hình tượng con người cô đơn trong tiểu thuyết lâu đài của franz kafka

Tôi khó có thứ gì giống với chính tôi và nên đứng rất kín đáo ở một góc, bằng lòng rằng mình còn có thể thở.” Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng nguồn gốc Do Thái của gia đình đã cùng vớ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

KHOA: VĂN HỌC VÀ NGÔN NGỮ MÔN: VĂN HỌC TÂY ÂU 2

ĐƠN TRONG TIỂU THUYẾT LÂU ĐÀI

CỦA FRANZ KAFKA

MỤC LỤC

1 NHÀ VĂN FRANZ KAFKA 4

1.1 Gia đình và cuộc đời 4

1.2 Sự nghiệp văn chương 5

1.3 Sơ lược về phong cách văn chương Kafka 6

2 TÁC PHẨM “LÂU ĐÀI” 7

2.1 Hoàn cảnh sáng tác và tóm tắt tác phẩm 7

2.2 Motif lâu đài trong sáng tác của Kafka 8

3 CON NGƯỜI VÀ NỖI CÔ ĐƠN TRONG “LÂU ĐÀI “ 8

3.1 Nhân vật chàng đạc điền K - con người nhỏ bé bị bỏ rơi 9

3.1.1 Thân phận K: một con người cô đơn lạc lõng bị bỏ rơi 9

3.1.2 Những nét tính cách nổi bật 10

3.1.2.1 Một con người lý trí và có óc xét đoán 10

3.1.2.2 Một con người nóng tính nhưng đầy quyết tâm theo đuổi mục tiêu 11

3.1.2.3 Một con người chung thủy trong tình yêu 12

3.1.2.4 Một con người nhạy cảm với thế giới 12

3.2 Lâu đài - Cội nguồn của nỗi cô đơn 13

3.2.1 Lâu đài - quyền lực thống trị ám ảnh 14

3.2.2 Lâu đài - bộ máy quyền lực quan liêu 16

3.3 Nỗi cô đơn trong mối quan hệ với Làng 19

3.4 Cơ sở của hình tượng Lâu đài 21

4 ĐẶC SẮC NGHỆ THUẬT CỦA TÁC PHẨM 22

5 TỔNG KẾT 22

TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

1.NHÀ VĂN FRANZ KAFKA

1.1 Gia đình và cuộc đời

Franz Kafka sinh ngày 3 tháng 7 năm 1883, trong một gia đình tư sản Do Tháithuộc tầng lớp trung lưu ở thành phố Prague lúc bấy giờ thuộc Đế quốc Áo - Hung (đếquốc này sụp đổ năm 1918 và Prague trở thành thủ đô của Czechoslovakia độc lập)

Mẹ ông, một phụ nữ thuộc dòng dõi Do Thái nói tiếng Đức và chịu ảnh hưởng vănhóa Đức ở Prague, được nhiều tài liệu ghi lại là “có giáo dục hơn chồng bà” Cha củaKafka, ông Herman, lại là một người độc đoán thường có nhiều xung khắc với Franz -đứa con trai duy nhất Kafka có ba người chị em gái sau này đều chết trong trại tậptrung của Đức quốc xã

Kafka lớn lên trong bầu không khí gia đình nhiều bất hòa, đặc biệt là mối quan

hệ giữa ông với cha không hề tốt đẹp Chính Kafka gọi ông Herman là “một người họ

Kafka thực thụ xét về sự cường tráng, sức khỏe, ăn uống, giọng ầm ĩ, sự hùng biện, tính tự mãn, thói gia trưởng, khả năng chịu đựng, sự nhanh trí, hiểu bản chất con người.” Những tổn thương từ thời thơ ấu cùng hình ảnh người cha độc tài, gia trưởng

mâu thuẫn sâu sắc với đứa con trai thờ ơ, yếu đuối chỉ coi trọng cuộc sống tinh thần

đã để lại dấu ấn rõ nét trong văn chương Kafka

Cùng với sự cô độc trong gia đình, tuổi thơ Kafka còn ít nhiều có sự ruồng bỏcủa xã hội mà nhà văn phải chịu đựng vì thuộc thành phần thiểu số Do Thái ở Prague,một thành phố do những người nói tiếng Séc và không theo Do Thái thống trị Tuynhiên, khi còn trẻ, thái độ của Kafka đối với nguồn gốc Do Thái lại rất mơ hồ Trong

nhật ký của mình, ông từng bày tỏ suy nghĩ rằng “Tôi có điểm chung gì với những

người Do Thái? Tôi khó có thứ gì giống với chính tôi và nên đứng rất kín đáo ở một góc, bằng lòng rằng mình còn có thể thở.” Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng nguồn

gốc Do Thái của gia đình đã cùng với nền giáo dục Đức đã góp phần quan trọng tạonên ở Kafka một vốn văn hóa đa bản sắc cùng với sự hiểu biết sâu rộng về nhiều tôngiáo lớn - điều ảnh hưởng to lớn đến sáng tác của ông

