Phân biệt từng cặp khái niệm về biểu thị tỷ giá trực tiếp và biểu thị tỷ giá gián tiếp, đồng tiền yết giá và đồng tiền định giá, tỷ giá mua và tỷ giá bán

Việc thanh toán các nghĩa vụ tiền tệ phát sinh liên quan đến các hợp đồng thương mại quốc tế, hoặc các quan hệ kinh tế đối ngoại khác như đầu tư, bảo hiểm… giữa các tổ chức, các chủ thể

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP THÁI NGUYÊN

KHOA KINH TẾ CÔNG NGHIỆP

BỘ MÔN TÀI CHÍNH

- -BÀI TIỂU LUẬN NGHIỆP VỤ THANH TOÁN QUỐC TẾ

Tên đề tài: Phân biệt từng cặp khái niệm về biểu thị tỷ giá trực tiếp và biểu thị tỷ giá gián tiếp, đồng tiền yết giá và đồng tiền

định giá, tỷ giá mua và tỷ giá bán Giáo viên hướng dẫn : Phan Thị Thanh Tâm

THÁI NGUYÊN – 2013

LỜI MỞ ĐẦU

Trên cơ sở phát triển các mối quan hệ kinh tế giữa các nước, sự liên hệ

về chính trị và văn hóa giữa các nước ngày càng phát triển Những mối qua

hệ thường xuyên về mặt kinh tế , chính trị, văn hóa giữa các nước đã làm nảy sinh những qua hệ tiền tệ giữa nước này đối với nước kia Việc thanh toán các nghĩa vụ tiền tệ phát sinh liên quan đến các hợp đồng thương mại quốc tế, hoặc các quan hệ kinh tế đối ngoại khác như đầu tư, bảo hiểm… giữa các tổ chức, các chủ thể khác nhau của các quốc gia và các tổ chức quốc tế được gọi là thanh toán quốc tế

Tiền tệ trong thanh toán quốc tế thường không phải là tiền mặt, mà tồn tại dưới hình thức là phương tiện thanh toán như hối phiếu, séc, thư chuyển tiền, điện chuyển tiền… được ghi bằng ngoại tệ Các loại ngoại tệ được lựa chọn trong chi trả cho các hợp đồng trong thanh toán quốc tế theo thỏa thuận của hai bên, song hiện nay chủ yếu các bên tham gia thanh toán quốc tế lựa chọn các loại ngoại tệ mạnh để thanh toán, cho dù ngoại tệ nào thì giá trị của nó trong thanh toán cũng chịu ảnh hưởng rất lớn bởi sự biến động của tỷ giá Chính vì điều này khiến cho các bên tham gia thanh toán phải biết ứng dụng các nghiệp vụ phát sinh trong kinh doanh ngoại tệ để hạn chế rủi ro do tỷ giá biến động

Nghiệp vụ thanh toán quốc tế là một trong những học phần bổ trợ thuộc nội dung đào tạo cử nhân kinh tế Môn học cung cấp những kiến thức mang tính chất bổ sung cho kiến thức chuyên ngành đề cập đến những khía cạnh chủ yếu có liên quan đến thanh toán quốc tế bao gồm hối đoái và các nghiệp vụ hối đoái, các phương tiện thanh toán quốc tế, các phương thức thanh toán quốc tế và các điều kiện thanh toán quốc tế…

Để hiểu sâu về nội dung của môn học chúng ta cần biết về những khái niệm và các kiến thức liên quan tới các hoạt động ngoại hối Và sau đây nhóm 6 xin giới thiệu và phân biệt từng cặp khái niệm về biểu thị tỷ giá trực tiếp và biểu thị tỷ giá gián tiếp, đồng tiền yết giá và đồng tiền định giá,

tỷ giá mua và tỷ giá bán

1.Các khái niệm

1.1Khái niệm tỷ giá

Tỷ giá là một nội dung quan trọng trong tài chính quốc tế

Theo quan điểm cổ điển, tỷ giá là tỷ lệ so sánh ngang giá vàng giữa đồng tiền của hai nước., là hệ số đơn vị chuyển đổi giữa đơn vị tiền tệ nước này sang đơn vị tiền tệ nước khác

