TÊN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM: Tên sáng kiến kinh nghiệm: Tổ chức trò chơi trong giờ học Toán cho học sinh lớp nề nếp phong cách, tác phong làm việc, góp phần giáo dục ý chí và những đức tí
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TỔ CHỨC TRÒ CHƠI TRONG GIỜ HỌC TOÁN CHO HỌC SINH LỚP 2
I TÊN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
Tên sáng kiến kinh nghiệm: Tổ chức trò chơi trong giờ học Toán cho học sinh lớp
nề nếp phong cách, tác phong làm việc, góp phần giáo dục ý chí và những đức tính tốt
như: cần cù, nhẫn nại, ý thức vượt khó khăn
Bậc Tiểu học là bậc học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh Môn Toán cũng như những môn học khác, cung cấp những tri thức khoa học ban đầu, những nhận thức về thế giới xung quanh nhằm phát triển năng lực nhận thức, hoạt động tư duy và bồi dưỡng tình cảm đạo đức tốt đẹp
của con người
Môn Toán ở trường Tiểu học là môn học chiếm phần lớn thời gian trong chương trình học của trẻ Môn Toán có tầm quan trọng to lớn, là bộ môn khoa học nghiên cứu có
hệ thống, phù hợp với hoạt động nhận thức tự nhiên của con người
Mục tiêu của giáo dục Tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đạo đức, thể chất, trí tuệ và các kỹ năng cơ bản để tiếp tục học các lớp trên Để đạt được những mục tiêu đó chúng ta cần phải thay đổi và cải tiến phương
pháp giảng dạy nhằm phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh
Đổi mới phương pháp dạy học là một trong những vấn đề cấp thiết nhất trong giai đoạn hiện nay nhất là bậc tiểu học Ở tuổi này các em còn mang đậm bản sắc hồn nhiên,
sự chú ý chưa cao Bên cạnh hoạt động học là chủ đạo thì nhu cầu chơi, giao tiếp của các
em “Học mà chơi, chơi mà học” các em sẽ hăng hái say mê học tập và tất yếu kết quả của
Trang 2việc dạy học cùng học tập của các em sẽ đạt tới đỉnh điểm Đây cũng là đặc thù của phương pháp dạy học “Phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh trên cơ
sở khai thác triệt để đặc điểm tâm sinh lý của học sinh tiểu học”
Toán học là môn khoa học tự nhiên có tính lôgic và tính chính xác cao, nó là chìa
khóa mở ra sự phát triển của các bộ môn khoa học khác
Trong năm học 2016 – 2017 là năm thay đổi về cách nhận xét đánh giá học sinh Tiểu học theo Thông tư 22 của Bộ GD - ĐT: thay đánh giá bằng điểm số sang nhận xét bằng lời Để thực hiện tốt điều này đòi hỏi người giáo viên phải là trung tâm hướng các
em tham gia vào hoạt động học tập
Để đáp ứng yêu cầu đó, người giáo viên phải gây được sự hứng thú học tập cho các em Theo tôi, bằng việc thông qua trò chơi học tập, các em sẽ lĩnh hội tri thức toán học một cách dễ dàng, củng cố, khắc sâu kiến thức một cách vững chắc, tạo cho các em niềm say mê, hứng thú học toán Khi chúng ta thiết kế được các trò chơi môn Toán một cách thường xuyên, khoa học thì chắc chắn chất lượng dạy học môn Toán sẽ ngày nâng cao Chính vì những lý do nêu trên mà tôi đã chọn sáng kiến kinh nghiệm “Tổ chức trò chơi trong giờ học Toán cho học sinh lớp 2” nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh
III GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:
Để học sinh học tập môn Toán lớp 2 đạt hiệu quả cao bên cạnh hướng dẫn cho học sinh trong các giờ học môn Toán, giáo viên cần áp dụng một số trò chơi học tập nhằm giúp học sinh học tập, tiếp thu một cách hứng thú, chủ động, tích cực nhất Đặc biệt trong các tiết học cũng như trong các tiết rèn Toán ở buổi học thứ 2 trong ngày
Để Tổ chức trò chơi trong giờ học toán cho học sinh lớp 2 được thành công tôi thực hiện các bước chuẩn bị sau:
Bước 1: Chuẩn bị trò chơi
- Nghiên cứu tài liệu: Điều đầu tiên để thực hiện đạt hiệu quả về việc tổ chức trò chơi Toán cho học sinh lớp 2, tôi đã đọc tài liệu, sách báo, tạp chí giáo dục… có liên quan đến nội dung đề tài Chính sự nghiên cứu, tìm tòi ở tài liệu giúp cho các tiết học Toán có sử dụng trò chơi đạt kết quả tốt
- Nghiên cứu thực tế: Thông qua các buổi sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học, tôi đã trao đổi thêm, tư vấn với các bạn đồng nghiệp về nội dung các trò chơi
Trang 3phục vụ cho môn Toán 2 để áp dụng cùng nhau tổng kết, đúc rút kinh nghiệm trong quá trình dạy học
Thông qua các tiết dạy thực tế trên lớp, bản thân tôi đã phân loại các đối tượng học sinh, tìm hiểu xem học sinh thường yếu ở mạch kiến thức nào, để lựa chọn trò chơi cho phù hợp, giúp các em củng cố kiến thức để hiểu bài một cách chắc chắn Tổ chức và tiến hành thực nghiệm sư phạm để kiểm tra tính khả thi của đề tài
Bước 2: Lựa chọn các trò chơi
- Việc lựa chọn các trò chơi học tập trong môn Toán lớp 2 phải đáp ứng những yêu cầu của mục đích dạy học Các trò chơi phải đặt ra cho học sinh các nhiệm vụ học tập tương ứng với nội dung dạy học Mỗi trò chơi cần có một vị trí đóng góp cụ thể trong tiến trình thực hiện mục đích dạy học Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu dạy học bộ môn Toán lớp 2, hệ thống các trò chơi phải được lựa chọn sao cho đa dạng về chủ đề, phong phú về cách chơi Dựa vào hình thức, cách chơi và luật chơi của trò chơi có thể thay thế các trò chơi một cách linh hoạt (thay số bằng chữ, câu cá, mèo bắt chuột, tìm hoa hái quả, cánh hoa tìm nhụy, …) từ sự thay thế linh hoạt tạo cho giáo viên có cơ hội tổ chức trò chơi phù hợp với đối tượng học sinh của mình Để từ đó các em cảm thấy: “Mỗi ngày đến trường
là một ngày vui”
- Lựa chọn trò chơi phải phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, vừa sức với học sinh
- Lựa chọn thời điểm thích hợp khi tổ chức các trò chơi, học tập cho học sinh lớp
2 Các thời điểm được tính đến là:
+ Sau khi hoàn thành một bài học Cách này có ưu điểm là kích thích được sự hứng thú học tập của học sinh, giờ học tránh được không khí suy nghĩ căng thẳng trở thành “ Chơi mà học, học mà chơi” hết sức sinh động
+ Sau khi hoàn thành một chương Với cách này sẽ giúp cho học sinh hệ thống lại kiến thức một cách sinh động và hiệu quả
Bước 3: Xây dựng và thiết kế trò chơi
Trò chơi học tập là trò chơi mà luật của nó bao gồm các qui tắc gắn với kiến thức,
kĩ năng có được trong hoạt động học tập, gắn với nội dung bài học, giúp các em khai thác vốn kinh nghiệm của bản thân, thông qua các trò chơi học sinh vận dụng các kiến thức, kĩ
Trang 4năng đã học vào các tình huống của trò chơi Do đó, học sinh được thực hành luyện tập các kĩ năng môn Toán được đưa vào trò chơi
Để các trò chơi góp phần mang hiệu quả cao trong giờ học, khi xây dựng và thiết
kế trò chơi tôi thường tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Phải dựa vào nội dung bài học, điều kiện thời gian trong mỗi tiết học
