Quy định của Pháp luật hiện hành về công nghệ thông tin và truyền thông đối với người khuyết tật. Thực tiễn thực hiện ở Việt Nam

Người khuyết tật là người bị khiếm khuyết một hoặc nhiều bộ phận cơ thể hoặc bị suy giảm chức năng được biểu hiện dưới dạng tật khiến cho lao động, sinh hoạt, học tập gặp khó khăn. Hiện nay trên thế giới có khoảng 10% dân số là người khuyết tật. Số người khuyết tật ở Việt Nam đang chiếm tỉ lệ cao trên khu vực và trên thế giới. Người khuyết tật luôn cần đến sự trợ giúp, hỗ trợ của nhà nước và xã hội. Để tìm hiểu các vấn đề về quy định của pháp luật hiện hành về công nghệ thông tin và truyền thông đối với người khuyết tật, cũng như quyền và nghĩa vụ của người khuyết tật cũng như trách nhiệm của gia đình đối với người khuyết tật

MỤC LỤC

I – MỞ ĐẦU : 1

II – NỘI DUNG : 1

1 Quy định của Pháp luật hiện hành về công nghệ thông tin và truyền thông đối với người khuyết tật Thực tiễn thực hiện ở Việt Nam 1

a Quy định của pháp luật hiện hành về công nghệ thông tin và truyền thông đối với người khuyết tật : 2

b Thực tiễn thực hiện ở Việt Nam : 5

2 Có một gia đình có con bị khuyết tật Nhưng họ đối xử tệ với người con này, biểu hiện bằng các hành vi : không cho đi học, cho ăn mặc rách rưới, chỗ ở tồi tàn so với những người con khác, dấu diếm không cho người khác biết, gạt người khuyết tật ra khỏi những quyết định quan trọng trong gia đình… 7

III – KẾT LUẬN 11

I – MỞ ĐẦU :

Người khuyết tật là người bị khiếm khuyết một hoặc nhiều bộ phận cơ thể hoặc bị suy giảm chức năng được biểu hiện dưới dạng tật khiến cho lao động, sinh hoạt, học tập gặp khó khăn Hiện nay trên thế giới có khoảng 10% dân số là người khuyết tật Số người khuyết tật ở Việt Nam đang chiếm tỉ lệ cao trên khu vực và trên thế giới Người khuyết tật luôn cần đến sự trợ giúp, hỗ trợ của nhà nước và xã hội Để tìm hiểu các vấn đề về quy định của pháp luật hiện hành về công nghệ thông tin và truyền thông đối với người khuyết tật, cũng như quyền và nghĩa vụ của người khuyết tật cũng như trách nhiệm của gia đình đối với người khuyết tật, em xin chọn đề bài số 5 làm nội dung bài tập lớn học kỳ

Đề bài :

1 Quy định của Pháp luật hiện hành về công nghệ thông tin và truyền thông đối với người khuyết tật Thực tiễn thực hiện ở Việt Nam

2 Có một gia đình có con bị khuyết tật Nhưng họ đối xử tệ với người con này, biểu hiện bằng các hành vi : không cho đi học, cho ăn mặc rách rưới, chỗ ở tồi tàn so với những người con khác, dấu diếm không cho người khác biết, gạt người khuyết tật ra khỏi những quyết định quan trọng trong gia đình…

a Ý kiến của bạn với tình huống trên ?

b Hãy phân tích và bình luận quy định của pháp luật hiện hành liên quan đến tình huống trên

II – NỘI DUNG :

1 Quy định của Pháp luật hiện hành về công nghệ thông tin và truyền thông đối với người khuyết tật Thực tiễn thực hiện ở Việt Nam.