Theo quan điểm kinh tế hiện đại, tỷ giá là giá người ta phải trả khi mua hoặc nhận được khi bán một ngoại tệ Trên thị trường ngoài hối, tỷ giá

là giá cả của tiền tệ nước này tính bằng đơn vị tiền tệ nước khác

1.2 Vai trò của tỷ giá

Tỷ giá là một phạm trù kinh tế quan trọng trong đời sống kinh tế, xã hội của mỗi nước, là công cụ để đo lường giá trị giữa các ngoại tệ, và do vậy có tác động như một công cụ cạnh tranh trong thương mại giữa các nước, ảnh hưởng mạnh mẽ tới giá cả, tới hoạt động kinh tế - xã hội của nước đó và các nước có liên quan Có thể quy nạp vai trò của tỷ giá vào một số điểm sau:

Thứ nhất, Tỷ giá là đại lượng xác định quan hệ về mặt giá trị, so sánh sức

mua giữa các đồng tiền với nhau, hình thành nên tỉ lệ trao đổi giữa các đồng tiền khác nhau với nhau để thuận tiên cho các giao dịch quốc tế

Thứ hai, Tỷ giá được coi là công cụ quản lý kinh tế vĩ mô hiệu quả:

+ Là công cụ để bình ổn lạm phát: Một tỷ giá hối đoái cố định thường được

sử dụng để ổn định giá trị đồng tiền, khi tỷ giá ít biến động tăng giá cả hàng hóa sẽ trở nên bình ổn

+ Là công cụ chống đô la hóa nền kinh tế: Khi tỷ giá biến động mạnh đồng nội tệ giảm giá làm cho người dân có xu hướng đầu cơ vào ngoại tệ dễ dẫn đến tình trạng đô la hóa nền kinh tế, do đó việc sử dụng các chính sách tỷ giá để chống đô la hóa là quan trọng như việc Ngân hàng Trung ương tăng

dự trữ ngoại hối, tăng lãi suất tiền gửi bằng ngoại tệ, áp dụng tỷ giá cố định

+ Là công cụ để điều chỉnh cán cân thương mại: Việc tỷ giá tăng đồng nội

tệ giảm giá kích thích xuất khẩu khi xuất khẩu lớn hơn nhập khẩu thì cán cân thương mại thặng dư, ngược lại tỷ giá giảm đồng nội tệ tăng giá kích thích nhập khẩu khi nhập khẩu lớn hơn xuất khẩu dẫn đến cán cân thương mại thâm hụt, khi xuất khẩu bằng nhập khẩu cán cân thương mại cân bằng, tùy vào chính sách kinh tế mà chính phủ sử dụng chính sách tỷ giá để điều tiết cán cân thương mại của đất nước

+ Là công cụ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và công ăn việc làm: khi các yếu tố khác không đổi tỷ giá tăng sẽ kích thích tăng xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu, trực tiếp làm tăng thu nhập quốc dân và tăng công ăn việc làm

1.3 Tác động của tỷ giá đối với nền kinh tế

- Tác động đến xuất nhập khẩu:

+ Khi tỷ giá tăng đồng nội tệ được coi là giảm giá so với đồng ngoại tệ hàm ý rằng hàng trong nước rẻ hơn một cách tương đối so với hàng nước ngoài điều này khiến cho xuất khẩu tăng lên

+ Khi tỷ giá giảm đồng nội tệ được coi là tăng giá so với đồng ngoại tệ hàm ý rằng hàng trong nước đắt hơn một cách tương đối so với hàng nước ngoài điều này có lợi cho nhập khẩu

- Tác động đến nợ và trả nợ: Khi vay bằng đồng ngoại tệ trường hợp tỷ giá tăng lên thì số nợ và trả nợ tính bằng VND sẽ tăng lên

- Tỷ giá còn tác động đến tâm lý kỳ vọng lạm phát, tỷ giá tăng tác động tiêu cực đến lòng tin đối với đồng tiền quốc gia, lòng tin này tuy không phải yếu tố kinh tế trực tiếp nhưng trong nhiều trường hợp còn quan trọng hơn cả yếu tố kinh tế bởi lòng tin là nền tảng của sự ổn định mà ổn định là tiền đề của sự tăng trưởng

