CHƯƠNG 3 KHÁI QUÁT về các LOẠI CHỨNG KHOÁN

Hầu hết các công cụ thị trường tiền tệ giao dịch với một lượng rất lớn, đa phần nhưng không phải tất cả đều có tính thanh khoản cao... Không giống như các công cụ thị trường tiền tệ, cá

Phân loại chứng khoán

Tài sản có lãi

1

Vốn cổ phần

Chứ ng kho án c

Các công cụ thị trường tiền tệ

Công cụ thị trường tiền tệ là hình thức đơn giản nhất của tài sản có lãi Các công cụ thị trường tiền tệ thường có hai tính chất sau :

- Về cơ bản chúng là các IOU( chứng từ nợ) được bán ra bởi các công ty lớn hoặc các chính phủ nhằm vay mượn tiền.

- Kỳ đáo hạn ít hơn một năm kể từ thời điểm chúng được bán ra, nghĩa là khoản cho vay phải được trả trong vòng một năm.

Hầu hết các công cụ thị trường tiền tệ giao dịch với một lượng rất lớn,

đa phần (nhưng không phải tất cả) đều có tính thanh khoản cao.

Các công cụ thị trường tiền tệ

Ví dụ:

Mỗi tuần, Bộ tài chính Mỹ vay mượn hàng tỷ đôla bằng cách bán các bill( tín phiếu kho bạc) ra công chúng Giống với nhiều công cụ thị trường tiền

T-tệ, các T-bill được bán trên nguyên tắc chiết khấu Điều này có nghĩa đơn giản

là các T-bill ở một mức giá và sau đó, khi tín phiếu đáo hạn, sẽ nhận được toàn

bộ mệnh giá Chênh lệch này chính là khoản lãi nhận được Khoản lãi tiềm năng từ việc mua một công cụ thị trường tiền tệ là cố định bởi vì người sở hữu được đảm bảo về một khoản trả cố định trong tương lãi Rủi ro quan trọng nhất là rủi ro vỡ nợ, đây là khả năng mà người đi vay không hoàn trả khoản vay như cam kết Thực tế, hầu hết các công cụ thị trường tiền tệ có rủi ro tương đối thấp, nhưng cũng có những ngoại lệ, và một vài vụ vỡ nợ đáng chú

ý đã từng xảy ra trong quá khứ.

Các chứng khoán có thu nhập cố định

Các chứng khoán có thu nhập cố định là những gì chính xác như tên gọi của chúng: Các chứng khoán hứa hẹn thực hiện các khoản chi trả cố định theo một lịch trình nào đó đã được định trước.

Một đặc điểm quan trọng khác của chứng khoán thu nhập cố định là một khoản vay dưới một dạng nào đó Do đó, các chứng khoán thu nhập cố định là các nghĩa vụ nợ Chúng thường được phát hành bới các doanh nghiệp và các chính phủ Không giống như các công cụ thị trường tiền tệ, các chứng khoán thu nhập cố định có thời gian tồn tại lâu hơn 12 tháng kể

từ thời điểm chúng được phát hành.

Các từ “note” (trái phiếu trung hạn) và “blond”(trái phiếu dài hạn) là các thuật ngữ chung về chứng khoán thu nhập cố định, nhưng từ “thu hập cố định” thì chính xác hơn.

Các chứng khoán có thu nhập cố định

Ví dụ:

Gần cuối mỗi tháng, Bộ Tài chính Mỹ bán khoản từ $25 tỷ đến $35 tỷ các trái phiếu kỳ hạn hai năm ra công chúng Nếu bạn mua một phái phiếu kỳ hạn hai năm ngay khi nó được phát hành, bạn sẽ nhận được chi phiếu của một khoản tiền cố định cứ đều đặn sáu tháng một lần trong vòng hai năm, được gọi là phiếu Lãi (coupon) của trái phiếu, và sau hai năm bạn sẽ nhận được khoản tiền mệnh giá

Bài tập vận dụng

ĐÁP ÁN: $1 triệu mệnh giá

cố định

 Kỳ đáo hạn lâu hơn 12 tháng.

Cổ phầ n

Giá trị

Cổ tức

So sánh

cổ phần thường và cổ phần ưu đãi

Khái

niệm

Cổ phần thường Cổ phần ưu đãi

So sánh

cổ phần thường và cổ phần ưu đãi

 Đại diện cho quyền sở hữu

trong một công ty.

 Giá trị có thể thay đổi phụ

thuộc vào tình hình của nền

kinh tế, của công ty.

 Cổ tức có thể thay đổi phụ

thuộc vào ban giám đốc (do cổ

đông bầu ra.

 Là những cổ phần có nhiều ưu đãi hơn cổ phần thường.

