Phân tích vai trò của kiểm sát viên tại phiên tòa hình sự ( xét hỏi tại phiên tòa, tranh luận tại phiên tòa)

Kiểm sát viên (công tố viên) là người của Viện kiểm sát (hay cơ quan công tố) được cơ quan tư pháp trao trách nhiệm buộc tội những người vi phạm pháp luật trong các vụ án hình sự trong các phiên tòa xét xử. Ở Việt Nam, kiểm sát viên được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát việc thi hành pháp luật trong hoạt động thi hành pháp luật trong hoạt động đối với vụ án hình sự.

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

NỘI DUNG 2

1 Hoạt động xét hỏi tại phiên tòa : 2

1.1 Khái niệm hoạt động xét hỏi tại phiên tòa : 2

1.2 Đặc điểm tâm lý của hoạt động xét hỏi ( thẩm vấn ) tại phiên tòa: 2

1.3 Vai trò của kiểm sát viên trong hoạt động xét hỏi (thẩm vấn) tại phiên tòa hình sự : 3

2 Hoạt động tranh luận tại phiên tòa : 5

2.1 Khái niệm hoạt động tranh luận : 5

2.2 Đặc điểm tâm lý của hoạt động tranh luận tại phiên tòa : 5

2.3 Vai trò của kiểm sát viên trong hoạt động tranh luận : 5

3 Một số kết luận : 7

KẾT LUẬN 8

PHỤ LỤC 9

MỞ ĐẦU

Cũng giống như hoạt động điều tra, hoạt động xét xử hình sự đều được thực hiện bởi các chức năng tâm lý Phiên tòa hình sự chính là nơi diễn ra hoạt động xét xử hình sự, trong đó kiểm sát viên giữ một vai trò quan trọng trong suốt quá trình xét hỏi cũng như tranh luận, định tội tại một phiên tòa Để tìm hiểu rõ hơn về vai

trò của kiểm sát viên em xin chọn cho mình đề bài số 7 : “Phân tích vai trò của kiểm sát viên tại phiên tòa hình sự ( xét hỏi tại phiên tòa, tranh luận tại phiên

tòa) Rút ra kết luận cần thiết.” làm nội dung bài tập lớn học kỳ

NỘI DUNG

1 Hoạt động xét hỏi tại phiên tòa :

Kiểm sát viên (công tố viên) là người của Viện kiểm sát (hay cơ quan công tố) được cơ quan tư pháp trao trách nhiệm buộc tội những người vi phạm pháp luật trong các vụ án hình sự trong các phiên tòa xét xử Ở Việt Nam, kiểm sát viên được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát việc thi hành pháp luật trong hoạt động thi hành pháp luật trong hoạt động đối với vụ án hình sự

1.1 Khái niệm hoạt động xét hỏi tại phiên tòa :

Xét hỏi tại phiên toà mà nhiều người quen gọi là “thẩm vấn” Xét hỏi tại phiên toà là một phần (một giai đoạn) của quá trình xét xử một vụ án hình sự, trong đó Hội đồng xét xử, Kiểm sát viên, người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi của đương sự phải kiểm tra các chứng cứ, kết luận điều tra, bản cáo trạng một cách công khai về những tình tiết của vụ án Trong giai đoạn xét hỏi tại phiên toà, Hội đồng xét xử, Kiểm sát viên, người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi của đương sự phải trực tiếp xét hỏi bị cáo, người bị thiệt hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự,

người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án, người làm chứng, nghe kết luận của người giám định, xem xét xác vật chứng, đọc biên bản, công bố lời khai, công bố các tài liệu, xem xét tại chỗ áp dụng các biện pháp được Bộ luật tố tụng hình sự quy định để xem xét, đánh giá các tình tiết của vụ án một cách khách quan, toàn diện, nhằm xác định sự thật của vụ án, đồng thời loại bỏ những tình tiết không liên quan đến vụ án

1.2 Đặc điểm tâm lý của hoạt động xét hỏi ( thẩm vấn ) tại phiên tòa:

Trong giai đoạn này, hội đồng xét xử tiến hành nghiên cứu và kiểm tra tất cả các chứng cứ của vụ án đã được thu thập và hệ thống trong tài liệu điều tra, kiểm tra, xác minh tất cả các nguồn thông tin và những nguồn thông tin do các nguồn này cung cấp trên cơ sở đó khôi phục lại mô hình về vụ án đã xảy ra, về hành động , thái độ và thuộc tính nhân cách của bị cáo

Xét hỏi là giai đoạn trung tâm của hoạt động xét xử và cũng là giai đoạn quan trọng nhất để xác định sự thật vụ án, có thể những câu hỏi và những câu trả lời tại phiên toà không khác với những câu hỏi và câu trả lời ở giai đoạn điều tra, nhưng nó có một ý nghĩa vô cùng quan trọng ở chỗ: Việc hỏi và trả lời được diễn ra công khai, nó là hình thức kiểm nghiệm kết quả điều tra của Cơ quan điều tra Khi xét hỏi, không chỉ hội đồng xét xử thực hiện hoạt động nhận thức mà những người tham gia xét hỏi trong đó có kiểm sát viên cũng thực hiện hoạt động nhận thức trong khuôn khổ quyền và nghĩa vụ của mình

Kiểm sát viên sẽ sử dụng các phương thức truyền đạt thông tin khác nhau để trình bày các tình tiết cần thiết Quá trình tham gia xét hỏi của điều tra viên phải chịu sự kiểm soát và điều chỉnh của chủ tọa phiên tòa Quá trình xét hỏi tại phiên tòa bao giờ cũng diễn ra theo hướng xác định trước, có kế hoạch và dự đoán trước vì kiểm sát viên cũng như các thành viên tham gia xét hỏi và hội đồng xét xử đều

đã có trong tay những tình tiết thu thập được trong giai đoạn điều tra, họ đã hiểu rõ, cân nhắc kĩ lưỡng mọi thông tin đồng thời xác định được thái độ, xử sự của mình tại phiên tòa Kiểm sát viên phải tạo điều kiện thuận lợi đảm bảo cho bị cáo, người làm chứng, người bị hại, có cơ hội trình bày đầy đủ các tình tiết quan trọng của vụ án

1.3 Vai trò của kiểm sát viên trong hoạt động xét hỏi (thẩm vấn) tại phiên

tòa hình sự :

Việc xét hỏi của Kiểm sát viên tại phiên toà xét xử sơ thẩm vụ án hình sự Trong một phiên toà xét xử sơ thẩm hình sự, quá trình thẩm vấn, xét hỏi là giai đoạn trung tâm của hoạt động xét xử và cũng là giai đoạn quan trọng nhất để xác định sự thật khách quan của vụ án Đây là thủ tục có ý nghĩa quan trọng và quyết định đối với việc chứng minh tính đúng đắn và có căn cứ của một chuỗi các quyết định tố tụng đi đến quyết định đưa vụ án ra xét xử Vai trò chủ đạo của kiểm sát viên trong hoạt động xét hỏi được thể hiện qua các điểm sau :

Thứ nhất, kiểm sát viên đóng vai trò là người buộc tội Quan điểm buộc tội của

Viện kiểm sát được thể hiện bằng bản Cáo trạng và kiểm sát viên là người trực tiếp bảo vệ cáo trạng tại phiên tòa Thông qua bản Cáo trạng, kiểm sát viên sẽ vạch ra mục đích và hướng giao tiếp trong quá trình xét hỏi

Thứ hai, trong quá trình xét hỏi, kiểm sát viên chủ động lựa chọn các phương

pháp tác động tâm lí đến bị can, người làm chứng, người bị hại,

Thứ ba, kiểm sát là một trong những người tham gia xác định mục đích và vạch

ra kế hoạch xét hỏi

Thứ tư, kiểm sát viên chủ động đặt ra các câu hỏi trong quá trình giao tiếp thẩm

vấn Lưu ý khi tham gia thẩm vấn, kiểm sát viên phải thận trọng và suy nghĩ chín

chắn khi đặt câu hỏi cho bị cáo, người làm chứng, tránh làm cho họ hiểu lầm câu hỏi của kiểm sát viên đang mang tính giễu cợt họ

