TÌM HIỂU NGHIỆP VỤ MUA BÁN NỢ TRONG XỬ LÝ NỢ XẤU CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM

PHẦN I: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG MUA BÁN NỢ1.CƠ SỞ PHÁP LÝ:1.1 Khái niệm về hoạt động mua bán nợCó thể hiểu hoạt động mua bán nợ là việc chuyển nợ của người mua hàng (con nợ) từ người bán hay người cung ứng dịch vụ (chủ nợ cũ) sang công ty mua nợ (chủ nợ mới). Công ty mua nợ đảm bảo việc thu hồi nợ, tránh các rủi ro về việc không trả được nợ hoặc không có khả năng trả nợ của người mua. Công ty mua nợ có thể trả trước thời hạn toàn bộ hoặc một phần các khoản nợ của người mua cùng với một khoản hoa hồng tài trợ và phí thu nợ. Mọi rủi ro không thu được đều do người tài trợ chịu. Từ đó hình thành một quan hệ tài chính liên quan tới ba bên gồm công ty mua nợ (ngân hàng, tổ chức tài chính), người bán hàng hóa hay cung ứng dịch vụ và người mua hàng hóa hay nhận dịch vụ. Ngoài ra, nghiệp vụ mua bán nợ có thể “biến hóa” thành một số dịch vụ phụ như quản lý tài khoản phải thu của khách hàng, cung cấp các thông tin kinh tế, tiền tệ, tín dụng và thương mại nhằm tăng thu và giữ tốt mối quan hệ bạn hàng lâu dài.Việc mua bán như vậy dựa trên quyền thu nợ của chủ nợ, chứ không phải nghĩa vụ trả nợ của con nợ. Bên bán trong giao dịch này được lợi là hóa giải được bài toán tài chính doanh nghiệp dù phải chịu một khoản “lỗ” nào đó (có khi chỉ là kỹ thuật). Thuật ngữ tiếng Anh gọi hoạt động này là “factoring”. Factoring (tạm hiểu là giao dịch ủy quyền) tuy có vẻ không liên quan đến tài chính, nhưng từ lâu, đây là thuật ngữ được đặt cách dùng trong lĩnh vực giao dịch các khoản sẽ thu và cho vay tại thị trường Âu Mỹ. Hoạt động này đôi khi có các biến thể và nghiệp vụ trung gian phức tạp, tuy nhiên, dù là thế nào chúng ta cũng nên hiểu đúng đó là mua bán khoản sẽ thu hay giao dịch quyền thu nợ. Đồng thời, cũng là để xóa đi cách hiểu sai, nghĩ lệch gần đây ở ta rằng “việc mua bán nợ sẽ giúp giải quyết gánh nặng nợ nần cho doanh nghiệp”.Theo Edward W. Reed và Edward K. Gill, mua bán nợ là việc mua lại các khoản nợ. Các công ty mua nợ mua các khoản nợ của khách hàng trên cơ sở không truy đòi và tiến hành một số các dịch vụ khác ngoài việc ứng trước các khoản nợ. Công ty mua bán nợ đánh giá mức tín dụng trong hiện tại và tương lai của khách hàng (người bán) và xác lập các hạn mức tín dụng ứng trước. Các khách hàng được yêu cầu gửi trực tiếp cho công ty mua bán nợ bản sao hóa đơn. Khoản ứng trước thường chiếm khoảng 80% 90% giá trị hóa đơn. Khoản dự trữ 10% 20% được công ty mua nợ giữ lại để phòng ngừa việc hàng trả lại, hàng giao thiếu, hoặc yêu cầu khác của người mua. Thường vào cuối năm, công ty mua nợ tính toán mức phí thu được trên số dư các khoản nợ chưa thu và cấp thêm vốn cho khách hàng.Hoạt động mua bán nợ ở Việt Nam hiện nay của các TCTD được quy định tại Quy chế mua, bán nợ của các TCTD kèm theo Quyết định số 092015QĐNHNN của Thống đốc Ngân Hàng Nhà Nước ban hành ngày 17072015. Quy chế này ban hành quy định rõ hoạt động mua bán nợ của các TCTD (kể cả các TCTD có nhiệm vụ thực hiện mua, bán nợ trực thuộc TCTD) được thành lập và hoạt động theo Luật các TCTD, đối với các khoản nợ mà TCTD cho khách hàng vay.Mua, bán nợ là thỏa thuận bằng văn bản về việc chuyển giao quyền đòi nợ đối với khoản nợ phát sinh từ nghiệp vụ cho vay, khoản trả thay trong nghiệp vụ bảo lãnh, theo đó bên bán nợ chuyển giao quyền sở hữu khoản nợ cho bên mua nợ và nhận tiền thanh toán từ bên mua nợ. Khoản nợ được mua, bán là khoản nợ phát sinh từ nghiệp vụ cho vay và khoản trả thay trong nghiệp vụ bảo lãnh theo hợp đồng cấp tín dụng đã ký của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, đang được theo dõi hạch toán nội bảng, ngoại bảng tại bảng cân đối kế toán

TÌM HIỂU NGHIỆP VỤ MUA BÁN NỢ TRONG

XỬ LÝ NỢ XẤU CỦA CÁC NHTM VIỆT NAM

NHÓM: QT - KT

QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG – PHÂN VIỆN PHÚ YÊN

Năm 2017

Tổng quan về hoạt động mua bán nợ.

