Về nội dung Các đơn vị kiến thức được giáo viên sắp xếp, trình bày theo một lôgic chặt chẽ, một trình tự hợp lí cùng với sự vận dụng các phương pháp dạy học và các thao tác tư duy làm rõ
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
BÀI GIẢNG
(Lưu hành nội bộ,dành cho sinh viên hệ Cao đẳng)
THỰC HÀNH DẠY HỌC MÔN GDCD Ở TRƯỜNG THCS
Tác giả: Th.s Lương Thị Lan Huệ
Năm 2017
Trang 2MỤC LỤC
NỘI DUNG TRANG
CHƯƠNG 1 THIẾT KẾ BÀI DẠY HỌC VÀ THỰC HÀNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 4
1.1 Quan niệm và các bước thiết kế bài dạy học môn GDCD theo hướng đổi mới 4
1.2 Thực hành tổ chức dạy học môn giáo dục công dân ở trường THCS 11
1.2.1 Thực hành các bước lên lớp 11
1.2.2 Thực hành trình bày bảng 12
1.2.3 Thực hành kỹ năng thuyết trình 12
CHƯƠNG 2 THỰC HÀNH DẠY HỌC MÔN GDCD Ở TRƯỜNG THCS 16
2.1 Thực hành dạy học môn GDCD lớp 6 16
2.2 Thực hành dạy học môn GDCD lớp 7 16
2.3 Thực hành dạy học môn GDCD lớp 8 16
2.4 Thực hành dạy học môn GDCD lớp 9 16
Trang 3LỜI NÓI ĐẦU
Tiếp nối giáo trình Lý luận và phương pháp dạy học GDCD ở trường THCS, chúng tôi biên soạn cuốn: Thực hành dạy học môn GDCD ở trường THCS nhằm giúp cho sinh viên có tài liệu để nghiên cứu, học tập tốt hơn học phần này
Nội dung bài giảng đề cập đến các vấn đề trực tiếp của hoạt động dạy học môn GDCD ở trên lớp, thực hành các kĩ năng sư phạm và vận dụng vào dạy học các bài cụ thể Hy vọng tài liệu sẽ đem lại cho sinh viên định hướng rèn luyện tốt hơn về nghiệp vụ sư phạm Tác giả rất mong các ý kiến phản hồi của sinh viên và giảng viên để bài giảng hoàn thiện hơn
Quảng Bình, tháng 6 năm 2017 Giảng viên
Lương Thị Lan Huệ
Trang 4CHƯƠNG 1 THIẾT KẾ BÀI DẠY HỌC VÀ THỰC HÀNH TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ (5LT; 10TH) 1.1 Quan niệm và các bước thiết kế bài dạy học môn GDCD theo hướng đổi mới
Để thực hiện một bài lên lớp, công việc quan trọng đầu tiên của giáo viên là phải tiến hành thiết kế bài dạy học Thực hiện công việc này, bất kỳ giáo viên nào cũng tiến hành một loạt công việc có liên quan chặt chẽ với nhau:
- Nghiên cứu nắm vững chương trình, nội dung sách giáo khoa và các tài liệu tham khảo có liên quan đến bài dạy
- Nắm vững nội dung bài dạy để xác định mục tiêu, lựa chọn kiến thức cơ bản, trọng tâm
- Nắm vững đối tượng (người học) để dự kiến cách thức tác động nhằm tạo hứng thú, kích thích nhu cầu chiếm lĩnh tri thức của đối tượng
- Xác định các hình thức tổ chức dạy học và phương pháp tổ chức dạy học thích hợp
- Xác định phương tiện mà giáo viên và học sinh cần phải chuẩn bị để thực hiện bài dạy có hiệu quả
- Xác định hình thức cũng cố kiến thức, vận dụng tri thức đã được học vào thực tế cuộc sống hoặc tạo cơ sở để tiếp nhận kiến thức mới
- Dự kiến các tình huống sư phạm có thể xảy ra trong quá trình thực hiện dạy và cách xử lý thích hợp của giáo viên
Kết quả cuối cùng của việc thiết kế bài dạy học bao gồm giáo án và toàn bộ những suy nghĩ, ý định của giáo viên về quá trình dạy học sẽ diễn ra trong tiết dạy Kết quả thứ nhất được thể hiện rõ ràng ở ngay trên giấy; còn kế quả thứ hai thì lại thường không thê hiện trên giấy mà nằm tiềm ẩn trong suy nghĩ, ý định của giáo viên
