skkn Giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Mĩ thuật ở tiểu học theo định hướng phát triển năng lực

1. PHẦN MỞ ĐẦU 1.1. Lý do chọn sáng kiến Mĩ thuật là môn học đặc trưng, giúp học sinh biết cách cảm thụ cái đẹp, yêu cái đẹp, từ đó tạo ra cái đẹp và vận dụng cái đẹp vào cuộc sống, đồng thời môn học này đã góp phần cùng với các môn học khác giáo dục học sinh phát triển toàn diện về Đức Trí Thể Mĩ. Thực hiện Nghị quyết số 29NQTW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai Dự án Hỗ trợ Giáo dục Mĩ thuật cấp Tiểu học( gọi tắt là SAEPS) về đổi mới phương pháp giảng dạy mĩ thuật theo định hướng phát triển năng lực (gọi tắt phương pháp dạy học mĩ thuật mới). Sau thời gian thử nghiệm tại các trường tiểu học ở một số tỉnh, thành phố, tại các vùng miền trên cả nước, dự án SAEPS đã chứng tỏ tính ưu việt và phù hợp với nhu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Năm học 2016 – 2017, Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Trạch triển khai dạy học môn Mĩ thuật theo phương pháp mới trên địa bàn toàn huyện. So với phương pháp truyền thống, phương pháp mới này có nhiều ưu điểm nổi trội. Tại cuốn sách “Tài liệu dạy học mĩ thuật dành cho giáo viên tiểu học” của dự án SAEPS đã chỉ rõ: những quy trình mĩ thuật theo phương pháp mới hướng tới mục tiêu lấy học sinh làm trung tâm, kích thích sự tương tác, tư duy sáng tạo, hình thành và phát triển ba năng lực cốt lõi (sáng tạo mĩ thuật và qua đó biểu đạt bản thân; hiểu, cảm nhận và phản ánh được hình ảnh của sản phẩm; giao tiếp, trao đổi, tiếp nhận ý tưởng và ý nghĩa thông qua sản phẩm).

1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn sáng kiến

Mĩ thuật là môn học đặc trưng, giúp học sinh biết cách cảm thụ cái đẹp, yêu cái đẹp, từ đó tạo ra cái đẹp và vận dụng cái đẹp vào cuộc sống, đồng thời môn học này đã góp phần cùng với các môn học khác giáo dục học sinh phát triển toàn diện

về Đức - Trí - Thể - Mĩ

Thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa

XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai Dự án Hỗ trợ Giáo dục Mĩ thuật cấp Tiểu học( gọi tắt là SAEPS) về đổi mới phương pháp giảng dạy mĩ thuật theo định hướng phát triển năng lực (gọi tắt phương pháp dạy học mĩ thuật mới) Sau thời gian thử nghiệm tại các trường tiểu học ở một số tỉnh, thành phố, tại các vùng miền trên cả nước, dự án SAEPS đã chứng tỏ tính ưu việt và phù hợp với nhu cầu đổi mới giáo dục hiện nay Năm học

2016 – 2017, Phòng Giáo dục và Đào tạo Quảng Trạch triển khai dạy học môn Mĩ thuật theo phương pháp mới trên địa bàn toàn huyện So với phương pháp truyền thống, phương pháp mới này có nhiều ưu điểm nổi trội Tại cuốn sách “Tài liệu dạy học mĩ thuật dành cho giáo viên tiểu học” của dự án SAEPS đã chỉ rõ: những quy trình mĩ thuật theo phương pháp mới hướng tới mục tiêu lấy học sinh làm trung tâm, kích thích sự tương tác, tư duy sáng tạo, hình thành và phát triển ba năng lực cốt lõi (sáng tạo mĩ thuật và qua đó biểu đạt bản thân; hiểu, cảm nhận và phản ánh được hình ảnh của sản phẩm; giao tiếp, trao đổi, tiếp nhận ý tưởng và ý nghĩa thông qua sản phẩm)

