Những thuận lợi và khó khăn chủ yếu của sinh viên hiện nay là gì là giảng viên anhchị có cách tác động nào để giúp sinh viên phát huy thuận lợi, khắc phục khó khăn nhằm học tập tốt

Khó khăn trong cuộc sống: Hoàn cảnh sống và môi trường sống mới: Ngày nay các trường đại học, cao đẳng chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn, vì vậy đa số các sinh viên đều phải sống xa

Môn: Tâm lý Giáo dục học Đại học

Câu hỏi thảo luận

Những thuận lợi và khó khăn chủ yếu của sinh viên hiện nay là gì?

Là giảng viên anh/chị có cách tác động nào để giúp sinh viên phát huy thuận lợi, khắc phục khó khăn nhằm học tập tốt

1 Những thuận lợi và khó khăn chủ yếu của sinh viên hiện nay là gì?

1.1 Thuận lợi

Tiền đề từ những năm học Phổ thông

Sự háo hức và nhiệt huyết của tuổi trẻ khi bước sang một giai đoạn mới của cuộc đời Việc đậu Đại học và trở thành sinh viên đòi hỏi một quá trình học tập dài hơi và sự miệt mài học tập trong suốt quá trình học phổ thông, và họ đều là những học sinh ưu tú có học lực từ khá trở lên Điều này giúp sinh viên nắm vững được những kiến thức nền tảng cần thiết trước khi khi bước lên cánh cửa Đại học

Trải nghiệm cuộc sống xa gia đình và tự mình quyết định tất cả

Sinh viên được tiếp xúc với nhiều kiểu người trong xã hội nên có điều kiện hiểu biết hơn về cuộc sống bên cạnh đó họ sẽ trưởng thành hơn trong cuộc sống và sẽ có những suy nghĩ "người lớn" hơn, giúp họ trưởng thành hơn trong cuộc sống

Có được môi trường học tập tốt

Trong môi trường Đại học sinh viên được tiếp xúc với nhiều sinh viên và giảng viên, tạo cơ hội học hỏi được nhiều điều từ những người xung quanh, để được chia sẻ kinh nghiệm để cũng như định hướng

nghề nghiệp sau này Đặc biệt trước sự phát triển của công nghệ thông tin hiện đại càng làm tăng khả năng hội nhập của sinh viên trong xu thế toàn cầu hóa

1.2 Khó khăn

Các môn học ngày càng khó và mỗi môn học có phương pháp học khác nhau và nếu không có niềm say mê học tập và biết nhanh chóng tìm ra phương pháp học tập cho bản thân thì các sinh viên dễ bị hụt hơi

Có nhiều sinh viên có thành tích học tập rất tốt từ thời phổ thông, trung học cơ sở nhưng lại tỏ ra rất kém khi vào học đại học Đó chính là sự khác nhau quá lớn giữa giáo dục phổ thông và giáo dục đại học

Khó khăn khi tham gia nghiên cứu khoa học:

Một trong những lý do chính dẫn đến những khó khăn của sinh viên khi tham gia nghiên cứu khoa học là tính chủ động của bản thân mỗi bạn trẻ trong học tập chưa cao, vẫn còn tư tưởng thụ động Sinh viên chỉ học bài và ôn bài khi chuẩn bị bước vào các kỳ thi, chỉ "xoay quanh" giảng đường với những bài học trên lớp, chưa chủ động nghiên cứu, tìm tòi cơ hội được học tập, nâng cao kiến thức thực tiễn Một bộ phận không nhỏ sinh viên hiện nay thiếu sự đam mê học tập, chưa có mục tiêu phấn đấu rõ ràng và không có kế hoạch cụ thể

Sự hiểu biết của sinh viên về phong trào nghiên cứu khoa học trong trường chưa đủ cả về chất và lượng Chưa có một kênh thông tin nào thường xuyên và mạnh mẽ đưa những nội dung về vấn đề này đến sinh viên, vì thế các bạn sinh viên hầu hết hoặc là coi nghiên cứu khoa học là khá xa vời, chỉ dành cho những sinh viên xuất sắc, không phải là mình Bên cạnh đó, cũng chưa có những cơ chế thu hút sinh viên tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học Có không ít bạn trẻ chưa hiểu

rõ nghiên cứu khoa học là như thế nào, không biết bắt đầu từ đâu hay nghiên cứu những gì