Nói như thế cũng có nghĩa là, giữa giáo án và thiết bài dạy học tuy có nhiều điểm tương đồng, nhưng không phải là một
Giáo án chỉ là một trong những sản phẩm cụ thể của hoạt động thiết kế bài dạy học được thể hiện một cách vật chất trước khi bài dạy học được thể hiện
Điều này được thể hiện:
Tiê
u chí
Về
hìn
h thức
Là một bài soạn cụ thể được trình bày bằng
những mục đề, câu chữ
ngắn gọn, rõ ràng
Là sự tổ chức hoạt động nhiều mặt, phức tạp, linh hoạt của giáo viên nhằm thể hiện những dự kiến
về tổ chức hoạt động của cả giáo viên, học sinh và cách xư lí các tình huống sư phạm của giáo viên
Trang 5Về
nội
dung
Các đơn vị kiến thức được giáo viên sắp xếp,
trình bày theo một lôgic
chặt chẽ, một trình tự hợp
lí cùng với sự vận dụng
các phương pháp dạy học
và các thao tác tư duy làm
rõ các đơn vị kiến thức đo
Thông qua việc tổ chức hoạt động dạy và học, một mặt học sinh nắm được các đơn vị kiến thức, mặt khác làm bộc lộ những kĩ năng, sự hứng thú và thái độ tích cực của học sinh khi chủ động giao tiếp nhận những đơn vị kiến thức đó
Đây chính là những dấu hiệu phân biệt giữa soạn giáo án và thiêt kế bài dạy học
Do đó, việc thiết kế một bài dạy học sẽ tiêu tốn công thức, trí tuệ của người giáo viên nhiều hơn so với việc soạn một giáo án
Các bước thiết kế bài dạy học môn giáo dục công dân ở trường Trung học phổ thông Việc thiết kế phương án dạy học từng đơn vị kiến thức cụ thể (từng bài học) phải tuân theo một quy trình nhất định Quy trình đó bao gồm những bước sau đây:
- Xác định mục tiêu dạy học: Học xong bài này học sinh có được cái gì?
- Xác định nội dung: Dạy cái gì?
- Xác định các phương pháp dạy học tương ứng với từng nội dung cụ thể và những phương tiện dạy học cần thiết: Dạy như thế nào?
- Xác định hình thức tổ chức dạy học cụ thể
- Xác định mục tiêu dạy học cụ thể
* Sự cần thiết phải xác định mục tiêu dạy học
Mục tiêu là cái đích cần đạt tới sau mỗi bài học, do chính giáo viên đề ra và phải thực hiện để đạt được Để đạt được mục tiêu dạy học, chúng ta cần phải thiết kế phương án dạy học thích hợp cho từng nội dung cụ thể Phương án đó phải thể hiện rõ vai trò của thầy giáo trong việc tổ chức, chỉ đạo hoạt động học tập của học sinh và vai trò của học sinh trong việc tích cực, tự lực, chủ động và sáng tạo tìm kiếm và thu nhận tri thức Vì vậy, muốn thiết kế được phương án dạy học cho từng bài học cụ thể trước hết là thầy giáo cần phải xác định rõ mục tiêu của tiết học Để xác định mục tiêu từng bài học thầy giáo cần suy nghĩ để trả lời các câu hỏi sau:
- Qua bài học cần trang bị cho học sinh kiến thức gì?
- Bài học góp phần hình thành và phát triển ở học sinh các thao tác tư duy nào?
- Qua bài học có thể góp phần giáo dục học sinh như thế nào?
- Bằng con đường nào để học sinh chiếm lĩnh được kiến thức, kĩ năng trong bài học?
- Các biện pháp cần thiết nào để chỉ đạo và tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh, đảm bảo cho học sinh chiếm lĩnh được kiến thức, kĩ năng cần thiết một cách sâu sắc, vững chắc?