Trong quá trình dạy mĩ thuật theo phương pháp mới tại các trường tiểu học còn nhiều bất cập Cụ thể như: thiếu phòng học mĩ thuật, phòng mĩ thuật chưa đảm bảo diện tích, bàn học nhóm chưa đảm bảo, thiếu tủ trưng bày sản phẩm của học sinh, điều kiện học tập của học sinh còn nhiều thiếu thốn, trình độ giáo viên không đồng đều, mặc dù đã được tập huấn nhưng vẫn chưa hiểu đúng tinh thần của phương pháp dạy học mĩ thuật mới, chưa phát huy được những ưu điểm của các

ta nên chưa có nhiều nghiên cứu giải quyết những khó khăn và bất cập mà chỉ có một số nghiên cứu của tác giả Lê Vinh Quang ở trường Tiểu học Thị trấn Châu Thành A, tác giả chỉ đề cập đến giải pháp dạy học mĩ thuật mới ở khối lớp 1 và giải pháp nâng cao hình thức học nhóm Vì vậy chưa giải quyết hết những khó khăn nêu trên Từ đó, tôi tự đặt ra câu hỏi rằng: làm thế nào để góp phần khắc phục

chúng? Tôi đã mạnh dạn chọn sáng kiến: “Giải pháp nâng cao chất lượng dạy học

môn Mĩ thuật ở tiểu học theo định hướng phát triển năng lực”

Trong sáng kiến này, tôi đưa ra những giải pháp mới để nâng cao chất lượng dạy học môn Mĩ thuật theo phương pháp mới Cụ thể, sáng kiền này áp dụng cho tất cả các khối lớp từ lớp 1 đến lớp 5, tạo được góc lưu giữ dụng cụ học tập tại phòng mĩ thuật, đảm bảo những định hướng về đổi mới phương pháp dạy học như: tính trực quan, tích cực, sáng tạo, tích hợp các môn học, phù hợp vùng miền, đảm bảo đánh giá học sinh tiểu học theo quy định tại Thông tư 22 Những giải pháp mới này đã thay đổi nhận thức của những phụ huynh còn xem nhẹ môn Mĩ thuật, không còn tình trạng học sinh quên dụng cụ, giải quyết khó khăn trong việc trưng bày và lưu giữ sản phẩm của học sinh

1.2 Phạm vi áp dụng

Sáng kiến này dành cho giáo viên dạy môn Mĩ thuật ở tiểu học và áp dụng cho học sinh các khối lớp 1; 2; 3; 4; 5 trong các giờ học Mĩ thuật

Cán bộ quản lí bậc tiểu học có thể sử dụng để tham khảo và chỉ đạo việc dạy học mĩ thuật theo phương pháp mới

Phụ huynh có thể tham khảo để thay đổi nhận thức về vai trò của môn Mĩ thuật, từ đó nhắc nhở và giúp đỡ học sinh chuẩn bị tốt cho các giờ học

2 PHẦN NỘI DUNG 2.1 Thực trạng về dạy học môn Mĩ thuật ở Tiểu học theo phương pháp mới

Được sự quan tâm của lãnh đạo sở, phòng và nhà trường trong việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học môn Mĩ thuật, giáo viên mĩ thuật đã được tập huấn phương pháp dạy học mĩ thuật mới, trong đó một số giáo viên được tham gia

tập huấn tại sở Qua quá trình tìm hiểu các trường bạn, do trình độ giáo viên không đồng đều nên một số giáo viên mĩ thuật chưa hiểu đúng tinh thần của phương pháp dạy học mĩ thuật mới, chưa linh hoạt trong việc lựa chọn và vận dụng các quy trình

mĩ thuật cho phù hợp với từng khối lớp, với trường mình Do vậy chưa phát huy được hiệu quả của các quy trình mĩ thuật trong quá trình dạy học