Khó khăn trong cuộc sống:

Hoàn cảnh sống và môi trường sống mới: Ngày nay các trường đại học, cao đẳng chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn, vì vậy đa số các sinh viên đều phải sống xa gia đình để có thể thuận tiện cho việc theo học Tuy nhiên việc hòa nhập và thích nghi dễ dàng vào môi trường sống mới thì không phải sinh viên nào cũng làm tốt

Các mối quan hệ mới: Sinh viên là những người được tiếp xúc với nhiều bạn bè từ nhiều vùng miền khác nhau với nhiều tính cách khác nhau Có nhiều sinh viên không thể hòa đồng được với các bạn, dễ cảm thấy bị cô lập, lạc lõng từ đó ảnh hưởng xấu đến việc phát triển tính cách và kết quả học tập

Những cám dỗ: Sinh viên, nhất là sinh viên năm nhất, chưa hiểu nhiều về cuộc sống, tò mò và thích thử những điều mới mẽ, vì vậy dễ

sa đà vào những thói quen không tốt như: chơi game và những tệ nạn như: đánh bài, cá độ, …

Khó khăn về tài chính

Sinh viên phải phụ thuộc tài chính từ người khác nên đa số các bạn đều gặp khó khăn về tiền bạc Lo lắng về tài chính ảnh hưởng khá lớn đến cuộc sống của họ Ngoài ra sinh viên còn phải đi làm thêm để trang trải các chi phí và điều đó dẫn đến họ không có thời gian cho việc học tập và bị chi phối nhiều nếu họ không biết cân bằng giữa học và làm

Tâm lý rụt rè: tâm lý được hình thành từ thói quen học tập từ cấp 3 làm các bạn dễ trở nên thụ động trong lớp học, các hoạt động ngoại khóa; ngại đặt câu hỏi để làm rõ các kiến thức mới

Những khó khăn về cơ sở vật chất và thực hành tại trường đại học:

Cơ sở vật chất: so với nhiều nước phát triển, cơ sở vật chất tại các trường đại học ở Việt Nam còn thiếu và yếu (phòng thí nghiệm, thư viện, thiết bị giảng dạy và học tập, v.v)

Thực hành: kiến thức từ nhà trường vẫn chưa hoàn toàn gắn liền với thực tiễn công việc nên dễ dẫn đến việc sinh viên khó tiếp thu và thiếu động lực nghiên cứu

Tâm lý không ổn định và định hướng chưa thật sự rõ ràng

Sinh viên là lứa tuổi dễ bị ảnh hưởng, tác động từ môi trường xung quanh Họ đã chọn ngành học này nhưng nhìn vào ngành học của những bạn khác họ lại thấy ngành đó tốt hơn; cảm giác chán nản khi chọn nhầm ngành, muốn thay đổi ngành học,… dẫn đến họ không tập trung học và kết quả học tập yếu kém là điều tất nhiên

2 Là giảng viên anh/chị có cách tác động nào để giúp sinh viên phát huy thuận lợi, khắc phục khó khăn nhằm học tập tốt.

2.1 Là giảng viên anh/chị có cách tác động nào để giúp sinh viên phát huy thuận lợi.

- Tôn trọng tài năng và phương pháp học đa dạng của sinh viên

Có nhiều cách thức học tập khác nhau Sinh viên mang đến trường với những năng lực và kiểu học tập rất khác nhau Nhưng sinh viên xuất sắc trong phòng seminar có thể lại rất vụng về trong phòng thí nghiệm hay trong một studio nghệ thuật Nhưng sinh viên thực hành tốt chưa chắc đã học tốt về lý thuyết Do vậy mỗi sinh viên cần có cơ hội

để thể hiện tài năng riêng của họ và được học theo cách hữu hiệu nhất với mỗi người Sau đó họ có thể buộc phải học theo cách mới mà họ chưa quen Chẳng hạn, mỗi học viên đều có phương pháp ghi chép riêng riêng nhưng dù sao giáo viên cũng nên hướng dẫn về các vấn đề như: thông tin có trong sách hay trong tài liệu có được phát không? Có cần thiết phải ghi quá chi tiết không? Các con số và sự kiện cụ thể có quan trọng không? Liệu trong bài kiểm tra có hỏi về chúng không?

