Quản lý nhà nước về thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước từ thực tiễn Quận 1, Thành phồ Hồ Chí Minh (tt)

Quản lý nhà nước về thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước từ thực tiễn Quận 1, Thành phồ Hồ Chí Minh (tt)Quản lý nhà nước về thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước từ thực tiễn Quận 1, Thành phồ Hồ Chí Minh (tt)Quản lý nhà nước về thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước từ thực tiễn Quận 1, Thành phồ Hồ Chí Minh (tt)Quản lý nhà nước về thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước từ thực tiễn Quận 1, Thành phồ Hồ Chí Minh (tt)Quản lý nhà nước về thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước từ thực tiễn Quận 1, Thành phồ Hồ Chí Minh (tt)Quản lý nhà nước về thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước từ thực tiễn Quận 1, Thành phồ Hồ Chí Minh (tt)Quản lý nhà nước về thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước từ thực tiễn Quận 1, Thành phồ Hồ Chí Minh (tt)Quản lý nhà nước về thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước từ thực tiễn Quận 1, Thành phồ Hồ Chí Minh (tt)Quản lý nhà nước về thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước từ thực tiễn Quận 1, Thành phồ Hồ Chí Minh (tt)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS: Nguyễn Minh Mẫn

Phản biện 1: PGS TS Nguyễn Cảnh Hợp

Phản biện 2: TS Phạm Quang Huy

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận thạc sĩ họp tại: Học viện Khoa học xã hội vào lúc giờ ngày 11 tháng 10 năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Khoa học xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hàng năm, nhà nước dành vốn ngân sách lớn cho đầu tư xây dựng để phát triển kinh tế xã hội, chiếm khoảng 30-35% GDP Việc cân đối, phân bổ và điều hành vốn đối với các Bộ, ngành, địa phương

và thành phố trực thuộc trung ương để triển khai các dự án đầu tư xây dựng thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế xã hội bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm và chống lãng phí đang là vấn đề lớn được dư luận xã hội quan tâm

Tuy nhiên, thực trạng đã và đang xảy ra những lãng phí, thất thoát vốn ngân sách nhà nước cho đầu tư xây dựng đã đặt ra cho các cấp quản lý từ Trung ương đến địa phương phải tìm ra giải pháp ngăn ngừa lãng phí vốn

Việc giảm thất thoát, lãng phí vốn đầu tư đồng nghĩa với việc tăng nguồn vốn phát triển kinh tế xã hội Để giảm thất thoát, lãng phí cần thực hiện từ khâu chủ trương đầu tư, thực hiện đầu tư và khâu kết thúc đầu tư đưa vào sử dụng Trong đó khâu thanh toán, quyết toán vốn đầu tư có vị trí rất quan trọng về mặt nhận thức, về lý luận cũng như quá trình điều hành thực tiễn

Để nâng cao chất lượng khâu thanh toán, quyết toán vốn đầu

tư dự án hoàn thành cần đẩy mạnh việc phân cấp cho chủ đầu tư trong hoạt động đầu tư xây dựng, quy định rõ chủ đầu tư là người chịu trách nhiệm chính trong thanh toán, quyết toán dự án hoàn thành, giảm bớt hồ sơ thanh toán, làm rõ căn cứ và quy trình thanh toán, quyết toán dự án hoàn thành Vì vậy việc nghiên cứu, phân tích

“Công tác quản lý nhà nước về thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước là yêu cầu bức thiết có ý nghĩa cả về lý luận và hoạt động thực tiễn”

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Trong thời gian qua, việc nghiên cứu thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước còn ít, chưa được quan tâm đầy đủ, qua tham khảo các tài liệu hiện hành cho thấy, các công trình khoa học nghiên cứu về quyết toán dự án hoàn thành trong một số đề tài như :

- Luận án tiến sĩ: “Phương hướng biện pháp hoàn thiện quản

lý nhà nước đối với xây dựng giao thông” của Bùi Minh Huấn, tại

Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội, năm 1996; Luận án tiến sĩ:

“Quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước ở Việt Nam” của Tạ Văn Khoái, tại Học viện Chính trị - Hành

chính Quốc Gia Hồ Chí Minh, năm 2009; Luận án tiến sĩ: “Hoàn

thiện quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn ngân sách trong ngành giao thông vận tải Việt Nam” của Nguyễn Thị