Kafka theo học trường Đức từ nhỏ đến lớn Vào đại học, ông đã từng theongành hóa học trước khi chuyển sang luật học, vì ngành này hứa hẹn nhiều cơ hộicông việc hơn và vì thời gian lâu dài mà nó đòi hỏi tạo cho ông cơ hội đọc sách vànghiên cứu nhiều hơn Sau khi tốt nghiệp, Kafka làm việc cho một hãng bảo hiểm.Tuy sống khá ổn định với nghề này, ông chỉ coi đó là một công việc kiếm sống hằngngày và luôn hối tiếc vì đã dành quá nhiều sự quan tâm cho nó Khoảng thời gian rảnhrỗi được dành cho việc viết văn mà ông dần nhận ra đó là thiên hướng của mình Đệ

nhất Thế chiến làm gián đoạn việc viết truyện ngắn và tiểu thuyết của ông, nhưngKafka vẫn tiếp tục viết thư từ và nhật ký.

Trong đời sống tình cảm, Kafka thay đổi nhiều bạn gái, có nhiều cuộc tình, balần đính hôn rồi lại hủy bỏ Năm 1912 Kafka làm bạn với một người phụ nữ 24 tuổi làFelice Bauer, cuộc tình kéo dài năm năm và thời gian này cũng là lúc Kafka viết

“Metamorphosis” (Die Verwandlung) Tuy nhiên, chuyện tình của họ cuối cùng không

thành, Felice sau đó sang Mỹ sinh sống (và mất năm 1960) Đến năm 1917 Kafka pháthiện mình bị bệnh lao phổi, một chứng bệnh nan y vào thời đó Trong thời gian chữabệnh, Kafka làm bạn với Milena Jesensk, một nữ văn sĩ trẻ nhưng không lâu sau đó,Milena cũng rời Kafka Một số tài liệu cho rằng họ đã chia tay nhau vì Kafka có vấn

đề trong chuyện tình dục (Sau khi Kafka qua đời, Milena đã viết một bài phúng điếunói rằng Kafka là một người nhìn quá rõ, sống quá khôn, và quá yếu đuối để chốngtrả, ông đã bị kết tội phải nhìn thế giới qua một cái nhìn bưng bít mà rõ ràng ôngkhông thể chịu nổi nữa, tới mức phải tự hủy diệt mình đến chết.) Brod, bạn thân và làngười được Kafka giao toàn bộ tác phẩm trước khi qua đời, khẳng định rằng Kafka bịhành hạ bởi ham muốn tình dục; tuy nhiên ông cũng luôn cảm thấy quan hệ tình dục làbẩn thỉu và thiếu tự tin, đặc biệt về mình

Do không còn đủ sức khỏe, Kafka về hưu năm 1918, ông sống đạm bạc với tiềnhưu trí và đôi khi là trợ cấp của bố mẹ Năm 1923 Kafka gặp Dora Dymant, một phụ

nữ 25 tuổi thuộc Do Thái Cơ đốc làm việc trong bếp một trại tế lễ Năm 1924, sứckhỏe và tài chính suy sụp, Kafka dọn đến nhà dưỡng Kierling ở ngoài thành Vienna vàsống với Dora Ông mất ngày 3 tháng 6 năm 1924

Thành phố Prague tuyên dương và vinh danh Kafka với một tượng điêu khắcbằng đồng, đó là tượng một người đàn ông đang đi bộ không có đầu với Kafka ngồi

trên vai, do Jarolav Rona sáng tạo phỏng theo ý của câu chuyện "Description of a

Struggle" Tượng được đặt ở một công viên nhỏ nằm giữa Spanish Synagogue và nhà

thờ Holy Spirit Tượng được bảo trợ bởi Franz Kafka Society, một hiệp hội đượcthành lập sau sự sụp đổ của chế độ Cộng sản năm 1989 với mục đích cổ vũ di tặng củaKafka và những nhà văn Do Thái và Đức ở Prague

1.2 Sự nghiệp văn chương

Đa phần tác phẩm của Kafka đều viết bằng tiếng Đức, trừ một số ít thư từ gởi cho Milena Jesensk Năm 1904Kafka viết “Mô tả trận chiến” (Beschreibung

eines Kampfes), tác phẩm được phân chia xuất bản ở tạp chí văn học Hyperion vào

năm 1908 và 1909 Năm 1908, khi ông bỏ việc tại công ty bảo hiểm Ý và vào làm tạimột cơ quan bảo hiểm tai nạn công nhân, đã có tám truyện ngắn của ông được xuất

bản ở tạp chí văn học Hyperion dưới tựa đề “Trầm tư” (Betrachtung)

Trong khoảng những năm 1911- 1912, khi trở thành đối tác kinh doanh cùngHermann, Kafka đồng thời tìm thấy hứng thú trong văn học Yiddish thông qua các vởdiễn ở nhà hát Yiddish Đây cũng là thời gian đỉnh cao trong sự nghiệp sáng tác của

Kafka với nhiều tác phẩm ra đời như truyện dài “Hoá thân” (Die Verwandlung) được

xuất bản vào năm 1915 ở Leipzig; cơn bùng nổ sáng tạo vào đêm 22/9/1912 khi ông

sáng tác “Lời tuyên án”(Das Urteii), tác phẩm cũng xuất bản lần đầu ở Leipzig vào

năm 1912 Cũng trong thời gian này ông cũng bắt tay vào viết cuốn tiểu thuyết đầu

tiên mang tên “Người mất tích” (Der Verschollene) - cuốn tiểu thuyết được cho là lấy

cảm hứng từ những lần tham dự tại nhà hát Yiddish nhưng vẫn còn chưa được hoàn

thành Sau này cuốn sách được xuất bản với cái tên “Nước Mỹ” (Amerika).

Năm 1914, Kafka tiếp tục bắt đầu một dự án tiểu thuyết khác mang tên “Vụ án” (Der process), nhưng ông không bao giờ hoàn thành tác phẩm Theo nhật kí của ông, lúc này Kafka đã bắt đầu chuẩn bị ý tưởng cho tiểu thuyết “Lâu đài” (Das Schloss) Tuy nhiên, mãi cho đến khoảng năm 1922 ông mới bắt đầu viết “Lâu đài” và đây cũng

là một tiểu thuyết còn dang dở

Khi Kafka còn sống, rất ít sáng tác của ông được in và số ít tác phẩm này cũngkhông thu hút được nhiều sự chú ý từ công chúng Kafka chưa hoàn thành một tiểuthuyết nào trọn vẹn và đã đốt bỏ rất nhiều tác phẩm của chính mình Trước khi mất,Kafka từng đưa ra di nguyện là đốt hết các bản thảo đi, nhưng may mắn cho nhân loạibởi người được ông ủy thác, Brod, đã không làm điều đó Ngày nay, Kafka là mộthiện tượng văn học của thế kỷ XX Tự ông hình thành nên một trường phái của riêngmình và thế giới bỗng nhận ra, thứ nghệ thuật gần như bị quên lãng của ông đã thâutóm trong nó gần như mọi linh hồn thời đại

1.3 Sơ lược về phong cách văn chương Kafka

“Đây là những kẻ điên rồ, lạc lõng, phản kháng, đầy rắc rối, những cái chốt

tròn trong những cái lỗ vuông những người có cách nhìn khác biệt - họ không ưa luật lệ Bạn có thể trích dẫn họ, không tán đồng với họ, vinh danh họ hoặc lăng mạ

họ, nhưng điều duy nhất bạn không thể làm là lờ họ đi bởi vì họ thay đổi nhiều điều

họ thúc đẩy nhân loại tiến lên phía trước, và trong khi một số người có thể thấy họ là điên rồ, chúng tôi thấy những thiên tài, bởi chỉ những người đủ điên rồ để nghĩ mình

có thể thay đổi thế giới mới là những người thay đổi thế giới.” (Steve Jobs) Câu nói

này, nếu bỏ qua sự ngược ngạo về thời gian, rất đúng với Kafka - hay như tất cảnhững cái tên chói sáng xưa nay ta vẫn thấy, xuyên suốt chiều dài lịch sử văn học

Nếu dùng câu trên như một định lí thì Kafka được xét là “thiên tài” trước tiên

là bởi vì ông “khác người”, cái khác người của ông thể hiện rất rõ qua từng tác phẩm.Các tác phẩm của Kafka luôn mang một phong cách rất riêng, rất Kafka Nếu như cáctác giả khác xưa và nay vẫn dùng ngòi bút của mình để uốn nắn những giấc mơ của họtheo sát hiện thực thì ông lại làm điều ngược lại, ông dùng hiện thực như một nguyênliệu để diễn tả giấc mơ của mình Và điều này hiệu quả một cách kì lạ, cái hiện thựctrong văn chương Kafka là sự trộn lẫn kì dị giữa mơ và thực làm cho người đọc như đitrong màn sương kì ảo, nó như một điểm đứng giữa một khoảng không gian bất định -nơi mà ở đó người đọc có thể phóng suy nghĩ của mình theo bất kì một chiều hướng

nào, dù thậm chí là hai hướng đó có đối lập với nhau đi nữa Lối viết của ông có sự rời

rạc theo kiểu mảnh vỡ vốn là đặc trưng của thời Hậu hiện đại; có những câu dài với

nhiều mệnh đề là mầm mống của diễn ngôn dòng ý thức; có sự đan xen đời thường vàhuyền thoại một cách kỳ ảo hoang đường; có sự mơ hồ, bí hiểm khó nắm bắt

Trong các tác phẩm của Kafka, nhìn chung ta sẽ thấy một thế giới u tối, phứctạp và phi lí với nhiều tầng thế lực đan xen, vừa mơ hồ vừa rất thực, và nhân vật chính

ở mọi tác phẩm của ông đều là những con người tự giao cho mình nhiệm vụ phải làm

rõ ràng cái phi lí đó Và xét về nhân vật trong tác phẩm của ông, đó là kiểu nhân vật

“khác biệt” - cũng như ông, kiểu người bị nhỏ bé đến thảm hại bị bỏ quên bên rìa của

xã hội, đang điên cuồng tìm hiểu về chỗ đứng trong chính thế giới của mình “Đóng

kín trong bốn bức tường, tôi thấy mình như một kẻ di cư bị tống giam ở một nước xa lạ Tôi thấy gia đình mình như những người ngoại quốc lạ lùng mà những tập tục, nghi thức và chính ngôn ngữ của họ thách đố sự tìm hiểu Mặc dù tôi không muốn thế, họ vẫn bắt tôi phải tham gia vào những nghi lễ kỳ quái của họ Tôi không thể kháng cự lại.” (Nhật ký Kafka)

2.TÁC PHẨM “ LÂU ĐÀI”

2.1 Hoàn cảnh sáng tác và tóm tắt tác phẩm

“Lâu đài” được Kafka thai nghén trong khoảng 5 năm, từ sau khi ông được dự

đoán là mắc bệnh lao vào năm 1917 Theo nhật ký của Kafka, ông đã đang chuẩn bị

cho tiểu thuyết "Lâu đài" (Das Schloss) ngày 11/ 6/1914( giai đoạn thế chiến thứ nhất

bùng nổ), tuy nhiên phải đến 27/1/1922 ông mới bắt đầu viết nó

Tiểu thuyết kể về K., một người làm đạc điền đến Lâu đài của bá tước WestWest để làm việc Chàng được thông báo là chuẩn bị nhận việc, và một chức sắc trongvùng là Klamm còn viết thư động viên K làm việc Tuy có quen một số người như bàchủ quán trọ, anh chàng đưa thư Barnabás và người chị là Olga, thậm chí có ngườiyêu là Frida, nhưng K không sao đến được lâu đài hay gặp được nhà chức trách đểxem kết quả tuyển dụng K sống trong một thế giới có thực mà cứ như là ảo; anh nhìnthấy Lâu đài, nhưng không sao đến được đó, cũng như không sao gặp trực tiếp đượcKlamm cũng như chức sắc cao nhất trong vùng Dù đã cố gắng hết sức để tìm hiểuLâu đài - thiết chế quyền lực thống trị nhưng K vẫn không thể lý giải nổi nó K đànhphải chờ và sống mòn mỏi, kiệt sức trong cảnh lo âu chờ đợi, trong khi những ngườidân làng không chấp nhận chàng, cô người yêu Frida cuối cùng cũng mệt mỏi bỏ rơi

K để theo một tên phụ tá của chính chàng Kết thúc câu chuyện K vẫn còn lang thang

vô định trước tòa lâu đài

Cũng như nhiều tác phẩm khác của Kafka, “Lâu đài” là một câu chuyện còn dang dở Nhà văn đã định viết tiểu thuyết tự thuật, nhưng rồi nhân vật xưng Tôi đã

được chuyển thành K Theo Brod, người cho xuất bản cuốn tiểu thuyết, Kafka dựđịnh sẽ kết thúc tác phẩm bằng chi tiết chàng đạc điền K., khi đã đợi chờ đến kiệt sứcgần chết thì nhận được thông báo từ Lâu đài cho phép chàng lưu trú ở làng

Nhân vật chính của “Lâu đài”, anh chàng làm nghề đạc điền K., vì phải sống

mòn mỏi trong chờ đợi nên chàng có cảm tưởng hiện thực cuộc sống chỉ là những ảoảnh, K không sao lý giải được sự chờ đợi phi lý ấy Được tác giả chọn lọc, nhân vật

K mang tính chất biểu trưng, nó có tầm khái quát và tạo nên hình tượng văn học ẩn

chứa trong mình một tư tưởng triết học: tình trạng bị bỏ rơi nên cô đơn, bất lực, trở

nên con người xa lạ giữa đời thường.Miêu tả sự bế tắc, luẩn quẩn, kết hợp những

đoạn siêu thực về Lâu đài và cuộc sống của những người ở đó, tác phẩm tập trung vào

sự thờ ơ của xã hội, tính quan liêu, sự vỡ mộng dường như vô hạn của nỗ lực nhằmchống lại hệ thống quan liêu đó, và sự truy tìm vô ích, vô vọng cho một mục tiêukhông thể nào đạt tới

2.2 Motif lâu đài trong sáng tác của Kafka

Có thể nói Franz Kafka là nhà văn sớm nhất kiến tạo nên thủ pháp huyền thoạitrong văn học Những dạng thức mà ông thường sử dụng là motif thần thoại phươngTây, nhại huyền thoại và huyền thoại hóa thế giới hiện thực Và lâu đài là một trongnhững motif đáng chú ý nhất trong sáng tác của ông

Motif lâu đài (hay gọi chính xác hơn là motif mê cung) nằm trong dạng thứcthần thoại phương Tây, hình ảnh tòa lâu đài vốn là một hình ảnh thực trong đời sốngnhưng khi đi vào tác phẩm của ông nó lại trở thành một cái gì đó thật “huyền thoại”,một dạng mê cung, mê thất khiến con người trở nên xa lạ, lạc lõng và mất phươnghướng trong nó Điều này đã làm nên không khí huyễn hoặc, hư ảo trong sáng tác củaông Từ việc xây dựng motif lâu đài trên, Kafka muốn hướng người đọc tới việc hìnhdung những con người, thân phận con người trong đời sống hiện tại Lâu đài hay tòa

án, hang ổ là mê cung, là những nơi con người không thể nhìn thấy nhưng nó có khả

năng chi phối và đè bẹp họ Chẳng hạn như Jozep K trong “Vụ án”chấp nhận cái chết

mà vẫn không thể biết được mình mang tội gì và càng không thể hiểu được cái hệ

thống tòa án đã kết tội mình K trong “Lâu đài” tìm kiếm Lâu đài với mong muốn

mình được chấp nhận, nhưng tòa Lâu đài ẩn hiện trong màn sương dày đặc ấy cứ mãimãi ngoài tầm với Cái phi lí của sự tồn tại của con người là đấy: họ lạc vào mê cungcủa “lâu đài” thiết chế vô hình đè bẹp cuộc sống của họ và họ phải chấp nhận sự phi lí

ấy để tồn tại tiếp tục

Lâu đài trong văn chương Kafka không chỉ là một biện pháp nghệ thuật mà còn

là “một biện pháp để cảm thụ thế giới” Theo Ths.Thái Thị Hoài An thì đó “là phương

tiện miêu tả ẩn dụ về thế giới, đem tới cho người đọc những cảm nhận hoặc quan niệm về thế giới thực tại của nhà văn Nói một cách cụ thể, huyền thoại giúp F Kafka thể hiện cảm quan của ông về sự phi lí, tha hóa, cô đơn, về thân phận trong guồng quay của xã hội hiện đại.”

3 CON NGƯỜI VÀ NỖI CÔ ĐƠN TRONG “LÂU ĐÀI”

đơn trong thời gian của con người hiện đại Đó là nỗi cô đơn khi con người (buộc

phải) giã từ quá khứ, đứng giữa hiện tại và đối diện với tương lai bấp bênh đầy bí ẩn.

Ấy là khi con người cảm thấy hoang mang và lo sợ Con người tìm kiếm và nỗ lực tạo lập các mối quan hệ mà quên mất rằng các mối quan hệ đó không giúp được nó thoát khỏi nỗi cô đơn thời gian Nhưng chí ít thì đó cũng là một niềm an ủi, và là lối thoát cuối cùng trong sự bất lực của con người trước số phận.” (Bài viết “Thế giới nghệ thuật của Franz Kafka” được in trong Lâu Đài, Nxb Văn học, 1998) Hình tượng nhân

vật K trong cuộc hành trình vô vọng tìm tới Lâu đài chính là sự thể hiện nỗi cô đơntuyệt đối ấy

3.1 Nhân vật chàng đạc điền K - con người nhỏ bé bị bỏ rơi

K là một người ở nơi khác được Lâu đài gọi đến để làm công việc đạc điền.Tuy nhiên, khi K tới làng, chàng rơi vào một tình cảnh vô cùng trớ trêu Chàng khôngthể làm công việc của mình vì sự nhầm lẫn mà theo như ông trưởng thôn thì ắt phải cócủa những người nhiều công nhiều việc, và thậm chí, chàng còn không thể xin đượcgiấy phép lưu trú ở làng Sự tồn tại của K nằm bên ngoài Làng - bên ngoài xã hội

3.1.1 Thân phận của K.: Một con người cô đơn, lạc lõng, bị bỏ rơi

Dõi theo những bước chân của K., độc giả sẽ nhận ra cô đơn lạc lõng chính là

“từ khóa” cho hành trình của chàng Đầu tiên, K bơ vơ, lạc lõng trong công cuộc tìmkiếm chỗ ở Mới đêm đầu tiên đến làng, sự xuất hiện của chàng đã có cái gì đó bất an,

chàng là một “ông khách đến muộn” khiến cho chủ quán “bất ngờ và bối rối” Sự lạc lõng đã gợn lên đâu đó ngay trong chi tiết quán trọ “không còn phòng cho thuê” - làng

hết “chỗ” cho sự có mặt của K và chính vì thế, sự có mặt của chàng dường như làthừa thãi Rồi ngay sau đó đã bị người ta đánh thức dậy vì không có giấy phép từ ngài

bá tước Họ bắt buộc chàng phải rời đi ngay trong đêm tối và chàng thì đang vô cùngmệt mỏi Sau này, khi đã ở trọ tại quán Bên cầu, K càng nhận thức sự bơ vơ, lạc lõngcủa mình nhiều hơn nữa khi bà chủ quán trọ cứ luôn ca thán rằng K sẽ không thể vàoquán trọ của bà nếu hôm đó, tức cái hôm đầu tiên K đến, bà không lơ đãng để ôngchồng của mình coi quán Đến cả những người hầu gái, chủ nhân của căn phòng mà

K và Frida ở cũng lấy làm vui mừng khi K phải chuyển đi Và, khi tới ở trong trườnghọc thì thầy giáo, người quản lý ở đó và cả những đứa trẻ cũng không chào mừng K

Thứ hai, K cô đơn, lạc lõng trong thân phận của mình K không phải ngườicủa làng nên không được làng chấp nhận Dù đi tới đâu, K cũng là đối tượng chonhững con mắt soi mói của dân làng Đặc biệt, lúc ở trong phòng tắm chung của làng,chàng đã bị người ta đuổi ra ngoài không thương tiếc Mọi người không tỏ ra hiếukhách và như họ nghĩ, họ không cần sự xuất hiện của người khách đó Với Lâu đàicũng thế K tuy được Lâu đài gọi đến nhưng cũng không phải là người của Lâu đài.Bằng chứng là việc Klamm gửi bức thư đầu tiên cho K nói rằng chàng không đượclên Lâu đài mà chỉ phải làm việc với ông trưởng thôn và thông báo những yêu cầu chongười đưa thư Phạm vi cư trú và hoạt động của K đã bị giới hạn trong một bức rào

chắn Rõ ràng, K bị cô lập hoàn toàn Chàng sống đâu đó ở giữa mối liên kết giữa làng

và Lâu đài nhưng lại không thuộc về làng, mà cũng không thuộc về Lâu đài

Chính vì thế, K phải cố gắng tìm kiếm những mối quan hệ Chàng tiếp xúc vớinhiều người, nói chuyện với nhiều người mặc cho họ không hề chào đón mình Ta cóthể thấy rõ điều này khi K làm quen với người thầy giáo lúc ông ta ở cái điếm canhnhỏ sau trường học, hay khi chàng xin ghé lại nghỉ chân ở một ngôi nhà lúc bị lạctrong mê lộ đến Lâu đài Nhân vật K nỗ lực tìm kiếm sự quan tâm mọi người mộtcách vô vọng Điều này cũng thường thấy trong các sáng tác khác của Kafka

Nhân vật chàng đạc điền K vô danh tới mức không có được một cái tên đầyđủ: tên chàng là một chữ viết tắt bình thường đến tầm thường, như thể nó không cần

và không đáng được quan tâm Họ của chàng hoàn toàn không được nhắc đến trongtác phẩm Điều đó hết sức phi lý Ở một con người, họ tên là điều cơ bản nhất Họ làmột dấu mộc của quá khứ đóng lên mỗi con người, là mối dây cơ bản nối kết người đóvới tổ tiên K không có họ, có phải là vì nhân vật đã bị tách khỏi chỗ dựa quá khứ củamình? (Trong tác phẩm, chỉ có duy nhất một lần K nghĩ tới chuyện lâu rồi chưa vềthăm quê nhà Hầu như chàng chỉ quan tâm tới Lâu đài ở hiện tại không bận tâm gìđến quá khứ, kể cả khi hiện tại đó có đánh đố và làm chàng mệt mỏi.) Tên, ngược lại,

là một sở hữu riêng thuộc về con người, “gọi tên” một người là hành động đầu tiên cơbản nhất thể hiện sự nhìn nhận đối với người đó Chàng đạc điền K không có cái tênđầy đủ, có phải là sự tồn tại của chàng đã ở mức “dưới con người” hay “ngoài cộngđồng” đối với dân chúng trong làng? Xây dựng một hình tượng nhân vật không có đến

cả họ tên, có phải Kafka muốn tạo nên một ẩn dụ thâm trầm về hiện tượng con ngườinhỏ bé bị “mất gốc”, bị bứt khỏi những điểm tựa vốn có để bắt đầu một hành trình vôđịnh? Một khi không còn chỗ dựa, nỗi cô đơn lạc lõng hẳn sẽ là không tránh khỏi

