Bài 20. Bố cục và phương pháp lập luận trong bài văn nghị luận

Bài 20. Bố cục và phương pháp lập luận trong bài văn nghị luận tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án,...

? Nêu yêu cầu tìm hiểu đề và lập ý cho bài văn nghị luận?

- Yêu cầu tìm hiểu đề là xác định đúng: vấn đề, phạm vi, tính chất của bài nghị luận.

- Lập ý bao gồm: xác định luận điểm (luận điểm chính và luận điểm phụ), tìm luận cứ và cách lập luận cho bài văn.

Bè côc vµ ph ¬ng ph¸p lËp luËn

trong bµi v¨n nghÞ luËn

1 Mèi quan hÖ gi÷a bè côc vµ lËp

luËn

* Ví dụ:

- V¨n b¶n :Tinh thÇn yªu n íc cña nh©n

d©n ta

(Hå ChÝ Minh)

TiÕt 83

Dân ta có một lòng

nồng nàn yêu n ớc

Lịch sử ta đã

có

nhiều cuộc

kháng

chiến vĩ đại

Đồng bào ta

ngày

nay cũng rất

xứng

đáng

Bổn phận của

chúng ta

truyền thống quý báu

Bà Tr ng

Bà Triệu

- từ

đến

- từ

đến

- từ

đến

giải thích, tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo,

làm cho tinh thần yêu n ớc kháng chiến.

mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng lũ c ớp n ớc

chúng ta phải ghi

nhớ

đều giống nhau nơi lòng yêu n ớc

I

II

III

(1)

(2)

(3)

(4)

Nhận xét:

- Văn bản gồm 3 phần: P1: đoạn 1

P2: đoạn 2 và đoạn

3

P3: đoạn 4.

- Các câu văn thể hiện luận điểm trong văn

bản:

+ Đoạn 1: Dân ta có một lòng nồng nàn yêu n ớc + Đoạn 2: Lịch sử đã có nhiều cuộc kháng

chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu n ớc của dân ta.

+ Đoạn 3: Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng

đáng với tổ tiên ta ngày tr ớc.

+ Đoạn 4: Bổn phận của chúng ta

Lịch sử ta đã

có

nhiều cuộc

kháng

chiến vĩ đại

Luận điểm phụ

Thân bài

Luận điểm xuất phát

Mở bài

Dân ta có một

lòng

nồng nàn yêu

n ớc

Đồng bào ta

ngày

nay cũng rất

xứng

đáng

Luận điểm phụ

Thân bài

Bổn phận của

chúng ta Luận điểm kết luận

Kết bài

* Cách sắp xếp, trình bày các luận điểm, luận cứ:

- Mối quan hệ hàng ngang:

+ Hàng ngang thứ 1 lập luận theo quan hệ nhân quả:

Lòng yêu n ớc Truyền thống Sức mạnh + Hàng ngang thứ 2 lập luận theo quan hệ nhân quả:

Lịch sử

đã chứng tỏ

Bà Tr ng

Bà Triệu

Chúng ta phải ghi nhớ

+ Hàng ngang thứ 3 lập luận theo quan hệ tổng - phân - hợp :

Đ a ra nhận định Dùng dẫn chứng

minh

Kết luận

+ Hàng ngang thứ 4 lập luận theo quan hệ suy luận t ơng đồng:

Từ truyền thống

Suy ra bổn phận

của chúng ta

Mối quan hệ theo hàng dọc đ ợc tác giả trình bày và dẫn dắt nh thế nào?

- Hàng dọc có kết cấu là những suy luận t ơng đồng theo thời gian:

Bổn phận

Thời hiện tại

Lòng yêu

n ớc

Trong quá khứ

Luận điểm xuất phát

Luận điểm phụ

Luận điểm phụ

Luận điểm kết luận

Có thể lập luận theo

nhiều

ph ơng pháp lập luận khác

nhau:

Suy luận

nhân quả, tổng phân hợp, suy

luận t ơng

đồng,

3 Ghi nhớ (sgk-T31)

- Bố cục của bài văn

nghị luận:

+ Mở bài: Nêu vấn đề có ý

nghĩa đối

với đời sống xã hội - luận điểm xuất phát.

+ Thân bài: Trình bày nội dung

chủ yếu của bài bằng nhiều luận

điểm phụ.

+ Kết bài: Nêu kết luận nhằm

khẳng định t t ởng, thái độ,

quan điểm của bài.