Trang thiết bị dạy học đầy đủ là một yếu tố mang tính quyết định chất lượng dạy học môn Mĩ thuật Để đáp ứng yêu cầu dạy học mĩ thuật theo phương pháp mới thì phòng học mĩ thuật là rất cần thiết Hiện tại, nhiều trường đã có phòng học

mĩ thuật, thuận lợi cho việc dạy học nhưng song song với đó là những khó khăn như: diện tích phòng học chưa đảm bảo nên khó khăn khi vận dụng quy trình Vẽ theo nhạc, bàn học nhóm đang là bàn rời ghép lại nên học sinh gặp khó khăn khi thực hành, tủ lưu giữ và trưng bày sản phẩm của học sinh còn thiếu thốn nên không

có chỗ trưng bày Đặc biệt là các chủ đề có vận dụng các quy trình Tạo hình 3D -Tiếp cận chủ đề, Điêu khắc - Nghệ thuật tạo hình không gian rất cần không gian

và tủ để trưng bày, lưu giữ các sản phẩm của các em Trong năm học này, trường tôi đã được đầu tư xây dựng phòng học mĩ thuật Tuy vậy, đến cuối tháng 4 năm

2017 mới được bàn giao và đem vào sử dụng, phòng học còn thiếu tủ trưng bày sản phẩm, vì vậy thầy và trò gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình dạy học

Nhìn chung vai trò của môn Mĩ thuật đã được nhìn nhận theo hướng khá tích cực, nhiều phụ huynh đã hiểu được đây là một môn học nghệ thuật, đòi hỏi tính sáng tạo, nhiều phụ huynh luôn coi trọng và đầu tư cho môn học Tuy vậy, địa bàn trường chúng tôi đóng trên một xã thuộc diện khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều nên nhiều phụ huynh nhìn nhận chưa đúng về vai trò của môn Mĩ thuật

Họ cho rằng, môn Mĩ thuật chỉ là môn phụ, nhiều gia đình con đông, nhiều gia đình thuộc diện hộ nghèo, kinh tế chưa đủ ăn nên phụ huynh chưa có sự đầu tư cho học sinh về điều kiện, dụng cụ học tập cho môn học Đặc biệt, nhiều phụ huynh thất nghiệp đi làm ăn xa nhà dài ngày, các em sống với ông bà, đầu năm thì khá đầy đủ dụng cụ nhưng dần về sau các em làm mất, một số dụng cụ đã sử dụng hết nhưng không được bố mẹ mua sắm bổ sung Điều này dẫn đến tình trạng các em

trạng lộn xộn trong lớp học, không hoàn thành sản phẩm, hoàn thành không đúng thời gian Hơn nữa, bước đầu vận dụng các quy trình mĩ thuật của dự án SAEPS là hoàn toàn mới lạ đối với học sinh, nhất là những học sinh lớp 1, 2, 3 các em rất bỡ ngỡ và cần phải trải qua một khoảng thời gian nhất định để các em làm quen với các quy trình này

Những bất cập về nhận thức và thiếu thốn về đồ dùng học tập của học sinh nêu trên dẫn đến quá trình dạy học mĩ thuật theo phương pháp mới còn gặp nhiều khó khăn, chưa phát huy được những ưu điểm của các quy trình mĩ thuật nên chất lượng dạy học môn Mĩ thuật chưa cao

2.2 Các giải pháp

2.2.1 Nhận thức về phương pháp dạy học mĩ thuật mới ở tiểu học

Dự án “ Hỗ trợ giáo dục mĩ thuật tiểu học”( SAEPS) tại Việt Nam là một dự

án trong chương trình hợp tác văn hóa của Việt Nam và Đan Mạch Trọng tâm của

dự án là thay đổi phương pháp giảng dạy mĩ thuật theo hướng đổi mới

Theo SAEPS, phương pháp dạy học mĩ thuật mới tập trung vào các quy trình học tập, liên kết các nội dung bài học và kiến thức thành các chủ đề, giúp học sinh có cơ hội được trải nghiệm, khám phá, suy nghĩ và thể hiện được cảm xúc, trí tưởng tượng, được thỏa sức sáng tạo Dưới sự hướng dẫn, tổ chức của giáo viên, học sinh trực tiếp tham gia vào các hoạt động trải nghiệm, các em được tự mình sáng tác và sáng tạo với các chất liệu; biểu đạt suy nghĩ của bản thân trong quá trình tạo sản phẩm và chia sẻ suy nghĩ, ý kiến đó với bạn bè và thầy cô, hình thành các kĩ năng sống, yêu thích cái đẹp và vận dụng linh hoạt vào tình huống cụ thể hàng ngày