- Như đã đề cập trong phần vai trò tỷ giá còn tác động đến giá cả hàng hóa, cán cân thương mại, tăng trưởng kinh tế và công ăn việc làm, dự trữ ngoại

tệ trong nền kinh tế

1.4.Ngoại hối

a Khái niệm ngoại hối

Ngoại hối, hoặc FX, là một từ viết tắt của Foreign Exchange, mô tả thị trường giao dịch ngoại tệ, một nơi mà nhiều loại tiền tệ khác nhau trên thế giới được giao dịch Đó là thị trường liên ngân hàng được tạo ra vào năm 1971 khi thương mại quốc tế chuyển từ tỷ giá hối đoái cố định sang tỷ giá thả nổi Do khối lượng giao dịch và trao đổi khổng lồ, thị trường FX đã trở thành thị trường quan trọng nhất và lớn nhất trên thế giới

Hay ngoại hối là một khái niệm dùng để chỉ các phương tiện có giá trị đượcdùng tiến hành thanh toán giữa các quốc gia

b Đặc điểm

Một số đặc điểm khiến thị trường ngoại hối thành công:

+ Các thị trường ngoại hối hoạt động 24h một ngày

+ Khả năng thanh khoản tuyệt vời (ví dụ FX là thị trường tài chính lớn nhất thế giới, với số lượng tiền giao dịch mỗi ngày đã lên đến 4.35 nghìn tỉ USD ( 2010 ).– khiến việc kinh doanh hầu hết các loại tiền tệ nhanh chóng

và dễ dàng)

+ Có thể kiếm lời từ các thị trường tăng giá và thị trường xuống giá

+Có thể có lợi từ việc kinh doanh có đòn bẩy tài chính với yêu cầu ký quỹ thấp

+Có nhiều công cụ tiêu chuẩn có sẵn giúp bạn kiểm soát rủi ro

+Sự minh bạch tuyệt vời: Thị trường Ngoại hối minh bạch… khách hàng chỉ cần luôn nắm được thông tin

c Phân loại

Ngoại hối có thể bao gồm 5 loại:

1 Ngoại tệ

2 Các phương tiện thanh toán quốc tế ghi bằng ngoại tệ

3 Chứng khoán có giá ghi bằng ngoại tệ

4 Vàng bạc, kim cương, ngọc trai, đá quý v.v… được dùng làm tiền tệ

5 Tiền của Việt Nam dưới các hình thức sau đây:

- Tiền của Việt Nam ở nước ngoài dưới mọi hình thức khi quay lại Việt Nam

- Tiền Việt Nam là lợi nhuận của nhà đầu tư nước ngoài ở Việt Nam

- Tiền Việt Nam có nguồn gốc ngoại tệ khác

Tất cả các ngoại hối nêu trên được quản lý theo Luật quản lý ngoại hối của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện hành

1.5 Khái niệm về tỷ giá hối đoái (TGHĐ)

Các khái niệm TGHĐ:

- Khái niệm 1:Các phương tiện thanh toán quốc tế được mua và bán

trên thị trường hối đoái bằng tiền tệ quốc gia của một nước theo một tỷ giá nhất định Vì vậy, giá cả của một đơn vị tiền tệ này thể hiện bằng một số đơn vị tiền tệ nước kia được gọi là TGHĐ

Ví dụ: Ngày 05/11/2013

Một người nhập khẩu ở Đức phải bỏ ra 231.293,41DEM để mua một

tờ Séc có mệnh giá 100.000 GBP để trả tiền nhập khẩu từ Anh Như vậy giá 1GBP là 2,31DEM, đây là tỷ giá hối đoái giữa GBP và DEM

- Khái niệm 2:TGHĐ còn được định nghĩa ở khía cạnh khác, đó là

quan hệ so sánh giữa 2 tiền tệ của 2 nước với nhau

+ Trong chế độ bản vị vàng, tiền tệ trong lưu thông là tiền đúc bằng

vàng và giấy bạc ngân hàng được tự do đổi ra vàng căn cứ vào hàm lượng vàng của nó Tỷ giá hối đoái là quan hệ so sánh hai đồng tiền vàng của hai nước với nhau hoặc là so sánh hàm lượng vàng của hai đồng tiền hai nước với nhau