- Các kết quả sau khi học mà học sinh cần hiểu là gì? (xác định đầu ra)
Để có thể trả lời các câu hỏi trên một cách có cơ sở khoa học đòi hỏi thầy giáo phải nghiên cứu nội dung bài dạy một cách sâu sắc, nhằm nắm được các yếu tố nội dung
Trang 6của bài học và logic hình thành chúng Đồng thời thiết kế được tiến trình dạy học cụ thể, trong đó thể hiện được vai trò của thầy giáo là người tổ chức điều khiển, định hướng hoạt động học tập của học sinh và thể chế hóa kiến thức, nhằm phát huy tính tích cực tự lực và sáng tạo của học sinh trong quá trình tìm kiếm và chiếm lĩnh kiến thức
- Mục tiêu dạy học
Mục tiêu dạy học được thể hiện trên ba mặt, đó là: Kiến thức, kĩ năng và thái độ, tình cảm và tác phong
* Mục tiêu kiến thức
Về mục tiêu kiến thức được thể hiện ở nhiều cấp độ khác nhau, thông thường thì người ta phân loại mức độ nhận thức của học sinh theo các cấp độ sau:
- Biết: Ghi nhớ, nhận biết (sắp xếp, liệt kê, nhận biết, nhận dạng, lặp lại, trình…)
- Hiểu: hiểu và diễn giảng (so sánh phân lại, mô tả, giải thích, diễn giải…)
- Vận dụng: chuyển tải kiến thức vào tình huống mới, chuyển từ sự việc này
sang sự việc khác (áp dụng, phân loại, chứng minh, minh họa, )
- Phân tích: Xác định các thành phần và xác lập mối quan hệ (nhận biết các bộ
phận khác nhau của một tổng thể, so sánh, phân tích, đối chiếu, phân loại…)
- Tổng hợp: Gộp các thành phần khác nhau thành một sự vật tổng thể nguyên
vẹn có thể có (sắp xếp, thu thập, so sánh, thiết lập, phát triển…)
- Đánh giá: định giá, nhận xét, đưa ra những ý kiến về một vấn đề (tranh luận,
phê bình, đánh giá, so sánh, xét đoán…)
* Mục tiêu kĩ năng
Những kĩ năng cần rèn luyện và hình thành ở học sinh qua dạy học môn GDCD
ở trường THCS là:
- Các kĩ năng về thu lượm thông tin
- Các kĩ năng xử lí thông tin
- Các kĩ năng truyền đạt thông tin
- Kĩ năng vận dụng kiến thức
* Mục tiêu thái độ
Trong quá trình dạy học GDCD cần chú ý bồi dưỡng cho học sinh những tình cảm, thái độ mà môn GDCD có ưu thế Đó là
- Sự hứng thú học tập môn giáo dục công dân
- Ý thức sẳn sang áp dụng những hiểu biết của mình vào các hoạt động trong gia đình và xã hội
- Tác phong làm việc khoa học, cẩn thận, tỉ mỉ
- Tính trung thực trong khoa học
- Tinh thần nổ lực phân đấu cá nhân, kết hợp chặt chẽ với tinh thần hợp tác trong học tập và nghiên cứu Ý thức tự học cũng như học hỏi người khác
- Thế giới quan và nhân sinh quan khoa học
* Cách xác định mục tiêu
Trang 7Căn cứ để xác định mục tiêu bài học là phải dựa vào nhiệm vụ dạy học bộ môn, nội dung chương trình sách giáo khoa, tìm hiểu tài liệu tham khảo, trao đổi với đồng nghiệp để nắm được nội dung của từng phần trong bài dạy, hiểu được ý đồ của sách giáo khoa nhằm xác định được cái cần đạt tới, cái mà học sinh phải có về mặt kiến thức, kĩ năng và thái độ, tác phong và tình cảm sau khi học xong từng phần của bài học và toàn bài học
Việc xác định mục tiêu bài học càng rõ rang và cụ thể bao nhiêu thì việc thiết kế bài học càng thuận lợi bấy nhiêu Điều đó sẽ có tác dụng góp phần đảm bảo cho việc nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn
- Xác định kiến thức cơ bản, trọng tâm
* Lưa chọn các đơn vị kiến thức cơ bản
Biết lựa chọn kiến thức là kĩ năng đầu tiên của mọi giáo viên