Nội dung dạy học mĩ thuật mới được sắp đặt, tích hợp và liên kết thành các chủ đề dựa trên các phân môn Mĩ thuật, các bài học mĩ thuật trong chương trình giáo dục mĩ thuật cũ Mỗi khối lớp có từ 12-14 chủ đề/35 tiết/năm, mỗi chủ đề có thời lượng từ 2 - 4 tiết tùy theo nội dung, phương pháp và quy trình được vận

dụng Mỗi tiết học, mỗi hoạt động đều có mục tiêu riêng, trong đó kết thúc hoạt động trước khởi nguồn cho hoạt động tiếp theo, kết quả của hoạt động trước làm tiền đề cho hoạt động tiếp theo Đặc biệt, giáo viên có thể thay đổi tên chủ đề cho học sinh dễ hiểu nhưng phải đảm bảo mục tiêu; tùy vào mức độ khó dễ của các chủ

đề có thể thay đổi số tiết trong mỗi chủ đề, có thể bớt số tiết của chủ đề này và tăng thêm số tiết của chủ đề khác nhưng đảm bảo đủ 35 tiết/ năm

Dạy học mĩ thuật mới gồm 7 quy trình: Vẽ cùng nhau và sáng tạo câu chuyện, Vẽ biểu cảm, Vẽ theo âm nhạc, Xây dựng cốt truyện, Tạo hình ba chiều-Tiếp cận chủ đề, Điêu khắc – Nghệ thuật tạo hình không gian, Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn Những quy trình mĩ thuật đã được lựa chọn trong mỗi chủ đề của cuốn sách “Dạy Mĩ thuật theo định hướng phát triển năng lực” của các khối lớp ở tiểu học không phải là “công thức” cố định, mà giáo viên có thể thay đổi, lựa chọn cho phù hợp với đặc thù của từng lớp, từng trường để đạt hiệu quả cao nhất

So với phương pháp truyền thống, phương pháp mới lấy học sinh làm trung tâm, kích thích sự tương tác, tư duy sáng tạo và phát triển nhận thức, tiết học thoải mái, sinh động hơn Môn học này đã tạo cơ hội cho học sinh thực hành, ứng dụng trong học tập và cuộc sống Rõ ràng, với phương pháp dạy học mới, học sinh vừa học, vừa chơi, vừa sáng tạo nên bạn nào cũng mong chờ đến tiết học mĩ thuật Hơn nữa, dạy học mĩ thuật theo phương pháp này, học sinh không những được tự do sáng tạo, khám phá ra những điều mới mẻ mà còn phát triển khả năng giao tiếp, kĩ năng trình bày sản phẩm của mình trước đám đông Học sinh say mê học tập hơn, không bị áp lực nhiều về mặt thời gian hoặc sợ mình không làm được Các em còn được tự do sáng tạo trên nhiều chất liệu, những chất liệu rất dễ tìm kiếm, có thể từ

tự nhiên, cũng có thể tận dụng các loại vật dụng đã bỏ đi

2.2.2 Các giải pháp

Trong quá trình dạy học môn Mĩ thuật theo phương pháp mới, ngoài những kiến thức tiếp thu được sau hai đợt tập huấn, tôi tự tìm tòi và nghiên cứu thêm các tài liệu, đặc biệt là tìm cách khắc phục những khó khăn trong quá trình dạy học

Từ đó tôi rút ra được giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Mĩ thuật ở tiểu học theo định hướng phát triển năng lực gồm những giải pháp như sau:

2.2.2.1 Giáo viên phải nghiên cứu kĩ tài liệu về dạy học mĩ thuật của SAEPS, sách dạy, sách học môn Mĩ thuật mới

Việc nghiên cứu kĩ tài liệu về dạy học mĩ thuật mới đảm bảo cho mỗi giáo viên nắm vững được các quy trình mĩ thuật, các hoạt động trong mỗi quy trình, nội dung chương trình, phương pháp tổ chức, hiểu đúng tinh thần của việc đổi mới để trong quá trình dạy học vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo cho phù hợp với điều kiện của trường mình, với từng khối lớp