Trong hoạt động xét hỏi tại phiên tòa, kiểm sát viên chủ yếu sử dụng các phương pháp tác động tâm lý như phương pháp truyền đạt thông tin, phương pháp thuyết phục, phương pháp đặt và thay đổi vấn đề tư duy Kiểm sát viên không nên sử dụng phương pháp mệnh lệnh trong quá trình xét hỏi vì vai trò chủ yếu của kiểm sát viên là buộc tội và tranh biện, đặt ra những câu hỏi mang tính “đồng ý” hay “không đồng ý” và chủ yếu tham gia xét hỏi trong giai đoạn đầu của phiên tòa,

do vậy phương pháp mệnh lệnh có thể dẫn đến hướng xét hỏi bị sai lệch, kích động tâm lý bị can

Kiểm sát viên cần phải nắm được các đặc điểm về cá nhân bị can, người làm chứng, người bị hại như quan điểm, xu hướng , trình độ, tính cách, khí chất, khả năng khai báo của họ, từ đó mới có thể chủ động tiến hành xét hỏi và đánh giá đúng chất lượng lời khai của họ Trong quá trình diễn biến tại phiên tòa, để có thể chủ động tham gia xét hỏi, bên cạnh việc nắm chắc hồ sơ, nội dung vụ án, kiểm sát viên phải theo dõi, ghi chép đầy đủ nội dung, diễn biến quá trình xét hỏi của hội đồng xét xử, của người bào chữa và ý kiến trả lời của người được xét hỏi để tránh đưa ra những câu hỏi trùng lặp Kiểm sát viên phải chú ý khai thác các mâu thuẫn phát sinh để phân tích các mâu thuẫn và đi đến bác bỏ những lời chối tội không có

cơ sở; dự kiến nội dung và chuẩn bị các câu hỏi để làm sáng tỏ vấn đề mà người bào chữa quan tâm

Quá trình xét hỏi tại phiên tòa phải tôn trọng sự thật khách quan của vụ án Qua thẩm vấn, xét hỏi công khai tại phiên toà có thể phát sinh những tình tiết, chứng cứ khác với những tình tiết, chứng cứ được thu thập trong quá trình điều tra hoặc có những tình tiết, chứng cứ mới mà hồ sơ vụ án chưa có Tại phiên tòa, khi có người

tham gia tố tụng xuất trình tài liệu mới, kiểm sát viên cùng hội đồng xét xử cần phải kiểm tra về nguồn gốc xuất xứ, về tính hợp pháp và tính có căn cứ của tài liệu sau đó mới phân tích nội dung tài liệu để hội đồng xét xử có căn cứ đánh giá, quyết định tuyên án hoặc trả hồ sơ để điều tra bổ sung vụ án

2 Hoạt động tranh luận tại phiên tòa :

2.1 Khái niệm hoạt động tranh luận :

Hoạt động tranh luận có thể hiểu đơn giản là một cuộc bàn cãi có phân tích lí lẽ để tìm hiểu về đúng sai, phải trái giữa các bên

2.2 Đặc điểm tâm lý của hoạt động tranh luận tại phiên tòa :

Mục đích chủ yếu của bài phát biểu trong tranh luận là giúp cho hội đồng xét xử có cơ sở để suy nghĩ nhằm giải quyết dứt điểm các vấn đề khi nghị án Ngoài ra các bên tranh luận phải tổng hợp các nội dung lĩnh hội trong suốt quá trình xét hỏi trước sự có mặt của những người dự phiên tòa nhằm đảm bảo tác dụng của việc xét hỏi

Tranh luận tại phiên tòa là quá trình giao tiếp tâm lý nhiều chiều diễn ra giữa một bên là kiểm sát viên, người bị hại, người có quyền lợi liên quan đến vụ án với một bên là bị cáo, người bào chữa, người có nghĩa vụ liên quan đến vụ án (thường là giữa một bên là kiểm sát viên và một bên là luật sư, bị cáo), trong đó, chủ tọa phiên tòa giữ vai trò điều khiển tranh luận