- Trò chơi mang ý nghĩa giáo dục
- Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu nội dung bài học
- Trò chơi phải phù hợp với tâm lý học sinh lớp 2, phù hợp với khả năng người hướng dẫn và cơ sở vật chất của nhà trường
- Trò chơi phải gây được hứng thú đối với học sinh
* Thông thường cấu trúc của một trò chơi học tập Toán lớp 2 tôi đã thiết kế như sau:
- Tên trò chơi:
- Mục đích: Nêu rõ mục đích của trò chơi nhằm ôn luyện, củng cố kiến thức, kỹ năng nào Mục đích của trò chơi sẽ qui định hoạt động chơi được thiết kế trong trò chơi
- Đồ dùng để chơi: Mô tả đồ dùng, đồ chơi được sử dụng trong trò chơi học tập
- Nêu luật chơi: Chỉ rõ nguyên tắc của hoạt động chơi qui định đối với người chơi, qui định thắng thua của trò chơi
- Số người tham gia: Cần chỉ rõ số người tham gia trò chơi
- Nêu cách chơi: Để người chơi nắm và thực hiện tốt
* Cách tổ chức trò chơi:
Thời gian tiến hành từ 5 – 7 phút
a) Giới thiệu trò chơi: Nêu tên trò chơi Hướng dẫn cách chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu rõ quy định chơi
b) Chơi thử: Thông qua chơi thử để nhấn mạnh luật chơi
c) Chơi thật
Trang 5d) Nhận xét: Kết quả chơi, thái độ của người tham dự, giáo viên có thể nêu thêm những tri thức được học tập qua trò chơi, những sai lầm cần tránh
e) Thưởng - phạt: Phân minh, đúng luật chơi, sao cho người chơi chấp nhận thoải mái và tự giác làm trò chơi thêm hấp dẫn, kích thích học tập của học sinh Phạt những học sinh phạm luật chơi bằng những hình thức đơn giản, vui (như chào các bạn thắng cuộc, hát một bài, nhảy lò cò, )
Bước 4: Tổ chức trò chơi
Trò chơi là một nhu cầu cần thiết đối với học sinh Tiểu học Có thể nói nó quan trọng như ăn, ngủ, học tập trong đời sống của các em Chính vì vậy các em luôn tìm mọi cách và tranh thủ thời gian trong mọi điều kiện để được chơi Được tham gia trò chơi có
tổ chức các em sẽ tham gia hết sức tự giác và chủ động Khi chơi, các em biểu lộ tình cảm rất rõ ràng như: Vui mừng khi giành chiến thắng và buồn bã khi thất bại Vui mừng khi thấy đồng đội hoàn thành nhiệm vụ, bản thân các em thấy có lỗi khi không làm tốt nhiệm vụ của mình Vì tập thể mà các em khắc phục khó khăn, phấn đấu hết khả năng để mang lại chiến thắng cho tổ, nhóm của mình Đây chính là đặc tính rất cao của trò chơi Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của học sinh Tiểu học: "Học sinh Tiểu học luôn luôn hiếu động, ham chơi thích cái mới lạ nhưng lại chóng chán" Đối với trẻ, trò chơi là một phát hiện mới, kích thích tò mò, muốn tìm hiểu, khám phá Do vậy quan điểm: “Thông qua hoạt động vui chơi để tiến hành hoạt động học tập” là phù hợp với học sinh trường tiểu học
Trò chơi toán học nhằm mục đích là thông qua trò chơi để củng cố kiến thức của bài học, luyện tập lại kiến thức của bài mới, phát hiện ra kiến thức mới của bài học Thông qua trò chơi học sinh nắm được kiến thức của bài học một cách nhẹ nhàng Trong quá trình học toán ở tiểu học, sử dụng trò chơi toán học có nhiều tác dụng như sau:
Giúp học sinh thay đổi loại hình hoạt động trong giờ học, làm cho giờ học bớt căng thẳng, tạo cảm giác thoải mái, dễ chịu Học sinh tiếp thu kiến thức nhẹ nhàng, học sinh ham học và gây hứng thú trong học tập