Dạy học mĩ thuật theo phương pháp mới không có nghĩa là bỏ đi các phương pháp dạy học truyền thống như gợi mở - vấn đáp, trực quan, thuyết trình, luyện tập thực hành… mà phải vận dụng các phương pháp đó một cách linh hoạt, đúng lúc trong các quy trình mĩ thuật mới

Ví dụ: Ở chủ đề Vũ điệu của sắc màu, lớp 4, tôi vận dụng quy trình vẽ theo nhạc Sau khi học sinh kết thúc hoạt động vẽ theo âm nhạc, tôi tổ chức cho các nhóm dán sản phẩm vẽ theo nhạc và sử dụng phương pháp gợi mở - vấn đáp để giúp học sinh dựa vào đường nét, màu sắc để tưởng tượng hình ảnh về một chủ đề,

cụ thể như:

Em nhìn thấy những gì ở trong bức tranh vẽ theo nhạc? (Học sinh có thể trả lời nhìn thấy nhiều đường nét đan xen nhau, có nhiều màu nóng, màu lạnh, màu sáng, màu tối, nhiều màu hòa vào nhau rất sinh động…)

Dựa vào đường nét và màu sắc, em tưởng tượng được những hình ảnh gì trong bức tranh vẽ theo nhạc? (Các em có thể tưởng tượng thấy hình núi, cây, nhà )

2.2.2.2.Trong quá trình dạy học phải đảm bảo tính trực quan, tính tích hợp, phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo

Dạy học ở tiểu học, việc đảm bảo tính trực quan là rất cần thiết Các nhà

nghiên cứu đã chứng minh rằng: con đường nhận thức ngắn nhất là con đường ”Đi

từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng”, phương tiện hết sức cần thiết để đi trên con đường ấy là dụng cụ trực quan Đảm bảo tính trực quan là một trong những phương pháp dạy học phát huy được tính tích cực của học sinh Dạy học đảm bảo tính trực quan cần thực hiện theo các bước:

Bước 1 Nghiên cứu kĩ nội dung của chủ đề để xác định xem cần chuẩn bị những đồ dùng trực quan gì?

Bước 2 Chuẩn bị đồ dùng trực quan, đảm bảo tính thẩm mĩ, đúng trọng tâm của mỗi chủ đề

Bước 3 Sử dụng đồ dùng trực quan, đảm bảo đúng lúc, hiệu quả

Đặc biệt theo hướng đổi mới hiện nay, nếu có điều kiện thì giáo viên tổ chức cho học sinh quan sát những vật thật, quan sát sự vật ngoài trời, tạo điều kiện để học sinh có thể sờ, cầm, nắm để nắm được đặc điểm của chúng, từ đó các em hiểu đầy đủ, chính xác về đặc điểm của đối tượng quan sát

Ví dụ 1: Khi dạy chủ đề 3: Con vật quen thuộc lớp 3, vận dụng quy trình tạo hình 3 chiều - Tiếp cận chủ đề Đầu tiên, tôi nghiên cứu kĩ chủ đề và xác định cần chuẩn bị hình ảnh về con vật quen thuộc, một số sản phẩm mĩ thuật về con vật quen thuộc được tạo từ những chất liệu khác nhau Ở tiết cuối của chủ đề 2, tôi dặn học sinh sưu tầm ảnh, đồ chơi hình các con vật quen thuộc và quan sát kĩ các con vật nuôi trong gia đình để nắm được đặc điểm về hình dáng trong các hoạt động, các bộ phận, màu sắc Sau đó tôi sưu tầm ảnh và tự làm một số sản phẩm về con vật Khi bước vào hoạt động tìm hiểu của chủ đề 3, nếu thấy nhóm nào chuẩn bị đảm bảo phù hợp với chủ đề và đảm bảo tính thẩm mĩ thì tôi cho học sinh dùng những hình ảnh đó để thảo luận để nắm được đặc điểm về con vật, ngược lại tôi dùng những đồ dùng trực quan mà mình đã chuẩn bị cho học sinh thảo luận Những nhóm nào chuẩn bị được hình ảnh, đồ chơi về con vật đảm bảo thẩm mĩ, tôi cho đại diện đó giới thiệu trước lớp Bước vào hoạt động thực hành tôi giới thiệu một số sản phẩm mĩ thuật về con vât quen thuộc để học sinh tham khảo và có thêm