Trả lời :

a Quy định của pháp luật hiện hành về công nghệ thông tin và truyền thông đối với người khuyết tật :

Truy cập thông tin và công nghệ thông tin – truyền thông tạo ra nhiều cơ hội cho mỗi người nói chung, cho người khuyết tật nói riêng Xuất phát từ vai trò đó của công nghệ thông tin và truyền thông , pháp luật đã xác định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc khuyến khích các hoạt động nhằm hỗ trợ sự tiếp cận công nghệ thông tin của người khuyết tật

Đối với người khuyết tật, công nghệ thông tin có thể giúp họ phát huy được vai trò đóng góp cho sự phát triển xã hội Người khuyết tật ở một số dạng nhất định như khiếm thính, khiếm thị thường gặp khó khăn hơn trong việc học tập và trao đổi thông tin với xã hội bên ngoài, bởi người khiếm thị thông thường chỉ có thể đọc thông tin qua hệ thống chữ nổi, trong khi hầu hết các tài liệu đều không có ở dạng này Tuy nhiên công nghệ thông tin và truyền thông có thể giúp họ tháo gỡ, khắc phục được những khó khăn này, thậm chí họ có thể tìm được việc làm phù hợp để kiếm thêm thu nhập Ngoài ra, công nghệ thông tin còn có thể là công cụ làm tăng khả năng phục hồi, khắc phục khiếm khuyết ở người khuyết tật Với người chậm phát triển về não, các trò chơi trên máy tính giúp cho sự phát triển của trí óc do kích thích sự tư duy,vận động suy nghĩ,…

Bên cạnh công nghệ thông tin, các phương tiện truyền thông một mặt phản ánh thông tin cần thiết về người khuyết tật trên mọi lĩnh vực đến cộng đồng, mặt khác cũng cung cấp thông tin từ đời sống cộng đồng đến với người khuyết tật, nếu họ có khả năng tiếp nhận hoặc được hỗ trợ phuong tiện tiếp cận thuận tiện Chất lượng đời sống tinh thần của người khuyết tật qua đó được nâng lên Xuất phát từ vai trò đó của công nghệ thông tin và truyền thông, pháp luật đã xác định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc khuyến khích các hoạt động nhằm hỗ trợ sự tiếp cận công nghệ thông tin của người khuyết tật Theo đó, Nhà nước khuyến khích cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân trong

lĩnh vực công nghệ thông tin ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin dành cho người khuyết tật Nhà nước có chính sách miễn, giảm thuế, cho vay vốn với lãi suất ưu đãi và hỗ trợ khác cho hoạt động nghiên cứu, sản xuất, cung cấp dịch vụ, phương tiện hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận công nghệ thông tin và truyển thông ; hỗ trợ việc thu nhập, biên soạn và xuất bản tài liệu in chữ nổi Bralle dành cho người khuyết tật nhìn, tài liệu đọc dành cho người khuyết tật nghe, nói và khuyết tật trí tuệ Theo Điều 43 Luật người khuyết tật :

“ Điều 43 Công nghệ thông tin và truyền thông

1 Nhà nước khuyến khích cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin dành cho người khuyết tật.

2 Cơ quan thông tin đại chúng có trách nhiệm phản ánh đời sống vật chất và tinh thần của người khuyết tật.

Đài truyền hình Việt Nam có trách nhiệm thực hiện chương trình phát sóng

có phụ đề tiếng Việt và ngôn ngữ ký hiệu dành cho người khuyết tật theo quy định của Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông.

3.Nhà nước có chính sách miễn, giảm thuế, cho vay vốn với lãi suất ưu đãi và

hỗ trợ khác cho hoạt động nghiên cứu, chế tạo, sản xuất và cung cấp dịch vụ, phương tiện hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận công nghệ thông tin và truyền thông; hỗ trợ việc thu thập, biên soạn và xuất bản tài liệu in chữ nổi Braille dành cho người khuyết tật nhìn, tài liệu đọc dành cho người khuyết tật nghe, nói và người khuyết tật trí tuệ.”

Điều luật này đưa ra vô cùng hợp lí và cần thiết phù hợp với nguyên tắc bình đẳng, không phân biệt đối xử của luật khuyết tật Vì trong thời đại phát triển công nghệ thông tin và truyền thông là những phương tiện phổ biến, nó cung cấp cho con người một kho tàng kiến thức rộng lớn Người khuyết tật tất nhiên cũng có quyền được tiếp cận với nền khoa học hiện đại này

Luật công nghệ thông tin năm 2006 cũng nhấn mạnh việc Nhà nước có chính sách ưu đãi để tổ chức, các nhân có hoạt động ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin đối với người khuyết tật:

“a) Nghiên cứu - phát triển các công cụ và ứng dụng nhằm nâng cao khả năng của người tàn tật trong việc truy nhập, sử dụng các nguồn thông tin và tri thức thông qua sử dụng máy tính và cơ sở hạ tầng thông tin;

b) Sản xuất, cung cấp công nghệ, thiết bị, dịch vụ, ứng dụng công nghệ thông tin và nội dung thông tin số đáp ứng nhu cầu đặc biệt của người tàn tật.” Ngày 14/9/2009, Bộ thông tin và truyền thông ban hành Thông tư số

28/2009/TT-BTTTT quy định về việc áp dụng tiêu chuẩn, công nghệ hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông Ban hành kèm theo Thông tư này là “ Danh mục tiêu chuẩn hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông Ban hành kèm theo thông tư này là “ Danh mục tiêu chuẩn hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông” Các tiêu chuẩn hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông được quy định áp dụng theo hai hình thức : bắt buộc áp dụng và khuyến nghị áp dụng

Trong lĩnh vực truyền thông, cơ quan thông tin đại chúng có trách nhiệm phản ánh đời sống vật chất và tinh thần của người khuyết tật để cộng đồng nắm bắt được thông tin về bộ phận cư dân đặc biệt này Ngược lại, để người khuyết tật có thể tiếp cận được thông tin, Đài truyền hình Việt Nam có trách nhiệm thực hiện chương trình phát sóng có phụ đề tiếng Việt và ngôn ngữ kí hiệu cho người khuyết tật Các Đài truyền hình trung ương được cấp phép phủ sóng toàn quốc có trách nhiệm áp dụng công nghệ hỗ trợ người khiếm thính tiếp cận chương trình thời sự chính trị tổng hợp phát hành hàng ngày tối thiểu trên một kênh Đối với các đài truyền hình thuộc các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, đài truyền hình có diện phủ sóng khu vực, nhà nước khuyến khích áp dụng công nghệ hỗ trợ người khiếm thính

Tóm lại, công nghệ thông tin nói chung dù được phát triển khá mạnh mẽ nhưng vẫn là lĩnh vực tương đối mới mẻ ở nước ta Tuy vậy, ở mức độ nhất định, pháp luật đã có những quy định cụ thể nhằm tạo điều kiện để người khuyết tật có thể tiếp cận với lĩnh vực hiện đại này, đảm bảo quyền hòa nhập cộng đồng của họ

b Thực tiễn thực hiện ở Việt Nam :

Thời gian vừa qua, thực hiện Thông tư số 28/2009/TT-BTTTT ngày 14/9/2009 của Bộ Thông tin và Truyền thông, tất cả các ngành, các cấp và cả các doanh nghiệp đã và đang triển khai tích cực các biện pháp giúp người khuyết tật hòa nhập với cuộc sống, trong đó có việc tiếp cận và ứng dụng công nghệ thông tin vào cuộc sống

Hàng năm Bộ Thông tin và truyền thông đều tổ chức giải thưởng Hiệp sỹ công nghệ thông tin để vinh danh những người khuyết tật có đóng góp cho việc đưa công nghệ thông tin đến với người khuyết tật và những người khuyết tật có thành tích trong lĩnh vực công nghệ thông tin

Bên cạnh đó, sự thành công của việc phát triển phần mềm hỗ trợ âm thanh Braille giúp người mù có thể dùng được máy tính do công ty Sitec phối hợp với nhóm sinh viên của Đại học Bách Khoa TP.HCM Sau đó là phần mềm NDC để có thể soạn thảo tiếng Việt Tháng 10 vừa qua, cổng thông tin Thegioimatxa.net - cổng thông tin nghề nghiệp của người khiếm thị đã chính thức ra mắt và đi vào hoạt động…