- Sinh viên cũng có những nhiệt huyết và năng động trong học tập nên các giảng viên nên có những cách thức giảng dạy hướng về thực tế cũng như cho sinh viên các đề tài về khảo sát, lấy ý kiến từ thực tiễn và các đề tài nghiên cứu khoa học để nhằm giúp các em thể hiện được niềm đam mê và thế mạnh của bản thân, từ đó giúp các em thích thú học hỏi hơn

- Hiện nay sinh viên có tinh thần tự giác cao nên các giảng viên nên giúp đỡ, hướng dẫn các em theo kiểu tự học Trên thực tế, khối lượng kiến thức rất nhiều và đa dạng, nếu chỉ tập trung vào những giờ lên lớp hay học ở trường thì không đủ vốn kiến thức cho sinh viên sau này khi rời ghế nhà trường Do đó việc hướng sinh viên theo lối tự học

sẽ giúp sinh viên có khối kiến thức sâu rộng hơn Bên cạnh đó, sinh

viên có thể học bất cứ nơi đâu, thời gian không nhất định sẽ giúp sinh viên thoải mái hơn và hiệu quả tốt hơn

- Sinh viên hiện nay rất thích giao tiếp và học hỏi lẫn nhau nên phương pháp học theo nhóm là cách giúp sinh viên thể hiện được bản thân và ba lý do sau:

+ Thứ nhất, việc giảng dạy theo nhóm thỏa mãn nhu cầu học tập cá nhân, phù hợp với việc học tập hướng tới người học, khuyến khích sự độc lập tự chủ, người học có thể đưa ra những giải pháp, cách biểu đạt riêng cho vấn đề nào đó Nếu trong phương pháp thuyết trình, người học chỉ có thể trao đổi với nhau được rất ít thì trong làm việc theo nhóm các thành viên tham gia có cơ hội đưa ra quan điểm của mình đối với chủ đề thảo luận, mặt khác nó nâng cao được tính tương tác giữa các thành viên nhằm tác động tích cực đến người học như: Tăng cường động cơ học tập, nảy sinh nhữnh hứng thú mới, kích thích sự giao tiếp, chia sẻ tư tưởng và cáh giải quyết vấn đề, khích lệ mọi thành viên tham gia học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, phát triển được các mối quan hệ và quan tâm đến nhau

+ Thứ hai, các thành viên trong nhóm biết được sự phụ thuộc lẫn nhau

Làm việc theo nhóm là cách học cho phép tất cả các thành viên trong nhóm giải quyết một cam kết làm việc được mô tả rõ ràng, không được giảng viên dẫn dắt trực tiếp mà chỉ nhờ vào sự hợp tác chặt chẽ và

sự phân công công việc trong nhóm, vì vậy mỗi thành viên trong nhóm

tự ý thức được phải cố gắng hết mình không phải chỉ vì thành tích cá nhân mà còn vì thành công của cả nhóm

+ Thứ ba, Giảng dạy dựa trên phương pháp làm việc theo nhóm nâng cao được tính trách nhiệm của từng thành viên trong nhóm

Do mỗi thành viên trong nhóm được phân công thực hiện một vai trò nhất định, một công việc và trách nhiệm cụ thể Các thành viên trong nhóm không thể trốn tránh trách nhiệm hoặc dựa vào công việc của người khác Trách nhiệm của mỗi thành viên là yếu tố quyết định việc thành công hay thất bại của nhóm Hay nói cách khác, việc tổ chức dạy học theo nhóm không phải là hình thức nhằm thay thế học tập cá nhân mà là để giúp cá nhân thực hiện nhiệm vụ học tập của mình thông qua trao đổi, thảo luận với các thành viên cùng học

2.2 Cách khắc phục khó khăn

Việc chuyển từ cách học phổ thông sang cách học đại học đã khiến những tân sinh viên gặp không ít khó khăn Về phía sinh viên tuy có ý thức về tầm quan trọng của việc tự học, nhưng đại đa số chưa biến động cơ thành hoạt động học tập tích cực và chưa có cách tự học hiệu quả Tất nhiên còn nhiều vấn đề cần phải thảo luận để tìm ra các giải pháp hoàn chỉnh hơn, đóng góp thiết thực cho công tác đào tạo sinh viên trong tương lai Ở đây, xuất phát từ việc nhận thức được những vấn đề khó khăn mà sinh viên hay gặp phải, chúng tôi chỉ xin đề xuất một số biện pháp phát huy tính tích cực từ vai trò của giảng viên để khắc phục khó khăn nhằm giúp sinh viên học tập tốt:

2.2.1 Về phía người làm công tác giáo dục:

Đội ngũ giảng viên cần tự nâng cao trình độ của mình trên cả 2 phương diện, kiến thức chuyên môn và nghiệp vụ Trên cơ sở đó, phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của sinh viên; bồi dưỡng phương pháp học tập, rèn luyện kỹ năng học tập phù hợp với môn học, phương pháp tự học; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn và tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho sinh viên Người giảng viên cần nắm vững phương pháp dạy học để: dạy có nội dung chọn lọc, có phương pháp phù hợp, dạy phương pháp học môn học nhằm tạo cho người học có tiềm năng tự phát triển học vấn, giúp đỡ sinh viên:

 Cách lập kế hoạch học tập và kế hoạch sử dụng thời gian

 Cách nghe giảng và ghi bài trên lớp

 Cách đọc sách

 Cách nghiên cứu và giải quyết vấn đề

 Cách học ngoại ngữ và đọc sách chuyên ngành

- Nhà trường và các Khoa nên cử những giáo viên cố vấn hỗ trợ sinh viên Giáo viên cố vấn là người nắm vững quy trình đào tạo theo

hệ thống tín chỉ và hệ thống môn học thuộc khối ngành của sinh viên mình đang theo học Công việc của giáo viên cố vấn:

 Thường xuyên gặp gỡ, hướng dẫn các em phát huy năng lực bản thân để hình thành thói quen trong sinh hoạt và học tập, có kế hoạch và nỗ lực để thực hiện thành công kế hoạch Giúp sinh viên làm quen được với môi trường học tập mới càng sớm càng tốt để thành công trong những giai đoạn tiếp theo

 Giúp sinh viên căn cứ vào khả năng của bản thân sinh viên, điều kiện kinh tế của gia đình để có một kế hoạch học tập và mục đích

cụ thể và lâu dài ngay từ đầu năm thứ nhất: Xác định học trong thời gian mấy năm, tập trung vào thời gian nào? Khắc phục những khó khăn của bản thân: mạnh dạn gặp gỡ giáo viên cố vấn học tập, người thân, bạn bè để nhận được sự giúp đỡ

 Luôn nhắc nhở các em thời gian học tập có thể kéo dài hoặc rút ngắn tuỳ theo năng lực của các em Hướng dẫn các em đăng ký học vượt, đăng ký học chương trình hai Cũng như thường xuyên nhắc nhở các em về cách tính điểm đánh giá bộ phận, điểm học phần, điểm trung bình chung, quy định đào tạo theo hệ thống tín chỉ, tránh bị dừng học đáng tiếc và có thể học cải thiện điểm

 Ngoài những nỗ lực tự thân từ phía cán bộ giảng dạy và nhà trường thì việc tìm hiểu những khó khăn của sinh viên và tìm hướng giúp sinh viên khắc phục khó khăn để học tập tốt cũng là nhiệm vụ vô cùng quan trọng của người làm công tác giảng dạy

2.2.2 Những khó khăn của sinh viên và hướng khắc phục:

Nhóm khó khăn liên quan đến hoạt động học tập: động cơ học tập, nội dung, môi trường học.