3.1.2 Những nét tính cách nổi bật

3.1.2.1 Một con người lý trí và có óc xét đoán

K.trước hết là một con người độc lập Chàng đủ tỉnh táo để không sợ hãi trướcquyền lực của Lâu đài dù chính chàng đã rất nhiều lần chứng kiến thái độ sợ hãi của

dân làng đối với quyền lực đó “Còn nếu họ tưởng rằng việc nghiễm nhiên thừa nhận

chàng là người đạc điền có thể làm cho chàng sợ thì họ đã nhầm: chàng chỉ hơi chờn chợn một chút, tất cả chỉ có thế!” Dù sau đó Lâu đài đã thể hiện được quyền lực đối

với chuyện cư ngụ của K trong lãnh địa của họ, thế nhưng uy quyền đó cũng khônglàm cho chàng sợ hãi và tuân phục

Xem xét kỹ những bức thư mà Lâu đài nói chung hay Klamm nói riêng gửi cho

mình, chàng vẫn đủ tỉnh táo để dễ dàng nhận ra sự phi lý trong những bức thư đó: “Lá

thư không nhất quán, có chỗ người ta nói với chàng như nói với một người tự do, có ý chí riêng: cách xưng hô hoặc chi tiết nói về những yêu cầu của chàng là những chỗ như thế Ở chỗ khác, thì một cách thẳng thắn hoặc bóng gió, người ta xử sự với chàng như với một người lao động vô danh tiểu tốt, người mà từ chiếc ghế của một ngài

chánh văn phòng nào đó thì khó mà có thể nhận ra.” Khi tranh luận với bà chủ quán

và những người khác, chàng đều đưa ra những lập luận vô cùng sắc bén, khó lòng màlật đổ được Chàng ta cũng nhận thức rõ rằng mình có quyền từ chối cuộc thẩm vấn vô

lý mà viên thư ký làng của Klamm yêu cầu mình tham gia

Rõ ràng, K là một người mong muốn sự tự do và sẽ cố gắng tranh đấu để tìm

ra sự tự do cho mình Chàng không dễ dàng bị khuất phục bởi quyền lực, đặc biệt làthứ quyền lực chuyên chế đến phi lý như ở Lâu đài

3.1.2.2 Một con người nóng tính nhưng đầy quyết tâm theo đuổi mục tiêu

Ta có thể thấy K nóng tính khi chàng liên tục chửi bới hay đánh những ngườigiúp việc của mình chỉ vì họ nói và hành động những việc ngốc nghếch Khi nhìn thấynhững người giúp việc làm điều gì không vừa ý, thường trực ở K là những câu nói đại

loại như: “Im đi! Các anh đã bắt đầu khác nhau đấy hả?”, “Các người muốn gì tôi

hoài vậy?”, “Cút! Nếu các anh đến đón tôi, tại sao các anh không mang gậy của tôi theo? Bây giờ lấy gì để tôi đuổi các anh về nhà?” Chàng cảm thấy bực mình, khó

chịu với những việc mà bọn họ làm: “Nhưng họ là gánh nặng đối với tôi”, “Không, họ

chỉ bám theo đuôi tôi ở đây”, “Lại những người giúp việc” Tuy nhiên, thái độ này

hoàn toàn có thể được lý giải bằng tâm trạng chán chường của người bị níu chân trong

mê lộ Lâu đài, trong chính cái soi mói, nhiễu sự của hai kẻ phụ tá đó - chúng bám theo

K hoàn toàn không phải vì công việc đạc điền

K cũng rất nôn nóng, sốt sắng trong công việc Ngay ngày hôm sau đến làng,chàng đã cố gắng tìm đường lên Lâu đài mặc dù càng đi càng thấy mình sai đường.Việc đi theo người đưa thư cũng xuất phát từ quyết tâm tìm kiếm Lâu đài, vì chàngnghĩ anh ta sẽ lên Lâu đài ngay khi quay về

Đồng thời, con người này cũng khiến người đọc chú ý bởi sự kiên trì, nỗ lựctrong việc theo đuổi mục tiêu của mình Chàng khao khát tìm kiếm sự thật về thế giới

mà mình đang sống, muốn làm rõ ràng mọi vấn đề đang bị che lấp bởi quyền lực Dù

bị lạc nhiều lần trên con đường tìm đến Lâu đài, dù vướng phải sự nhiêu khê củanhững viên thư kí, sự ngăn cản quyết liệt của bà chủ quán, K vẫn luôn kiên trì tìmđường lên đó, mặc cho cơ thể mệt mỏi và lạnh cóng Anh cũng sẵn sàng đi theo ngườiđưa thư mới gặp chỉ vì nghĩ anh ta có thể làm cho mình đạt được mục đích là lên đượcLâu đài Kể cả việc K tìm đến quán Ông chủ cũng không ngoài mục đích trên