Bình, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, năm 2013

Nhìn chung các công trình nghiên cứu nêu trên đã nghiên cứu, phân tích một số vấn đề liên quan đến hoạt động quản lý nhà nước trong đầu tư xây dựng công trình Tuy nhiên, chưa có luận án, luận

văn nào đề cập đến nội dung liên quan “Quản lý nhà nước về thẩm

tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước từ thực tiễn Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh” từ thực tế qua công tác thực

tiễn bản thân, thấy được sự cần thiết của việc nghiên cứu trên là cần thiết nhằm góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của nghiên cứu của luận văn là thông qua khảo sát thực trạng hoạt động quản lý nhà nước đối với hoạt động quyết toán

dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước của Ủy ban nhân dân Quận 1 Thành phố Hồ Chí Minh để đề xuất những kiến nghị, giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trên lĩnh vực này của Ủy ban nhân dân cấp huyện, quận ở nước ta trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, luận văn tập trung giải quyết những nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:

- Xác định và phân tích những vấn đề lý luận về quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp huyện, quận ở nước

ta

- Phân tích làm rõ khuôn khổ pháp lý về quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp huyện, quận ở nước ta

- Phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với công tác thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước của Ủy ban nhân dân Quận 1, thành phố Hồ Chí Minh ; xác định những kết quả và chỉ ra những tồn tại, hạn chế cùng nguyên nhân của những kết quả, tồn tại, hạn chế ấy trong hoạt động này

- Đề xuất những quan điểm, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp huyện, quận ở nước ta từ thực tiễn Quận 1, thành phố Hồ Chí Minh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là về pháp lý và thực trạng hoạt động thẩm tra quyết toán dự án công trình xây dựng hoàn thành

sử dụng nguồn vốn nhà nước của Ủy ban nhân dân Quận 1, thành phố Hồ Chí Minh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung, đề tài chỉ tập trung nghiên cứu các cơ sở pháp lý

về quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp huyện, quận, không mở rộng đến các cấp chính quyền khác

Về không gian, đề tài chỉ tập trung nghiên cứu thực trạng quản

lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước của Ủy ban nhân dân Quận 1, Thành phố

Hồ Chí Minh, không mở rộng đến các địa phương khác

Về thời gian, đề tài chỉ giới hạn phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước của Ủy ban nhân dân Quận 1, thành phố

Hồ Chí Minh trong thời gian từ năm 2015 – 2017

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu đặt ra :

- Các phương pháp tổng hợp, phân tích các công trình nghiên cứu hiện có và các tài liệu khác để làm sáng tỏ những vấn đề lý luận

về quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp huyện, quận ở nước ta (Chương 1)

- Các phương pháp tổng hợp, thống kê, phân tích, so sánh các tài liệu, báo cáo chuyên môn của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ở địa phương và phương pháp quan sát thực tế để đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán

dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước của Ủy ban nhân dân Quận 1, thành phố Hồ Chí Minh từ năm 2015-2017 (Chương 2)

- Các phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh để đề xuất các quan điểm, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước của

Ủy ban nhân dân cấp huyện, quận ở nước ta trong thời gian tới từ thực tiễn Quận 1, thành phố Hồ Chí Minh (Chương 3)

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn là công trình nghiên cứu đầu tiên khảo sát một các toàn diện, chuyên sâu về quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán của Ủy ban nhân dân Quận 1, thành phố Hồ Chí Minh Luận văn cũng là một trong số ít công trình nghiên cứu về vấn đề này được thực hiện ở cấp cơ sở ở nước ta từ trước đến nay

Vì vậy, luận văn cung cấp những kiến thức, thông tin, luận điểm và đề xuất mới có giá trị tham khảo với các cơ quan nhà nước ở Quận 1, thành phố Hồ Chí Minh và ở các địa phương khác trong việc hoàn thiện cơ chế để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán của Ủy ban nhân dân cấp huyện, quận trong thời gian tới

Bên cạnh đó, luận văn có thể được sử dụng là nguồn tài liệu thảm khảo cho việc giảng dạy, nghiên cứu các chuyên ngành luật hiến pháp, hành chính ở Học viên Khoa học xã hội và các cơ sở đào tạo khác của nước ta