Không có động cơ học  Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến động

cơ học tập của sinh viên: nội dung bài học, các mối quan hệ qua lại trong tập thể, trong nhóm sinh viên, các kết quả đã đạt được, không khí thi đua trong lớp Sức mạnh và tính chất của động cơ học tập phụ thuộc

nhân trong đó Để hình thành có hiệu lực động cơ học tập cho sinh viên, người cán bộ giảng dạy cần phân tích rõ ý nghĩa nghề nghiệp của sinh viên đã chọn, những yêu cầu của nghề đối với nhân cách Động cơ học tập của sinh viên được tăng cường do ảnh hưởng của cán bộ giảng dạy, của việc tổ chức các buổi gặp gỡ các chuyên gia có thành tích xuất sắc trong lĩnh vực nghề mà sinh viên đang được đào tạo Mỗi cán bộ giảng dạy cần phải thảo ra những chiến thuật độc đáo là tăng tính cấp bách của tất cả các động cơ học tập không chỉ trên mỗi tiết học mà còn trong mỗi “bước” của quá trình nhận thức

Dễ dàng bỏ cuộc  Nhằm phát huy tối đa vai trò chủ động, tự

giác, tích cực, độc lập, sáng tạo của sinh viên, giảng viên phải lấy hoạt động học làm trung tâm, lấy nội lực ở người học làm yếu tố quyết định cho sự phát triển Muốn vậy, giảng viên phải giúp sinh viên hiểu được giá trị, ý nghĩa của việc học, xác định mục tiêu, viễn cảnh tốt đẹp của hoạt động học và bằng cách nào để đạt được

Thầy cô dạy không lôi cuốn khiến sinh viên không có hứng thú với môn học, gặp khó khăn trong việc hiểu bài giảng  Cán bộ

giảng dạy cần thay đổi phương pháp dạy cho phù hợp Phương pháp giảng dạy nêu vấn đề là một trong những phương pháp có hiệu quả Trong quá trình giảng dạy, giảng viên cần tạo ra những hoàn cảnh “có vấn đề” kích thích tư duy khái quát, trừu tượng cao qua các khái niệm chuyên môn của ngành khoa học nhất định

Những yêu cầu, nhiệm vụ học tập được thể hiện sinh động thông qua những tình huống có vấn đề lý thú, hấp dẫn để khơi gợi, kích thích người học hoạt động nhằm phát huy nội lực, tiềm năng trí lực của

người học trong việc giải quyết vấn đề Trong giảng dạy chú ý định hướng vào tương lai, nêu lên những vấn đề trong lĩnh vực khoa học và nghề nghiêp còn chưa giải quyết được để kích thích óc tò mò khoa học

và tư duy sáng tạo ở sinh viên

Khả năng tập trung ngắn hạn, dễ dàng bị xao nhãng dẫn đến tình trạng mơ màng trong lớp  Tính chất chọn lọc trong tri giác

của sinh viên rất cao Sinh viên chỉ tri giác những thông tin trong bài giảng của cán bộ giảng dạy hay trong sách tạp chí có liên quan đến hứng thú nhận thức, có ích cho hoạt động nghề nghiệp Do đó, người giảng dạy cần chú ý đến tính có ích của thông tin về phương pháp luận khoa học và về nghề nghiệp

Có quá nhiều thứ để học và có ít thời gian khiến sinh viên nảy sinh tâm lý sợ hãi: thuyết trình, thi cử…  Đầu tư thiết kế kế hoạch

dạy tự học Thông qua bản kế hoạch này, sinh viên nắm được mục tiêu cần đạt đến, viễn cảnh về kết quả học tập, những yêu cầu, nhiệm vụ cần thực hiện (thông qua hệ thống câu hỏi có vấn đề, hệ thống bài tập… để giảng viên giao nhiệm vụ), họ được học những nội dung gì, phương pháp thực hiện như thế nào, với những phương tiện, điều kiện gì để đạt được kết quả tốt Cũng có lựa chọn cả những quan điểm trái ngược để rèn cho sinh viên kỹ năng xử lý thông tin biến thành tri thức của bản thân

Người giảng dạy cần tạo điều kiện cho sinh viên làm quen, thích nghi với hoạt động thuyết trình bài học, các bài học trên lớp chỉ mang tính chất gợi mở để sinh viên có thể tự đào sâu tìm tòi và tiến hành thực