TÀI LIỆU THAM KHẢO đề CƯƠNG ôn THI môn tâm lý học LÃNH đạo QUẢN lý

TLH là một khoa học nghiên cứu những quy luật của tâm lý người. Ngày nay tâm lý được vận dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như: TLH : TLH lao động, TLH sư phạm, TLH sáng tạo, TLH LĐQL…. Trong đó TLH LĐQL là sự ứng dụng của TLH nói chung, chuyên nghiên cứu những vấn đề trong hoạt động LĐQL, nhằm làm cho hoạt động quản lý đạt được hiệu quả tối ưu. ... nó là một khoa học chuyên nghiên cứu những hiện tượng tâm lý con người và nhóm xã hội trong quá trình hoạt động LĐQL. Hoạt động LĐQL gồm 2 yếu tố: chủ thể LĐQL và khách thể của sự LĐQL tương tác với nhau tạo ra hoạt động LĐQL Khái niệm LĐQLLĐQL là sự tác động qua lại giữa con người với con người, là hoạt động của con người. Phạm trù lãnh đạo – quản lý là phạm trù kép của hai phạm trù lãnh đạo và quản lý Lãnh đạo – quản lý là sự tác động của người lãnh đạo – quản lý (hoặc tập thể) đến cá nhân hoặc nhóm người bị lãnh đạo – quản lý nhằm làm cho mọi hoạt động của họ có tổ chức và đạt hiệu quả cao nhất

TLH là một khoa học nghiên cứu những quy luật của tâm lý người Ngày nay tâm lýđược vận dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như: TLH : TLH lao động, TLH sư phạm, TLHsáng tạo, TLH LĐ-QL…

Trong đó TLH LĐ-QL là sự ứng dụng của TLH nói chung, chuyên nghiên cứu những vấn

đề trong hoạt động LĐ-QL, nhằm làm cho hoạt động quản lý đạt được hiệu quả tối ưu nó làmột khoa học chuyên nghiên cứu những hiện tượng tâm lý con người và nhóm xã hội trong quátrình hoạt động LĐ-QL Hoạt động LĐ-QL gồm 2 yếu tố: chủ thể LĐ-QL và khách thể của sựLĐ-QL tương tác với nhau tạo ra hoạt động LĐ-QL

* Khái niệm LĐ-QL

LĐ-QL là sự tác động qua lại giữa con người với con người, là hoạt động của con người Phạm trù lãnh đạo – quản lý là phạm trù kép của hai phạm trù lãnh đạo và quản lý Lãnh đạo – quản lý là sự tác động của người lãnh đạo – quản lý (hoặc tập thể) đến cá nhân hoặc nhóm người bị lãnh đạo – quản lý nhằm làm cho mọi hoạt động của họ có tổ chức

và đạt hiệu quả cao nhất

2 Đối tượng, nhiệm vụ của LĐ-QL

Với tư cách là một môn khoa học độc lập, TLH lãnh đạo có đối tượng, nhiệm vụ vàphương pháp nghiên cứu riêng

a) Đối tượng của LĐ-QL

Đối tượng mà TLH LĐ-QL nghiên cứu, trước hết là những đặc điểm tâm lý của chủ thểLĐ-QL, tức là người LĐ-QL, chỉ ra yêu cầu chung về cấu trúc nhân cách người LĐ-QL; từ

đó nêu lên con đường, nội dung hình thành và các điều kiện phát triển và hoàn thiện nhâncách người LĐ-QL, giúp cho họ làm tốt vai trò chỉ huy và điều khiển của mình trong hoạtđộng lãnh đạo -quản lý

TLH LĐ-QL nghiên cứu những đặc điểm tâm lý của khách thể LĐ-QL, là những đối

tượng mà chủ thể hướng đến Đó là những đặc điểm, hiện tượng, phẩm chất tâm lý của cánhân, nhóm, tập thể thuộc phạm vi LĐ-QL Nhằm phát hiện và phát huy những tiềm năngcủa cá nhân và các con đường ứng dụng chúng vào việc nâng cao hiệu quả của hoạt độngLĐ-QL

TLH QL nghiên cứu là những khía cạnh tâm lý diễn ra của bản thân hoạt động

LĐ-QL, phong cách LĐ-QL và những khía cạnh tâm lý diễn ra trong hoạt động này, đồng thời hệthống hoá những đặc điểm, những yêu cầu đặt ra cho việc giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng đánhgiá và sử dụng cán bộ trong tình hoạt động cụ thể

Trong quân đội, TLH LĐ-QL BĐ Nghiên cứu các vấn đề có tính quy luật tâm lý của hoạt động LĐ-QL bộ đội trong những điều kiện khác nhau của HĐQS.

b) Các nhiệm vụ của TLH LĐ-QL

Xuất phát từ yêu cầu, đối tượng thuộc phạm vi nghiên cứu, môn TLH LĐ-QL đặt ranhững nhiệm vụ cụ thể sau:

Một là, TLH LĐ-QL nghiên cứu những đặc điểm tâm lý của người LĐ-QL nhằm hệ

thống hóa những đặc điểm đó đề ra những yêu cầu chung cho việc đào tạo và tự đào tạonhững người sẽ làm LĐ-QL (Chỉ ra con đường, biện pháp, điều kiện để hình thành, phát triểnnhững đặc điểm tâm lý cần thiết của người LĐ-QL);

Chỉ ra những yêu cầu chung về cấu trúc nhân nhân cách người LĐ-QL từ đó nêu lên conđường, nội dung hình thành và các điều kiện phát triển hoàn thiện nhân cách người LĐ-QL

Hai là, TLH LĐ-QL nghiên cứu những đặc điểm tâm lý của các cá nhân, nhóm tập thể

lao động, cùng cộng đồng XH với tư cách là đối tượng LĐ-QL, nhằm nắm được tiềm năng

tâm lý của cá nhân, cộng đồng, tổ chức, cách làm bộc lộ chúng tiến tới ứng dụng nhằm tăngthêm năng suất lao động và hiệu quả công việc.