- Kiến thức cơ bản là những kiến thức phản ánh bản chất của sự vật, hiện tượng Trong môn giáo dục công dân ở THPT, kiến thức cơ bản là những khái niệm, hệ thống các khái niệm, các phạm trù, các quy luật, các nguyên lý về sự vật, hiện tượng và sự vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng trong thực tế khách quan (tự
Kiến thức cơ bản của môn giáo dục công dân có đặc điểm sau:
- Mang tính chất trừu tượng hóa, khái quát hóa rất cao được thể hiện trước hết bằng các khái niệm, phạm trù….Có những khái niệm, phạm trù tuy cùng chung hình thức biểu hiện, nhưng nội dung lại khác nhau (đặc biệt là ở khối kiến thức triết học)
- Giảng dạy các đơn vị kiến thức cơ bản môn giáo dục công dân, trước hết phải làm rõ nội dung các khái niệm, phạm trù, nguyên lí…cấu thành đơn vị kiến thức đó
- Luôn luôn gắn với thực tế khách quan đa dạng, phong phú, sống động
- Luôn luôn tồn tại trong các mối quan hệ chặt chẽ ở từng khối kiến thức và giữa các khối lượng kiến thức (triết học, đạo đức học, kinh tế, chính trị - xã hội, pháp luật )
- Lựa chọn đúng các kiến thức cơ bản của một bài dạy học là một công việc không hề đơn giản Do đó để thực hiện có hiệu quả, giáo viên cần chú ý các điểm sau đây:
Một là, Nắm vững tính đặc thù tri thức và nhiệm vụ của môn giáo dục công dân
ở THCS
Môn GDCD là một môn học thuộc khoa học xã hội – nhân văn Kiến thức cần trang bị cho học sinh của môn học này là kiến thức của nhiều môn khoa học xã hội chuyên ngành luật, giáo dục gia đình, những vấn đề thời đại Thông qua hệ thống các đơn vị kiến thức này, môn học có nhiệm vụ hình thành thế giới quan duy vật biện chứng, phương pháp tư duy khoa học và nhân sinh quan đúng đắn, tích cực cho học sinh
Do tính tổng hợp cao của các khối lượng kiến thức, môn GDCD sử dụng các tri
Trang 8thức của môn học khác phục vụ cho bài dạy GDCD là một việc làm tất yếu Nhưng
sử dụng các kiến thức ấy đến mức độ nào để làm rõ nội dung bài GDCD mà không lấn sang các môn học khác, không “sa đà” vào những câu chuyện cụ thể, vụn vặt con tùy thuộc vào tay nghề, trình độ của giáo viên
Hai là, năm vững chương trình và nội dung sách giáo khoa GDCD
Chương trình là pháp lệnh cần phải tuân theo, còn sách giáo khoa là tài liệu giảng dạy và học tập bắt buộc (vì nó chứa đựng kiến thức cơ bản, chủ yếu, thống nhất trong phạm vi cả nước) Chọn kiến thức cơ bản là chọn kiến thức trong sách giáo khoa
Để nắng vững chương trình và sách giáo khoa, một mặt giáo viên phải nắm vững nội dung từng chương, từng bài; mặt khác, lại phải nắm vững tính tổng thể của toàn
bộ chương trình và quan hệ giữa các chương, bài Chỉ có như vậy giáo viên mới xác định đúng đắn những đơn vị kiến thức, những khái niệm, phạm trù…cần đi sâu, cần
bổ sung, lược bớt…mà không làm ảnh hưởng đến chuẩn kiến thức hoặc tỉ lệ thống nhất của các đơn vị kiến thức
Trong thực tế, để xác định kiến thức cơ bản của mỗi bài, giáo viên còn phải tham khảo tài liệu, sách báo, các thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, các câu hỏi và bài tập trong bài, cuối bài…Điều đó cũng có nghĩa là yêu cầu giáo viên phải hiểu biết sâu sắc nhiều vấn đề liên quan đến nội dung bài dạy học
Ba là, nắm vững đối tượng (học sinh)
Tuy kiến thức sách giáo khoa là kiến thức chuẩn cho từng cấp học, bậc học, lớp học, nhưng trình độ học sinh lại không thể đồng đều ở mọi lớp, mọi vùng miền Do