Kích thích sự tìm tòi, tạo cơ hội để học sinh tự thể hiện mình
Thông qua trò chơi, học sinh vận dụng kiến thức năng nổ, hoạt bát, kích thích trí tưởng tượng, trí nhớ Từ đó phát triển tư duy mềm dẻo, học tập cách xử lý thông minh
Trang 6trong những tình huống phức tạp tăng cường khả năng vận dụng trong cuộc sống để dễ dàng thích nghi với điều kiện mới của xã hội Vì vậy trò chơi toán học rất cần thiết trong giờ học toán ở tiểu học
Do đó khi tổ chức trò chơi, tôi không bao giờ đòi hỏi quá cao ở nội dung trò chơi
mà chỉ cần trò chơi mang được một nội dung hoặc một kỹ năng cơ bản của bài học là được
Khi tổ chức các trò chơi phải sắp xếp các tình huống chơi sao cho tất cả mọi học sinh của nhóm (hoặc lớp) đều được tham gia
Với phương châm “Học mà chơi – Chơi mà học” để giúp các em dễ nhớ và khắc sâu kiến thức tốt hơn Vì thế tôi suy nghĩ và lựa chọn đưa ra trò chơi phù hợp để củng cố kiến thức đã học, thường xuyên tạo hứng thú cho các em học tập Khi xây dựng và thiết
kế trò chơi tôi thường tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Trò chơi phải giúp học sinh rèn luyện kỹ năng toán học, phát huy trí tuệ, óc phân tích, tư duy sáng tạo
- Trò chơi phải phù hợp với quỹ thời gian (Sử dụng trong giờ học từ 5 đến 7 phút), thích hợp với môi trường học tập
- Trò chơi có sức hấp dẫn, thu hút được sự chú ý, tham gia của học sinh, tạo không khí vui vẻ, thoải mái
- Trò chơi cần phải gần gũi, sát thực, phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh lớp 2
Tổ chức trò chơi không quá cầu kỳ, phức tạp
2 Áp dụng:
Quá trình tổ chức trò chơi phải linh hoạt, tùy thuộc vào tình hình thực tế trên lớp
và đối tượng học sinh mà chúng ta đang giảng dạy để tổ chức sao cho đạt hiệu quả Tùy theo kiến thức nội dung bài học mà chúng ta thay đổi trò chơi cho phù hợp
Với 4 bước vừa nêu trên, tôi xin giới thiê ̣u mô ̣t số trò chơi tiêu biểu tôi đã áp du ̣ng trong quá trình da ̣y môn Toán cho ho ̣c sinh lớp 2 Rất mong những trò chơi này sẽ được giáo viên áp dụng và thành công trong giờ dạy
Trò chơi 1: Rồng cuốn lên mây
Trang 7- Mục đích: Kiểm tra kỹ năng tính nhẩm của học sinh Ví dụ: Củng cố các bảng nhân, chia
- Chuẩn bị: Một tờ giấy viết sẵn các phép tính nhân, chia trong các bảng nhân chia các em đã được học
- Cách chơi: Một em được chỉ định làm đầu rồng lên bảng
- Em làm đầu rồng ra phép tính đó, ví dụ: "4 x 6 bằng bao nhiêu?"
- Em tính giỏi trả lời (nếu trả lời đúng thì được đi tiếp theo em đầu rồng) Cứ như thế em làm đầu rồng ra câu hỏi và cuốn đàn lên mây
- Lưu ý: Ở trò chơi này nên chọn em làm đầu rồng (là em Quản trò) phải nhanh nhẹn, hoạt bát
Trò chơi 2: Bác đưa thư (Áp dụng dạy các bảng nhân, bảng chia)
- Mục đích: Giúp học sinh thuộc lòng bảng nhân 3 Kết hợp với thói quen nói
"cảm ơn" khi được người khác giúp đỡ
- Chuẩn bị: Một số thẻ, mỗi thẻ có ghi 1 số: 3, 6, 9, 12, 15, 18, 21, , 30 là kết quả của các phép nhân để làm số nhà
+Một số phong bì có ghi phép nhân trong bảng 3: 1 x 3, 3 x 5, 4 x 3, 3 x 9, + Một tấm card đeo ở ngực ghi "NHÂN VIÊN BƯU ĐIỆN"
- Cách chơi:
Trang 8+ Gọi 1 số em lên bảng chơi, giáo viên phát cho mỗi em 1 thẻ để làm số nhà Một
em đóng vai "Bác đưa thư" ngực đeo "Nhân viên bưu điện" tay cầm tập phong bì
+ Một số em đứng trên bảng, lần lượt từng em một nói :
Bác đưa thư ơi
Cháu có thư không?