PHẦN I

TỒNG QUAN VỀ HOẠT

ĐỘNG MUA BÁN NỢ

Theo Quyết định số 09/2015/QĐNHNN của Thống đốc Ngân Hàng Nhà Nước ban hành ngày 17/07/2015

•Mua, bán nợ là thỏa thuận bằng văn bản về việc chuyển giao

quyền đòi nợ đối với khoản nợ phát sinh từ nghiệp vụ cho vay, khoản trả thay trong nghiệp vụ bảo lãnh, theo đó bên bán nợ chuyển giao quyền sở hữu khoản nợ cho bên mua nợ và nhận tiền thanh toán từ bên mua nợ.

1/ Khái niệm

Bên bán nợ Bên mua nợ

Bên môi gi i ớ

là các t ch c kinh t , t ch c tín ổ ứ ế ổ ứ

d ng làm ch c năng trung gian, dàn ụ ứ

x p vi c mua, bán n gi a các bên ế ệ ợ ữ mua, bán n và đ c h ng phí ợ ượ ưở

d ch v môi gi i theo th a thu n ị ụ ớ ỏ ậ

là các tổ chức tín dụng thành

lập và hoạt động theo Luật

các tổ chức tín dụng, tổ chức

có nhiệm vụ thực hiện việc

mua, bán nợ trực thuộc tổ

có nhu cầu mua khoản nợ

từ bên bán nợ để trở thành chủ sở hữu mới của khoản nợ

2/ Các chủ thể tham gia

3/ Hoạt động mua bán nợ

 Nghiệp vụ mua bán nợ là tạo ra lòng tin về khả năng thanh toán nợ của nhiều công ty cho vay, nhờ vậy, các công ty này sẽ yên tâm và tập trung vào công việc kinh doanh của mình để đẩy mạnh doanh thu và lợi nhuận

 Sau cuộc khủng hoảng của hàng loạt ngân hàng trên thế giới, phản ứng chính sách đầu tiên của các quốc gia là cẩn trọng điều hành chính sách vĩ mô khi sử dụng các công cụ như: tăng dự trữ bắt buộc, trích lập dự phòng rủi

ro, các chuẩn mực kế toán, siết chặt cho vay, hỗ trợ tổ chức tài chính mất thanh khoản…

Các định chế tài chính

ban hành các tiêu chuẩn

quản trị rủi ro, an toàn

vốn - Basel III nhằm tăng

cường giám sát, quản lý

rủi ro mang tính hệ thống

hiệu quả hơn.

Việt Nam không nằm trong danh sách các quốc gia thành viên của

Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng, tức không chịu áp lực phải vận dụng các quy định an toàn của các hiệp ước này, song việc vận dụng các hiệp ước Basel trong hoạt động quản trị ngân hàng là vấn đề hết sức ý nghĩa và cần thiết đối với

hệ thống ngân hàng nước ta.

Nợ xấu của ngân hàng không được vượt quá

2% trên tổng dư nợ

Nợ xấu của các NHTM Việt Nam

A • Là hoạt động kinh doanh chính của NHTM.

B • Hình thức cho vay chi phí sản xuất hàng hoá hoặc thu mua hàng và cho vay luân chuyển hàng hoá

C • Giúp DN tránh tình trạng nợ nần dây dưa khó đời.

Mua bán nợ và các ngân hàng

PHẦN II

THỰC TRẠNG HOẠT

ĐỘNG MUA BÁN NỢ TẠI CÁC NHTM VIỆT NAM

1/ Sự cần thiết hình thành thị trường mua bán nợ ở

Việt Nam hiện nay

Phát triển thị trường mua bán nợ là

thực sự cần thiết trong giai đoạn hiện nay

2/ Hoạt động của các công ty mua bán nợ tại Việt Nam

• Thành lập theo Quyết định số

109/2003/QĐ-TTg ngày 5/6/2003 của Thủ tướng Chính phủ.

• Tính đến năm 2013 đã ký được 11 hợp đồng mua bán nợ, giá trị các khoản nợ là 1.210 tỷ đồng, giá vốn mua nợ là 441,8 tỷ đồng

DATC

• Thành lập theo Quyết định số 843/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 1459/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước vào tháng 06/2013

• Tính đến 1/10/2013 đã mua được 38.900 tỷ đồng nợ xấu của 35 tổ chức tín dụng, tương đương 32.400 tỷ đồng giá trị trái phiếu đặc biệt.