Xuất phát từ vị trí tố tụng khác nhau , mỗi bên tranh luận hướng tới những mục đích khác nhau và họ đều hết sức cố gắng đạt được mục đích của mình, thuyết phục hội đồng xét xử theo đề nghị của mình

2.3 Vai trò của kiểm sát viên trong hoạt động tranh luận :

Bản chất hoạt động tranh luận của Kiểm sát viên tại phiên toà hình sự là làm sáng tỏ các tình tiết khách quan của vụ án nhằm góp phần cùng với Hội đồng xét xử giải quyết vụ án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không để xảy ra oan sai cũng như bỏ lọt tội phạm Như vậy, tranh luận của Kiểm sát viên không chỉ là buộc tội mà cần phải chú ý cả vấn đề gỡ tội Trên cơ sở nhận thức đúng về bản chất của kiểm sát viên có thể xác định đúng đắn nhiệm vụ của mình khi tham gia tranh luận, nêu cao trách nhiệm trong việc thực hiện đầy đủ các yêu cầu mà pháp luật quy định, có thái độ và cách ứng xử phù hợp, tránh tư duy cứng nhắc, bảo thủ, không xem xét, đánh giá đầy đủ kết quả điều tra công khai tại phiên toà dẫn đến những sai lầm trong việc đưa ra quan điểm giải quyết vụ án

Trước khi tiến hành tranh luận, kiểm sát viên cần chú ý tìm hiểu về đặc điểm tâm lý của những người tham gia tranh luận Có thể sử dụng các khả năng tâm lý tốt của cá nhân trong khi tranh luận, ví dụ khả năng thuyết phục, bình tĩnh, sâu sắc trong tranh luận… Bài phát biểu của kiểm sát viên phải kích thích hoạt động tư duy của Tòa án và xác định đúng phạm vi những vấn đề cần phải giải quyết trong quá trình tranh luận

Trong quá trình tranh luận, với vai trò là bên có quyền lợi liên quan đến vụ án Kiểm sát viên sẽ phân tích bằng lời mô hình về vụ án đã xảy ra trên cơ sở làm sáng tỏ các tình tiết khách quan của vụ án, các căn cứ pháp luật để định tội, xem xét những tình tiết quan trọng nhất để thu hút sự chú ý của Tòa án Kiểm sát viên trình bày trước hội đồng xét xử lời đề nghị của mình về việc ra bản án, quyết định , sử dụng mô hình về vụ án đã được chứng minh trong quá trình xét hỏi để tăng sức thuyết phục Thực hiện chức năng giáo dục chung theo thủ tục tố tụng, cố gắng thuyết phục tòa án về mô hình vụ án đã xảy ra mà theo họ là đúng

Kiểm sát viên với vai trò trực tiếp tham gia tranh luận với bị cáo và luật sư tại phiên tòa Phân tích, phê phán thủ đoạn phạm tội của bị cáo; phân tích bác bỏ những quan điểm không có căn cứ, không phù hợp với vụ án của những người tham gia tố tụng khác để làm sáng tỏ sự thật, bảo vệ chính sách pháp luật, thể hiện tính đấu tranh và tính thuyết phục của bản luận tội Trong quá trình tranh luận kiểm sát viên cần vạch ra các phương hướng tác động tâm lý tới hội đồng xét xử nhằm thuyết phục hội đồng tán thành quan điểm của mình Đồng thời cân nhắc, xem xét hành vi, ứng xử trong đối đáp với luật sư, bị cáo, Luật sư là bên thứ hai trong tranh luận sẽ đưa ra những ý kiến phản biện một số quan điểm của kiểm sát viên, do đó kiểm sát viên cần nghiêm túc theo dõi, và đưa ra hướng giải quyết để bảo vệ quan điểm của mình