Đưa giúp cháu với
Nếu "bác đưa thư" nhẩm sai, đưa không đúng địa chỉ nhận thì không được đóng vai đưa thư nữa mà trở về chỗ để các bạn khác lên thay
Nếu các lần đưa thư đều đúng thì sau 3 lần được cô giáo tuyên dương và đổi chỗ cho bạn khác chơi
Bài học kinh nghiệm rút ra từ trò chơi “Rồng cuốn lên mây” và “Bác đưa thư”:
- Dựa vào nội dung bài học, cơ sở vật chất hiện có của nhà trường để tổ chức trò chơi thật hợp lý
- Cần lồng ghép trò chơi vào nội dung bài học cho phù hợp, tránh gây áp lực đối với học sinh
- Giúp các em phát huy tính tích cực trong quá trình tham gia trò chơi; nắm được mục đích của trò chơi
- Khi tham gia 2 trò chơi này các em đã mạnh dạn, tự tin trước đám đông
Trò chơi 3: Câu cá (Bài: Luyện tập chung trang 135 – Bài 1)
- Mục đích: Luyện tập và củng cố kỹ năng học bảng nhân, chia Luyện phản xạ nhanh và khéo léo khi câu cá ở các em
Trang 9- Chuẩn bị: 4 nhóm Mỗi nhóm có 1 ao cá, 2 cần câu, 8 con cá
Chuẩn bị Các em đang chơi trò chơi Câu cá
Trò chơi 4: Mèo bắt chuột (Tiết 120: Luyện tập - Bài 1)
Trang 10+ Ghi phép tính cho 2 đội vào các con chuột
+ Đồng hồ theo dõi thời gian
- Cách chơi: Chia làm 2 đội, đội A và đội B phát cho mỗi em học sinh đã định trước một mặt nạ mèo Khi nghe hiệu lệnh của giáo viên gọi mèo con "meo, meo" lần lượt từng chú mèo con đáp lại “meo, meo” thì tất cả những em được cử để tham gia chơi bước lên phía trước để thực hiện các phép tính ghi sẵn trong các con chuột Trong một thời gian nhất định đội nào làm nhanh và đúng đội đó sẽ thắng cuộc
Chuẩn bị trò chơi Mèo bắt chuột
Trò chơi 5: Ong đi tìm mật (Trò chơi có thể áp dụng các bảng nhân, chia, cụ thể
bài: Số 1 trong phép nhân và phép chia)
- Mục đích: Rèn tính tập thể Giúp cho học sinh thuộc các bảng nhân, chia
- Chuẩn bị: Các bông hoa có ghi phép tính cho 4 đội tham gia, các chú ong mật có ghi kết quả Hai chậu cây xanh gắn các chú ong và bông hoa
- Cách chơi:
+ Chọn 4 đội, mỗi đội 3 em
+ 4 đội tham gia chơi Khi nghe hiệu
lệnh "bắt đầu" thì lần lượt từng đội lên bắt
những chú ong có kết quả tương ứng với phép
tính Đội nào bắt được nhiều chú ong và nhụy
đúng nhất đội đó sẽ thắng cuộc
Học sinh thực hành trò chơi Ong tìm mật
Trang 11* Lưu ý: Sau khi học sinh chơi xong, giáo viên nhận xét và hỏi thêm một số câu
hỏi để khắc sâu bài học
Trò chơi 6: Cánh hoa tìm nhụy
Ví dụ: Bài Phép cộng có tổng bằng 100
- Mục đích: Giúp các em làm quen cánh tính tới số 100, các số tròn chục Củng cố cách cộng trừ trong phạm vi 100
- Chuẩn bị: 2 nhụy hoa ghi kết quả và các cánh hoa ghi phép tính
- Cách chơi: Chọn hai đội bất kì, mỗi đội 3 em, giáo viên cho một thời gian nhất định Trong thời gian đó hai đội phải hoàn tất ghép các cánh hoa vào nhụy thích hợp Cả lớp cổ vũ cho hai đội bằng cách hô to “cố lên”
Học sinh thi đua tìm và ghi các phép tính có tổng bằng 100
(Thực hành trò chơi Cánh hoa tìm nhụy)
Trò chơi 7: Hái quả
(Tiết 95: Bài Luyện tập - Bài 1: Số?)
- Mục đích: Củng cố kiến thức của bảng nhân 2
- Chuẩn bị: 1 cây có 2 loại hoa và 2 loại quả, mỗi loại có 10 hoa / quả
- Cách chơi: Giáo viên cho học sinh tự chọn một loại Sau đó trở về nhóm có cùng biểu tượng, sắp xếp theo thứ tự bảng nhân và ghi kết quả vào hoa / quả mà mình đã chọn