Mặt khác nghiên cứu TLH LĐ-QL tìm ra những hiện tượng tâm lý XH diễn ra trong cácnhóm, dân tộc, giai cấp, tầng lớp khác trong XH, làm cơ sở khoa học cho việc định hướngquản lý XH có hiệu quả

Phân tích các hiện tượng tâm lý diễn ra trong các cộng đồng xã hội quan trọng (Cộngđồng giai cấp, cộng đồng dân tộc…), làm cơ sở khoa học cho việc vạch ra chiến lược quản lý

xã hội ở cấp vĩ mô

Ba là, TLH QL nghiên cứu những hiện tượng tâm lý diễn ra trong hoạt động

LĐ-QL, chỉ ra những khía cạnh tâm lý của của những mặt, những nhiệm vụ quản lý cụ thể, đểtăng cường phối hợp hoạt động của các cá nhân, của tập thể và kiểm tra, điều chỉnh, đánh giákết quả hoạt động trong một tổ chức, trong một cộng đồng… từ đó giúp con người tiến hànhthực hiện tốt chức năng nhiệm vụ người LĐ-QL

Trong quân đội, TLH LĐ-QL BĐ có nhiệm vụ:

+ Nghiên cứu những vấn đề TL của hoạt động LĐ-QL BĐ vì mục đích đảm bảo cho sựvận hành tối ưu của bộ máy LĐ-QL

+ Nghiên cứu những vấn đề tâml ý con người (cán bộ, chiến sĩ dưới quyền )trong QLBĐ

LĐ-+ Nghiên cứu các vấn đề tâm lý với chủ thể LĐ-QL BĐ (người chỉ huy đơn vị cơ sở).+ Nghiên cứu những vấn đề TL trong quan hệ giữa chủ thể - khách thể vì mục đích tăngcường hiệu quả của hoạt động LĐ-QL BĐ

3 Vai trò của TLH LĐ-QL

Vai trò của TLH LĐ-QL trong đời sống thực tiễn:

- Cung cấp cho lãnh đạo những kiến thức để nắm đối tượng LĐ-QL, nhằm giải thíchđược hành vi, dự đoán được thái độ, phản ứng của cá nhân để có cơ sở đánh giá, sắp xếp cán

bộ (vì lãnh đạo là nghệ thuật sử dụng người, có người thực hiện nhiệm vụ, và qua đó đào tạo,phát triển người) Là CSKH giúp người LĐ-QL nắm chắc và thực hành có hiệu quả HĐ LĐ-

QL trong các điều kiện khác nhau

- Nắm tri thức tâm lý giúp người LĐ-QL biết cách tác động để tập thể, cá nhân hoạtđộng tiêu cực, tự giác, hiệu quả, và phát triển những quan hệ xã hội lành mạnh, hữu hão…

- Giúp người LĐ-QL có thể hiểu bản thân (mạnh hay yếu), tự GD, rèn luyện về mọi mặt

- Giúp người LĐ-QL biết cách tìm hiểu, đánh giá, điều khiển cấp dưới, hình thành

phong cách LĐ phù hợp

4 Các phương pháp nghiên cứu của TLH LĐ-QL (Tham khảo)

- Phương pháp Quan sát: - Phương pháp hệ thống hoá các thông tin: - Phương pháp trắc nghiệm tâm lý: - Phương pháp Toạ đàm, điều tra phỏng vấn- Phương pháp thực

nghiệm TLH: - Phương pháp chẩn đoán tâm lý

* Kết luận:

Cùng với những kiến thức TLH nói chung kiến thức tâm lý LĐ-QL nói riêng có ý nghĩathực tiễn và lý luận rất lớn trong công tác LĐ-QL xã hội cũng như lãnh đạo các tổ chức, cáctập thể lao động khác

LĐ-QL là một loại hoạt động rất phức tạp, đòi hỏi ngời LĐ-QL phải có kiến thức hiểubiết sâu sắc về TLHLĐQL Cần nghiên cứu và nắm chắc các kiến thức TLHLĐQL để gópphần nâng cao chất lượng của hoạt động LĐ-QL

Ý nghĩa ấy thể hiện trong các nội dung cụ thể sau:

1 Môn TLH LĐ-QL vạch ra các cơ chế, các quy luật đặc thù trong đời sống tâm lý conngười, cung cấp những dữ kiện khoa học, nhờ đó giúp cho việc định hướng, điều khiển, điều

chỉnh cho toàn bộ hoạt động của con người, trong đó có hoạt động của LĐ-QL Từ đó người

LĐ-QL nắm vững hệ thống tri thức khoa học về tâm lý và có thể vận dụng, ứng dụng vào đểchẩn đoán và am hiểu tâm lý các đối tượng của mình, giải thích được các hành vi, hành độngcủa mọi người, dự đoán thái độ, phản ứng của các cá nhân làm cơ sở đánh giá sắp xếp cán

bộ phù hợp

2 Nghiên cứu TLH LĐ-QL giúp người lãnh đạo hiểu được những đặc điểm, phẩm chấtnhân cách người LĐ-QL, thấy được mô hình nhân cách người lãnh đạo -quản lý, đồng thờithấu hiểu được chính bản thân mình (những điểm mạnh, yếu), từ đó vạch ra con đường hoànthiện nhân cách người LĐ-QL

3 Nghiên cứu nắm vững tri thức TLH LĐ-QL, hiểu được đặc điểm tâm lý của tập thể,nhóm cộng đồng thuộc đối tượng LĐ-QL, người lãnh đạo sẽ tác động làm cho các cá nhân,tập thể, nhóm, cộng đồng phát huy tính tích cực góp phần nâng cao hiệu quả trong việc LĐ-QL

4 Trong quá trình nghiên cứu môn học này, người LĐ-QL có dịp xem xét lại những cơ

sở, đặc điểm, hiện tượng tâm lý diễn ra trong các khía cạnh của hoạt động LĐ-QL giúp chongười LĐ-QL có phương pháp khoa học trong việc nhìn nhận đánh giá, định hướng giáo dụcđội ngũ cán bộ một cách có hiệu quả

5 Với tư cách một môn khoa học chuyên ngành TLH LĐ-QL còn mới mẽ nhưng vôcùng phức tạp, đa dạng đòi hỏi phải được nghiên cứu, ứng dụng thực tiễn, đúc kết bổ sung lýluận một cách nghiêm túc Do đó nghiên cứu môn này một mặt ứng dụng tri thức tâm lý vàotrong thực tiễn công tác, mặt khác còn hệ thống đúc kết, nâng cao tri thức một cách sinhđộng nhằm bổ sung lý luận khoa học TLH LĐ-QL, có như vậy thì môn TLH LĐ-QL mới cósức sống và có ý nghĩa với thực tiễn XH, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động - LĐ-QL

XH

* Ý nghĩa của bản thân:

Đối với bản thân, nhờ môn TLH LĐ-QL mà am hiểu được tâm lý của đối tượng quản

lý, từ đó vận dụng vào quản lý trong lĩnh vực hoạt động quân sự và bố trí sắp sếp công việcphù hợp hơn nhằm góp phần nâng cao hiệu quả trong công LĐ-QL Mặt khác, cũng nhờ kiếnthức TLH về nhân cách người LĐ-QL mà bản thân có cách nhìn đúng đắn hơn về mình, từ

đó biết điều chỉnh nhược điểm, phát huy những ưu điểm nhằm hoàn thiện hơn Cũng nhờTLH quản lý bản thân học tập được những đặc điểm tâm lý từ đó xây dựng được mối gắn bóđoàn kết trong cơ quan, đơn vị mình

Nghiên cứu TLH LĐ-QL, giúp cho bản thân trên cương vị LĐ-QL cán bộ nhân viênthuộc quyền sẽ đạt hiệu quả, tránh được sai lầm, nâng cao hiệu quả hoạt động của tập thể đơn

vị của mình

Tóm lại, xét về mặt nhận thức, TLH LĐ-QL cung cấp tri thức về các đặc điểm, các quyluật chung của tâm lý con người, đặc biệt trong các hệ thống LĐ-QL giúp cho các chủ thểcủa những quá trình này những cơ sở nhận thức để tiến hành công việc 1 cách có hiệu quảtránh được những sai lầm không đáng có Sự am hiểu TLH LĐ-QL là yếu tố quan trọng trongviệc nâng cao hiệu quả quản lý xã hội, quản lý kinh tế và quản lý nhà nước Trong tình hìnhhiện nay, đất nước ta đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH, nhiệm vụ chính trị mớirất nặng nề khó khăn và phức tạp Do đó, đòi hỏi Đảng và Nhà nước ta phải xây dựng đượcmột đội ngũ cán bộ ngang tầm là yêu cầu bức xúc góp phần thực hiện 2 nhiệm vụ chiến lượcxây dựng và bảo vệ tổ quốc XHCN, vì mục tiêu dân giàu nước mạnh xã hội công bằng dânchủ văn minh

Câu 2 Cơ sở tâm lý của ra quyết định trong LĐ-QL?

ĐVĐ………

Trên cơ sở kế thừa kết quả nghiên cứu của các nhà TLH trong và ngoài nước, chúng ta

có thể đưa ra khái niệm về ra Q/Đ trong LĐ-QL như sau:

“Ra Q/Đ là sự lựa chọn và quyết định phương án hành động hợp lí của người LĐ-QL nhằm giải quyết mâu thuẫn nảy sinh trong hoạt động thực tiễn”.

* Thực chất: Là sự lựa chọn, tìm ra phương án hành động hợp lí (phương án tối ưu)

(trên cơ sở phân tích, đánh giá tình hình N/vụ, khả năng thực hiện của đơn vị)

1 Các yếu tố ảnh hưởng đến tính chất của các quyết định

Quá trình ra quyết định, của chủ thể lãnh đạo - quản lý luôn bị tác động ảnh hưởng củacác yếu tố khách quan và chủ quan Các yếu tố này chi phối trực tiếp đến tính chất của cácquyết định đó là: Diễn biến của tình huống và hoàn cảnh; Khả năng nhận thức tình huống củangười chỉ huy; Sự tác động qua lại của những người cùng tham gia quá trình ra quyết định; Tínhchất của các quyết định còn phụ thuộc vào các đặc điểm tâm lý cá nhân của người ra quyếtđịnh, trực tiếp là phụ thuộc vào năng lực ra quyết định của nhà lãnh đạo - quản lý

2 Để ra được những quyết định chủ động, bình tĩnh, thận trọng luôn đúng đắn và chính xác nhà lãnh đạo - quản lý cần phải đặc biệt chú ý tới các khía cạnh tâm lý sau đây:

Trong mọi trường hợp người chỉ huy cần phải cân nhắc kỹ lưỡng các điều kiện, tình huống, hoàn cảnh dù cho đó là tình huống và hoàn cảnh có thời gian chuẩn bị hay không có

thời gian chuẩn bị, thuận lợi dễ dàng, hay khó khăn phức tạp đều phải tính đến đầy đủ cácyếu tố khách quan và chủ quan, đảm bảo tính luận cứ đúng đắn của các quyết định đề ra.Điều này liên quan trực tiếp đến năng lực chuyên môn của người chỉ huy, cũng như nhữngkinh nghiệm được tích luỹ trong thực tiễn hoạt động quân sự của họ

Phải tính đến kế hoạch và đặc điểm công tác của người dưới quyền cũng như khả năng thực hiện nhiệm vụ của họ Bởi vì, chính cấp dưới sẽ là những người trực tiếp thực hiện các

quyết định, các mệnh lệnh, chỉ thị của người chỉ huy Tính đến đều này các quyết định sẽmang tính khả thi, không mâu thuẫn hay cản trở những kế hoạch, dự án đã có, đồng thời pháthuy được sức mạnh, khả năng, sở trường của cấp dưới Điều đó đòi hỏi nhà lãnh đạo - quản

lý phải sâu sát với cấp dưới, đánh giá đúng phẩm chất, năng lực chuyên môn của cấp dưới,giao việc cho họ đúng tầm, đúng sở trường, đúng lúc và biết tạo điều kiện giúp đỡ họ hoànthành nhiệm vụ Để thực hiện điều đó phải giải quyết tốt mối quan hệ giữa cấp trên và cấpdưới, giữa lãnh đạo và phục tùng, có như vậy mới tạo ra được sự nhất trí cao, sự ủng hộ củacấp dưới làm cho các quyết định có sức mạnh thực sự

Phải tính đến cả đặc điểm tâm lý cá nhân của người trực tiếp thừa hành công việc để ra quyết định chính xác Mỗi cá nhân là một nhân cách có đặc điểm tâm lý khác nhau, biểu hiện

ở những đặc điểm của quá trình nhận thức; quá trình cảm xúc, tình cảm; quá trình ý chí…đặcbiệt ở xu hướng tính cách, khí chất, năng lực Có người có xu hướng chính trị đạo đức, xuhướng nghề nghiệp quân sự tốt nhưng năng lực chuyên môn có thể yếu Có người trung thực,thẳng thắn nhưng tính tình lại nóng nảy, hấp tấp vội vàng Có người có khả năng hoàn thànhnhiệm vụ rất nhanh chóng nhưng lại thiếu tỷ mỉ, cẩn thận…Do đó việc ra quyết định, giaonhiệm vụ cho cấp dưới cần phải tính đến đặc điểm tâm lý cá nhân của người trực tiếp thừahành công việc sao cho có thể phát huy sức mạnh của từng người phù hợp với phẩm chấtnăng lực thực sự của họ đảm bảo cho công việc được tiến hành trôi chảy thuận lợi, tránhđược những rủi ro không đáng có

Khi ra quyết định phải tính đến hiệu quả giáo dục của các quyết định.

Mỗi một quyết định của người lãnh đạo - quản lý nhất thiết phải phản ánh được ý chíchung của cả tập thể, phản ánh được nguyện vọng của từng thành viên, những quyết địnhnhư vậy sẽ được quần chúng tin tưởng, ủng hộ, tạo nên động lực mạnh mẽ thúc đẩy cácthành viên hăng hái, tích cực khắc phục khó khăn trở ngại hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ Tínhgiáo dục của các quyết định được đặc biệt chú ý khi nó liên quan đến vấn đề khen thưởng, kỷluật, cất nhắc, đề bạt…Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy “Đối với những người có thành tích,phải khen thưởng, đối với những người mắc sai lầm thì phải phê bình, kiểm thảo giúp họ sửachữa Khi cần thiết thì phải thi hành kỷ luật nghiêm minh, đúng mức” Thực hiện được lờidạy của Bác “ai có công thì thưởng, ai có tội thì phạt” làm cho đúng điều này không phải làđơn giản Bởi vì đó là một lĩnh vực nhạy cảm trong quan hệ người – người Do đó đây là mộtkhía cạnh tâm lý đòi hỏi các nhà lãnh đạo - quản lý cần đặc biệt quan tâm khi ra quyết định.Chỉ khi các quyết định đưa ra có tính giáo dục cao mới thực sự có sức mạnh trong thực tiễn

và mang lại hiệu quả

Phải tính đến một số khó khăn tâm lí khi ra Q/Đ

Quá trình ra Q/Đ quản lí luôn bị ảnh hưởng bởi các yếu tố TL-XH, những khó khăn vềmặt tâm lí mà việc khắc phục nó đòi hỏi người LĐ-QL phải có đủ phẩm chất và ý chí cầnthiết Một số yếu tố TL-XH với tư cách là những khó khăn về mặt tâm lí mà người LĐ-QLcần phải chú ý để vượt qua, đó là:

- Do thiếu thông tin và gắn việc xử lí nó với lợi ích, giá trị của cá nhân hay nhóm người

(cánh hẩu, thân quen…) nên việc ra Q/Đ không đúng đắn

Ở đây, việc ra Q/Đ chủ yếu dựa trên cơ sở những biểu tượng, ý muốn của người CU về

sự vật KQ chứ không phải trên cơ sở hiện thực KQ về sự vật

- Khắc phục tâm lí Q/Đ nào cũng phải “tối ưu”, cái gì cũng muốn được.

- Khắc phục tâm lí tiểu nông như: đại khái, qua loa, không dám chịu trách nhiệm cá

nhân, dựa dẫm, chủ nghĩa T/cảm (yêu nên tốt, ghét nên xấu)

- Tránh háo danh, uy quyền mà đưa ra những Q/Đ có tính chất độc tài, trấn áp và làm cho

cấp dưới sợ hãi

- Sức ỳ về thói quen, sự chậm trễ trong việc nắm bắt H/C, tư tưởng mới

- Tránh ra nhiều Q/Đ chồng chéo, phủ định lẫn nhau vì dễ tạo nên tâm lí nhàm chán, coithường ở cấp dưới

3 Ý nghĩa của việc ra Q/Đ trong hoạt động LĐ-QL

- Việc ra Q/Đ nằm ở trung tâm các hoạt động và thể hiện tập trung nhất hiệu quả củahoạt động LĐ-QL Hoạt động ra Q/Đ là 1 trong những hoạt động cơ bản của người LĐ chínhtrị

- Ra Q/Đ là khâu có ý nghĩa quan trọng hàng đầu của quá trình LĐ-QL, bởi lẽ, cái cốt

lõi của việc ra Q/Đ là tìm được phương án tối ưu để thực hiện các nhiệm vụ đề ra một cách

có hiệu quả

- Sự đúng đắn và kịp thời của QĐ cá nhân người LĐ-QL có thể làm tăng hiệu quả hànhđộng của tập thể, thậm chí đưa lại các tính chất và hiệu quả mới mà tưng thành viên của tậpthể không bao giờ có được

Cần phải xây dựng các Phẩm chất cá nhân cần thiết cho việc ra quyết định Việc raquyết định hiệu quả cần những phẩm chất cá nhân quan trọng của nhà quản trị, bao gồm:

+ Kinh nghiệm, + Khả năng xét đoán+ Óc sáng tạo, + Khả năng định + Ngoài ra,

nhà LĐ phải thu thập nhiều thông tin, tới mức tối đa,

Câu 3 Những khía cạnh tâm lý của tổ chức thực hiện QĐ?