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, cấu trúc luận văn bao gồm 3 chương như sau:

- Chương 1: Một số vấn đề chung về quản lý nhà nước trong thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước của

Ủy ban nhân dân cấp huyện ở nước ta

- Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước của Ủy ban nhân dân Quận 1, thành phố Hồ Chí Minh

- Chương 3: Định hướng và các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp huyện từ thực tiễn Quận 1, thành phố Hồ Chí Minh

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG THẨM TRA QUYẾT TOÁN DỰ ÁN HOÀN THÀNH THUỘC NGUỒN VỐN NHÀ NƯỚC CỦAỦY BAN NHÂN DÂN

CẤPHUYỆN Ở NƯỚC TA 1.1 Một số khái niệm chung

1.1.1 Khái niệm về dự án công trình xây dựng hoàn thành

Dự án đầu tư xây dựng là việc bỏ vốn trong lĩnh vực xây dựng

cơ bản nhằm tạo ra sản phẩm là những công trình, hạng mục công trình phục vụ cho quá trình sản xuất kinh doanh trong tương lai, phục

vụ cho các mục đích, lợi ích xã hội XDCB là ngành sản xuất vật chất, tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho xã hội, nó quyết định đến sự phát triển đất nước và quy mô sản xuất của các ngành có liên quan

- Dự án đầu tư xây dựng được phân loại theo quy mô, tính chất, loại công trình chính của dự án gốm : Dự án quan trọng quốc

gia, Dự án nhóm A, Dự án nhóm B, Dự án nhóm C theo các tiêu chí

của pháp luật về đầu tư công

- Ngoài ra dự án đầu tư xây dựng còn được phân loại theo

nguồn vốn sử dụng gồm : Dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước,

dự án sử dụng vốn nhà nước ngoài ngân sách và dự án sử dụng vốn khác

1.1.2 Khái niệm quản lý nhà nước

Quản lý nhà nước xuất hiện cùng với sự ra đời của Nhà nước Quản lý nhà nước về bản chất là quản lý toàn bộ xã hội, mặc dù nội hàm của quản lý nhà nước thay đổi ít nhiều khác nhau phụ thuộc vào chế độ chính trị, đặc điểm văn hóa, trình độ phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia qua các giai đoạn lịch sử

1.1.3 Khái niệm quản lý nhà nước về thẩm tra quyết toán dự

án công trình xây dựng hoàn thành

Thẩm tra quyết toán dự án công trình xây dựng cơ bản hoàn thành là kiểm tra tính hợp pháp của việc đầu tư xác định chính xác số vốn đầu tư thực tế đã sử dụng để xây dựng dự án, công trình, xác định giá trị tài sản (tài sản dài hạn, tài sản ngắn hạn) do kết quả đầu

tư đem lại được bàn giao đưa vào sản xuất, khai thác, sử dụng QLNN về thẩm tra quyết toán dự án công trình xây dựng hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước là hoạt động của cơ quan nhà nước thông qua cơ quan chuyên môn thuộc quyền quản lý nhằm kiểm tra, kiểm soát quá trình đầu tư xây dựng với mục đích đầu tư phát triển kinh tế xã hội đạt hiệu quả, sử dụng tiết kiệm nguồn ngân sách nhà nước, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội

1.2 Đặc điểm, vai trò của quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án công trình xây dựng hoàn thành

1.2.1 Đặc điểm của quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành

QLNN đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án công trình xây dựng hoàn thành có những đặc điểm sau:

- Nhằm đảm bảo quá trình đầu tư xây dựng công trình hiệu quả, kiểm soát được tình hình thực hiện thu chi trong sử dụng ngân sách nhà nước tránh lãng phí

- Đảm bảo vừa phát triển xã hội vừa thúc đẩy nền kinh tế thị trường phát triển môi trường kinh doanh hoạt động xây dựng một cách hiệu quả, chuyên nghiệp sứng tầm các nước trong khu vực

1.2.2 Vai trò của quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành

QLNN đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án công trình xây dựng hoàn thành có những vai trò sau:

- Công tác quyết toán dự án hoàn thành nhằm đánh giá kết quả quá trình đầu tư, xác định năng lực sản xuất, giá trị tài sản mới tăng thêm do đầu tư mang lại