 Giá trị có thể thay đổi phụ thuộc vào tình hình của nền kinh tế, của công ty.

 Cổ tức thường cố định, nhưng cũng có thể thay đổi, song luôn được ưu tiên trả trước cổ phần thường.

Câu hỏi 3.3b (Trang 123):

Tại sao đôi khi cổ phần ưu đãi được phân loại như một chứng khoán thu nhập cố định?

Thực tế, nó thường được phân loại theo cách đó Cổ phần ưu đãi thường có một khoản chi trả cố định và một giá trị thanh lý cố định, chỉ có thời điểm đáo hạn là không

cố định Sự khác biệt chính là cổ phần ưu đãi không phải

là nghĩa vụ nợ.

Hợp đồn g quy ền chọ n

Tính chất

Chi phí

So sánh hợp đồng giao sau và hợp đồng quyền chọn

Khái niệm

Hợp đồng giao sau Hợp đồng quyền chọn

So sánh hợp đồng giao sau và hợp đồng quyền chọn

 Một thỏa thuận được đưa ra hôm nay liên

quan đến các điều khoản của một giao dịch

sẽ được thực hiện sau đó

 Tại thời điểm ký hợp đồng giao sau, thì

không ai phải trả tiền, không ai được nhận

tiền.

 Mang tính bắt buộc, khi thời điểm giao dịch

đến, người mua bắt buộc mua, người bán

bắt buộc bán.

 Một thỏa thuận cho người sở hữu nó có quyền (không phải nghĩa vụ) mua hoặc bán 1 tài sản cụ thể ở một mức giá và thời gian định sẵn.

 Tại thời điểm ký hợp đồng quyền chọn, thì người mua cần trả một khoản tiền (tiền cọc), người bán nhận được khoản tiền này.

 Không tính bắt buộc, khi thời điểm giao dịch đến, người mua không bắt buộc mua, người bán không bắt buộc bán (tiền cọc thuộc về người bán).

Giao sau tài chính Giao sau hàng hóa

Hợp đồng giao sau

 Tài sản cơ sở là vô hình.

(Cổ phiếu, trái phiếu…)

 Tài sản cơ sở là hữu hình (Nông sản, vàng bạc, dầu mỏ…)

Câu hỏi 3.4c (Trang 128): Giải thích cách mà bạn được hoặc mất tiền từ hợp đồng giao sau?

Bạn ký hợp đồng giao sau với người bán vàng rằng 3 tháng sau, bạn sẽ mua 1 cây vàng với giá 4 triệu VND/1 chỉ Giá đã được xác định chính xác là như vậy 3 tháng sau, nếu giá vàng là 4.5 triệu/chỉ bạn sẽ có lời, còn nếu giá vàng là 3.5 triệu/ 1chỉ, bạn sẽ bị lỗ Sau 2 tháng, bạn có thể bán hợp hợp giao sau này cho một người khác, có thể bạn lời khi người ta tin giá vàng sau 1 tháng nữa cao hơn 4 triệu/1 chỉ hoặc lỗ trong trong trường hợp ngược lại, hợp đồng đó vẫn

có hiệu lực trong 1 tháng tiếp theo.

Hợp đồng quyền chọn

• Hợp đồng quyền chọn là 1 thỏa thuận cung cấp cho người sở hữu quyền, không phải nghĩa vụ, mua hoặc bán một loại tài sản cụ thể ở 1 mức giá nhất định trong 1 thời gian nhất định

• Vd: Các quyền chọn cổ phiếu: là những quyền chọn để mua hoặc bán các cổ phiếu

Thuật ngữ quyền chọn

• Có 2 loại : Quyền chọn mua

Quyền chọn bán

• Quyền chọn mua: Một quyền chọn cung cấp cho người

sở hữu quyền, không phải nghĩa vụ mua 1 tài sản

• Quyền chọn bán: Một quyền chọn cung cấp cho người sở hữu quyền, không phải nghĩa vụ, bán 1 tài sản

• Vd: Bạn muốn mua 1 chiếc xe hơi đã qua sử dụng bạn và người bán đồng ý mức giá là 3000$ Bạn trả cho người bán 100$ để giữ chiếc xe hơi trong 1 tuần lễ, nghĩa là bạn

có 1 tuần để trả số tiền 3000$ đã thỏa thuận, nếu không muốn mua nữa bạn sẽ mất 100$ của mình 100$ này được gọi là phí quyền chọn

• Phí quyền chọn: cái giá mà bạn phải trả để mua 1 quyền chọn

• Giá thự hiện: Mức giá cụ thể trong 1 hợp đồng quyền chọn mà ở đó tài sản cơ sở có thể được mua, hoặc được bán