ĐVĐ………

Giá trị cơ bản của các quyết định là nó sẽ được thực hiện như thế nào trong thực tiễn.Chất lượng của hoạt động lãnh đạo - quản lý không thể chỉ hiểu là chủ thể lãnh đạo - quản lý

đã đề ra được bao nhiêu quyết định, mà chủ yếu là họ đã lãnh đạo việc thực hiện nó một cách

có hiệu quả ra sao

Việc tổ chức thực hiện quyết định được diễn ra rất đa dạng và phức tạp theo tính chấtcủa hoàn cảnh và tình huống lãnh đạo cụ thể Song có thể chỉ ra một số công việc chính, cơbản sau đây:

Lựa chọn người thực hiện quyết định

Việc lựa chọn những con người mà nhân cách của họ có sự phù hợp nhất định với việcthực hiện quyết định là một yêu cầu rất quan trọng Vì vậy, người lãnh đạo - quản lý cần phảisuy nghĩ, cân nhắc cẩn thận để có thể “đặt người vào đúng việc” cho tất cả các quá trình thựchiện quyết định Để có thể đặt được người vào đúng việc, đúng lúc, đúng chỗ, người lãnh đạo

- quản lý cần phải chuẩn đoán chính xác được tính chất của các phẩm chất, năng lực của

những người thừa hành công vụ Người lãnh đạo - quản lý cần phải chú ý đến sự tương hợp

về tâm lý giữa những người cùng thực hiện nhiệm vụ, để tránh tình trạng “trống đánh xuôi,

kèn thổi ngược” trong quá trình làm việc, gây ra sự không hiểu nhau, nguyên nhân dẫn đếnxung đột, mất đoàn kết, ảnh hưởng xấu đến chất lượng, hiệu quả thực hiện quyết định

Sau khi đã cân nhắc để lựa chọn được những người có phẩm chất, năng lực phù hợp vớiviệc thực hiện một quyết định cụ thể nào đó người lãnh đạo - quản lý cần phải tiến hành giaonhiệm vụ cho họ một cách rõ ràng, minh bạch và chi tiết Đồng thời trao cho họ những quyềnhạn tương ứng, ở một mức độ nhất định Khi tiến hành giao nhiệm vụ cần tỏ ra tin tưởng vàlạc quan vào việc thực hiện nhiệm vụ của cấp dưới và tôn trọng tính tích cực, độc lập, sángtạo, tự giác của họ

Các vấn đề tâm lý của việc truyền đạt quyết định

Việc truyền đạt quyết định được hiểu là sự tác động qua lại về mặt tâm lý giữa chủ thể lãnhđạo - quản lý với các khách thể của lãnh đạo - quản lý Nhưng trong đó, sự tác động qua lại về ýchí của người lãnh đạo - quản lý tới cấp dưới sẽ luôn luôn được coi là một trong những nhân tốtâm lý có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Cũng cần chú ý đến một vấn đề tâm lý là: vì phải phục

tùng ý chí của người thủ trưởng do đó dễ xuất hiện ở những người thừa hành trạng thái tâm lý tiêu cực như cảm xúc bị coi nhẹ, mặc cảm của người dưới quyền, sự ngượng nghịu, khó chịu, sự

tự ái, sự phát khùng vô cớ…, ngay cả khi người lãnh đạo đã tiến hành truyền đạt quyết định đómột cách nhẹ nhàng, thân thiện Vì vậy, người lãnh đạo - quản lý cần phải cố gắng suy nghĩ thậntrọng, hết sức khôn khéo, tế nhị và có nghệ thuật cao khi truyền đạt quyết định

Việc truyền đạt quyết định sẽ phụ thuộc vào yếu tố chủ quan và khách quan Nhưng đặcbiệt, phụ thuộc nhiều vào trình độ phát triển của tập thể, vào phẩm chất năng lực của ngườithực hiện và các điều kiện vật chất – tinh thần khác Nội dung của quyết định càng quantrọng, càng có ảnh hưởng mạnh mẽ đến chất lượng hoạt động của tập thể

Để đảm bảo cho những người thừa hành có thể nhận thức được một cách đầy đủ, đúngđắn và chính xác nội dung của các quyết định, khi truyền đạt quyết định người lãnh đạo - quản

lý cần chú ý tới một số khía cạnh tâm lý sau:

Một là, người lãnh đạo không chỉ tiến hành thông báo cho người thực hiện quyết định

biết rõ về nội dung cơ bản của quyết định mà còn phải thuyết phục họ tin vào sự đúng đắn,chính xác, hợp lý, cần thiết của quyết định Muốn vậy người lãnh đạo phải có niềm tin vào sựthắng lợi của quyết định mà mình đang truyền đạt và làm cho nội dung của niềm tin đó đượctruyền sang tất cả mọi người để họ cũng có được niềm tin sắt đá như mình Niềm tin này

được coi là cơ sở tâm lý cho việc tạo lập ý chí, có tác dụng đảm bảo cho quyết định được trởthành hiện thực trong các hoạt động cùng nhau của cả tập thể.

Hai là, nghệ thuật truyền đạt quyết định của người lãnh đạo - quản lý cho cấp dưới cũng

là một yếu tố ảnh hưởng đến việc tổ chức thực hiện quyết định Quyết định có được tiếp thutốt hay không, phần lớn là do nghệ thuật truyền đạt của người lãnh đạo - quản lý tạo nên sựtruyền cảm, hưng phấn của những người thừa hành đến mức độ nào

Trong nghệ thuật truyền đạt quyết định cần lưu ý: Truyền đạt nhiệm vụ phải rõ ràng,nêu bật được những yêu cầu chủ yếu cần phải thực hiện; nhiệm vụ phân công phải tươngxứng với khả năng thừa hành của cấp dưới Có nghĩa là sự phân công nhiệm vụ có tính đếntrình độ chuyên môn nghiệp vụ, kỹ xảo, kỹ năng, sức khoẻ, cũng như những đặc điểm về tâm

lý như tính cách, khí chất; nhiệm vụ phân công phải kích thích được những tình cảm tốt đẹpcủa từng cá nhân và cả tập thể hướng vào việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ; phải duy trìđược sự tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau trên tình đồng chí, đồng cam cộng khổ, chia ngọt sẻ bùicùng nhau hoàn thành nhiệm vụ, khắc phục tâm lý cục bộ trong hoạt động của từng cá nhân,từng bộ phận