- Công tác quyết toán dự án hoàn thành nhằm đánh giá việc thực hiện các quy định của Nhà nước trong quá trình đầu tư thực hiện dự án, xác định rõ trách nhiệm của các chủ đầu tư, các nhà thầu,

cơ quan cấp vốn cho vay, kiểm soát thanh toán, các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan

1.3 Nội dung, chủ thể, đối tượng và phương pháp quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước

1.3.1 Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước

Ở tầm khái quát, QLNN đối với hoạt động thẩm tra quyết toán

dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước bao gồm những nội dung sau đây:

- Xây dựng và thực thi hệ thống pháp luật nhằm quản lý chi phí trong quá trình đầu tư dự án công trình xây dựng

- Xây dựng các thiết chế QLNN đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước

- Ban hành và thực thi hệ thống các chính sách về quyết toán

dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước Hiện tại hoạt động này bao gồm 5 tiêu chí:

+ Tiêu chí thứ nhất: Quản lý chi phí đầu tư dự án;

+ Tiêu chí thứ hai: Tổ chức, cá nhân tham gia quản lý chi phí

phải có đủ điều kiện năng lực chuyên môn;

+ Tiêu chí thứ ba: Quản lý chi phí bằng hợp đồng kinh tế được

ký kết giữa Chủ đầu tư và các nhà thầu;

+ Tiêu chí thứ tư: Đủ thủ tục pháp lý về thanh toán, quyết toán

vốn đầu tư theo hợp đồng kinh tế ký;

+ Tiêu chí thứ năm:

● Kiểm soát chi phí trong giai đoạn trước xây dựng

● Kiểm soát chi phí trong giai đoạn thực hiện xây dựng công

trình

1.3.2 Chủ thể và đối tượng quản lý nhà nước đối với hoạt

động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà

nước

1.3.2.1 Chủ thể

Chủ thể quản lý là các cơ quan nhà nước về quản lý thẩm tra

quyết toán dự án hoàn thành, trong đó đứng đầu hiện nay là Bộ Tài

chính

1.3.2.1 Đối tượng quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm

tra quyết toán dự án hoàn thành

Đối tượng quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết

toán dự án hoàn thành:

- Quản lý chi phí đầu tư

- Quản lý hồ sơ pháp lý

1.3.3 Phương pháp quản lý nhà nước đối với hoạt động

thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước

Ở góc độ cụ thể hơn, phương pháp quản lý nhà nước có thể sử

dụng trong hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành phương

pháp hướng dẫn, phương pháp kiểm tra, phương pháp đôn đốc

Những yêu cầu chung về phương pháp quản lý nhà nước đối

với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành đó là:

- Phải đủ điều kiện năng lực chuyên môn, không vụ lợi

- Phải tổ chức giám sát chặt chẽ nguồn chi phí

- Phải kiểm soát được các thủ tục pháp lý

- Tập trung phát triển cơ sở vật chất, hạ tầng

1.3.3.1 Thẩm quyền phê duyệt và cơ quan thẩm tra quyết toán

- Thẩm quyền phê duyệt quyết toán

Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện phê duyệt quyết toán đối với dự án hoặc dự án thành phần thuộc cấp huyện quản lý

- Cơ quan thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành

+ Đối với các dự án sử dụng vốn đầu tư công thuộc cấp huyện quản lý: Phòng Tài chính - Kế hoạch tổ chức thẩm tra

1.3.3.2 Trình tự thủ tục thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành

- Bước 1: Chủ đầu tư gửi 01 bộ hồ sơ đến cơ quan thẩm tra phê duyệt quyết toán

- Bước 2: Cơ quan thẩm tra tiếp nhận hồ sơ thực hiện thẩm tra

- Bước 3: Sau khi thẩm tra quyết toán, cơ quan thẩm tra quyết toán lập hồ sơ trình duyệt quyết toán dự án hoàn thành để trình người

có thẩm quyền phê duyệt

1.4 Khung pháp luật hiện hành về quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp huyện ở nước ta

1.4.1 Một số văn bản pháp luật hiện hành về quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước

1.4.2 Những nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành thuộc nguồn vốn nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp huyện theo pháp luật hiện hành