Vào ngày 10/10/2003 Đài truyền hình Việt Nam đã chính thức phát chương trình thời sự đầu tiên dành cho người khiếm thính trên sóng VTV2 với thời lượng 45 phút Ngoài hình ảnh và lời của phát thanh viên, trên màn hình tivi còn có dòng phụ đề để những người khiếm thính có thể theo dõi được Trung bình

cứ 10 giây hình thì truyền tải được 1 đến 2 dòng phụ đề

Đây chính là bản tin thời sự phát trên sóng VTV1 lúc 19h hằng ngày, nhưng nội dung đã được biên tập cho phù hợp.Theo những người làm chương trình, với các tin chính trị, kinh tế sẽ khó khăn trong việc truyền tải bởi số lượng chữ phụ đề sẽ nhiều và người khiếm thính khó tiếp nhận Vì thế các biên tập viên phải biên tập cho ngắn gọn hơn Giám đốc Văn phòng Điều phối các hoạt động hỗ trợ người tàn tật VN (NCCD) Nghiêm Xuân Tuệ khẳng định, việc ra đời chương trình này là một tin vui cho 400.000 người khiếm thính trên toàn quốc Bởi bao nhiêu năm qua họ xem bản tin thời sự mà không hiểu gì, hoặc hiểu rất ít Trước đó, NCCD và Đài truyền hình VN có ý định dùng thủ ngữ (ngôn ngữ

ký hiệu bằng tay), nhưng vì ngôn ngữ này không thống nhất ở 3 miền nên phải thay bằng phụ đề

Ngoài ra, một số dự án hỗ trợ công nghệ thông tin – truyền thông cho người khuyết tật cũng đã, đang và sẽ được triển khai trong thời gian tới :

- Ứng dụng công nghệ thông tin đồng thời sử dụng các sản phẩm công nghệ thông tin nhằm tạo các cơ hội hỗ trợ người khuyết tật tiếp cần gần hơn với cộng đồng

- Duy trì và phát triển các công cụ trung gian để hỗ trợ những người khuyết tật, bổ sung và tìm tòi thêm các phần mềm tiên tiến

- Cung cấp thông tin cho các tổ chức có liên quan, các nhà khoa học và cá nhân quan tâm đến chương trình phát triển người khuyết tật

- Tập huấn cho người tàn tật về cách sử dụng Internet và về các phần mềm hỗ trợ tìm kiếm thông tin trên cổng thông tin dành cho người khuyết tật và về nhân quyền

Bên cạnh những thành tựu đạt được, quá trình thúc đẩy công nghệ thông tin – truyền thông cho người khuyết tật vẫn còn vấp phải nhiều hạn chế Như việc chọn việc làm cho người khuyết tật yêu thích công nghệ thông tin rất khó khăn bởi đa số việc làm liên quan đến lĩnh vực này đều đòi hỏi sự linh hoạt, đây là

một đòi hỏi khó khăn đối với người khuyết tật, mặt khác nhiều cơ quan của Nhà nước vẫn còn e ngại tiếp nhận lao động khuyết tật, có những phần việc có thể

ưu tiên cho người khuyết tật nhưng người khuyết tật vẫn chưa được tiếp nhận… Vì vậy, cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và các doanh nghiệp, cá nhân cần tạo mọi điều kiện khắc phục tình trạng này, giúp người khuyết tật có cơ hội tiếp cận CNTT – TT nhiều hơn nữa trong tương lai

2 Có một gia đình có con bị khuyết tật Nhưng họ đối xử tệ với người con này, biểu hiện bằng các hành vi : không cho đi học, cho ăn mặc rách rưới, chỗ ở tồi tàn so với những người con khác, dấu diếm không cho người khác biết, gạt người khuyết tật ra khỏi những quyết định quan trọng trong gia đình…

Trả lời :

a Ý kiến của bạn với tình huống trên :

Hành vi đối xử tệ với người con bị khuyết tật của gia đình này là hoàn toàn

vi phạm quy định của pháp luật và trái với đạo đức xã hội

Thứ nhất, hành vi của gia đình đã đi ngược lại với đạo đức xã hội :

Các thành viên trong gia đình có trách nhiệm yêu thương , đùm bọc lẫn nhau Đặc biệt đối với người khuyết tật – những người phải chịu thiệt thòi hơn cả về vật chất lần tinh thần thì càng cần nhiều hơn nữa sự yêu thương, chăm sóc từ gia đình Hành vi không cho đi học, cho ăn mặc rách rưới, chỗ ở tồi tàn so với những người con khác, dấu diếm không cho người khác biết, gạt người khuyết tật ra khỏi những quyết định quan trọng trong gia đình,… là những hành vi đáng bị xã hội lên án