Ba là, về phương thức truyền đạt quyết định Người lãnh đạo cần có sự lựa chọn các

hình thức truyền đạt quyết định sao cho có sự phù hợp nhất định với những đặc điểm tâm lýcủa những người thực hiện Dù phương thức truyền đạt có khác nhau, song về cơ bản phảiđảm bảo cho những người thừa hành hiểu rằng: họ sẽ làm gì? Làm như thế nào? Việc đóđược thực hiện bằng phương tiện gì? Trong điều kiện nào? Quy trình hành động ra sao? Do

ai thực hiện? Việc thực hiện đó sẽ dẫn tới kết quả nào? Đặc biệt đối với các nhiệm vụ quantrọng cần phải được tiến hành trang trọng và thực sự nghiêm túc đồng thời phải chuẩn bị tốt

về tâm lý cho cấp dưới tạo nên tâm thế sẵn sàng thực hiện tốt nhất các nhiệm vụ được giao

Bốn là, người lãnh đạo - quản lý khi truyền đạt nhiệm vụ phải biết tác động mạnh vào

hệ động cơ của người dưới quyền hướng vào việc thực hiện nhiệm vụ một cách hứng thú và

có trách nhiệm

Động viên cổ vũ cán bộ, chiến sỹ thực hiện quyết định.

Động viên, cổ vũ, khuyến khích cán bộ, chiến sỹ thực hiện quyết định được tiến hànhđồng thời với quá trình truyền đạt nhiệm vụ Thực chất của quá trình này là bằng cách ápdụng hệ thống các biện pháp giáo dục và tổ chức, có mục đích rõ ràng, nhằm xây dựng bầukhông khí tâm lý tích cực trong tập thể hướng vào việc thực hiện thắng lợi quyết định đề ra

Để làm tốt vấn đề này người lãnh đạo - quản lý cần phải chú ý tới một số khía cạnh tâm lýsau đây:

Thứ nhất, người lãnh đạo - quản lý cần phải làm tốt công tác động viên về tư tưởng, giải

thích cho bộ đội hiểu rõ mối quan hệ giữa nhiệm vụ được giao với ý nghĩa chính trị xã hộicủa nó, làm cho mọi người nhận thức đầy đủ về vai trò, vị trí của nhiệm vụ mà mình thựchiện Trên cơ sở đó mà xây dựng động cơ hoạt động đúng đắn, thúc đẩy cán bộ, chiến sỹ say

mê với công việc

Thứ hai, có nhiều hình thức để góp phần động viên, kích thích bộ đội như: thi đua, khen

thưởng và xử phạt kịp thời Cần quan tâm đúng mức đến sự động viên, kích thích bằng phầnthưởng vật chất bảo đảm công bằng, dân chủ Về mặt tinh thần, cần tạo lập được bầu khôngkhí lành mạnh vui tươi, thoải mái, xây dựng mối quan hệ qua lại tốt đẹp trong tập thể trên cơ

sở của tình đồng chí, tin cậy và tôn trọng lẫn nhau

Thứ ba, việc kích thích quá trình thực hiện quyết định sẽ luôn được xem xét trong mối

quan hệ hữu cơ với việc kiểm tra, đánh giá chất lượng, hiệu quả của việc tổ chức thực hiệncũng như khâu lựa chọn người thừa hành và khâu truyền đạt quyết định

Câu 4 Những hiện tượng tâm lý chủ yếu trong hoạt động LĐ-QL?

LĐ-QL là sự tác động qua lại giữa con người với con người, là hoạt động của con người Phạm trù lãnh đạo – quản lý là phạm trù kép của hai phạm trù lãnh đạo và quản lý Lãnh đạo – quản lý là sự tác động của người lãnh đạo – quản lý (hoặc tập thể) đến cá nhân hoặc nhóm người bị lãnh đạo – quản lý nhằm làm cho mọi hoạt động của họ có tổ chức

và đạt hiệu quả cao nhất

Có thể khẳng định: LĐ-QL Là sự tác động có M của người (Tập thể) LĐ-QL với con người và tập thể nhằm làm cho hệ thống LĐ-QL hoạt động bình thờng, có hiệu lực giải quyết các nhiệm vụ đề ra.

Do vậy, việc nghiên cứu những hiện tượng tâm lý chủ yếu trong hoạt động LĐ-QL có ýnghĩa rất quan trọng giúp cho người LĐ-QL có những cơ sở cần thiết góp phần nâng cao hiệuquả LĐ-QL

1 Những hiện tượng tâm lý ở chủ thể LĐ-QL

Đó là các quá trình, trạng thái tâm lý của người lãnh đạo- quản lý như:

- Trình độ tư duy, cảm xúc, tình cảm, ý chí; tâm trạng vui, buồn, lo âu, sợ hãi trong công việc cũng như cuộc sống riêng tư của người LĐ-QL

- Các phẩm chất tâm lý như: xu hướng, tính cách, khí chất, năng lực của người LĐ-QL

- Phong cách lãnh đạo – quản lý của người lãnh đạo – quản lý:

+ Phong cách gia trưởng, độc đoán, thiên về dùng quyền lực trong lãnh đạo – quản lý + Phong cách dân chủ biết tính đến ý kiến, lợi ích của người dưới quyền lại là kiểungười có ưu thế, phát uy tác dụng tích cực hơn cả trong hệ thống l.đạo – quản lý

2 Những hiện tượng tâm lý ở đối tượng lãnh đạo- quản lý

* Bầu không khí tâm lý của tập thể, tâm lý nhóm

- Quan niệm: Bầu không khí tâm lý tập thể - nhóm được hiểu là tính chất của các mốiquan hệ qua lại, một loại trạng thái tình cảm tế nhị cũng như những quan hệ tình cảm tíchcực giữa người với người của một nhóm xã hội, một tập thể nhất định

Nói cách khác, Bầu không khí trong tập thể là hiện tượng tâm lý biểu hiện mức độ hoạtđộng, hòa hợp về các phẩm chất tâm lý cá nhân của con người trong tập thể, nó được hìnhthành từ thái độ của mọi người trong tập thể đối với công việc, bạn bè, đồng nghiệp và ngườilãnh đạo trong tập thể