VAMC

Điểm khác biệt về mô hình, mục tiêu của hai công ty này:

3/ Thực trạng mua bán nợ tại các

NHTM Việt Nam hiện nay

2.1/ Giai đoạn 2011-2015

• Xét trên toàn ngành NH, tỷ lệ nợ xấu giữa các năm có sự biến động trên mức 3%

• Đặc biệt vào năm 2012, tỷ lệ này lên đến con số 4.09%

• Năm 2013, đánh dấu sự ra đời của VAMC, đã làm cho tỉ lệ nợ xấu có xu hướng giảm, tuy nhiên ta vẫn thấy sự giảm vẫn là nhất thời và chưa có dấu hiệu giảm thực thụ.

Biểu đồ: 1 – Tỷ lệ nợ xấu của Việt Nam giai đoạn 2011 - 2015

Các con số nợ xấu được thống kê thông qua tỷ trọng của các khối ngân hàng trong nền kinh tế như sau:

Biểu đồ: 2 - Tỷ trọng nợ xấu trên toàn hệ thống

2.1/ Giai đoạn 2015 – quý 1 năm 2017

• Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tỷ lệ nợ xấu nội bảng đã được kiểm soát ở mức dưới 3% nhưng nợ xấu có xu hướng tăng trở lại về quy mô.

• Kết thúc 3 tháng đầu năm có hơn 160.000 tỷ đồng nợ xấu nội bảng của các TCTD trong

hệ thống, con số này tương đương 2,56% tổng dư nợ tín dụng của nền kinh tế.

Biểu đồ: 3 - Tỷ lệ nợ xấu của Việt Nam giai đoạn 2015 - quý 2 2017

Biểu đồ: 4 - Tổng nợ xấu của 10 ngân hàng tính đến 31/3/2017

• Tổng số nợ xấu tăng thêm 6%, lên 50.695 tỷ đồng Trong đó, nợ xấu tăng chủ yếu ở nhóm

1 và 2 với lần lượt là 13% và 18%, lên 15.749 tỷ đồng và 7.940 tỷ đồng Nợ có khả năng mất vốn tuy giảm nhẹ 0,1% nhưng vẫn chiếm áp đảo với 27.005 tỷ đồng.

Biểu đồ: 5 - Cơ cấu nợ xấu của 10 ngân hàng tính đến 31/03/2017

• Thống kê cũng cho thấy có khoảng 4/6 ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu giảm trong quý I/2017 là Sacombank, VIB, Vietcombank và Kienlongbank Tuy giảm nhưng tỷ lệ nợ xấu của Sacombank vẫn trên ngưỡng cho phép khi ở mức 4,89% và cao nhất trong danh sách thống kê.

Biểu đồ: 6 - Tỷ lệ nợ xấu của 10 ngân hàng tính đến 31/03/2017

Biểu đồ: 7 - Nợ có khả năng mất vốn của 10 ngân hàng tính đến 31/03/2017

 Hoạt động mua bán nợ hiện nay đang gặp nhiều bất cập

 Thứ nhất, chưa có hướng dẫn cụ thể về định giá các khoản nợ để bán

 Thứ hai, có quá ít công ty mua bán nợ dẫn tới tình trạng độc quyền mua

 Thứ ba, chưa có cơ chế tạo điều kiện cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường này

=> Hạn chế sự phát triển của thị trường.

Giải pháp

Doanh nghiệp

Cơ quan quản lý

NHTM

1/ Cơ quan quản lý

Hoàn thiện khung pháp

lý cho việc hình thành, phát triển và quản lý thị trường mua bán nợ.

Lành mạnh hóa hoạt động

mua bán nơ, phát triển thị

trường thứ cấp,…

Hoàn thiện các quy định tài chính về hoạt động sáp nhập, hợp nhất,

Tăng cường giám sát hiệu quả chống nguy cơ lũng đoạn thị trường trong hoạt động mua bán nợ

Chính sách

khuyến khích các

nhà đầu tư nước

ngoài, quy định về

miễn, giảm thuế,

…

Quốc tế hóa các chuẩn mực kế

toán

Bán nợ xấu

Chuyển nợ xấu thành vốn góp

Sữa chữa các

bất ổn nội tại

Giải quyết hàng

tồn kho

Minh bạch thông tin tài chính, nâng cao khả năng quản trị DN

3/ Doanh nghiệp

PHẦN IV

KHUYẾN NGHỊ

Thẩm định tín dụng chặt chẽ

Nâng cao vai trò của CIC và các tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập

KHUYẾN NGHỊ

Xin chân thành cảm ơn cô và các bạn lắng nghe !!