3 Một số kết luận :

Hoạt động xét hỏi và tranh luận là một trong những hoạt động quan trọng trong xét xử vụ án hình sự tại phiên tòa Việc xét hỏi của Kiểm sát viên tại phiên toà xét xử sơ thẩm vụ án hình sự Trong một phiên toà xét xử sơ thẩm hình sự, quá trình thẩm vấn, xét hỏi là giai đoạn trung tâm của hoạt động xét xử và cũng là giai đoạn quan trọng nhất để xác định sự thật khách quan của vụ án Tranh luận có vai trò quan trọng trong việc xác định hành vi phạm tội của bị cáo, tính chất, mức độ và hậu quả do hành vi phạm tội gây ra; là một trong những giai đoạn quan trọng có ý nghĩa quyết định để Hội đồng xét xử thảo luận khi nghị án

Trong hoạt động xét xử, các kiểm sát viên phải tiến hành các hoạt động tìm hiểu các thông tin về vụ án mà điển hình là những ghi chép trong bản cáo trạng đã được chuẩn bị trước phiên tòa Như vậy các kiểm sát viên trong quá trình xét xử vụ án hình sự phải có khả năng tư duy, khả năng hoạt động linh hoạt, kinh nghiệm làm việc, có kiến thức chuyên môn, phẩm chất đạo đức, lập trường vững vàng và ổn

định Do đó vai trò của kiểm sát viên trong quá trình xét xử vụ án hình sự cần phải đảm bảo các điều kiện sau đây :

Thứ nhất, kiểm sát viên phải phân tích, đánh giá các chứng cứ của vụ án một

cách khách quan, toàn diện, đầy đủ; đánh giá đúng tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của tội phạm, hậu quả gây ra, vai trò trách nhiệm và nhân thân của bị cáo, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ để đề xuất áp dụng pháp luật và vận dụng chính sách xử lý cho phù hợp; khi nêu hành vi phạm tội phải viện dẫn các chứng cứ để chứng minh, bảo đảm tính lôgic và sắc bén

Thứ hai, các kiểm sát viên cần phải tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật về xét hỏi bị can,người làm chứng, người bị hại; về hoạt đông tranh luận,

Thứ ba, việc phán quyết của Toà án phải căn cứ chủ yếu vào kết quả tranh tụng

tại phiên toà, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các chứng cứ, ý kiến của Kiểm sát viên, do đó kiểm sát viên phải trang bị cho mình lượng kiến thức sâu rộng không chỉ ở lĩnh vực chuyên môn, mà cần có bản lĩnh vững vàng, có sự hiểu biết xã hội và đặc biệt có khả năng sử dụng các phương pháp tác động tâm lý một cách hợp lý

Thứ tư, nâng cao trình độ chuyên môn, đào tạo các kỹ năng của kiểm sát viên về

kiến thức lý luận cũng như thực tiễn, để hoạt động xét xử tiến hành nhanh chóng và hiệu quả

Thứ năm, cần có các quy định nghiêm khắc hơn đối với các trường hợp kiểm sát

viên vi phạm các nguyên tắc tố tụng, để mang tính răn đe cao hơn, tránh các trường hợp do không nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ án nên dự thảo luận tội của Kiểm sát viên chưa được chuẩn bị kỹ lưỡng Nội dung của một số bản luận tội chưa đạt yêu cầu, chủ yếu là nêu lại diễn biến của vụ án, mô tả lại hành vi phạm tội của bị cáo hay

nói cách khác là tóm tắt lại nội dung của cáo trạng mà chưa phân tích, đánh giá, viện dẫn đầy đủ chứng cứ để chứng minh, bảo vệ quan điểm truy tố

KẾT LUẬN

Bằng việc phân tích vai trò của kiểm sát viên trong quá trình xét hỏi và tranh luận trong phiên tòa hình sự Em đã hiểu rõ hơn tầm quan trọng của kiểm sát viên trong hoạt động xét xử các vụ án hình sự, đồng thời rút ra các kinh nghiệm trong quá trình xét xử vụ án hình sự của các kiểm sát viên

Trên đây là toàn bộ nội dung bài tập học kỳ của em Do lượng kiến thức còn hạn hẹp nên trong quá trình thực hiện bài tập không thể tránh khỏi những sai sót không đáng có Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của thầy cô để bài làm được hoàn thiện hơn Em xin chân thành cảm ơn !