PHÂN BIỆT QUYỀN CHỌN VÀ GIAO

SAU

• Sự khác biệt chủ yếu giữa hợp quyền chọn và hợp đồng giao sau:

• Người mua hợp đồng giao sau buộc phải mua tài sản cơ sở ở

1 mức giá cụ thể (và người bán hợp đồng giao sau cũng buộc phải bán) Còn người sở hữu quyền chọn mua có quyền mua nhưng không bắt buộc phải mua

• Một hợp đồng giao sau thì không phải trả tiền ở thời điểm mua( và bạn cũng chẳng nhận được gì nếu bạn bán) Nhưng nếu bạn mua 1 hợp dồng quyền chọn, bạn phải trả phí quyền chọn ở thời điểm mua; nếu bạn bán 1 hợp đồng quyền chọn bạn sẽ nhận được khoản phí ở thời điểm bán

1 CÁC LOẠI TÀI SẢN CÓ LÃI

• A Các tài sản có lãi bao gồm:

• Các công cụ thị trường tiền tệ và Các chứng khoán có thu nhập cố định

• B Các công cụ thị trường tiền tệ có 2 tính chất: (1) chúng về bản chất là các IOU được bán ra bởi các công ty lớn hoặc bởi chính phủ để vay tiền; và (2) thời gian đáo hạn của chúng ngắn hơn 1 năm kể từ thời điểm chúng được bán ra, nghĩa là khoản vay đó phải được trả trong vòng 1 năm

• C Các chứng khoán thu nhập cố định là các chứng khoán bảo đảm các khoản thanh toán cố định theo 1 kế hoạch đã được định sẵn Đặc tính quan trọng khác của 1 chứng khoán thu nhập cố định ngay từ khi bắt đầu đời sống, nó là 1 khoản vay Nghĩa là, các chứng khoán thu nhập cố định là những nghĩa vụ

nợ Các công ty và Chính phủ phát hành ra chứng khoán thu nhập cố định Không giống các công cụ thị trường tiền tệ, các chứng khoán thu nhập cố định có thời gian đáo hạn nhiều hơn

12 tháng kể từ thời điểm chúng được pháp hành

• B Cổ phần uy đãi khác với cổ phần thường ở nhiều phương diện quan trọng Đầu tiên, cổ tức trên 1 cổ phần ưu đãi thường

là con số cố định và không bao giờ thay đổi Thứ 2, nếu công

ty đóng cửa, các cổ phiếu ưu đãi có 1 mệnh giá cụ thể Lý do

mà cổ phần ưu đãi được gọi là “ưu đãi” là vì 1 công ty phải trả khoản cổ tức cố định cho cổ phần ưu đãi trước bất kỳ khoản cổ tức nào có thể được chi trả cho các cổ đông thường Nói cách khác, các cổ đông ưu đãi phải được trả trước tiên

sẽ trả 110,000$ để đổi lấy 100 ounce vàng Thỏa thuận vừa phát sinh là một hợp đồng giao sau.

4 CÁC HỢP ĐỒNG QUYỀN CHỌN

• A Hợp đồng quyền chọn là 1 thỏa thuận cung cấp cho người

sở hữu quyền, không phải nghĩa vụ, mua hoặc bán 1 tài sản cụ thể ở 1 mức giá xác định trong 1 khoảng thời gian cụ thể

• B Những quyền chọn quen thuộc nhất là các quyền chọn cổ phiếu, và đó là trọng tâm cho phần thảo luận của chúng ta ở đây Quyền chọn là 1 công cụ đầu tư rất linh hoạt và thường có giao dịch lớn

VẬN DỤNG THỰC TẾ

• Chương này bao quát những vấn đề cơ bản về 4 loại chính của các tài sản tài chính: cổ phần, trái phiếu, giao sau và quyền chọn Việc thảo luận những đặc tính cơ bản, một số rủi ro liên quan đến các công cụ này Đặc biệt nhấn mạnh những khoản lãi và lỗ lớn tiềm tàng với các tài sản phát sinh

• Mục tiêu của bạn là để trải nghiệm những khoản lãi (hoặc lỗ) nhằm hiểu thêm về chúng ở mức độ cá nhân

• Mua 1 trái phiếu doanh nghiệp hoặc trái phiếu chính phủ.

• Mua các hợp đồng giao sau về tài chính, tài nguyên thiên nhiên và nông nghiệp

• Bán các hợp đồng giao sau về tài chính, tài nguyên thiên nhiên và nông nghiệp

• Mua các hợp đồng quyền chọn mua và quyền chọn bán

• Bán các hợp đồng quyền chọn mua và quyền chọn bán