Ví dụ: Hàm lượng vàng của 1 bảng Anh là 2,488281 gam và của 1 đô

la Mỹ là 0,888671 gam, do đó quan hệ so sánh giữa GBP và USD là:

SD 8 , 2 888671 ,

0,488281 2

1GBP  U

So sánh hàm lượng vàng của hai tiền tệ với nhau gọi là ngang giá vàng Hay nói một cách khác, ngang giá vàng của tiền tệ là cơ sở hình thành tỷ giá hối đoái trong chế độ bản vị vàng

+ Trong chế độ lưu thông tiền giấy, tiền đúc trong lưu thông không

còn nữa, giấy bạc ngân hàng không còn tự do đổi ra vàng theo hàm lượng vàng của nó, do đó, ngang giá vàng không còn làm cơ sở hình thành tỷ giá hối đoái

Việc so sánh hai đồng tiền với nhau được thực hiện bằng so sánh sức mua của hai tiền tệ với nhau, gọi là ngang giá sức mua của tiền tệ

Ví dụ.ngày 05/11/2013 trên thị trương quốc tế một hàng hóa A ở

Mỹ mua với giá 1USD nhưng ở Việt Nam lại được mua với giá là 21.115VND

Ngang giá sức mua là: 1USD=21.115 :1=21.115VND

Đây là tỷ giá hối đoái giữa Đô la Mỹ và đồng Việt Nam

- Ngoại hối đóng vai trò không thể thiếu trong việc quyết định các tỷ giá hối đoái toàn cầu Tỷ giá hối đoái là số đơn vị của đồng tiền môt quốc gia phải được trao đổi để có được một đơn vị của đồng tiền một quốc gia khác Một tỷ giá hối đoái của thị trường giữa hai loại tiền tệ được xác định bằng sự tương tác của các bên tham gia chính thức và riêng tư trong thị trường tỷ giá hối đoái

Trong giao dịch ngoại hối, khách hàng thường lấy tên thủ đô của nước mà ở đó là thị trường tiền tệ lớn trên thế giới thay cho tên tiền tệ của nước đó ở vị trí tiền định giá Tổ chức tiêu chuẩn quốc tế (ISO) đã ban hành ký hiệu tiền tệ ISO

2 Phân biệt các cặp khái niệm

2.1 Tỷ giá trực tiếp và tỷ giá gián tiếp

Đứng trên góc độ thị trường tiền tệ quốc gia thì có hai phương

pháp yết giá: yết giá trực tiếp và yết giá gián tiếp

a Phương pháp trực tiếp: là phương pháp biểu thị một đơn vị

ngoại tệ bằng bao nhiêu đơn vị tiền tệ trong nước

Đối với phương pháp trực tiếp thì ngoại tệ là đồng tiền yết giá, tiền trong nước là đồng tiền định giá

Đa số các quốc gia trên thế giới áp dụng phương pháp trực tiếp.

Ví dụ: Tại Hà Nội niêm yết USD/VND = 21.075/115

Có nghĩa là: Tại Hà Nội ngân hàng mua 1 USD trả 21.075 VND và bán 1USD thu 21.115 VND

b Phương pháp gián tiếp: là phương pháp biểu thị một đơn vị tiền

tệ trong nước bằng bao nhiêu đơn vị tiền ngoại tệ

Đối với phương pháp gián tiếp thì tiền trong nước là đồng tiền yết giá, còn ngoại tệ là đồng tiền định giá Anh, Hoa Kì và một số nước liên hiệp Anh thương sử dụng phương pháp này

Ví dụ: Tại London niêm yết GBP/USD = 1,835/15

Có nghĩa là: Tại London ngân hàng mua 1GBP trả 1,835USD và bán 1GBP thu 1,915USD

Nếu đứng ở góc độ thị trường tiền tệ quốc gia, thì nước Anh và

nước Mỹ dùng cách yết giá gián tiếp để thể hiện giá cả ngoại hối ở nước

họ, các quốc gia còn lại thì dùng cách yết giá trực tiếp để thể hiện giá cả ngoại hối

Ví dụ : Tại ngân hàng Vietcombank ngày 05/11/2013, TGHĐ được

công bố như sau:

USD/VND = 21.075/21.115

Với cách yết giá trực tiếp này trên thị trường Hà Nội, giá một ngoại

tệ USD đã thể hiện trực tiếp ra bên ngoài

Tỷ giá 1USD = 21.075VND là tỷ giá ngân hàng mua USD vào

Tỷ giá 1USD= 21.115 VND là tỷ giá ngân hàng bán USD ra

Nếu đứng ở góc độ thị trường tiền tệ quốc tế thì trên thế giới chỉ

có hai tiền tệ quốc gia (USD, GBP) và hai tiền tệ quốc tế (SDR, EUR) là dùng cách yết giá trực tiếp, tiền tệ còn lại dùng cách yết giá gián tiếp

Ví dụ:

USD/VND SDR/VND

USD/JPY EUR/CHF

GBP/VND SDR/USD

Có nghĩa là giá của USD, GBP hay của SDR, EUR được thể hiện trực tiếp ra bên ngoài, còn các tiền tệ khác như VND, CHF, JPY chưa thể hiện trực tiếp ra bên ngoài, mới thể hiện gián tiếp

Ví dụ: tỷ giá USD /VND= 21.115 ngày 05/11/2013 tại ngân hàng

Vietcombank

Tức là giá 1 USD = 21.115 VND, còn giá 1 VND thì chưa thể hiện trực tiếp ra bên ngoài, muốn tìm, chúng ta làm phép chia như sau:

1VNĐ = 21.1151 USD = 0,00000474 USD Phân biệt :

Tỷ giá trực tiếp Tỷ giá gián tiếp

1 Tỷ giá phản ánh sức mua tương

quan của hai đồng tiền phản ánh

trong tỷ giá

2.Có xét đến tương quan giá cả,

tương quan tỷ lệ lạm phát giữa hai

nước

3.Sử dụng ngoại tệ làm đơn vị so

sánh với đồng nội tệ

VD: ngày 20/12/2012 tại Hà Nội

Tỷ giá USD/VND= 20.840

=> 1 USD = 20.840 VND

1 Mức giá thị trường của một đồng tiền này tính bằng đồng tiền khác vào một thời điểm nhất định

2 Không xét đến tương quan giá

cả, tương quan lạm phát và các nhân tố khác giữa hai nước

3 Sử dụng nội tệ làm đơn vị so sánh với đồng ngoại tệ

VD; Tỷ giá VND/USD

=>1VND= 1

20.840USD

2.2 Đồng tiền yết giá và định giá

Là một cặp tiền tệ biểu hiện tỷ giá giữa 2 đồng tiền với nhau

Đồng tiền liệt kê đầu tiên bên trái

của dấu gạch chéo (“/”) (đứng

trước)

Đồng tiền liệt kê đầu tiên bên phải của dấu gạch chéo (“/”) (đứng sau)

Ví dụ: ngày 05/11/2013 tại ngân hàng Vietcombank

Cặp tỷ giá EUR/VNN:28.240,00/694,12

- Đồng EUR đứng trước gọi là tiền

yết giá và là một đơn vị tiền tệ

- Đồng VND đứng sau gọi là tiền định giá và là một số đơn vị tiền tệ

và thường thay đổi phụ thuộc vào thời giá của tiền yết giá

Ví dụ: khi mua USD/JPY

Có nghĩa là bạn đang mua đồng tiền

yết giá – đô la Mỹ

Đồng thời bán đồng tiền định giá – Yên Nhật

Việc yết giá như vậy cho biết bao nhiêu đơn vị tiền định giá để đổi được 1 đơn vị tiền yết giá.

Ví dụ : ngày 05/11/2013 tại ngân hàng Vietcombank tỷ giá giữa đồng VND và đồng đôla Mỹ là: USD/VND=21.115 có nghĩa là cần 21.115VND để đổi được 1USD, hoặc có thể đổi ngược lại là cần 1/21.115 USD để đổi được 1VND Nếu tỷ giá tăng lên là USD/VND = 21.500 thì tiền VND sẽ bị mất giá vì phải cần tới 21.500VND mới đổi được 1USD và như vậy tiền đôla lên giá.