3.1.2.3 Một con người chung thủy trong tình yêu

K là một chàng trai chung thủy Chàng yêu Frida và nhất mực bảo vệ tình yêu

ấy Dù đã nghe nhiều lời nói xấu Frida từ Pepi và Olga nhưng chàng luôn tin tưởng vàbảo vệ người mình yêu trước những lời nói ấy Dù biết Olga yêu mình nhưng chàngvẫn một mực chung thủy với Frida và luôn giữ khoảng cách với Olga Không muốngiấu Frida bất cứ điều gì nên chàng nói cho cô biết những suy nghĩ của mình, kể cảkhát khao lớn nhất là tìm đến Lâu đài, và không ngần ngại để tên giúp việc biết mình

đã đến nhà Olga Tin tưởng vào Frida nên chàng thực sự bàng hoàng khi biết Frida đã

quyết định theo một tên giúp việc Và, chàng đã tuyệt vọng cố gắng níu giữ lấy Frida

khi cô ta rời đi: “Bởi vì em không yêu hắn, cùng lắm là em tưởng như thế, và em sẽ

cám ơn anh nếu anh phá tan sự lầm lạc của em.” Thông qua đây, ta thấy K là một con

người khát khao có một gia đình êm ấm “và bây giờ khi mà chúng ta đang chuẩn bị

cưới nhau, em lại về nơi đó sao?”.

3.1.2.4 Một con người nhạy cảm với thế giới

Đây là một phẩm chất đặc biệt đáng chú ý ở nhân vật K và cũng là dấu ấn rõnhất mà thiên tài Kafka để lại trên nhân vật này, khiến người đọc hoàn toàn có cơ sở

để suy ra rằng cái tên K trong tác phẩm trước tiên là chính viết tắt của chữ Kafka.Franz Kafka vốn nhạy cảm đến mức cực đoan, nhưng chính sự nhạy cảm đó lại là cơ

sở cho những tiên cảm của ông về thế giới, mà nói như Ernst Fischer (Áo) trong

“Kafka” thì “Chính làn da mềm mại, sự nhạy cảm và bất lực của Kafka trước thế giới

người cha đầy thế lực đã làm cho ông, thiên tài của sự yếu ớt, có khả năng vô cùng đặc biệt trong việc nhận biết những chi tiết và giải mã chúng như giải mã những bí ẩn của một hiện thực còn chưa được phát hiện.”

Trong “Lâu đài”, sự nhạy cảm đến kỳ quặc của chàng đạc điền K được thể

hiện trong những chi tiết rất nhỏ, chẳng hạn như trong một cuộc đối thoại vu vơ:

“- Cô là ai? - K hỏi.

- Một cô gái đến từ Lâu đài, - nàng trả lời cộc lốc Không thể hiểu là sự miệt thị này dành cho K hay cho chính câu trả lời của nàng.”

Chỉ một câu trả lời quá ngắn gọn (hay quá thừa bởi hai chữ “Lâu đài”?) cũng

đủ khiến cho K cảm thấy sự miệt thị, cũng đủ khiến chàng suy nghĩ và bất an Chàngquá nhạy cảm với “Lâu đài”, hay đúng hơn là với thiết chế quyền lực này Cũng bằngbản chất đó, K cảm nhận những nứt rạn đầu tiên của xã hội “kiểu Lâu đài” mà trong

đó chàng đang tồn tại: “K biết rằng người ta không thể đe dọa chàng bằng sự cưỡng

chế thật sự, chàng không sợ điều đó mà chỉ sợ cái quyền uy ngoại cảnh làm cho mình chán nản, sợ sự dửng dưng mệt mỏi của mình trước những thất vọng, sợ sức mạnh của những tác động không thể nhận thấy đang từng giây lát có thể đến với chàng Chàng cần chấp nhận cuộc đọ sức với những nguy cơ này”…

Phải lang thang không điểm tựa giữa một thế giới hoàn toàn xa lạ, dự cảm vềcái mong manh tồn tại dai dẳng trong chàng ngay cả trong những khoảnh khắc hạnh

phúc hiếm hoi Có những lúc, chàng cảm thấy “hạnh phúc vì có thể giữ cô gái trong

tay mình, nhưng trong hạnh phúc chàng cũng hoang mang, vì cảm thấy nếu Frida bỏ chàng thì tất cả những gì chàng có đều từ bỏ chàng”… Ôm người yêu trong tay mà

vẫn nghĩ đến sự chia lìa và từ bỏ, sự đối lập đó thể hiện bản chất bất an của con ngườitrước thế giới; tình yêu không khỏa lấp nổi sự cô đơn, không đủ đảm bảo cho sự gắnkết, không đủ làm cầu nối cho chàng đến với thế giới Trong tình yêu, còn đó cả sựchông chênh - cũng như trong bất cứ một mối quan hệ nào khác mà nhân vật củaKafka có được