đó giáo viên phải nắm vững đối tượng để cân nhắc lựa chọn kiến thức cơ bản sao cho vừa sức của học sinh
Quy trình lựa chọn kiến thức cơ bản
- Tìm mục tiêu của bài dạy học và của từng phần trong bài
- Xác định nội dung cơ bản của từng bài, từng phần trong bài với các khái niệm (hệ thống các khái niệm), các mối quan hệ, các quy luật, các hiện tượng tiểu biểu
- Xác định kiến thức trọng tâm của bài (là một bộ phận của kiến thức cơ bản nhưng có vị trí then chốt, có vai trò chi phối các đơn vị kiến thức khác) Nắm vững kiến thức trọng tâm thì có thể tạo cơ sở để hiểu các đơn vị kiến thức khác trong bài, nhưng cũng có thể nằm xen kẽ ở các mục khác nhau của bài
- Trong quá trình xác định kiến thức cơ bản, trọng tâm của bài, giáo viên có thể sắp xếp lại cấu trúc của bài nhằm làm nổi bật các mối quan hệ giữa các đơn vị kiến thức, làm rõ them trọng tâm, trọng điểm của bài Đây là một việc làm cần thiết, nhưng không phải xảy ra ở tất cả các bài Việc cấu trúc lại bài học cũng phải bảo đảm nguyên tắc không được phá vở tính logic chặt chẽ của bài mà các tác giả sách giáo khoa đã có ý thức xây dựng một cách công phu
Chọn được kiến thức cơ bản mới chỉ là bước đầu tiên của dạy học (giai đoạn chuẩn bị bài với câu hỏi “dạy cái gì”?) Bước tiếp theo là phải lựa chọn phương
Trang 9pháp, xác định các hình thức tổ chức dạy học thích hợp nhằm tổ chức cho học sinh lĩnh hội, vận dụng các đơn vị kiến thức cơ bản ấy đạt hiệu quả tốt nhất có thể (“dạy như thế nào”?)
- Xác định phương pháp dạy học
Để lựa chọn PPDH thích hợp đối với bài dạy học, giáo viên thường dựa vào các
cơ sở sau đây
Một là: căn cứ vào mục tiêu của bài học
Mỗi bài, tùy theo mục tiêu, có thể được tiến hành bằng một phương pháp dạy học nhất định
Hai là, căn cứ vào nội dung của bài dạy
Về mặt nguyên tắc: đối tượng (nội dung) khác nhau thì phương pháp tiến cận cũng khác nhau Đối tượng thay đổi thì phương pháp cũng thay phải đổi
Do đó, không có phương pháp dạy học nào thích hợp với tất cả mọi nội dung dạy học Vì thế xác định phương pháp dạy học phải căn cứ vào nội dung cụ thể của từng bài dạy, từng đối tượng tiếp nhận (lớp dạy)
Ba là, căn cứ vào các giai đoạn của quá trình nhận thức
Quá trình nhận thức, về cơ bản, thường có ba giai đoạn: “tiếp nhận thông tin”,
“xử lý thông tin”, “vận dụng thông tin” Mỗi giai đoạn ấy có thể tương ứng với những phương pháp dạy học nhất định: phương pháp dạy học để tổ chức cho học sinh tiếp nhận tri thức mới sẽ khác với phương pháp dạy học để ôn tập, củng cố hoặc thực hiện bài tập thực hành Ngay trong bài dạy mới, các bước tiến hành cũng
có những phương pháp dạy học khác nhau (phương pháp “vào bài”, phương pháp triển khai các đơn vị kiến thức mới, phương pháp củng cố, hệ thống hóa kiến thức, phương pháp hướng dẫn hoạt động nối tiếp )
Bốn là, căn cứ vào đối tượng học sinh
Dạy học sát với đối tượng, bảo đảm tính vừa sức cũng là một cơ sở để giáo viên lựa chọn phương pháp dạy học thích hợp Điều này đòi hỏi giáo viên phải nắm vững trình độ, năng lực của học sinh về kiến thức, kĩ năng; về đặc điểm tư duy, tâm - sinh
lý lứa tuổi; về vón kiến thức thực tế tích lũy được qua cuộc sống; về thói quan trong học tập…Chỉ trên cơ sở đó, giáo viên mới dự kiến sử dụng phương pháp dạy học Chẳng hạn như: tài liệu, phương tiện dạy học, số lượng học sinh, thời gian, địa điểm (không gian)
Sáu là, căn cứ vào năng lực, tay nghề của giáo viên
Phương pháp và việc lựa chọn phương pháp vừa có tính khách quan lại vừa có tính chủ quan Lựa chọn phương pháp nào để đạt hiệu quả tốt nhất, phần lớn phụ thuộc vào năng lực, kinh nghiệm, thói quen sử dụng của giáo viên Thông thường, khi thiết kế bài dạy học, để xác định các phương pháp dạy học thích hợp, giáo viên nào cũng tự đưa ra những câu trả lời cho một loạt câu hỏi có tính lựa chọn, chẳng hạn:
Tại sao lựa chọn phương pháp dạy học này? Nó sẽ có những thuận lợi và khó
Trang 10khăn gì đối với giáo viên khi tổ chức cho học sinh lĩnh hội và vận dụng tri thức? học sinh thuận lợi hay khó khăn khi giáo viên sử dụng phương pháp dạy học đó? Phương pháp dạy học đó có phù hợp với việc thực hiện mục tiêu và nội dung bài dạy không Có tạo được hứng thú, nhẹ nhàng đối với học sinh hay làm cho tình hình trở nên phức tạp, nặng nề?
Phương pháp dạy học đó có thể phát huy tính tích cực của học sinh chưa? Có phù hợp với trình độ, năng lực của học sinh không? Nó có thể đòi hỏi và tạo điều kiện để học sinh hình thành những kĩ năng thích hợp hay chưa? Nó đòi hỏi ở học sinh vốn kiến thức gì? ở mức độ nào?
Điều kiện vật chất có đáp ứng được việc thực hiện phương pháp dạy học đó không? Có phương pháp nào tốt hơn phương pháp dạy học này không?
Phương pháp đó có thể kết hợp được với phương pháp dạy học nào để đạt được mục tiêu của bài dạy một cách tốt nhất? Phát huy được tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh nhiều nhất?
Lựa chọn phương pháp dạy học nào, thì điều quan trọng nhất chính là ở chỗ, phương pháp dạy học phải phát huy được tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp, môn học; bồi dưỡng phương pháp
tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh
- Xác định các hình thức tổ chức dạy học
Lựa chọn hình thức tổ chức dạy học nào thích hợp nhất tùy thuộc vào nhiều yếu
tố (mục tiêu, nội dung, đối tượng học sinh, điều kiện thời gian, phương tiện và phương pháp dạy học…)
Thường thì đối với những nội dung không quá khó, vừa sức, giáo viên có thể tổ chức cho học sinh học cá nhân với sách giáo khoa để nắm kiến thức, làm bài tập, trả lời các cấu hỏi
Đối với những nội dung có nhiều vấn đề mà một cá nhân không thể giải quyết thấu đáo thì có thể tổ chức làm việc theo nhóm nhỏ
Đối với những vấn đề có thể gây ra những cách hiểu khác nhau, thì có thể tổ chức học cả lớp (để tranh luận, thảo luận nhằm tìm được tiếng nói thống nhất) Cả lớp là một nhóm, chỉ nên sử dụng hạn chế, với thời gian ngắn để giải quyết một vấn
đề cần thiết, vì đây là hình thức tổ chức dạy học ít phát huy được tính tích cực học tập của nhiều sinh viên, và tạo sự ỷ lại của một bộ phận học sinh trong lớp
- Xác định phương tiện dạy học
Sự phát triển của khoa học kĩ thuật đã đem đến cho xã hội nói chung và nhà trường nói riêng nhiều phương tiện rất tiện ích Nó giúp cho giáo viên tối ưu hóa quá trình dạy học Tuy nhiên, để có thể khai thác tốt hiệu quả của các phương tiện dạy học, chúng ta cần phải lựa chọn và sử dụng các phương tiện dạy học một cách hợp lí, tránh sự lạm dụng trong việc khai thác và sử dụng hợp lí các phương tiện dạy học cần phải căn cứ vào mục tiêu bài học, nội dung cụ thể của từng bài cũng