Bầu không khí tâm lý tập thể - nhóm được hiểu là tính chất của các mối quan hệ qua lại,một loại trạng thái tình cảm tế nhị cũng như những quan hệ tình cảm tích cực giữa người vớingười của một nhóm xã hội, một tập thể nhất định Nội dung của nó đã thể hiện được mộtcách tập trung toàn bộ tính chất của những trạng thái tâm lý xã hội như ý chí, nghuyện vọngcũng như tri thức của số đông người trong nhóm đó do những biến cố của thực tại xác định.Chúng được nảy sinh trên cơ sở các điều kiện cụ thể của các hoạt động - quan hệ trong nhóm

xã hội và có vai trò rất lớn, có tác dụng quy định trởi lại toàn bộ nội dung cũng như tính chấtcủa các hoạt động - quan hệ của mọi người

* Mức độ giác ngộ về chính trị, tư tưởng …………

* Năng lực thực hiện nhiệm vụ: biểu hiện ở năng xuất, chất lượng hiệu quả làm việc của

tập thể ………

* Động cơ, mục đích, nhu cầu, hứng thú của khách thể LĐ-QL …

3 Những hiện tượng tâm lý nảy sinh do tác động qua lại giữa chủ thể và đối tượng lãnh đạo- quản lý

* Thiện cảm, ác cảm

* Dư luận và tin đồn trong tập thể - nhóm ( xã hội)

- Dư luận xã hội có thể được coi là những thái độ phán xét, đánh giá của nhóm về tất cảnhững vấn đề mà họ quan tâm theo những chuẩn mực xác định Các chuẩn mực này có thể cóliên quan đến tất cả những quan điểm, cảm xúc, ý chí tập thể cung như đến những thái độchung của mọi người ở trong nhóm

* Tâm trạng, truyền thống, thói quen

- Tâm trạng tập thể là một trong những hiện tượng tâm lý xã hội nảy sinh trong quátrình chung sống và hoạt động cùng nhau giữa các thành viên

- Truyền thống tập thể là những thói quen, những tập quán, những chuẩn mực trong hành

vi, phong cách sống và hoạt động được mọi thành viên trong tập thể tuân theo, được gìn giữ vàlưu truyền từ lớp người này sang lớp người khác như là sản phẩm tinh thần của tập thể

* Uy tín trong tập thể

Ngoài ra còn có các hiện tượng khác: Hiện tượng lây lan tâm lý trong nhóm và tập

thể; Hiện tượng áp lực nhóm; Mâu thuẫn-xung đột nhóm

Các hiện tượng TLXH cơ bản trong TTQN (Tham khảo)

1 Sự lây truyền tâm lý (lây lan tâm lý)

Sự lây truyền tâm lý là hiện tượng phổ biến nhất và cũng thể hiện rõ nét nhất trong sốcác hiện tượng tâm lý xã hội thường xẩy ra trong tập thể cơ quan, tổ chức Biểu hiện của nórất phong phú Lây lan tâm lý xẩy ra là do một người (một nhóm) dễ dàng chịu tác động cảmxúc của một người (một nhóm) khác trong quá trình tiếp xúc trực tiếp Kết quả lây truyền tâm

lý tạo ra một trạng thái xúc cảm chung của một nhóm, một tập thể lao động

3 Bầu không khí tâm lý trong tập thể

- Chú ý một số biện pháp tâm lý-xã hội cơ bản nhằm xây dựng bầu không khí tâm lýtích cực trong tập thể quân nhân

- Coi trọng các biện pháp tâm lý xã hội chủ yếu xây dựng tập thể cơ sở quân nhân vữngmạnh toàn diện:

- ngăn chặn Xung đột tâm lí:

Câu 5 Những phẩm chất nhân cách cần thiết của người LĐ-QL?

Nhân cách người lãnh đạo, quản lý là toàn bộ những đặc điểm phẩm chất tâm lý cá nhân quy định giá trị xã hội và hành vi quan hệ xã hội của người lãnh đạo, quản lý.

Những phẩm chất nhân cách…

1 Trước hết, người lãnh đạo quản lý phải cso phẩm chất chính trị - tư tưởng - đạo đức cao đáp ứng cho sự nghiệp đổi mới của Đảng trong phạm vi công việc và chức trách được giao phó.

Đây là phẩm chất cần có trước tiên đối với những người làm công tác lãnh đạo, quản lý

Là cán bộ của Đảng, ở cương vị lãnh đạo, quản lý phải biểu hiện mình là người có tính ĐẢngcao, có lập trường tư tưởng vững vàng, luôn biểu hiện sự nhất trí, tin tưởng và kiên định vớimọi đường lối, chủ trương chính sách của Đảng trong sự nghiệp xây dựng CNXH vì mục tiêudân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh

2 Người lãnh đạo, qunr lý phải là người thông thạo chuyên môn nghiệp vụ mà mình phụ trách Có tính khoa học trong lãnh đạo, tác phong cụ thể, tỉ mỉ, thận trọng khi ra quyết định.

Công việc lãnh đạo, quản lý đơn vị tất yếu đòi hỏi ở người thủ trưởng đơn vị phẩm chấtnày Tính khoa học trong lãnh đạo đòi hỏi phải cso luận cứ trong việc xác định mục tiêu, nộidung LĐ, QL phì hợp với nhiệm vụ trên giao và tình hình thực tiễn cụ thể của đơn vị mình;khoa học trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, các chỉ thị, nghị quyết của cấp trên, khoa họctrong sử dụng các hình thức, phương pháp, phương tiện lãnh đạo Người có tính khoa họctrong lãnh đạo, chỉ huy hiện nay còn là người am hiểu rộng rãi về nhiều kiến thức khoa họchiện đại khác nhau, đặc biệt là các khoa học liên ngành, đồng thời lại phải có hiểu biết sâusắc về chuyên môn mình phụ trách Trong điều kiện hiện nay, vì mục đích nâng cao hiệu lực