Đồng Đô la Mỹ thường được dùng làm đồng tiền yết giá Khi đó ta có thể ngầm hiểu đồng USD có giá trị hơn so với đồng tiền còn lại

Khi USD là đồng yết giá và tỷ giá hối đoái tăng, nghĩa là đồng USD tăng giá và đồng còn lại (đồng định giá) giảm giá, nói cách khác USD được mua vào nhiều hơn so với đồng còn lại

2.3 Cặp tỷ giá mua và tỷ giá bán

- Tỷ giá bán thường lớn hơn tỷ giá mua, chênh lệch giữa chúng gọi là lợi nhuận chưa thuế của ngân hàng

-Là tỷ giá đứng trước trong cặp tỷ

giá

-Là tỷ giá ngân hàng áp dụng khi

mua ngoại tệ vào

Là tỷ gía đứng sau trong cặp tỷ giá

Là tỷ giá ngân hàng áp dụng khi bán ngoại tệ ra

-Ví dụ.ngày 05/11/2013 tại ngân hàng Vietcombank

-Tỷ giá USD/VND:21.075/115

+Tỷ giá đứng trước 21.075:

 Là tỷ giá mua USD trả bằng

VND của ngân hàng

 Là tỷ giá mua vào của ngân

hàng

-Cho bạn biết bạn phải trả bao nhiêu

đơn vị tiền định giá để mua được 1

đơn vị tiền yết giá

Tỷ giá đứng sau 21.115

 Là tỷ giá bán USD thu bằng VND của ngân hàng

 Là tỷ giá bán ra của ngân hàng

-Cho bạn biết bạn nhận được bao nhiêu đơn vị tiền định giá khi bán 1 đơn vị tiền yết giá

Trong giao dịch mua bán ngoại tệ, ngân hàng luôn phân biệt giữa khách hàng mua và khách hàng bán ngoại tệ Nếu khách hàng bán thì ngân hàng sẽ mua và tỷ giá mua sẽ được áp dụng Nếu khách hàng mua thì ngân hàng sẽ bán và tỷ giá bán sẽ được áp dụng Giữa tỷ giá bán và tỷ giá mua

có chênh lệch, chênh lệch này sử dụng để bù đắp chi phí giao dịch, bù đắp

rủi ro biến động tỷ giá và tạo cho ngân hàng lợi nhuận Ví dụ.ngày 05/11/2013 tại ngân hàng Vietcombank

-Tỷ giá USD/VND:21.075/115

Ta có chênh lệch giữa tỷ giá mua và tỷ giá bán:

Lợi nhuận = bán – mua = 21.115 - 21.075=40 đồng

%Lợi nhuận = bán - mua 100

bán  (%) = 21.115 21.075 100 0,1894

21.115



Chênh lệch giá bán và giá mua cao hay thấp tùy thuộc vào phạm vi giao dịch của từng loại ngoại tệ và mức độ biến động tỷ giá của loại ngoại

tệ đó trên thị trường Với ngoại tệ có phạm vi giao dịch rộng như USD thì chênh lệch giá bán và giá mua thấp hơn nhiều so với các ngoại tệ có phạm

vi giao dịch hẹp như AUD hay SGD

Như vậy các ngân hàng luôn mua vào rẻ và bán ra đắt.

Ví dụ: Khi người dân có tiền USD và muốn đổi thành VND thì ngân hàng chỉ trả 20.075 VND cho 1USD Nhưng khi ngân hàng bán

ra USD thì người dân phải trả tận 20.115VND để có được 1USD.

Trong giao dịch mua bán ngoại hối qua ngân hàng, để đảm bảo tính nhanh, gọn, các tỷ giá thường không được đọc đầy đủ, mà chỉ đọc những

số nào thường biến động, đó là những số cuối

Ví dụ: tại thị trường quốc tế ngày 05/110/2013: EUR/USD = 1,3510

chỉ được đọc các số lẻ sau dấu phẩy Các số này chia làm hai nhóm số Hai

số thập phân đầu tiên đọc là “số”, hai số kế tiếp đọc là “điểm” Tỷ giá trên đọc là “EUR, đôla bằng một, ba lăm số, mười điểm” Cách đọc điểm có thể dùng phân số “Một phần tư” thay vì đọc 25; “ba phần tư” thay vì đọc 75