ý tưởng sáng tạo con vật Khi học sinh thực hành, tôi hướng dẫn học sinh có thể

dùng ảnh các em đã chuẩn bị để vừa quan sát và tạo hình hoặc tạo theo trí nhớ, trí tưởng tượng của các em

Ví dụ 2: Chủ đề Khu vườn kì diệu, lớp 2, vận dụng quy trình vẽ cùng nhau

và sáng tạo câu chuyện Khi bước vào hoạt động tìm hiểu tôi chuẩn bị phiếu thảo luận và phát cho các nhóm, giao thời gian thực hiện hoạt động này và hướng dẫn các nhóm trưởng điều hành nhóm mình ra chọn vườn cây, vườn hoa trên sân trường để quan sát và thực hiện các yêu cầu trong phiếu nhằm nắm được đặc điểm

về hình dáng, các bộ phận, đường nét trang trí, màu sắc các loại cây, hoa trên sân trường Các em được quan sát thực tế một cách sinh động, thoải mái, từ đó các em

có hứng thứ cao để thực hiện tốt nhiệm vụ tiếp theo

Trong quá trình dạy học cần phải đảm bảo tính tích hợp, dạy học tích hợp là một định hướng dạy học trong đó giáo viên tổ chức, hướng dẫn để học sinh biết huy động tổng hợp về kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập; thông qua đó hình thành những kiến thức, kĩ năng mới; phát triển được những năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề trong học tập và trong thực tiễn Có thể tích hợp các nội dung trong môn học hoặc lồng ghép các nội dung cần giáo dục Khi tích hợp các nội dung môn học, giáo viên đặt ra những tình huống mới đòi hỏi học sinh vận dụng các kiến thức kĩ năng

đã học trong các môn học để giải quyết Khi lồng ghép các nội dung giáo dục cần thiết, giáo viên có thể lựa chọn các nội dung như giáo dục môi trường, Luật giao thông, bom mìn, biến đổi khí hậu, kĩ năng sống vào nội dung của môn học cho phù hợp với từng chủ đề

Trong quá trình tích hợp phải đảm bảo mục tiêu các chủ đề, không làm quá tải nội dung các chủ đề, nội dung và hình thức tích hợp phải phù hợp, không phá

vỡ nội dung chủ đề

Ví dụ 1: Khi dạy chủ đề Sáng tạo cùng hình vuông, hình tròn, hình chữ nhật, hình tam giác, lớp 1, khi hướng dẫn học sinh tìm hiểu, tôi yêu cầu học sinh quan sát các hình đó, nêu câu hỏi gợi mở như sau: Ở môn Toán các em đã được học về hình vuông, hình tròn, hình chữ nhật, hình tam giác, vậy các hình đó có đặc điểm

như thế nào? Mời học sinh thảo luận cặp đôi Từ đó học sinh vận dụng kiến thức

đã học về các hình cở bản ở môn Toán và chia sẻ với nhau để nắm được đặc điểm của chúng Sau đó tôi tiếp tục đặt câu hỏi: Cách vẽ hình vuông, hình tròn, hình chữ nhật, hình tam giác như thế nào? Lúc này, học sinh lại vận dụng kiến thức môn Toán để giải quyết vấn đề và chia sẻ, sau đó tôi đưa ra kết luận đối với môn Mĩ thuật thì các em không được dùng thước, com pa khi vẽ các loại đường nét