LĐ, QL, thì cán bộ LĐ, QL cần nắm vững các kiến thức xã hội học, TLH nói chung và TLH

LĐ, QL nói riêng

Tác phong cụ thể, tỉ mỉ, thận trọng khi ra quyết định là tác phong không thể thiếu củangười LĐ, QL Nó giúp cho người LĐ, QL khắc phục bệnh quan liêu, giấy tờ, chủ nghĩa hìnhthức trong LĐ, QL Thận trọng cân nhắc, tính toán kỹ các tình huống, điều kiện đặc điểmtâm lý và khả năng thực hiện mệnh lệnh của cấp dưới sẽ giúp cho nhà LĐ, QL đề ra được cácquyết định chính xác

3 Tính đòi hỏi cao, tính nhất quán, dám nghĩ, dám lầm, quyết đoán trong LĐ, QL.

Đây là một phẩm chất quan trọng của cán bộ làm nhiệm vụ LĐ, QL Trong mọi trườnghợp, nhà LĐ, QL cần đòi hỏi cao ở cấp dưới để tăng tinh thần trách nhiệm trước công việccho cấp dưới, buộc cấp dứoi phải cố gắng hết sức mình trong việc thực hiện nhiệm vụ

Tính nhất quán trong LĐ, QL sẽ làm cho toàn bộ hệ thống thuộc quyền LĐ, QL vậnhành thống nhất Nhất quán trong LĐ, QL tạo nên sức mạnh và lòng tin của cấp dứoi, đồngthời kích thích tính sáng tạo ở họ

Người LĐ, QL rất cần phải có thái độ dám nghĩ, dám làm Tự gò bó trong khuôn khổcủa một số quy định hạn hẹp nào đó, không có thái độ chủ động tìm tòi, dám nghĩ, dám làmnhằm đem lại kết quả tốt hơn trong công việc do mình phụ trách là điều khó chấp nhận.Người LĐ, QL lại còn phải là người quyết đoán, dám chịu trách nhiệm với cấp trên và cấpdưới về các quyết định của mình

4 Phong cách dân chủ trong LĐ, QL

Có được phẩm chất này, nhà LĐ, QL dễ tránh được sai lầm trong khi ra quyết định,đồng thời giúp cho việc củng cố uy tín của chính họ một cách thuận lợi Ở đây, rất cần chống

cả 2 thái độ: Dựa dẫm, ỷ lại vào taạp thể dễ dàng trốn tránh nhiệm vụ cá nhân; Việc đưa ra

bàn bạc trong tập thể chỉ là hình thức, thiếu chuẩn bị chu đáo và thực tế, không huy độngđược năng lực cảu các chuyên gia giỏi.

Trong điều kiện hiện nay, người LĐ, QL phải rèn luyện cho mình phong cách dân chủ,luôn biết quan tâm chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của cấp dứoi, biết đến nhu cầu, lợiích chính đáng của cấp dưới, biết lắng nghe các ý kiến khác nhau của cấp dưới

5 LĐ, QL là một nghệ thuật, vì vậy tất yếu đòi hỏi người LĐ, QL phải có nghệ thuật

LĐ, QL giỏi.

- Nghệ thuật thu hút người khác

- Nghệ thuật ra quyết định

- Nghệ thuật giao nhiệm vụ

- Nghệ thuật cụ thể hóa nhiệm vụ

- Nghệ thuật động viên cấp dưới

- Nghệ thuật kiểm tra, phát hiện, uốn nắn và tiên shành điều chỉnh kịp thời hành vi vàhoạt động của cấp dưới

6 Tác phong, quan điểm quần chúng, hết lòng đoàn kết mọi người vì tập thể, vì sự nghiệp chung.

Trước hết, người LĐ, QL phải là người khiêm tốn, giản dị, lịch thiệp, tế nhị trong hành

vi giao tiếp nhờ có thái độ khiêm tốn, giản dị mà quần chúng dễ gần với cán bộ LĐ, QL.Thái độ lịch thiệp, tê snhị trong xử sự sẽ giúp cấp dưới mến phục, tin tưởng

Người LĐ, QL phải có thái độ tôn trọng cấp dưới Quần chúng vốn có những tiềm năngsáng tạo rất to lớn Một thái độ như thế của người chỉ huy sẽ dễ dàng giúp cấp dứoi hànhđộng sáng tạo, đem lại những đóng góp to lớn cho tập thể

Người LĐ, QL còn phải thể hiện mình là người luôn luôn sâu sát cấp dưới, có thái độthực sự quan tâm, bồi dưỡng cấp dưới Thái độ hết lòng đoàn kết mọi người vì tập thể, vì sựnghiệp chung của nhà LĐ, QL có ý nghĩa rất quan trọng như một định hướng điều hòa cách

xử sự, các MQH hàng ngày diễn ra trong tập thể Thái độ biết chăm lo cho đoàn kết mọingười trong tập thể sẽ xua tan không khí nghi kỵ lẫn nhau, ảnh hưởng xấu đến việc thực hiệnnhiệm vụ chung

Tóm lại, Nhân cách chỉ bản sắc độc đáo, riêng biệt của mỗi cá nhân, là nội dung và tínhchất bên trong của mỗi cá nhân Nhân cách biểu hiện thế giới cái tôi của mỗi cá nhân, là sựtổng hợp của các yếu tố sinh học, tâm lý, xã hội, tạo nên đặc trưng riêng có của cá nhân,đóng vai trò chủ thể tự ý thức, tự đánh giá, tự khẳng định và tự điều chỉnh mọi hoạt động củamình

Trước những yêu cầu đòi hỏi cao của tình hình hiện nay, trước yêu cầu xây dựng Quânđội Nhân dân Việt Nam mạnh toàn diện mà trước hết là vững mạnh về chính trị, đòi hỏingười … phải không ngừng tự hoàn thiện nhân cách của mình trên mọi mặt công tác Nócũng đòi hỏi người … phải không ngừng tu dưỡng, rèn luyện cả về phẩm chất, đaọ đức, lốisống và cả về năng lực, phương pháp, tác phong công tác để họ thực sự là người cán bộ vừa

có đức vừa có tài, vừa “Hồng” vừa “Chuyên”, thực sự là …