những thuận lợi và khó khăn chủ yếu của sinh viên hiện nay và cách tác động của giảng viên để giúp sinh viên phát huy thuận lợi, khắc phục khó khăn nhằm học tập tốt

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XH & NV TP.HCM KHOA GIÁO DỤC TIỂU LUẬN – NHÓM 13 LỚP NVS P K25 MÔN: TÂM LÝ GIÁO DỤC HỌC ĐẠI HỌ C ĐỀ TÀI: NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN CH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XH & NV TP.HCM

KHOA GIÁO DỤC

TIỂU LUẬN – NHÓM 13 LỚP NVS P K25 MÔN: TÂM LÝ GIÁO DỤC HỌC ĐẠI HỌ C

ĐỀ TÀI:

NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN CHỦ YẾU CỦA SINH VIÊN HIỆN NAY VÀ CÁCH TÁC ĐỘNG CỦA GIẢNG VIÊN ĐỂ GIÚP SINH VIÊN PHÁT HUY THUẬN LỢI, KHẮC PHỤC KHÓ KHĂN NHẰM HỌC TẬP TỐT

Giảng viên HD: ThS Lê Tuyết Ánh Các thành viên của nhóm 13:

1) Phạm Tuấn Anh 2) Phan Công Hoàng 3) Nguyễn Thị Bảo Thúy 4) Nguyễn Thanh Trúc 5) Trần Võ Tân Khoa 6) Lê Thị Trang 7) Nguyễn Trung Quân 8) Nguyễn Thị Duyên 9) Ngô Tú Quỳnh 10) Mai Hồng Điệp 11) Nguyễn Hoàng Kiệt

TP HỒ CHÍ MINH, 08/2014

MỤC LỤC

1 Những thuận lợi của sinh viên trong giai đoạn hiện nay 1

1.1 Về mặt chủ quan 1

1.2 Về mặt khách quan 2

1.2.1 Giảng viên 2

1.2.2 Nhà trường 2

1.2.3 Môi trường xã hội 2

1.2.4 Gia đình - Bạn bè 3

2 Những khó khăn chủ yếu của sinh viên hiện nay 3

2.1 Về mặt chủ quan 4

2.2 Về mặt khách quan 7

2.2.1 Giảng viên 7

2.2.2 Nhà trường 8

2.2.3 Môi trường xã hội 8

2.2.4 Gia đình - Bạn bè 9

3 Giải pháp của giảng viên giúp sinh viên phát huy thuận lợi, khắc phục khó khăn nhằm học tập tốt 10

1 Những thuận lợi của sinh viên trong giai đoạn hiện nay

1.1 Về mặt chủ quan

Sinh viên thường nằm trong độ tuổi từ 18 đến 23, về mặt sinh học đây là giai đoạn mà cơ thể người thanh niên đã phát triển hoàn thiện và ổn định Não bộ

ở độ tuổi này đạt ở trọng lượng tối đa (khoảng 1.400 gam) và chứa khoảng 100 tỉ nơron với cấu trúc hoàn hảo đảm bảo một sự liên lạc vô cùng rộng khắp, chi tiết và tinh tế Vì vậy, sinh viên thuộc độ tuổi này có trí tuệ phát triển tốt nhất, giác quan

vô cùng tinh nhạy, sức sáng tạo và trí nhớ tuyệt vời Sinh viên có khả năng quan sát, lĩnh hội kiến thức ở trình độ cao với tốc độ nhanh và thích hợp để trau dồi và hoàn thiện những kiến thức nền tảng nhất cho cuộc sống, cũng như kiến thức cho chuyên môn trong tương lai

Về đặc điểm tâm lý, sinh viên có khả năng nhận thức được ưu điểm, khuyết điểm của bản thân, mong muốn tự khẳng định mình Vì vậy, khi sinh viên học tập

và hoạt động trong một môi trường đại học, nơi mà mỗi người được tạo điều kiện

để tự khẳng định giá trị của bản thân thì cái tôi được thể hiện rất rõ nét Sinh viên

sẽ cố gắng nỗ lực học tập, tìm tòi, khám phá những tri thức mới Mong muốn được công nhận và bảo vệ chính kiến của bản thân là động lực mạnh mẽ cho quá trình vươn lên trong học tập và nâng cao kỹ năng nghề nghiệp của sinh viên

Đối với sinh viên mới tiếp cận với giáo dục ở bậc Đại học, sinh viên thường

có tinh thần khá thoải mái, tâm lý phấn khởi vì vừa vượt qua một bước ngoặt của

cuộc đời, đạt được ước muốn là thi đậu vào một trường đại học Như vậy, sinh viên đã có nền tảng tinh thần tốt ngay từ bước đầu, việc tiếp thu bài học cũng đạt kết quả tốt hơn Bên cạnh đó, những năm tháng học tập ở bậc phổ thông cũng đã góp phần rèn luyện cho sinh viên có ý thức kỷ luật tốt, tinh thần học tập hăng say

Đối với sinh viên đã nắm bắt được cách học ở bậc Đại học, sinh viên đã rèn luyện được kỹ năng tự nghiên cứu, tự tìm hiểu kiến thức phù hợp cho bản thân để học tập và nâng cao trình độ, phát huy tính tự lập Từ đó, sinh viên chủ động trong việc học, sắp xếp thời gian cho những hoạt động và rèn luyện những kỹ năng sống khác

1.2 Về mặt khách quan

1.2.1 Giảng viên

Giảng viên có kiến thức chuyên môn sâu sắc, có nhiều kinh nghiệm thực tế

sẽ giúp đỡ sinh viên trong công tác học tập và nghiên cứu Họ sẽ định hướng cho

sinh viên phương pháp và mục tiêu môn học Bên cạnh đó, giảng viên cũng là

người truyền nhiệt huyết, niềm đam mê của môn học cho sinh viên, gợi mở cho

sinh viên những con đường mới trong tư duy và khả năng sáng tạo

1.2.2 Nhà trường

Dù tình hình tài chính tại các trường đại học tại Việt Nam có phần eo hẹp, nhưng các trường vẫn rất chú trọng đến việc nâng cao điều kiện cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy và học tập Sinh viên có thể tiếp cận với nguồn tài liệu phong phú của thư viện với số lượng đầu sách nhiều hơn; các phòng thí nghiệm, thực hành được trang bị khang trang hơn.…

Các hoạt động nghiên cứu khoa học trong trường đại học trong giai đoạn này sẽ tiếp thêm sức mạnh cho sinh viên trong việc đào sâu thêm kiến thức đã có, hoặc thông qua nghiên cứu khoa học sinh viên sẽ đến gần hơn với việc áp dụng kiến thức đã học vào trong thực tế

Nhà trường tích cực hợp tác với các doanh nghiệp, nhà tuyển dụng nhằm tạo cơ hội cho sinh viên được tiếp cận với nhiều kênh thông tin hữu ích về nghề nghiệp tương lai như: các buổi tư vấn nghề nghiệp, ngày hội thực tập, việc làm… Thông qua các hình thức hỗ trợ như vậy, sinh viên có thể tìm được các vị trí thực tập, việc làm thêm phù hợp với chuyên ngành mình đang theo học Những kiến thức, kỹ năng tích lũy trong các hoạt động này sẽ giúp sinh viên dễ dàng thích ứng với môi trường làm việc thực tế trong tương lai

1.2.3 Môi trường xã hội

Đa phần sinh viên đều phải sống xa gia đình, phải tập thích ứng với môi trường sống mới, điều này giúp sinh viên có những trải nghiệm thực tế, những bài học sâu sắc nhất để sinh viên có thể rút ra những kinh nghiệm cho bản thân và tự hoàn thiện mình

Qua sự rèn giũa, va chạm với thực tế, môi trường xã hội sẽ rèn luyện cho sinh viên sự nhẫn nại, chịu khó, tự lập và biết tự mình vượt qua những khó khăn Ngoài ra, sinh viên cũng sẽ nhận ra giá trị của sự nỗ lực, giá trị của vật chất và biết quý trọng những thành quả do chính mình đạt được