Thứ hai, những hành vi của gia đình này thể hiện sự phân biệt đối xử, kì thị với người khuyết tật, vi phạm quy định của pháp luật

Những hành vi nêu trên của gia đình này đã thể hiện sự phân biệt đối xử nặng nề đối với người khuyết tật Theo khoản 3 Điều 2 Luật người khuyết tật :

“Phân biệt đối xử đối với người khuyết tật là hành vi xa lánh, từ chối, ngược đãi, phỉ báng, có thành kiến hoặc hạn chế quyền của người khuyết tật vì lí do khuyết tật của người đó.” Ta thấy, con người sinh ra đã có quyền được sống,

được học tập và mưu cầu hạnh phúc, đối với người khuyết tật, những quyền này được ghi nhận trong Công ước về người khuyết tật cũng như Hiến pháp Việt Nam Nhưng ở đây, gia đình này đã vi phạm quy định của pháp luật, cụ thể là vi phạm quyền và nghĩa vụ của người khuyết tật ( Điều 4 Luật người khuyết tật ), làm trái trách nhiệm của gia đình đối với người khuyết tật ( Điều 8 Luật người khuyết tật ) và vi phạm những hành vi bị nghiêm cấm ( Điều 14 Luật người khuyết tật ) Việc gia đình này dấu diếm không cho người khác biết, gạt người khuyết tật ra khỏi những việc quan trọng của gia đình thể hiện sự kì thị của gia đình đối với người khuyết tật, không tôn trọng ý kiến của người khuyết tật khi tham gia vào các công việc của gia đình,…

Tóm lại, có thể thấy tất cả các hành vi của gia đình này đối với người khuyết tật cho thấy gia đình này đã có sự phân biệt đối xử, kì thị, không tôn trọng người khuyết tật, hạn chế quyền và nghĩa vụ của người khuyết tật một cách trầm trọng Đây chính là nguyên nhân cản trở người khuyết tật hòa nhập với cuộc sống cộng đồng

b Hãy phân tích và bình luận quy định của pháp luật hiện hành liên quan đến tình huống trên.

Qua tình huống trên, có thể thấy một số quy định của pháp luật liên quan đến vấn đề này như sau :

Tại Công ước về quyền của người khuyết tật quy định người khuyết tật có quyền được đối xử bình đẳng, được tự do biểu đạt chính kiến, quyền được bảo vệ, không bị bóc lột, bạo hành và lạm dụng

Theo điều 4 Luật người khuyết tật cũng quy định :

Điều 4 Quyền và nghĩa vụ của người khuyết tật

1 Người khuyết tật được bảo đảm thực hiện các quyền sau đây:

a) Tham gia bình đẳng vào các hoạt động xã hội;

b) Sống độc lập, hòa nhập cộng đồng;

c) Được miễn hoặc giảm một số khoản đóng góp cho các hoạt động xã hội; d) Được chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, học văn hóa, học nghề, việc làm, trợ giúp pháp lý, tiếp cận công trình công cộng, phương tiện giao thông, công nghệ thông tin, dịch vụ văn hóa, thể thao, du lịch và dịch vụ khác phù hợp với dạng tật và mức độ khuyết tật;

đ) Các quyền khác theo quy định của pháp luật

2 Người khuyết tật thực hiện các nghĩa vụ công dân theo quy định của pháp luật

Pháp luật Việt Nam cũng ghi nhận trách nhiệm của gia đình đối với người khuyết tật như sau :

Điều 8 Trách nhiệm của gia đình

1 Gia đình có trách nhiệm giáo dục, tạo điều kiện để thành viên gia đình nâng cao nhận thức về vấn đề khuyết tật; thực hiện các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu khuyết tật bẩm sinh, khuyết tật do tai nạn thương tích, bệnh tật và nguy cơ khác dẫn đến khuyết tật

2 Gia đình người khuyết tật có trách nhiệm sau đây:

a) Bảo vệ, nuôi dưỡng, chăm sóc người khuyết tật;

b) Tạo điều kiện để người khuyết tật được chăm sóc sức khỏe và thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình;