúa NguyễnPhúc Chu cho đúc Ðại Hồng Chung đường kính 1,4m, cao 2,50m, nặng 2052kg
và soạn bài minh khắc vào chuông Trong hai năm 1714 - 1715 chùa Thiên Mụxây dựng với quy mô bề thế, hoàn chỉnh Chùa bị hư hỏng dưới triều Tây Sơn(1786-1801) Vua Gia Long và Minh Mệnh đều cho trùng tu Năm 1844 vuaThiệu Trị lại cho đại trùng tu, xây thêm tháp Từ Nhân, sau đổi là Phước Duyên
7 tầng cao 21,24m, xây đình Hương Nguyện, dựng hai bia đá ghi chép thơ văncủa nhà vua Năm 1899, vua Thành Thái đã cho đại trùng tu tháp Phước Duyên.Năm 1904 bão lớn làm hỏng nặng, năm 1907 được trùng tu Năm 1920 vua KhảiÐịnh dựng bia đá khắc bài thơ Ngự chế ca ngợi cảnh chùa Cuối năm 1957 chùađược tu sửa lớn một lần nữa Toàn bộ các công trình kiến trúc của chùa đều nằmtrên ngọn đồi có hình chữ nhật (280mx100m) chạy theo hướng Bắc - Nam Chùa
Trang 13được bao bọc bởi tường thành xây bằng đá có hình một con rùa thò đầu xuốngbến để uống nước sông Hương Ðiện Ðại Hùng là công trình kiến trúc chính củachùa Thiên Mụ Trong lần trùng tu năm 1957 trừ hệ thống rui và đòn tay còn tất
cả cột, kèo, băng, bệ đều xây bằng bê tông và phủ bên ngoài một lớp sơn giả
gỗ.[ 3; internet ] Cùng với cảnh quang môi trường chùa Thiên Mụ khang quang,
sạch sẽ và thanh tịnh khiến du khách an tâm khi tới đây
Hoạt động quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị của di tích đó là việc thựchiện các văn bản của Nhà nước về di sản văn hóa, khảo sát, kiểm kê xếp hạng ditích để bảo vệ và quản lý Đồng thời, thực hiện đề án chống xuống cấp cho ditích lịch sử chùa Thiên Mụ Không chỉ vậy, chuông Đại Hồng Đức còn bị một
số lớp trẻ viết vẽ bậy lên đó nhằm xấu đi hình ảnh chuông
2.2.4 Một số giải pháp quản lý di tích chùa Thiên Mụ
2.2.4.1 Tuyền truyền, phổ biến văn bản về di tích
Tổ chức thực hiện các văn bản giữa các ban ngành đoàn thể, kiểm kê,phân loại di vật của di tích nhằm tạo điều kiện cho người trông nom di tích quản
lý, bảo quản phát huy các giá trị của chúng trong đời sống nhân dân
Đầu tư, cho việc tu bổ di tích, phối hợp với cơ quan, đoàn thể tuyêntruyền cho thế hệ trẻ những giá trị văn hóa, lịch sử Thông qua đó, thể hệ trẻhiểu ý nghĩa của các giá trị, cùng nhau chung tay bảo vệ các di tích trường tồn
Giáo dục pháp luật cho người dân giúp họ nâng cao ý thức, hiểu và bảotồn giá trị di tích lịch sử văn hóa quê hương mình; phát hiện, ngăn chặn kịp thờinhững hành vi mê tín dị đoan, lấn chiếm di tích đồng thời giải quyết dứt điểmnhững điểm nóng có liên quan, không để phát sinh những vụ việc mới
2.2.4.2 Tăng cường công tác quản lý Nhà nước về di tích
Di tích là di sản văn hóa vật thể mang tính tâm linh, chùa Thiên Mụ cũngcần có sự quản lý của cơ quan ban ngành ở địa phương, ủy ban nhân dân Tăngcường công tác quản lý đối với các hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sảnvăn hóa trên địa bàn, gắn trách nhiệm của chính quyền, các tổ chức đoàn thể vàngười dân trong việc bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa
Cần có quy định di tích không tiếp nhận công đức bằng hiện vật các loại,
Trang 14chỉ nhận công đức khi di tích còn thiếu nhưng phải phù hợp vớ di tích và với vănhóa truyền thống Việt Nam, được sự kiểm duyệt của cơ quan chuyên môn cóthẩm định.
Có chính sách đãi ngộ với các sư trụ trì di tích, nên dành một khoản kinhphí nhất định cho các thầy sư và tiểu nhằm khích lệ động viên, bảo quản di tíchcẩn thận Có như vậy, sư sẽ bảo quản di tich cẩn thận hơn gắn bó và có tráchnhiệm hơn
2.3 Thành cổ Quảng Trị
2.3.1 Khái quát về Thành cổ Quảng Trị
Thành cổ Quảng Trị là một di tích quốc gia đặc biệt được xếp hạng đợt 4được tọa lạc tại trung tâm thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị
Đây là nơi diễn ra trận chiến 81 ngày đem giữa lực lượng của Quân độinhân dân Việt Nam và Quân lực Việt Nam Cộng hòa có sự yểm trợ tối đa củaquân đội Mỹ Đây là trận chiến tổn hao về sức người và sức của cho cả hai bên.Hiện nay, tại bảo tàng Thành cổ Quảng trị vẫn còn có những di vật, cùng nhữngbức thư bộ đội gửi vĩnh biệt gia đình trong thời gian xảy ra trận đánh này
2.3.2 Hiện trạng về Thành cổ Quảng Trị
Thành cổ Quảng Trị ban đầu được xây bằng đất, đến năm 1827 vua MinhMạng cho xây bằng gạch Thành có dạng hình vuông, chu vi tường gần 2000mcao 9.4 m, dưới chân dày 12m bao quanh có hệ thống hào, bốn góc thành là 4pháo đài cao nhô hẳn ra ngoài Trong những năm 1809-1945 nhà Nguyễn lấylàm thành lũy quân sự và trụ sở hành chính Từ năm 1929, Pháp xây dựng thêmnhà lao ở đây và biến nơi đây thành nơi giam cầm các những người có quanđiểm chính trị đối lập Thành được xây theo lối kiến trúc thành trì Việt Nam vớitường thành bao quanh hình vuông được làm từ gạch nung cỡ lớn; kết dính bằngvôi, mật mía và một số phụ gia khác trong dân gian Thành trổ bốn cửa chínhĐông Tây Nam Bắc Sau chiến dịch Thành Cổ mùa "hè đỏ lửa" 1972 toàn bộThành Cổ gần như bị san phẳng; chỉ còn sót lại một cửa hướng Đông tương đốinguyên hình và vài đoạn tường thành cùng giao thông hào bên ngoài chi chít vếtbom đạn Trong thập niên 90 của thế kỷ 20, chính quyền sở tại cho tôn tạo lại
Trang 15thành để làm di tích Người ta phục chế vài đoạn tường thành, làm lại bốn cổngchính, ngay trung tâm thành được xây một đài tưởng niệm ghi dấu ấn 81 ngàyđêm năm 1972 Thành cổ Quảng Trị được xem là biểu tượng sáng ngời của chủnghĩa anh hùng cách mạng với khát vọng tự do, độc lập
Mặc dù bị bom đạn cày xới, phá hủy, song Thành cổ Quảng Trị vẫn làmột trong những số rất ít thành cổ Việt Nam còn giữ được cấu trúc thành lũy rõràng với hệ thống tường thành, cổng thành, hào nước Trong Thành cổ bây giờngăn ngắt màu xanh của cỏ cùng hàng ngàn cây dừa Thành cổ trở thành đất tâmlinh, và dòng Thạch Hãn cũng là dòng sông tâm linh Nơi đây là không gianthiêng liêng, là miền ký ức hào hùng và bi tráng của một thời hoa lửa
Do phải gánh chịu một khối lượng bom đạn khổng lồ trong chiến tranhnên từ sau hoà bình lập lại, Thành cổ chỉ còn dấu vết của một số đoạn thành, lao
xá, cổng tiền, hậu Từ năm 1993-1995, hệ thống hào, cầu, cống, một số đoạnthành, cổng tiền đã được tu sửa, hàng nghìn cây dừa đã mọc lên phía trongthành [ 1; internet ]
Ngôi mộ chung của Thành Cổ thiết kế rất công phu mang triết lý âmdương như siêu độ cho người đã khuất Ngay phía trên đài tưởng niệm người talàm hình bát giác để tượng trưng cho 8 quẻ càn, khôn, ninh, chấn, khảm, tú,đoài Tầng dưới là lưỡng nghi âm dương xung quanh có 4 lối cấp bậc dẫn lêntượng trưng cho 4 mùa xuân hạ thu đông và đông tây nam bắc Trên có mái đìnhViêt có hình thái cực vận hành sinh ra vạn vật, vũ trụ luôn vận hành Giữa cóđèn 8m1 biểu thị 81 ngày đêm, đèn có chức năng sưởi ấm linh hồn chiến sĩ,đồng thời có cả 3 áng mây dưới là 3 bát cơm biểu thị cầu nối trời đất và conngười Các hiện vật cũng như mô hình, hình ảnh ghi lại được còn lưu giữ trongbảo tàng ở khu Thành cổ Đặc biệt là Bức thư của người chiến sĩ quê Thái Bìnhđang học đại học năm 4 để lại lấy đi bao nước mắt thế hệ
Mọi thứ ở đây đang bị rơi vào quên lãng và có nguy cơ trở thành phế tích.Tượng đài Đại đội giữ chốt Long Hưng bên lề QL1A, phía Nam Thành cổQuảng Trị đang xuống cấp nặng Cùng với tình trạng này là rác, cỏ dại bao trùmkhiến tượng đài như khép nép "thu mình" trước cảnh người ngược xuôi qua lại
Trang 162.3.3 Quản lý Thành cổ Quảng Trị
Thành cổ Quảng Trị là nơi nấm mồ chung của các chiến sĩ 81 ngày đêmkhốc liệt vì thế mà khu được xây dựng khá cẩn thận Mỗi tấc đất đều là xươngmáu của đồng đội, chiến sĩ nên ban quản lý đã làm đất trồng cỏ lên khu đất này
để các chiến sĩ được yên Một công viên văn hóa, tưởng niệm và tri ân tôn vinhnhững người đã vinh viễn ở lại nơi đây
Hàng năm, ban quản lý di tích đều được nhận tiền ủng hộ để tu bổ, bảotồn tư liệu của các anh hùng liệt sĩ, những người không tiêc máu xương bảo vệnền độc lập cho tổ quốc Ý thức được tính linh thiêng trong đài tưởng niệm,khách tham quan nhẹ nhàng, nói nhỏ, ăn mặc tôn nghiêm Lễ cầu siêu cũngđược ban quản lý thực hiện đầy đủ
Do phải gánh chịu một khối lượng bom đạn khổng lồ trong chiến tranhnên từ sau khi hòa bình lập lại, Thành cổ chỉ còn dấu vết của một số đoạn thành,lao xã, cổng tiền, hậu,… Từ năm 1993 – 1995, hệ thống hào, cầu cống, một sốđoạn thành, cổng tiền đã được tu sửa, hàng nghìn cây dừa đã mọc lên phía trongthành Mọi thứ nơi đây dần vào quên lãng và có nguy cơ trở thành phế tích.Tượng đài Đại đội giữ chốt Long Hưng bên lề QL1A, phía nam Thành CổQuảng Trị đang xuoogs cấp nặng Cùng với tình trạng này là rác, cỏ dại baotrùm khiến tượng đài như khép nép thu mình trước cảnh người xuôi ngược qualại
Thông qua việc quản lý, việc tôn tạo di tích đã được xây dựng Dấu ấn vềcuộc chiến 81 ngày đêm ở góc đông – nam, tái tạo chiến trường năm 1972 vớihầm hào, công sự, hố bom, Tại đây đặt 81 khôi đá tự nhiên tạc văn bia mô tảchiến đấu phi thường của quân và dân ta Khu phục dựng Thành cổ nguyên sinh:phía đông bác thu nhỏ kiến trúc các công trình cổ, trồng rừng mai vàng để gợibiểu tượng Mai sông Hãn Khu công viên văn hóa ngoài tượng đài và nhà trưngbày bổ sung thì phía tây và tây nam đã xây dựng công viên với những lối đi, ghế
đá, cây xanh, sân chơi,…
Tuy nhiên, Thành Cổ Quảng trị cả một xã như vậy chỉ có một nhà nghỉ,không có khu ẩm thực nên du khách muốn ở lại phải chọn hướng ra Huế hoặc
Trang 17cơ bị xâm lấn đất đai, phá vỡ cảnh quan môi trường
Tích cực chấn chỉnh các hoạt động dịch vụ ở các đài tưởng niệm, vệ sinhtạo cảnh quan, đảm bảo trang nghiêm và lịch sự Các đơn vị, đoàn thể, tổ chức
xã hội và doanh nghiệp phát triển du lịch hoài niệm phải hài hoà với không gianvăn hoá, lịch sử và bảo vệ cảnh quan môi trường;
Khẩn trương rà phá bom mìn ở các khu vực còn sót đảm bảo an toàn cho
du khách
2.3.4.2 Đẩy mạnh phát triển du lịch ở Thành cổ
Thành cổ nằm trên trục hành lang kinh tế Đông tây qua cửa khẩu Lao Bảo
và thông nối đường 9 đã trở thành một điểm đến không thể thiếu với khách dulịch trong và ngòai nước Vì vậy, cần hướng Thành cổ Quảng Trị như một địađiểm du lịch, biến nơi đây vừa là khu tưởng niệm lịch sử chiến tranh của dân tộc
ta trong thời kì chiến tranh chống Mĩ cứu nước khiến du khách tram mình trongkhông gian trầm mặc hào hùng vừa lãng mạn vừa bi tráng lại vừa đem lại kinh
tế cho Thành cổ
2.3.4.3 Nghiên cứu, quảng bá nội dung sự kiện, hiện vật di tích thấy đượcgiá trị lịch sử, ý nghĩa chính trị và nhân văn của di tích
Giá trị của một di tích lịch sử cách mạng phụ thuộc vào ý nghĩa lịch sử
Để làm được điều này, trước hết phải đặt sự kiện lịch sử vào trong bối cảnh lịch
sử và cần đề cập đến xuất xứ Có thể hiểu rằng, phải đặt di tích trong bối cảnhlịch sử là phương pháp tốt nhất để du khách hiểu rõ về giá trị lịch sử, ý nghĩachính trị và nhân văn của di tích
Nghiên cứu, quảng bá các gía trị của di tích phải hiểu và giới thiệu giá trịbên trong của nó Đó là việc nghiên cứu, trình bày, thuyết minh tính sáng tạo,kiên cường của nhân dân ta chống lại vũ khí hiện đạ của Mỹ