Ví dụ 2: Chủ đề Những con cá đáng yêu lớp 1 Sau khi học sinh hoàn thành sản phẩm và trưng bày, giới thiệu, tôi lồng ghép giáo dục môi trường nước Tôi đặt câu hỏi: Cá có những lợi ích gì? Chúng ta cần làm gì để bảo vệ loài cá? Lúc này học sinh vận dụng kiến thức ở thực tiễn để chia sẻ về lợi ích của cá và những việc làm để bảo vệ nguồn nước chính là đảm bảo sự tồn tại cho loài cá Sau đó liên hệ

sự cố môi trường biển để giáo dục học sinh những việc nên làm để nguồn nước không bị ô nhiễm

Một định hướng quan trọng nữa trong đổi mới phương pháp dạy học là phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo Bản chất của phương pháp dạy học mới chính là sự tích cực hoá hoạt động của người học, lấy người học làm trung tâm Trong đó thầy, cô giáo đóng vai trò là người tổ chức, hướng dẫn các hoạt động của học sinh Thông qua hoạt động học, mỗi học sinh đều được bộc lộ suy nghĩ của mình và đều có cơ hội phát triển, các em được chủ động tiếp thu các kiến thức, kĩ năng, biến những cái đó thành kiến thức, kĩ năng của mình Học như vậy khiến các

em hứng thú hơn, sự hiểu biết của các em trở nên vững chắc hơn

Ví dụ: Ở chủ đề Sự chuyển động của dáng người, lớp 4 Chủ đề này gồm 3 tiết, ở tiết thứ nhất, giáo viên đã tổ chức cho học sinh học đến hoạt động thực hành

cá nhân, kết quả của hoạt động này học sinh đã hoàn thành sản phẩm cá nhân là hình dáng người Đến tiết thứ hai của chủ đề, các em sẽ lựa chọn nội dung chủ đề

để tạo sản phẩm nhóm, tôi tổ chức như sau:

Tôi giao phiếu học tập cho các nhóm, phiếu có nội dung:

PHIẾU HỌC TẬP

Từ những hình dáng người đã tạo được ở tiết trước, các em hãy thảo luận nhóm 4 những nội dung sau:

1 Nhóm em chọn nội dung chủ đề gì để tạo sản phẩm nhóm?

2 Ngoài hình dáng người, các em sẽ tạo thêm những hình ảnh gì?

3 Các em sẽ tạo dáng người trong những hoạt động nào?

4 Ngoài đất nặn, nhóm em sử dụng thêm những chất liệu gì?

Các nhóm trưởng điều hành các thành viên chia sẻ ý kiến, trao đổi, đi đến thống nhất để giải quyết các vấn đề Sau đó đại diện các nhóm báo cáo (Trong quá trình học sinh thảo luận, nếu nhóm nào hoàn thành trước tôi sẽ mời nhóm đó trình bày nhỏ tại nhóm, nhóm nào chưa hỏi thì mời các em cử đại diện báo cáo trước lớp

để rút ngắn thời gian) Từ đó nhóm trưởng phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bạn để tạo sản phẩm nhóm Như thế các em chủ động giải quyết vấn đề dưới sự hướng dẫn, trợ giúp khi cần thiết của giáo viên, các em có cơ hội trao đổi, nêu ra suy nghĩ của bản thân và cùng đi đến thống nhất ý kiến chung trong nhóm, trước lớp

2.2.2.3 Tổ chức thảo luận nhóm thật sự có hiệu quả trong các giờ học Mĩ thuật

Phương pháp thảo luận nhóm là một phương pháp dạy học mà học sinh được phân chia thành từng nhóm nhỏ riêng biệt, chịu trách nghiệm về một mục tiêu duy nhất, được thực hiện thông qua nhiệm vụ riêng biệt của từng người Các hoạt động cá nhân được tổ chức lại và liên kết hữu cơ với nhau nhằm thực hiện một mục tiêu chung Phương pháp thảo luận nhóm có nhiều ưu điểm như: Học sinh được nêu quan điểm của mình, được nghe quan điểm của bạn khác trong nhóm, trong lớp; được trao đổi, bàn luận về các ý kiến khác nhau và đưa ra lời giải tối ưu cho nhiệm vụ được giao của nhóm Qua cách học đó, kiến thức của học sinh sẽ bớt