Phần lớn các trường đại học được đặt ở những thành phố lớn, nơi có nhiều quan hệ kinh tế diễn ra, nhịp sống năng động, khoa học kỹ thuật nhanh chóng được đón nhận và ứng dụng trong thực tế cuộc sống Vì vậy, khi sinh viên đã quen thuộc với môi trường này cũng giúp cho tác phong của sinh viên nhanh nhạy, dễ nắm bắt cái mới, dễ tiếp thu các kiến thức bên ngoài trường Đại học

1.2.4 Gia đình - Bạn bè

Gia đình không chỉ là chỗ dựa về mặt tinh thần mà còn cả về mặt vật chất cho sinh viên, góp phần giúp sinh viên có sự tự tin, an tâm để thực hiện những hoài bão và mong muốn của tuổi trẻ Gia đình cũng là nơi cho sinh viên những lời khuyên chân thành nhất, giúp sinh viên có những suy nghĩ, cân nhắc khi cần quyết định con đường sắp tới mà mình sẽ đi

Cùng học tập với bạn bè trong môi trường đại học sẽ rèn luyện cho sinh viên khả năng làm việc nhóm, tinh thần tập thể và trách nhiệm cao Đây là một trong những kỹ năng được đòi hỏi yêu cầu cao trong môi trường làm việc thực tế sau khi ra trường Ngoài ra, sự hỗ trợ và hợp tác của bạn bè giúp mỗi cá nhân sinh viên tự hoàn thiện lẫn nhau về cách học tập, cách tư duy và định hướng cho bản thân về sở thích và niềm đam mê

2 Những khó khăn chủ yếu của sinh viên hiện nay

Hàng năm, tất cả các trường đại học trên cả nước chào đón rất đông số lượng sinh viên vào học Những sinh viên này bước vào giai đoạn chuyển tiếp từ môi trường học phổ thông sang môi trường đại học và phải đối mặt với nhiều thử thách, ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống và kết quả học tập Một số sinh viên

có sự chuẩn bị tốt cho cuộc sống sinh viên ở bậc đại học và có khả năng thích ứng cao với môi trường mới có thể nhanh chóng tự vượt qua khó khăn và hòa nhập tốt Tuy nhiên, có rất nhiều sinh viên không thể làm được như vậy vì đây là lần đầu tiên họ phải sống tự lập, không nhận được sự chăm sóc quan tâm của gia đình

thường xuyên Vì vậy, những yếu tố này đã ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý, thói quen sinh ho ạt c ủa sinh viên và đặc biệt ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên tại trường

Những khó khăn chủ yếu của sinh viên gặp phải phát sinh từ 2 yếu tố chính

là những khó khăn chủ quan (đến từ bản thân sinh viên) và những khó khăn khách quan (bao gồm các nhân tố là giảng viên, nhà trường, xã hội, gia đình và

bạn bè)

2.1 Về mặt chủ quan

 Ở giai đoạn mới tiếp cận với môi trường học đại học:

Ở giai đoạn này, lứa tuổi của sinh viên là lứa tuổi tâm lý phát triển chưa ổn định, chưa có suy nghĩ, hành động chín chắn về mục đích cuộc sống Đồng thời, sinh viên cũng rất dễ nhạy cảm với các vấn đề chính trị, xã hội, từ đó dễ bị kích động, dụ dỗ theo nhưng con đường sai trái Vì vậy, sinh viên cần có sự hướng dẫn, truyền đạt kinh nghiệm từ người đi trước khi đối mặt với những khó khăn trong cuộc sống

Sinh viên đang ở độ tuổi có khả năng ghi nhớ tuyệt vời Vì thế, sinh viên ghi nhớ và tiếp thu nhanh bài học Tuy nhiên, đây chỉ là trí nhớ ngắn hạn, học nhanh và quên cũng nhanh Sinh viên phải thường xuyên ôn lại bài học để ghi nhớ kiến thức lâu hơn