- Ph ơng pháp lập luận: suy luận nhân quả, suy luận t ơng

đồng,

Bài tập nhanh

Lập luận trong bài văn nghị luận là cách đ a

ra những luận cứ để dẫn ng ời đọc, ng ời nghe đến kết luận hay quan điểm mà ng ời viết h ớng tới là đúng

hay sai ?

Văn bản: Học cơ bản mới có thể trở thành tài lớn

(Theo Xuân Yên)

ở đời có nhiều ng ời đi học, nh ng ít ai biết học cho thành tài.

Danh họa I-ta-li-a Lê-ô-na đơ Vanh-xi (1452-1519) thời còn

bé, cha thấy có năng khiếu hội hoạ, mới cho theo học danh hoạ Vê-rô-ki-ô Đơ Vanh-xi thì muốn học cho nhanh, nh ng cách dạy của Vê-rô-ki - o rất đặc biệt Ông bắt cậu bé học vẽ trứng gà mấy chục ngày liền, làm cậu ta phát chán Lúc bấy giờ thầy

mới nói: “Em nên biết rằng trong một nghìn cái trứng, không bao giờ có hai cái có hình dáng hoàn toàn giống nhau! Cho dù

là một cái trứng, chỉ cần ta thay đổi góc nhìn nó lại hiện ra một hình dáng khác Do vậy nếu không cố công luyện tập thì không vẽ đúng đ ợc đâu!” Thầy Vê-rô-ki-ô còn nói, vẽ đi vẽ lại cái trứng còn là cách luyện mắt cho tinh, luyện tay cho dẻo Khi nào mắt tinh tay dẻo thì mới vẽ đ ợc mọi thứ Học theo

cách của thầy quả nhiên về sau Đơ Vanh-xi trở thành hoạ sĩ lớn của thời Phục h ng.

Câu chuyện vẽ trứng của Đơ Vanh-xi cho ng ời ta thấy chỉ

ai chịu khó luyện tập động tác cơ bản thật tốt, thật tinh thì mới có tiền đồ Và cũng chỉ có những ông thầy lớn mới biết

dạy cho học trò những điều cơ bản nhất Ng ời x a nói, chỉ có thầy giỏi mới đào tạo đ ợc trò giỏi, quả không sai.

II Luyện tập:

Đọc văn bản “Học cơ bản mới có thể trở thành tài lớn”

và trả lời các câu hỏi

? Bài văn nêu lên t t ởng gì ?

a.Vấn đề, t t ởng: Học cơ bản mới có thể thành tài.

? T t ởng ấy thể hiện ở những luận điểm nào ?

- T t ởng ấy đ ợc thể hiện qua đoạn đầu (câu 1) và đoạn cuối

(câu cuối cùng) Đó là những câu mang luận điểm.

? Bài văn có bố cục mấy phần ? Hãy cho biết cách lập luận trong

bài ?

b Bố cục: 3 phần

- Mở bài: Dùng lối lập luận đối chiếu so sánh để nêu luận

điểm: “ít ai biết học cho thành tài”.

-Thân bài: Kể lại một câu chuyện của Lê-ô-na đơ Vanh-xi học

- Kết bài: Lập luận theo lối nhân quả.

- Có chịu khó học tập các kiến thức cơ bản tốt nên mới có tiền

đồ

- Nhờ có những ng ời thầy giỏi - có trò giỏi

củng cố

? Nêu bố cục của bài văn nghị luận ?

? Bài văn nghị luận th ờng lập luận nh thế nào ?

- Bố cục của bài văn nghị luận:

+ Mở bài: Nêu vấn đề có ý nghĩa đối

với đời sống xã hội - luận điểm xuất

phát.

+ Thân bài: Trình bày nội dung chủ

yếu của bài bằng nhiều luận điểm

phụ.

+ Kết bài: Nêu kết luận nhằm khẳng

định t t ởng, thái độ, quan điểm của

bài.

- Ph ơng pháp lập luận:

Suy luận nhân quả, suy luận t

ơng đồng,

h ớng dẫn về nhà

1 Học bài cũ:

- Học thuộc ghi nhớ.

- Nắm chắc nội dung bài

học và

hoàn thành bài tập

2 Chuẩn bị bài mới:

- Chuẩn bị bài: Luyện tập

về ph ơng

pháp lập luận trong văn nghị luận

- Soạn bài: Sự giàu đẹp của Tiếng Việt

theo