Rất nhiều bạn sinh viên vẫn còn tâm trạng chiến thắng sau kỳ thi tuyển sinh đại học gay go căng thẳng, nên chưa chú tâm vào công việc học tập Nhiều sinh viên năm thứ nhất nghĩ rằng lên đại học là để xả hơi, vì thế sau khi đạt được mục tiêu, họ có tư tưởng muốn được nghỉ ngơi Thêm vào đó, môi trường đ ại học lại không quản lý chặt chẽ như ở phổ thông Do đó, nhiều sinh viên năm đầu đ ại học

có thái độ học tập thiếu nghiêm túc như bỏ tiết, chểnh mảng học tập Kết quả là nhiều bạn vì xả hơi nhiều quá, đến khi muốn quay về với nhịp độ học tập, rèn luyện cân bằng thì lại thấy thật khó khăn Nhưng điều nguy hiểm nhất là nhiều bạn

từ lối sống xả hơi đã đánh mất mục đích c ủa mình, quên mất mình cần phải làm gì

Lên đại học, việc cần làm của mỗi bạn sinh viên là tìm hiểu xem bản thân

cần bổ sung gì, đó là kỹ năng mềm, ngoại ngữ, tin học và vô số kiến thức, kinh

nghiệm khác Nhưng tâm lý xả hơi và sự mơ hồ về mục tiêu làm cho nhiều bạn

sinh viên không dành thời gian tìm hiểu bản thân và không có kế hoạch hoàn thiện dần những khiếm khuyết còn thiếu Nhiều bạn sinh viên đã trải qua năm thứ nhất

mà không đọc một cuốn sách nào, không nghiên cứu chủ đề mới nào, kiến thức xã hội cũng không c ập nhật Nhiều bạn sinh viên cho rằng đến năm thứ ba, năm thứ

tư thì bổ sung kỹ năng cũng chưa muộn Nhưng có lẽ, các bạn sinh viên quên mất rằng kỹ năng luôn c ần một thời gian đ ủ dài để trở thành phản xạ tự nhiên của mỗi người

Thay đổi môi trường sống làm nhiều sinh viên khó thích nghi, sốc văn hóa, ảnh hưởng đến tâm lý và học tập Rất nhiều sinh viên là người từ nông thôn ra thành thị, ho ặc đến từ vùng miền khác nên có một số bạn sinh viên gặp khó khăn trong vấn đề giao tiếp, khó có thể thiết lập các mối quan hệ, cảm thấy cô đơn và lạc lõng Chấp nhận môi trường mới và cố gắng để môi trường mới chấp nhận là hai bài toán mà những tân sinh viên c ần phải tìm được đáp án Đồng thời, bước vô môi trường mới không có sự kèm cặp quen thuộc, các sinh viên này thấy mọi thứ đều lạ lẫm Có không ít sinh viên ngại làm quen, ngại giao tiếp, ngại nói chuyện,

kể cả đối với những người hàng ngày mình tiếp xúc, kể cả những người bạn cùng lớp, cùng chỗ ở Họ ngày càng tách mình ra để trở thành một người không có nhiều kết nối, ít bạn bè Cũng có nhiều sinh viên đã cố gắng sống cởi mở nhưng môi trường mới lại từ chối mình, mọi người không đáp lại mình hoặc đáp lại bằng thái độ không như mong muốn dẫn đến việc họ bỏ cuộc, khép mình Điều này đã dẫn đến kết quả học tập kém và tâm lý bất ổn trong các sinh viên này

Trước khi bước vào đại học, sinh viên ai cũng nghĩ mình sẽ cố gắng hết mình, hình dung về một con người mới với những thói quen mới Nhưng chính sự

dễ dãi với bản thân đã làm cho bản thân sinh viên quên đi r ất nhiều thứ Họ dần

dần quen với những thói xấu như trễ hẹn, thất hứa, trì hoãn và cho phép mình quyền nói “Không sao đâu, lo gì”, cũng như thu nạp những điều xấu, dần dần biến

chúng thành những thói quen xấu

Ngoài ra, trong giai đoạn này sinh viên chưa biết cách sắp xếp, quản lý thời gian học tập và sinh hoạt một cách cụ thể Khác với cách học ở phổ thông trung học, ở bậc đại học các sinh viên sẽ được đào tạo theo chương trình học tín chỉ, do

đó sinh viên phải tự sắp xếp lịch học của mình sao cho cân đối, hợp lý với lịch sinh hoạt cá nhân và các hoạt động xã hội khác

 Ở giai đoạn đã quen với môi trường học đại học:

Nhiều sinh viên thiếu khả năng liên kết giữa lý thuyết và thực hành cũng như thiếu sự hiểu biết rõ ràng về ngành học của mình Ngoài ra, sinh viên trong giai đoạn này còn thiếu mục tiêu nghề nghiệp rõ ràng Bên cạnh đó, kỹ năng mềm của sinh viên còn thiếu và yếu trước những đòi hỏi quan trọng cho công việc thực

tế sau này

Việc thiếu khả năng tự đánh giá trong quá trình học tập cũng như không có khả năng đối phó với sự căng thẳng và áp lực từ nhiều phía cũng ảnh hưởng đến kết quả học tập của sinh viên Khả năng tự học của sinh viên còn thấp so với yêu cầu tự học ở bậc đại học Nhiều sinh viên có tư tưởng học cho qua, học đối phó và chưa thực sự có phong trào nghiên cứu khoa học cho sinh viên Hơn nữa, sinh viên còn gặp nhiều khó khăn trong việc kết hợp giữa kiến thức trong giáo trình với các nguồn tham khảo khác Cách lựa chọn sách tham khảo của sinh viên cũng hết sức khác nhau Nguồn tham khảo chủ yếu do sinh viên tự chọn mua ho ặc do thầy, cô giáo giới thiệu

Sinh viên còn chưa quen kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng thuyết trình hay khả năng tư duy sáng t ạo còn thấp cũng ảnh hưởng đến kết quả học tập của

họ Ngoài ra, sinh viên còn cảm thấy nội dung một số môn học không hấp dẫn, không mang tính ứng dụng cao đã làm cho các sinh viên giảm hứng thú ho ặc mất động cơ học tập

Đa số sinh viên gặp những khó khăn nhất định về tài chính Nguyên nhân là

do toàn bộ chi phí học tập và sinh hoạt của các em vẫn phụ thuộc vào gia đình

Trong khi cuộc sống sinh viên có rất nhiều thứ phải chi tiêu: tiền phòng trọ, ăn

uống, mua sắm, học hành Do đó, tài chính là vấn đề lớn với sinh viên Vì thế, giai

đoạn này các bạn sinh viên đã bắt đầu đi làm thêm để trang trải tiền sinh hoạt phí cho bản thân Có những sinh viên may mắn thuận lợi kiếm được rất nhiều tiền từ những công việc làm thêm nhưng cũng có một vài bạn dù đã rất nỗ lực nhưng không kiếm được việc làm ho ặc có nhưng tiền lương lại rất ít Lúc này, họ thấy

bạn bè mình kiếm được rất nhiều tiền, thành công r ất sớm, thấy mình kém cỏi so với người khác Mọi người bằng sự nỗ lực không ngừng đã làm được rất nhiều việc, gặt hái được những thành công nhất định trong khi đó bản thân mình thì cứ dậm chân tại chỗ, không đạt thành quả gì….Từ đó, tư tưởng tiêu cực xuất hiện, và

biện pháp muốn giải tỏa là “buông xuôi”

2.2 Về mặt khách quan

2.2.1 Giảng viên

Chất lượng đội ngũ giảng viên cũng là điều đáng bàn trong hệ thống giáo dục đại học hiện nay Chất lượng chưa đồng đều và phương pháp giảng dạy của đội ngũ giảng viên cũng chưa phù hợp Số lượng sinh viên trên mỗi giảng viên còn

ở mức cao, lớp học đông; do đó, giảng viên chưa đi sâu đi sát từng sinh viên

Cách thức truyền đạt và nội dung bài giảng của giảng viên chưa phù hợp, chưa nêu được ý nghĩa thực tiễn của môn học nên sinh viên không thể thấy được tính ứng dụng của môn học hay sự liên kết giữa lý thuyết với thực hành Đồng thời, giảng viên chưa thực sự tạo ra được bầu không khí giảng dạy thoải mái, còn

áp đặt nên chưa tạo được sự hứng thú cho sinh viên trong học tập

Các bạn sinh viên đã quen với cảm giác áp lực học tập ở môi trường phổ

thông do các giáo viên tạo ra (giáo viên trả bài đầu giờ, cho làm kiểm tra 15 phút,

kiểm tra 1 tiết, gọi lên bảng làm bài, gọi trả lời câu hỏi, giao bài tập về nhà), đến

khi lên đại học thì sinh viên có quá nhiều thời gian rảnh rỗi (vì hầu hết giảng viên

chỉ giảng đề cương, sinh viên phải tự nghiên cứu thêm) Giảng viên không có sự

đốc thúc, kiểm tra và quản lý việc học của sinh viên Thêm nữa, mỗi môn học chỉ

có 1 kỳ thi hết môn, thi theo hình thức tập trung và lịch thi đã được báo trước nên tạo tâm lý c hủ quan, đến khi gần thi các bạn sinh viên mới học nên các bạn sinh viên không biết sử dụng thời gian sao cho hợp lý

Một số giảng viên thiếu quan tâm giúp đỡ sinh viên trong quá trình giảng dạy nên sinh viên còn e dè, nhút nhát trong môi trường mới Vì vậy, họ ít phát biểu cũng như không mạnh dạn đưa ra những câu hỏi khi không hiểu bài Điều này dẫn đến sinh viên sẽ không nắm vững kiến thức môn học hay không thể phát huy hết khả năng của mình.Ngoài ra, phương pháp dạy và học hiện đ ại ở bậc đại học như

học theo phương pháp tự khám phá cũng gây khó khăn cho sinh viên trong việc lĩnh hội tri thức khi mà giảng viên không giải thích và hướng dẫn cách học một cách rõ ràng Bên c ạnh đó, giảng viên chưa thực sự gần gũi và hiểu tâm lý sinh viên, để sinh viên tự thân vận đông Nhiều giảng viên chỉ đến lớp dạy, chưa thực

sự đi sâu tìm hiểu tâm lý sinh viên, cảm thông và dành tình thương cho sinh viên của mình Vì vậy, mối quan hệ thầy trò không gắn kết và không tạo động lực tích cực từ hai phía cho việc giáo dục

2.2.2 Nhà trường

Khối lượng kiến thức tại đại học khá nhiều và phương thức giáo dục khác

xa rất nhiều so với phổ thông Vì vậy, môi trường đ ại học đòi hỏi sinh viên phải tìm tòi, đào sâu nghiên cứu và phải nỗ lực rất nhiều để có thể hoàn thành các yêu cầu do nhà trường đ ặt ra

Cơ sở vật chất của nhà trường chưa hoàn thiện và đầy đủ Nhiều trường đại học có nhiều cơ sở, sinh viên không được học một nơi cố định, phải di chuyển nhiều nơi khác nhau với các môn khác nhau dẫn đến việc đi lại không thuận tiện Thư viện chưa được đầu tư đúng mức, chưa thu hút sinh viên

Việc cung cấp cho sinh viên những tiện ích cho việc học tập còn kém và chưa được đồng đều giữa các trường đại học Các trường chưa tạo điều kiện tốt nhất để sinh viên học tập và phát triển các kỹ năng Các trường chưa thực sự tạo ra động lực cho sinh viên thông qua các cuộc thi nghiên cứu khoa học Việc đi học của sinh viên khá nhàm chán, việc học tập chỉ từ phía sinh viên chứ chưa có hành động tích cực từ phía nhà trường Việc rèn luyện các kỹ năng thông qua các ho ạt động hội nhóm còn chưa được chú trọng hoặc chưa hiệu quả

Các chương trình học bổng khuyến khích học tập của các trường đại học còn ít so với số lượng sinh viên học tại trường Việc quản lý học tập của sinh viên chưa thật tốt, nhà trường thiếu các tổ chức tư vấn, hỗ trợ cho sinh viên học tập

2.2.3 Môi trường xã hội

Trong thời đại bùng nổ thông tin cũng như có sự giao thoa về văn hóa sâu sắc như hiện nay đã khiến cho sinh viên Việt Nam dễ dàng tiếp cận với các luồng văn hóa, tư tưởng phương Tây Bên cạnh những nét văn hóa đẹp, những tư tưởng