bài giảng đường lối cách mạng của đảng cộng sản việt nam

Giữa lúc đó xuất hiện một xu hướngcách mạng mới do Nguyễn Ái Quốc khởi xướng và lãnh đạo, một nhân tố mới dẫndắt cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ ở Việt Nam, tìm ra con đường cứu nước đún

CHƯƠNG 1

SỰ RA ĐỜI CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VÀ CƯƠNG LĨNH

CHÍNH TRỊ ĐẦU TIÊN CỦA ĐẢNG

I HOÀN CẢNH LỊCH SỬ RA ĐỜI ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

1 Hoàn cảnh quốc tế cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX

a) Sự chuyển biến của chủ nghĩa tư bản và hậu quả của nó

- Từ nửa sau thế kỉ XIX, chủ nghĩa tư bản phương Tây chuyển nhanh từ giaiđoạn tự do cạnh tranh sang giai đoạn độc quyền (giai đoạn đế quốc chủ nghĩa) Bảnchất của chủ nghĩa đế quốc là bóc lột và xâm lược Đầu thế kỉ XX, các nước đếquốc lớn như Mỹ, Anh, Pháp… đã xâm chiếm hầu hết các nước nhỏ yếu trên thếgiới và biến thành thuộc địa của họ Chính sách thực dân tàn bạo của chủ nghĩa đếquốc đối với các thuộc địa cùng với sự áp bức bóc lột nặng nề đối với giai cấp côngnhân và nhân dân lao động ở trong nước đã chứng minh bản chất phản động củachủ nghĩa đế quốc

- Năm 1914 các nước đế quốc Anh, Pháp, Nga, Đức, Ý, Nhật đã phân chiaxong đất đai trên thế giới, chiếm một thuộc địa rộng 65 km2 với số dân 523,4 triệungười (so với diện tích chính quốc của họ là 16,5 triệu km2 và dân số 437,2 triệu).Riêng diện tích các thuộc địa của Pháp là 10,6 triệu km2 với số dân 55,5 triệu (sovới diện tích nước Pháp là 0,5 triệu km2 và dân số 39,6 triệu người) Số liệu trên làmột phác hoạ cơ bản và rõ nét về bức tranh phân chia thế giới của chủ nghĩa đếquốc ở đầu thế kỉ này Đám mây đen khổng lồ của chủ nghĩa đế quốc thực dân đãbao trùm khắp thế giới, sự áp bức và xu hướng thôn tính dân tộc của chủ nghĩa đếquốc đã tăng lên rõ rệt

- Về phương thức bóc lột có sự thay đổi: trước đây tư bản bóc lột thuộc địa

là lấy tài nguyên về nước để sản xuất, nhưng về sau chủ nghĩa đế quốc xuất khẩu tưbản, đầu tư khai thác thuộc địa đem lại lợi nhuận tối đa cho tư bản chính quốc,trước hết là tư bản lũng đoạn làm cho quan hệ xã hội của các nước thuộc địa biếnđổi một cách căn bản

+ Một bộ phận các nước thuộc địa bị lôi cuốn vào con đường thực dân.+ Một bộ phận được trang bị những phương tiện và phương pháp để tự giải

Hậu quả chiến tranh xâm lược của chủ nghĩa đế quốc: Mâu thuẫn giữa cácdân tộc bị áp bức với chủ nghĩa đế quốc ngày càng gay gắt, phong trào đấu tranhchống xâm lược diễn ra mạnh mẽ ở các nước thuộc địa.

- Chủ nghĩa Mác - Lênin là hệ tư tưởng của Đảng Cộng sản

- Chủ nghĩa Mác - Lênin được truyền bá vào Việt Nam, thúc đẩy phong tràoyêu nước và phong trào công nhân phát triển theo khuynh hướng cách mạng vô sản,dẫn tới sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

c) Cách mạng Tháng Mười Nga và Quốc tế Cộng sản

- Năm 1917, Cách mạng Tháng Mười Nga thành công:

+ Đây là cuộc cách mạng vô sản đầu tiên trên thế giới mang lại quyền lợicho nông dân, các dân tộc thuộc địa của đế quốc Nga được giải phóng và đượchưởng quyền dân tộc tự quyết, kể cả quyền phân lập hình thành nên các quốc giađộc lập và quyền liên hợp

+ Mở ra cho lịch sử loài người một thời đại mới: giai đoạn từ chủ nghĩa tưbản lên Chủ nghĩa xã hội

+ Chủ nghĩa Mác-Lênin từ lí luận đã trở thành hiện thực trên một nước đãchiếm 1/6 diện tích quả địa cầu

- Tháng 3-1919, Quốc tế Cộng sản được thành lập – quốc tế đại diện choquyền lợi của công nhân và nông dân Tại Đại hội II của Quốc tế Cộng sản (1920),

Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa củaLênin được công bố Luận cương nổi tiếng này đã chỉ ra phương hướng đấu tranhgiải phóng các dân tộc bị áp bức

Tình hình đầy biến động đó đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến Việt Nam

2 Hoàn cảnh trong nước

a) Xã hội Việt Nam dưới sự thống trị của thực dân Pháp

- Chính sách cai trị của thực dân Pháp

Trước đây Việt Nam là một nước thuần nông do giai cấp phong kiến thốngtrị Từ năm 1858 (1-9-1958) thực dân Pháp bắt đầu tiến công quân sự để chiếm ViệtNam Ngày 6-6-1884 triều đình nhà Nguyễn ký Hiệp ước Patơnốt thừa nhận sựthống trị của thực dân Pháp Việt Nam từ đây trở thành đất bảo hộ của Pháp Nhànước phong kiến Việt Nam mất vai trò độc lập.

Sau khi đánh chiếm đất nước ta, thực dân Pháp thiết lập bộ máy thống trịthực dân để tiến hành những cuộc khai thác nhằm cướp đoạt tài nguyên, bóc lộtnhân công rẻ mạt và mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hóa

Từ năm 1858-1884: giai đoạn bình định vũ trang, xâm lược Việt Nam

Pháp tiến hành chương trình khai thác thuộc địa lần thứ nhất 1897-1913 vàchương trình khai thác thuộc địa lần hai 1919 - 1929 với quy mô, tốc độ và cường

độ tăng dần nhằm kiếm lợi nhuận tối đa Chúng không từ bỏ bất cứ một thủ đoạnnào Nhưng trong khi đó Pháp lại đưa ra chiêu bài là đi khai hóa văn minh

Chính sách thống trị của thực dân Pháp đã làm cho xã hội Việt Nam cónhiều thay đổi

- Về kinh tế: Chúng thực hiện chính sách kinh tế phản động như:

+ Trực tiếp duy trì phương thức sản xuất phong kiến cùng với việc thiết lậpmột cách hạn chế phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa Chính vì vậy, nền kinh tếViệt Nam thời kỳ này vừa mang tính chất phong kiến vừa mang tính chất tư bảnthực dân

+ Thi hành chính sách độc quyền đối với ngân hàng, xuất và nhập khẩu, khaithác mỏ, giao thông để biến Việt Nam thành thị trường tiêu thụ hàng hóa và là nơicung cấp nguyên vật liệu cho chính quốc

+ Định ra các loại thuế vô lý đánh vào người lao động Vì vậy, đời sống củangười dân vô cùng cực khổ

Do chính sách kinh tế như vậy nên sau hai cuộc khai thác của thực dân Pháp,nên kinh tế Việt Nam chưa có những thay đổi căn bản Chính sách kinh tế rất phảnđộng của đế quốc Pháp đã làm cho nhân dân Việt Nam bị bần cùng, điêu đứng, đãkìm hãm nền kinh tế Việt Nam trong vòng lạc hậu và biến nền kinh tế nước ta hoàntoàn lệ thuộc vào nền kinh tế của nước Pháp

- Về chính trị:

+ Duy trì chính sách chuyên chế với bộ máy đàn áp nặng nề Chúng đàn ápđẫm máu các phong trào yêu nước ở Việt Nam Mọi quyền tự do của nhân dân đều

bị cấm

+ Duy trì chế độ cai trị trực tiếp từ trung ương đến cơ sở, mọi quyền hànhđều nằm trong tay người Pháp, biến quan lại phong kiến trở thành bù nhìn tay sai

+ Thi hành chính sách “chia để trị” Chúng chia cắt nước ta làm ba kỳ, mỗi

kỳ đặt một chế độ cai trị riêng với mục đích gây thành kiến chia rẽ giữa Bắc, Trung,Nam, giữa các tôn giáo, giữa các dân tộc Việt Nam và giữa các dân tộc ĐôngDương Sau đó chúng sát nhập 3 kỳ đó cùng với Lào và Campuchia thành sứ ĐôngDương thuộc Pháp với mục đích xóa tên 3 nước Đông Dương trên bản đồ thế giới

- Về văn hóa:

+ Thi hành chính sách nô dịch lệ thuộc, gây tâm lý tự ti

+ Khuyến khích các hoạt động mê tín dị đoan, tệ nạn xã hội: như rượu chè,

cờ bạc, hút hít Thực dân Pháp dùng rượu cồn, thuốc phiện (cứ 1000 làng thì có

1500 đại lý rượu và thuốc phiện) để ru ngủ dân ta nhất là thế hệ trẻ, làm suy nhượcgiống nòi dân tộc Việt Nam

+ Chúng lập nhà tù nhiều hơn trường học và bệnh viện Trong các trườnghọc chúng mở, đều dạy tiếng Pháp nhằm đào tạo một đội ngũ tay sai ở thuộc địa

+ Chúng bưng bít, ngăn cản ảnh hưởng văn hóa tiến bộ trên thế giới, kể cảvăn hóa tiến bộ Pháp

Lịch sử thống trị gần một thế kỉ của đế quốc Pháp ở Việt Nam tự nó tố cáohùng hồn rằng đế quốc Pháp không phải là kẻ đem văn minh phương Tây đến “khaihoá” cho nhân dân ta như chúng thường rêu rao; ngược lại chúng là tên tội phạm đã

cố tình đẩy nhân dân ta vào vòng tối tăm, dốt nát, nghèo nàn, lạc hậu

- Tình hình giai cấp và mâu thuẫn cơ bản trong xã hội Việt Nam.

Trước khi Pháp xâm lược, xã hội Việt Nam là một xã hội phong kiến thuầnnhất với hai giai cấp chủ yếu là địa chủ phong kiến và nông dân Chính sách cai trị

và khai thác thuộc địa của thực dân Pháp đã tác động mạnh mẽ đến cơ cấu giai cấptrong lòng xã hội Việt Nam: giai cấp cũ vẫn còn tồn tại và giai cấp mới ra đời

* Giai cấp cũ bao gồm địa chủ phong kiến và nông dân.

* Giai cấp địa chủ phong kiến

- Xét dưới góc độ chính trị thì giai cấp địa chủ phong kiến có sự phân hóanhư sau:

+ Một bộ phận cam tâm bán nước làm tay sai cho thực dân Pháp để duy trìquyền lợi của mình Đây là lực lượng phản động, là đối tượng của cách mạng

+ Một bộ phận khác nêu cao truyền thống yêu nước và tinh thần bất khuấttrở thành lãnh tụ của quần chúng nông dân, vừa đấu tranh chống thực dân Pháp vừađấu tranh chống lại triều đình phản động

+ Một bộ phận nhỏ chuyển sang kinh doanh theo lối tư bản chủ nghĩa

- Xét dưới góc độ kinh tế, giai cấp địa chủ có sự phân tầng thành 3 bộ phận:đại địa chủ, trung địa chủ và tiểu địa chủ

- Giai cấp nông dân chiếm hơn 90% dân số, là nạn nhân chủ yếu của chínhsách khai thác thuộc địa Giai cấp nông dân Việt Nam phải chịu hai tầng áp bức,bóc lột của thực dân và phong kiến Tình cảnh khốn khổ, bần cùng của giai cấpnông dân Việt Nam đã làm tăng thêm lòng căm thù đế quốc và phong kiến tay sai,làm tăng thêm ý chí cách mạng của họ trong cuộc đấu tranh giành lại ruộng đất vàquyền sống tự do

* Giai cấp mới bao gồm: tư sản, tiểu tư sản và công nhân.

+ Tư sản dân tộc: đó là những nhà tư sản vừa và nhỏ Họ hoạt động chủ yếutrong các ngành thương nghiệp, công nghiệp nhẹ, tiểu thủ công nghiệp Họ cũng cómâu thuẫn với tư sản Pháp  họ có tinh thần chống đế quốc, chống phong kiến, cókhuynh hướng dân tộc dân chủ

- Giai cấp tiểu tư sản, tầng lớp trí thức (1.2%): Đó là những tiểu thương,

tiểu chủ, công chức, học sinh, trí thức Họ là tầng lớp có học, có tinh thần dân tộc,yêu nước và rất nhạy cảm về chính trị Vì vậy họ là lực lượng lớn của cách mạng

- Giai cấp công nhân: là sản phẩm trực tiếp của chính sách khai thác thuộc

địa của Pháp.Trong cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của Pháp, giai cấp côngnhân Việt Nam đã hình thành Đến cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai, công nhân

đã phát triển nhanh về số lượng, từ 10 van (1914) lên 22 vạn (1929), trong đó cóhơn 53.000 công nhân mỏ và 81.200 công nhân đồn điền Giai cấp công nhân Việtnam tuy số lượng ít nhưng đã mang trong mình những đặc điểm và phẩm chất củagiai cấp công nhân thế giới:

+ Đại diện cho một phương thức sản xuất tiên tiến

+ Có ý thức tổ chức kỉ luật cao

+ Có tinh thần cách mạng triệt để

+ Mang trong mình bản chất quốc tế

Giai cấp công nhân Việt Nam còn mang những đặc điểm riêng:

+ Giai cấp công nhân Việt Nam chịu 3 tầng áp bức bóc lột là đế quốc, phongkiến, tư sản  tinh thần cách mạng của họ rất cao Họ vừa đại diện cho quyền lợicủa dân tộc, vừa đại diện cho quyền lợi của các giai cấp khác

+ Giai cấp công nhân Việt Nam xuất thân chủ yếu từ nông dân  đó là cơ

sở khách quan, thuận lợi cho công nhân và nông dân liên minh chặt chẽ ngay từ khimới ra đời và phát triển trong quá trình đấu tranh cách mạng

+ Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời trước giai cấp tư sản Việt Nam nênnội bộ thuần nhất

+ Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời ở một nước có truyền thống đấu tranhbất khuất, vì vậy họ sớm tham gia vào phong trào đấu tranh của cả dân tộc, sớmtiếp thu tư tưởng lý luận cách mạng của thời đại là chủ nghĩa Mác Lênin

+ Công nhân Việt Nam có lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc dẫn đường chỉ lối

+ Giai cấp công nhân bước lên vũ đài chính trị sau khi Cách mạng thángMười Nga thắng lợi, phong trào cộng sản, công nhân quốc tế và phong trào giảiphóng dân tộc đang ở trong thời kỳ phát triển sôi nổi Điều kiện lịch sử đó càngnâng cao uy thế chính trị và tinh thần, tạo cho giai cấp công nhân Việt Nam một sứcmạnh to lớn, sớm nắm quyền lãnh đạo cách mạng

Với tất cả những đặc điểm nêu trên, mặc dù mới ra đời nhưng giai cấp côngnhân Việt Nam đã nhanh chóng trưởng thành cả về số lượng và chất lượng, nhanhchóng vươn lên từ một giai cấp tự phát trở thành một giai câp tự giác và bước lên

vũ đài chính trị, trở thành lực lượng lãnh đạo duy nhất của cách mạng Việt Nam

Trong những năm đầu của thế kỉ XX, chúng ta đang khủng hoảng về đườnglối, mà thực chất là chúng ta đang khủng hoảng về một giai cấp tiên tiến lãnh đạocách mạng do giai cấp công nhân Việt Nam chưa tiếp thu được lý luận của chủnghĩa Mac-Lênin Phong trào công nhân đòi hỏi có đội tiên phong lãnh đạo

Kết luận: Chính sách cai trị của thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ

XX đã làm cho xã hội Việt Nam có những thay đổi sau:

- Từ một xã hội phong kiến độc lập trở thành một xã hội thuộc địa nửaphong kiến

- Cơ cấu giai cấp ở Việt Nam cũng có những thay đổi cơ bản Bên cạnh sựphân hóa của giai cấp cũ là sự ra đời của các giai cấp, tầng lớp mới Đây là một lựclượng cách mạng mới trong tương lai

- Trong lòng xã hội Việt Nam tồn tại hai mâu thuẫn cơ bản, gắn liền vớinhau Đó là mâu thuẫn giữa:

+ Toàn thể dân tộc Việt Nam >< Thực dân Pháp và tay sai

+ Nhân dân Việt Nam (chủ yếu là nông dân) >< địa chủ (phong kiến)

Song mâu thuẫn chủ yếu là mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam vớithực dân Pháp và tay sai

b, Phong trào yêu nước theo khuynh hướng phong kiến và tư sản cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX

b.1 Phong trào yêu nước theo khuynh hướng phong kiến:

- Phong trào diễn ra từ cuối thế kỷ XIX, ngay từ khi thực dân Pháp đặt chânlên đất nước ta Tiêu biểu là phong trào Cần Vương (1885-1896) do vua Hàm Nghi

và Tôn Thất Thuyết phát động Sau khi vua Hàm Nghi bị bắt thì phong trào vẫn tiếptục với các cuộc khởi nghĩa như Ba Đình, Bãi Sậy, Hương Khê

- Khởi nghĩa nông dân Yên Thế: Do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo kéo dài gần

30 năm (1885-1913) đã nói lên tiềm năng ý chí và sức mạnh to lớn của nông dân,nhưng nông dân không trở thành lực lượng lãnh đạo cách mạng khi họ chưa có tư

tưởng độc lập và chưa đại diện cho một phương thức sản xuất tiên tiến Khi ĐềThám bị sát hại (10-02-1913) thì phong trào Yên Thế dần dân tan rã.

b.2 Phong trào yêu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản:

- Phong trào Đông Du và con đường cứu nước của Phan Bội Châu 1908)

(1904-Đầu năm 1904 Phan Bội Châu chủ trương dựa vào Nhật để đánh Pháp, giànhđộc lập dân tộc, thành lập nhà nước theo mô hình quân chủ lập hiến như nước Nhật.Ông tổ chức phong trào Đông Du (1906-1908) nhưng cối cùng phong trào cũng bịthất bại

- Phong trào Duy Tân của Phan Chu Trinh

Phan Chu Trinh chủ trương “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”, pháttriển kinh tế theo hướng tư bản chủ nghĩa trong khuôn khổ hợp pháp, làm cho dângiàu nước mạnh Khi đó, thực dân Pháp buộc phải trao trả độc lập cho nước ViệtNam Mặc dù đường lối đấu tranh của Phan Chu Trinh rất ôn hòa nhưng phong tràovẫn bị thực dân Pháp đàn áp và thất bại

- Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, hàng loạt các phong trào yêu nước củagiai cấp tư sản và tiểu tư sản, trí thức diễn ra Mặc dù các phong trào này đều thấtbại nhưng nó đã cổ vũ mạnh mẽ tinh thần yêu nước của nhân dân ta, bồi đắp thêmchủ nghĩa yêu nước ở Việt Nam, đặc biệt góp phần thúc đẩy những nhà yêu nước,nhất là tầng lớp thanh niên trí thức tiên tiến chọn con đường cứu nước mới phù hợpvới yêu cầu lịch sử đặt ra

Ngoài ra trong thời kỳ này ở Việt Nam còn có nhiều phong trào đấu rtanh

khác như: phong trào Đông Kinh nghĩa thục (1907); phong trào “tẩy chay Khách trú” (1919); Phong trào chống độc quyền xuất nhập khẩu ở cảng Sài Gòn 91923);

đấu tranh trong các hội đồng quản hạt, hội đồng thành phố đòi cải cách tự do dânchủ

Từ trong phong trào đấu tranh, các đảng phái ra đời: Đảng Lập hiến (năm 1923),; Đảng Thanh niên (tháng 3-1926); Đảng Thanh niên cao vọng (năm 1926); Việt Nam nghĩa hòa đoàn (năm 1925), sau nhiều lần đổi tên, tháng 7-1928 lấy tên là Tân Việt cách mạng Đảng; Việt Nam quốc dân Đảng (tháng 12-1927) Các đảng

phái chính trị tư sản và tiểu tư sản trên đây đã góp phần thúc đẩy phong trào yêu

nước chống Pháp, đặc biệt là Tân Việt cách mạng Đảng và Việt Nam quốc dân Đảng.

+ Tân Việt cách mạng Đảng ra đời và hoạt động trong bối cảnh Hội Việt

Nam cách mạng Thanh niên phát triển mạnh, đã tác động mạnh mẽ đến Đảng này.Trong nội bộ Đảng diễn ra cuộc đấu tranh giữa hai khuynh hướng: tư tưởng cáchmạng vô sản và tư tưởng cải lương Cuối cùng khuynh hướng cách mạng theo quanđiểm vô sản dần thắng thế Một số đảng viên tiên tiến của Tân Việt đã chuyển sangHội Việt Nam cách mạng Thanh niên Số đảng viên tiên tiến còn lại trong Tân Việttích cực chuẩn bị để tiến tới thành lập một chính đảng theo chủ nghĩa Mác - Lênin

+ Việt Nam quốc dân đảng do Nguyễn Thái Học sáng lập (12-1927) là một

đảng chính trị theo xu hướng cách mạng dân chủ tư sản Mục đích của đảng này làđánh đuổi giặc Pháp, đánh đổ ngôi vua, sau cùng thiết lập nên dân quyền Tuynhiên Việt Nam quốc dân đảng sớm bị thực dân Pháp khủng bố Nhiều cơ sở củaĐảng bị phá vỡ Phong trào dân tộc dân chủ theo khuynh hướng tư sản dưới ngọn

cờ của Việt Nam quốc dân đảng đã không đáp ứng được yêu cầu khách quan của sựnghiệp giải phóng dân tộc của nhân dân ta, không đủ sức đương đầu trước sự đàn

áp khủng bố của kẻ thù Vai trò của Việt Nam quốc dân đảng trong phong trào dântộc vừa mới nhen nhóm đã vĩnh viễn chấm dứt cùng với sự thất bại của cuộc khởinghĩa Yên Bái

Kết luận:

- Các phong trào yêu nước theo hệ tư tưởng phong kiến tiểu tư sản và tư sảnnói trên, nhìn chung đều hướng tới giành độc lập cho dân tộc, nhưng trên các lậptrường giai cấp khác nhau nhằm khôi phục chế độ phong kiến, hoặc thiết lập chế độquân chủ lập hiến, hoặc cao hơn là thiết lập chế độ cộng hòa tư sản ; với cácphương thức, biện pháp đấu tranh khác nhau : bạo động hoặc cải cách ; với quanđiểm tập hợp lực lượng bên ngoài khác nhau : dựa vào Pháp để thực hiện cải cách,hoặc dựa vào ngoại viện để đánh Pháp… Nhưng cuối cùng các cuộc đấu tranh đềuthất bại

- Các phong trào và tổ chức trên do những hạn chế về giai cấp, về đường lốichính trị ; hệ thống tổ chức lại thiếu chặt chẽ ; không có năng lực tập hợp rộng rãilực lượng của dân tộc, nhất là chưa tập hợp được hai lực lượng xã hội cơ bản là giaicấp công nhân và nông dân nên cuối cùng đã không thành công

Cuộc khủng hoảng về đường lối ở nước ta trong giai đoạn này chứng tỏrằng, chẳng những giai cấp phong kiến cũ đã mất hết vai trò lịch sử, mà những giaicấp mới ra đời như tiểu tư sản và tư sản cũng hoàn toàn bất lực trong việc cầmngọn cờ dân tộc Những nhà yêu nước Việt Nam thuở ấy chưa nhìn thấy ánh sánggiải phóng trong đêm tối nô lệ của dân tộc ta Giữa lúc đó xuất hiện một xu hướngcách mạng mới do Nguyễn Ái Quốc khởi xướng và lãnh đạo, một nhân tố mới dẫndắt cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ ở Việt Nam, tìm ra con đường cứu nước đúngđắn của dân tộc, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại.

c) Phong trào yêu nước theo khuynh hướng vô sản

Mấy chục năm đầu thế kỷ XX, các cuộc vận động chống Pháp cứu nước củanhân dân ta liên tiếp bị thực dân Pháp dìm trong bể máu Phong trào yêu nước bếtắc, chưa xác định được đường lối đúng đắn

Ngày 5/6/1911, Nguyễn Tất Thành ( tức Nguyễn Ái Quốc) đã rời Tổ quốc ra

đi tìm đường cứu nước với ý định xem các nước làm thế nào để rồi về giúp đồngbào mình

Người đã tìm hiểu kỹ các cuộc cách mạng tư sản tiêu biểu trên thế giới nhưcách mạng Mỹ - 1776 và cách mạng Pháp - 1789 Người đánh giá cao tư tưởng tự

do, bình đẳng, bác ái và quyền con người… nhưng cũng nhận thức rõ những hạn

chế của các cuộc cách mạng tư sản Người vạch rõ: "Cách mệnh Pháp cũng như cách mệnh Mỹ, nghĩa là cách mệnh tư bản, cách mệnh không đến nơi, tiếng là cộng hòa và dân chủ, kỳ thực trong thì nó tước lục công nông, ngoài thì nó áp bức thuộc địa" "Chúng ta đã hi sinh cách mệnh thì làm cho đến nơi" ( Hồ Chí Minh toàn

tập, tập II, tr.193,197) Người đã lao động và tham gia đấu tranh trong hàng ngũgiai cấp công nhân và nhân dân lao động ở nhiều nước để có kiến thức và kinhnghiệm về giúp nước mình

- Đến năm 1917, giữa lúc chiến tranh thế giới thứ nhất sắp đến ngày kếtthúc, Nguyễn Ái Quốc trở lại nước Pháp Tại đây, Người đã cùng làm việc và tham

gia vào cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân Pháp Người đã lập "Hội những người Việt Nam yêu nước", với tờ báo "Việt Nam hồn" để tuyên truyền giáo dục

Việt kiều ở Pháp Đây cũng là thời gian Cách mạng Tháng Mười Nga nổ ra vàthắng lợi, những tư tưởng của cách mạng tháng Mười đã có ảnh hưởng sâu sắc đếnNguyễn Ái Quốc

- Năm 1919, Nguyễn Ái Quốc gia nhập Đảng xã hội Pháp Sau chiến tranhthế giới thứ nhất, các nước đế quốc thắng trận họp Hội nghị Vécxây để phân chiaquyền lợi Thay mặt những người Việt Nam yêu nước sống ở Pháp, Người lấy tên

là Nguyễn Ái Quốc gửi đến Hội nghị này bản yêu sách đòi chính phủ Pháp thừanhận các quyền tự do, dân chủ và bình đẳng của dân tộc Việt Nam Bản yêu sáchkhông được Hội nghị Vecxay chú ý đến nhưng đó là đòn tấn công trực diện đầu tiêncủa Nguyễn Ái Quốc vào bọn trùm đế quốc

Từ đó, Nguyễn Ái Quốc rút ra kết luận quan trọng: Các dân tộc bị áp bứcmuốn được độc lập tự do thật sự, trước hết phải dựa vào lực lượng của bản thânmình, phải tự mình giải phóng cho mình

- Tháng 7/1920 lần đầu tiên Nguyễn Ái Quốc tiếp xúc với Sơ thảo lần thứ nhất những vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin Nó đã đáp ứng đúng

nguyện vọng tha thiết mà Nguyễn Ái Quốc đang ấp ủ: độc lập cho dân tộc, tự docho đồng bào Nguyễn Ái Quốc đã đến với chủ nghĩa Mác Lê nin

- Ngày 20-12-1920, Nguyễn Ái Quốc tham gia Đại hội Đảng xã hội Pháphọp ở Tua (Tours), đã bỏ phiếu tán thành gia nhập Quốc tế III và tham gia thành lậpĐảng Cộng sản Pháp

Sự kiện Nguyễn Ái Quốc tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp đánh dấubước ngoặt quyết định trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Nguyễn Ái Quốc:

+ Đối với Nguyễn Ái Quốc, từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa cộng sản,bước ngoặt đứng hẳn về con đường Cách mạng Tháng Mười, đứng hẳn về chủnghĩa Mác - Lênin và đứng hẳn về Quốc tế cộng sản

+ Đối với cách mạng Việt Nam: đánh dấu bước mở đường giải quyết đúngđắn về đường lối giải phóng dân tộc của Việt Nam, bước ngoặt gắn liền độc lập dântộc, với chủ nghĩa xã hội; chủ nghĩa Mác - Lênin bắt đầu thâm nhập phong tràocông nhân và phong trào yêu nước Việt Nam

Vượt qua sự hạn chế của các sĩ phu yêu nước đương thời , bằng thiên tài trítuệ và hoạt động cách mạng của mình đã giúp chủ tịch Hồ Chí Minh tổng kết kiếnthức và kinh nghiệm thực tiễn, tìm ra con đường cứu nước đúng đắn khắc phụccuộc khủng hoảng về đường lối cứu nước những năm đầu thế kỉ XX Đó là “Muốncứu nước và giải phóng dân tộc, không có con đường nào khác con đường cáchmạng vô sản”

* Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị các điều kiện về chính trị, tư tưởng, tổ chức cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

Sau khi trở thành người chiến sĩ cộng sản, cùng với việc thực hiện nhữngnhiệm vụ đối với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, Nguyễn Ái Quốc tíchcực xúc tiến việc chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho việc thành lập ĐảngCộng sản Việt Nam

Từ đầu 1921 đến tháng 6-1923: là thời kỳ Nguyễn Ái Quốc hoạt động ở

Pháp Thời gian này Nguyễn Ái Quốc viết nhiều báo :Nhân đạo, thợ thuyền, Người cùng khổ, đặc biệt là tác phẩm "Bản án chế độ thực dân Pháp" 7/1925 xuất bản ở

Paris Nguyễn Ái Quốc tham gia sáng lập Hội liên hiệp các dân tộc thuộc địa nhằmthức tỉnh dân tộc, tố cáo chủ nghĩa thực dân, kêu gọi đoàn kết đấu tranh cách mạngtrong nhân dân thuộc địa

Tháng 6-1923 Nguyễn Ái Quốc rời Pháp đến Mátxcơva Ở đây, Nguyễn ÁiQuốc đã được dự nhiều hội nghị quốc tế Người viết nhiều bài cho báo Sự thật củaĐảng Cộng sản Liên Xô và tạp chí thư tín quốc tế của Quốc tế cộng sản

* Trước hết là vấn đề chính trị, tư tưởng:

Người đã viết bài đang các báo: "Người cùng khổ" do Người sáng lập, báo

"Nhân đạo" - Cơ quan Trung ương của Đảng Cộng sản Pháp, báo "Đời sống công nhân" - tiếng nói của giai cấp công nhân, báo Sự thật (Liên Xô), tạp chí Thư tín

quốc tế (Quốc tế cộng sản), báo Thanh niên (Hội Việt Nam cách mạng thanh niên)

Đặc biệt là tác phẩm “Bản án chế độ thực dân Pháp” 7/1925 xuất bản ở Paris, tác phẩm "Đường cách mệnh" Qua nội dung các bài báo và các tác phẩm đó, Người

tập trung lên án chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa thực dân nói chung và chủ nghĩa thựcdân Pháp Người vạch trần bản chất xâm lược, phản động, bóc lột, đàn áp tàn bạocủa chủ nghĩa thực dân Bằng những dẫn chứng cụ thể, sinh động, Người đã tố cáotrước dư luận Pháp và thế giới tội ác tày trời của thực dân Pháp đối với nhân dâncác nước thuộc địa Người ví chủ nghĩa đế quốc như một con đỉa có 2 vòi: một vòihút máu giai cấp công nhân và những người lao động ở “chính quốc”, còn một vòihút máu các dân tộc thuộc địa Muốn đánh đổ bọn đế quốc thì phải cắt cả 2 vòi ấy

* Về tổ chức:

Tháng 11-1924, Nguyễn Ái Quốc đến Quãng Châu (Trung Quốc), Ngườitham gia sáng lập Hội liên hiệp các dân tộc bị áp bức Á - Đông để thống nhất hànhđộng chống chủ nghĩa thực dân

Tháng 6-1925, Người thành lập "Việt Nam cách mạng thanh niên", tổ chức trung kiên là "Cộng sản đoàn", làm nòng cốt để trực tiếp truyền bá chủ nghĩa Mác -

Lênin vào Việt Nam; mở nhiều lớp huấn luyện, đào tạo một số thanh niên Việt Namthành những cán bộ cách mạng, trong đó, một số được chọn đi học ở Trường Đạihọc Phương Đông (Liên Xô), một số được cử đi học quân sự, phần lớn sau khi họcxong được đưa về nước hoạt động

Năm 1927, những bài giảng của Nguyễn Ái Quốc cho các lớp đào tạo cán bộ

tại Quãng Châu được tập hợp thành sách "Đường cách mệnh" Trong tác phẩm này,

Nguyễn Ái Quốc vạch ra những phương hướng cơ bản về chiến lược sách lược củacách mạng giải phóng dân tộc ở Việt Nam "Đường cách mệnh" đã trực tiếp chuẩn

bị về tư tưởng chính trị cho việc thành lập Đảng của giai cấp công nhân Việt Nam

Hội Việt Nam cách mạng thanh niên và tác phẩm "Đường cách mệnh" đã

trực tiếp chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho việc thành lập chính đảng vôsản ở Việt Nam, dẫn đến sự ra đời của các tổ chức cộng sản: Đông Dương cộng sảnĐảng (6-1929), An Nam Cộng sản Đảng (7-1929) và Đông Dương cộng sản liênđoàn (9-1929)

* Hệ thống quan điểm cách mạng và lý luận cách mạng Hồ Chí Minh:

+ Đi sâu vạch rõ bản chất của chủ nghĩa thực dân Chủ nghĩa thực dân là kẻthù chung của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trên toàn thế giới, là kẻ thùtrực tiếp nguy hại nhất của nhân dân các nước thuộc địa

+ Cách mạng giải phóng dân tộc là một bộ phận của cách mạng thế giớitrong thời đại đế quốc chủ nghĩa và cách mạng vô sản Giải phóng dân tộc phải gắnliền với giải phóng nhân dân lao động, giải phóng giai cấp công nhân

+ Cách mạng giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa và cách mạng vô sản

ở “chính quốc” có quan hệ khăng khít với nhau Cách mạng thuộc địa không phụthuộc vào cách mạng vô sản ở “chính quốc” mà nó có tính chủ động, độc lập và cóthể thành công trước cách mạng ở chính quốc và góp phần thúc đẩy cách mạng ởchính quốc phát triển

+ Tư tưởng về đường lối chiến lược của cách mạng ở thuộc địa là tiến hànhgiải phóng dân tộc, mở đường tiến lên giải phóng hoàn toàn lao động, giải phóngcon người, tức là làm cách mạng giải phóng dân tộc tiến lên cách mạng xã hội chủnghĩa

+ Giương cao ngọn cờ chống đế quốc và bọn phong kiến tay sai, giành độclập, tự do, là tư tưởng chiến lược cách mạng đúng đắn của Hồ Chí Minh về cáchmạng thuộc địa

+ Về lực lượng cách mạng: “công, nông là người chủ cách mệnh”, là “gốc cách mệnh” Công nhân là giai cấp lãnh đạo; tiểu tư sản, trí thức là bạn đồng minh

của cách mạng

+ Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng Quần chúng cần được giác ngộ

và tổ chức mới tạo nên sức mạnh của cách mạng

+ Phải thực hiện sự liên minh, đoàn kết với các lực lượng cách mạng quốctế; phải nêu cao tính chủ động cách mạng, ý thứ tự lực tự cường

+ Khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng: Đảng phải có học thuyết cáchmạng, đó là học thuyết Mác - Lênin, phải biết vận dụng đúng đắn học thuyết đó vàohoàn cảnh Việt Nam

XX Với sự truyền bá chủ nghĩa Mac-Lênin và đường lối cứu nước đúng đắn vàoViệt Nam để làm cho phong trào công nhân, phong trào yêu nước trưởng thành,nhanh chóng tạo tiền đề cho sự ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam vào những năm30

* Sự phát triển của phong trào yêu nước theo khuynh hướng vô sản

Sự phát triển của phong trào công nhân ở Việt Nam chịu tác động trực tiếp

từ sự lớn mạnh của giai cấp công nhân (về số lượng), đặc biệt là sự thâm nhập củachủ nghĩa Mác Lênin vào phong trào công nhân

- Trước chiến tranh thế giới thứ nhất, phong trào mang tính chất tự phát.Cuộc đấu tranh của công nhân xuất hiện ngay từ khi giai cấp công nhân rađời Trước chiến tranh thế giới thứ nhất, phong trào công nhân diễn ra với nhữnghình thức sơ khai như bỏ trốn tập thể, phá giao kèo, đốn lán trại, đánh cai ký, đưađơn phản kháng, phong trào chủ yếu là tự phát.

- Sau chiến tranh thế giới thứ hai, phong trào dần đi vào tự giác :

Giai cấp công nhân Việt Nam ngày càng đông đảo và tập trung hơn Nhìnchung, phong trào công nhân 1919 - 1925 đã có bước phát triển mới so với trướcchiến tranh, hình thức bãi công đã trở nên phổ biến, có tổ chức, diễn ra trên quy môlớn hơn, thời gian dài hơn

- Từ 1926 - 1929, phong trào công nhân ngày càng phát triển cùng với sự ra

đời và hoạt động của “Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên” Các cuộc đấu tranh

của công nhân thời gian này đã biết kết hợp những khẩu hiệu kinh tế với nhữngkhẩu hiệu chính trị, có sự liên kết đấu tranh giữa công nhân nhiều nhà máy, nhiềungành nghề, nhiều địa phương Trình độ của công nhân đã nâng lên rõ rệt

Cũng vào thời gian này phong trào yêu nước phát triển mạnh mẽ, đặc biệt làphong trào nông dân diễn ra ở nhiều nơi trong cả nước Phong trào nông dân vàphong trào công nhân đã hổ trợ lẫn nhau trong cuộc đấu tranh chống thực dân,phong kiến

* Sự ra đời của các tổ chức cộng sản ở Việt Nam

Cuối năm 1928 đầu năm 1929, phong trào dân tộc và dân chủ ở nước ta, đặcbiệt là phong trào của giai cấp công nhân theo con đường của cách mạng vô sảnphát triển ngày càng mạnh mẽ và mang tính thống nhất trong toàn quốc Thực tế đó

đã làm cho “Việt Nam thanh niên” không còn thích hợp và đủ khả năng lãnh đạo,

dẫn dắt phong trào Xu thế phải thành lập một chính Đảng ngày một cấp thiêt

- Nhận thức được vấn đề đó, tháng 3/1929 chi bộ cộng sản đầu tiên đượcthành lập tại số nhà 5D phố Hàm Long – Hà Nội gồm 7 đồng chí : Ngô Gia Tự,Nguyễn Đức Cảnh, Đỗ Ngọc Du, Trịnh Đình Cửu, Trần Văn Cung, Dương HạcĐính, Kim Tôn do Trần Văn Cung làm bí thư Chi bộ tích cực chuẩn bị để đi đến

thành lập một Đảng Cộng sản thay thế cho “Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên”

- Đầu tháng 5 năm 1929, tại đại hội lần thứ nhất “Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên” đã xảy ra sự bất động giữa các đoàn đại biểu xung quanh việc xúc tiến

thành lập Đảng Cộng sản Đoàn đại biểu Bắc Kỳ đã bỏ đại hội ra về, và ngày17/6/1929, tại số nhà 312 Khâm Thiên, Hà Nội, đại biểu các tổ chức cơ sở cộng sản

ở miền Bắc họp đại hội quyết định lập Đông Dương cộng sản Đảng, thông qua

tuyên ngôn, điều lệ của Đảng, quyết định xuất bản báo Búa liềm, cử ra Ban chấphành Trung ương lâm thời của Đảng

- Trước nhu cầu của phong trào và ảnh hưởng của Đông Dương Cộng sảnĐảng, một số hội viên tiên tiến còn lại trong “Hội Việt Nam cách mạng Thanhniên” ở Nam Kỳ và Trung Kỳ cũng đã vạch ra kế hoạch để tổ chức thành lập Đảng

Ngày 25/7/1929 những người cộng sản Nam Kỳ thành lập An Nam cộng sản Đảng.

Đảng có một chi bộ hoạt động ở Trung Quốc và lần lượt có nhiều chi bộ ra đời ởNam Kỳ

Tuy hai tổ chức cộng sản trên hoạt động riêng rẽ, thậm chí còn công kích lẫnnhau, song từ sự ra đời Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đến sự xuất hiện củacác tổ chức cộng sản là một xu thế phát triển khách quan của phong trào cách mạngViệt Nam lúc bấy giờ

- Trước ảnh hưởng mạnh mẽ của hai tổ chức cộng sản ở Việt Nam là ĐôngDương Cộng sản Đảng và An Nam Cộng sản Đảng, ngày 1 - 1 - 1930 những ngườigiác ngộ cộng sản chân chính trong Tân Việt cách mạng Đảng tuyên bố chính thức

lập ra Đông Dương Cộng sản Liên đoàn với mục tiêu : Đấu tranh giành độc lập

hoàn toàn cho xứ Đông Dương, xóa bỏ nạn người bóc lột người, xây dựng chế độcông nông chuyên chính tiến lên chế độ cộng sản

Kết luận : Như vậy, sự ra đời của 3 tổ chức cộng sản ở Việt Nam đã phản

ánh :

- Xu thế phát triển tất yếu của phong trào dân tộc ở Việt Nam

- Sự trưởng thành nhanh chóng của giai cấp công nhân, ưu thế của tư tưởngcộng sản trong phong trào giải phóng dân tộc ở Việt Nam

- Sự đòi hỏi tất yếu của phong trào công nhân và kết thúc vai trò của ViệtNam thanh niên

Song sự tồn tại của ba Đảng hoạt động biệt lập như trên có nguy cơ dẫn đến

sự chia rẻ lớn  yêu cầu bức thiết của cách mạng Việt Nam lúc này là giải phóngthống nhất 3 Đảng Cộng sản làm một để có một Đảng Cộng sản thống nhất lãnhđạo trong cả nước

II HỘI NGHỊ THÀNH LẬP ĐẢNG VÀ CƯƠNG LĨNH CHÍNH TRỊ ĐẦU TIÊN CỦA ĐẢNG

1 Hội nghị thành lập Đảng

Trong những năm 1924 - 1929, phong trào công nhân Việt Nam phát triểnmạnh với ý thức giai cấp và ý thức chính trị ngày càng rõ rệt đã tạo thành làn sóngcách mạng dân tộc, dân chủ mạnh mẽ, trong đó, giai cấp công nhân thực sự trởthành lực lượng chính trị độc lập, tạo ra những điều kiện chín muồi cho sự phân

hóa tích cực trong “Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên” và trong Đảng Tân Việt

dẫn đến việc hình thành những tổ chức cộng sản ở Việt Nam Đó là: Đông Dươngcộng sản đảng, An Nam cộng sản đảng, Đông Dương cộng sản liên đoàn Các tổchức này hoạt động riêng rẽ, tranh giành quần chúng Thực tiễn đó đòi hỏi cấp thiếtphải có sự lãnh đạo của giai cấp công nhân Việt Nam

Quốc tế cộng sản đã gửi thư cho những người cộng sản ở Đông Dương, kêugọi thành lập một Đảng Cộng sản duy nhất

Được sự uỷ nhiệm của Quốc tế cộng sản, Nguyễn Ái Quốc đã triệu tập Hộinghị đại biểu các tổ chức cộng sản ở Hương Cảng từ ngày 3 đến ngày 7-2-1930 đểhợp nhất thành một Đảng Cộng sản duy nhất

Hội nghị gồm đại biểu của Đông Dương cộng sản Đảng, An Nam cộng sảnĐảng (Đông Dương cộng sản liên đoàn vừa mới thành lập không kịp cử đại biểuđến dự)

Hội nghị thảo luận đề nghị của Nguyễn Ái Quốc gồm Năm điểm lớn, với

nội dung:

1 Bỏ mọi thành kiến xung đột cũ, thành thật hợp tác để thống nhất cácnhóm cộng sản ở Đông Dương ;

2 Định tên là Đảng Cộng sản Việt Nam ;

3 Thảo Chính cương và Điều lệ sơ lược của Đảng ;

4 Định kế hoạch thực hiện việc thống nhất trong nước ;

5 Cử một Ban Trung ương lâm thời gồm chín người, trong đó có hai đạibiểu chi bộ cộng sản Trung Quốc ở Đông Dương

Hội nghị nhất trí với Năm điểm lớn theo đề nghị của Nguyễn Ái Quốc và quyết định hợp nhất các tổ chức cộng sản, lấy tên là Đảng cộng sản Việt Nam Hội nghị thảo luận và thông qua các văn kiện : Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt,

Chương trình tóm tắt và Điều lệ vắn tắt của Đảng do đồng chí Nguyễn Ái Quốc

thảo ra Các văn kiện quan trọng của Đảng được Hội nghị thông qua là Cương lĩnhcách mạng đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam

- Ngày 24/2/1930 Ban chấp hành Trung ương Lâm thời họp và ra Quyết nghịchấp nhận Đông Dương Cộng sản Liên đoàn gia nhập Đảng cộng sản Việt Nam.Như vậy, đến ngày 24-2-1930, Đảng Cộng sản Việt Nam đã hoàn tất việc hợp nhất

ba tổ chức cộng sản ở Việt Nam

Sự kiện Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (3-2-1930) thể hiện bước phát triển biện chứng quá trình vận động của cách mạng Việt Nam - sự phát triển về chất từ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đến ba tổ chức Cộng sản, đến Đảng Cộng sản Việt Nam trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và quan điểm cách mạng Nguyễn Ái Quốc.

2 Cương lĩnh chính trị đầu tiên

Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt và Chương trình tóm tắt được thôngqua tại hội nghị thành lập Đảng 3-2-1930 tuy còn sơ lược, nhưng đã vạch ra đườnglối cơ bản, đúng đắn cho cách mạng Việt Nam, là Cương lĩnh đầu tiên của Đảng.Nội dung cơ bản như sau:

a, Phương hướng chiến lược và nhiệm vụ cách mạng Việt Nam

Phương hướng chiến lược :

- Cách mạng Việt Nam là một cuộc cách mạng“tư sản dân quyền cách mạng

và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản"

Nhiệm vụ cách mạng:

-Về chính trị: Đánh đổ đế quốc Pháp xâm lược và phong kiến làm cho nướcViệt Nam hoàn toàn độc lập; dựng ra Chính phủ công – nông – binh và tổ chứcquân đội công - nông

- Về kinh tế: Thủ tiêu các thứ quốc trái, tịch thu những sản nghiệp lớn ( nhưcông nghiệp, vận tải, ngân hàng ) của tư bản, đế quốc chủ nghĩa Pháp để giao chochính phủ công, nông, binh Thu hết ruộng đất của đế quốc chủ nghĩa làm của công

và chia cho dân cày nghèo Miễn thuế cho dân nghèo; mở mang công nghiệp; thihành luật ngày làm 8 giờ cho giai cấp công nhân

- Về văn hóa-xã hội: dân chúng được tự do tổ chức, nam nữ bình quyền, phổthông giáo dục theo hướng công nông hoá

Nhiệm vụ trên đây bao gồm cả hai nội dung: dân tộc và dân chủ, và vẫn gắnvới 2 nhiệm vụ:

Chống đế quốc dành độc lập dân tộcChống phong kiến, đưa ruộng đất cho dân cày

Trong hai nhiệm vụ này, Cương lĩnh tháng 2 đưa nhiệm vụ chống đế quốclên hàng đầu

Với hai nhiệm vụ trên, Đảng ta đã tập hợp được nông dân, xây dựng khốiliên minh công nông, điều kiện cơ bản bảo đảm vai trò lãnh đạo của Đảng và là cơ

sở để xây dựng Mặt trận dân tộc thống nhất và lực lượng vũ trang trong cao tràocách mạng sau này

b, Về lực lượng cách mạng: lực lượng đánh đổ đế quốc và phong kiến trước

+ Đối với tiểu tư sản, trí thức , trung nông: hết sức lôi kéo để kéo họ

về phía vô sản giai cấp

+ Đối với phú nông, trung tiểu địa chủ và tư sản Việt Nam: nếu chưa

rõ mặt phản cách mạng thì phải lợi dụng hoặc trung lập Bộ phận nào ra mặt phảncách mạng thì phải đánh đổ

c, Lãnh đạo cách mạng : Giai cấp vô sản là lực lượng lãnh đạo cách mạng

Việt Nam Đảng là đội tiên phong của giai cấp vô sản, cho nên, Đảng thu phục chođược đại bộ phận giai cấp mình, phải làm cho giai cấp mình lãnh đạo được dânchúng ; trong khi liên lạc với các giai cấp, phải rất cẩn thận, không khi nào nhượng

bộ một chút lợi ích gì của công nông mà đi vào con đường thỏa hiệp

d, Quan hệ với phong trào cách mạng thế giới : Cách mạng Việt Nam là bộ

phận của Cách mạng thế giới, phải "liên kết với những dân tộc bị áp bức và quầnchúng vô sản trên thế giới, nhất là với quần chúng vô sản Pháp"

Thực tiễn quá trình vận động của cách mạng Việt Nam trong gần 80 nămqua đã chứng minh rõ tính khoa học và tính cách mạng, tính đúng đắn và tiến bộcủa Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng

3 Ý nghĩa lịch sử ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam và Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng

- Xác lập sự lãnh đạo của giai cấp công nhân Việt Nam ; chứng tỏ giai cấpcông nhân Việt Nam đã trưởng thành và đủ sức lãnh đạo cách mạng, thống nhất tưtưởng, chính trị và tổ chức phong trào cộng sản Việt Nam

- Xác định đúng đắn con đường giải phóng dân tộc và phương hướng pháttriển của cách mạng Việt Nam ; giải quyết được cuộc khủng hoảng về đường lốicách mạng Việt Nam ; nắm ngọn cờ lãnh đạo cách mạng Việt Nam

- Cách mạng Việt Nam trở thành một bộ phận của cách mạng thế giới, tranhthủ được sự ủng hộ của cách mạng thế giới

CHƯƠNG 2 ĐƯỜNG LỐI ĐẤU TRANH GIÀNH CHÍNH QUYỀN (1930 - 1945)

I CHỦ TRƯƠNG ĐẤU TRANH TỪ NĂM 1930 ĐẾN NĂM 1939

1 Trong những năm 1930 -1935

a Luận cương chính trị tháng 10 - 1930

* Nội dung Hội nghị ban chấp hành Trung ương lần thứ 1 10/1930

Sau khi Đảng ra đời, cương lĩnh và điều lệ của Đảng được bí mật đưa vàoquần chúng Phong trào cách mạng của quần chúng có đà phát triển mạnh, tiến lêndần thành cao trào Ban chấp hành trưng ương lâm thời của Đảng mới vừa đượcthành lập đã bước vào một cuộc thử thách toàn diện trên cương vị đứng đầu đội tiênphong lãnh đạo cuộc đấu tranh mới của dân tộc, trong khi đó cương lĩnh đầu tiênchỉ là những phác thảo ban đầu, vì vậy yêu cầu là phải có một đường lối hoàn thiện

thời của Đảng lần lượt bị địch bắt, một số uỷ viên mới được bổ sung.

Sau một thời gian chuẩn bị từ ngày 14 - 31/10/1930, Ban chấp hành trung

ương họp hội nghị lần thứ nhất tại Hương Cảng (Trung Quốc) do Trần Phú chủ trì.

- Hội nghị đã thông qua nghị quyết “về tình hình hiện tại ở Đông Dương và nhiệm vụ cần kíp của Đảng”, đổi tên Đảng cộng sản Việt Nam thành Đảng cộng

sản Đông Dương

- Thông qua bản Luận cương chính trị và Điều lệ của Đảng, cử Ban chấphành trung ương chính thức do Trần Phú làm tổng bí thư Hội nghị còn thông quacác nghị quyết về vận động công nhân, nông dân, thanh niên ,phụ nữ

- Ban chấp hành trung ương Đảng đã có những nhận định: hội nghị hợp nhấtcác tổ chức cộng sản đầu năm 1930 (như cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảngnăm 1930) do Nguyễn Ái Quốc chủ trì chỉ lo việc hợp nhất các tổ chức Đảng lạilàm thành một Đảng thống nhất, song lại ít chú ý đến việc bài trừ những tư tưởng

và hành động biệt phái của các tổ chức Đảng, đặt tên Đảng không đúng, vì gọi làViệt Nam cộng sản Đảng thì không bao gồm được Cao Miên và Lào, xuất phát từquan điểm cho rằng: vô sản Việt Nam, Cao Miên và Lào tuy tiếng nói, phong tục vànòi giống khác nhau, nhưng về mặt chính trị và kinh tế thì cần thiết phải liên lạcmật thiết với nhau, Ban chấp hành trung ương quyết định “bỏ tên Việt Nam cộng

sản Đảng lấy tên Đông Dương cộng sản Đảng”.

- Hội nghị còn đánh giá rằng Chánh cương vắn tắt và Sách lược vắn tắt của

Đảng do Hội nghị hợp nhất thông qua đã phạm sai lầm chính trị rất “nguy hiểm” vì

“chỉ lo đến việc phản đế mà quên mất lợi ích tranh đấu” Vì vậy, Ban chấp hành trung ương quyết định “thủ tiêu Chánh cương sách lược của Đảng” và phải dựa

vào nghị quyết của Quốc tế cộng sản, chính sách và kế hoạch của Đảng mà chínhđốn nội bộ, làm cho Đảng Bônsêvích hóa

- Hội nghị thông qua bản Luận cương Chính trị của Đảng trong đó xác định:

Nội dung luận cương:

- Mâu thuẫn giai cấp ngày càng diễn ra gay gắt ở Việt Nam, Lào và Cao

Miên là “một bên thì thợ thuyền, dân cày và các phân tử lao khổ, một bên thì địachủ, phong kiến, tư bản và đế quốc chủ nghĩa”

- Phương hướng chiến lược và nhiệm vụ cách mạng

+ Tính chất của cách mạng Đông Dương lúc đầu là một cuộc “cách mạng tư

sản dân quyền” “có tính chất thổ địa và phản đế” “Tư sản dân quyền là thời kỳ dự

bị để làm xã hội cách mạng” Sau khi cách mạng tư sản dân quyền giành thắng lợi

sẽ tiếp tục “phát triển bỏ qua thời kỳ tư bản mà tranh đấu thẳng lên con đường xãhội chủ nghĩa”

+ Nhiệm vụ cốt yếu của cách mạng tư sản dân quyền là:

“Tranh đấu để đánh đổ các di tích phong kiến, đánh đổ các cách bóc lột theolối tiền tư bản và để thực hành thổ địa cách mạng cho triệt để”( đấu tranh chống

phong kiến để tiến hành cách mạng một cách mạng một cách triệt để) Và “đánh đổ

đế quốc chủ nghĩa Pháp, làm cho Đông Dương hoàn toàn độc lập” (đấu tranh đánh

đổ đế quốc để đem lại cho Đông Dương độc lập)

Hai nhiệm vụ chiến lược đó có quan hệ khăng khít với nhau, trong đó nhiệm

vụ phản phong là cái cốt của cách mạng tư sản dân quyền “có đánh đổ đế quốc chủnghĩa mới phá được cái giai cấp địa chủ và làm cách mnạng thổ địa được thắng lợi,

mà có phá tan chế độ phong kiến thì mới đánh đổ được đế quốc chủ nghĩa”

+ Lực lượng của cách mạng, Luận cương xác định giai cấp vô sản và nông

dân là hai động lực chính của cách mạng tư sản dân quyền, trong đó, giai cấp vôsản là động lực chính và mạnh của cách mạng, là giai cấp lãnh đạo cách mạng

Nông dân có số lượng đông đảo nhất, là một động lực mạnh của cách mạng

Tư sản thương nghiệp thì đứng về phía đế quốc chống cách mạng

Tư sản công nghiệp thì đứng về phía quốc gia cải lương và khi cách mạngphát triển cao thì họ sẽ theo đế quốc

Trong giai cấp tiểu tư sản, bộ phận thủ công nghiệp thì có thái độ do dự, tiểu

tư sản thương gia thì không tán thành cách mạng, tiểu tư sản trí thức thì có xuhướng quốc gia chủ nghĩa và chỉ có thể hăng hái tham gia chống đế quốc trong thời

kì đầu

Chỉ có các phần tử lao khổ ở đô thị như những người bán rong, thợ thủ côngnhỏ, thí thức thất nghiệp mới đi theo cách mạng mà thôi

+ Lãnh đạo cách mạng, Luận cương nhấn mạnh sự lãnh đạo của Đảng cộng

sản là điều cốt yếu cho sự thắng lợi của cách mạng Đảng phải cố đường lối chínhtrị đúng đắn, tập trung, gắn bó với quần chúng và từng trải tranh đấu mà trưởngthành Đảng lấy chủ nghĩa Mác - lênin làm nền tảng tư tưởng Đảng là đội tiênphong của giai cấp công nhân, đại biểu cho quyền lợi của giai cấp công nhân, đấutranh cho mục tiêu cộng sản chủ nghĩa

+ Về phương pháp cách mạng, Đảng phải lãnh đạo nhân chuẩn bị tiến lên võ

trang bạo động để giành chính quyền, phải coi võ trang bạo động là một nghệ thuật,

phải theo “khuôn phép nhà binh”

+ Về quan hệ quốc tế, cách mạng Đông Dương là một bộ phận của cách

mạng vô sản thế giới, vì thế giai cấp vô sản Đông Dương phải đoàn kết gắn bó vớigiai cấp vô sản thế giới, trước hết là giai cấp vô sản Pháp, và phải mật thiết liên hệvới phong trào cách mạng ở các nước thuộc địa và nửa thuộc địa nhằm mở rộng vàtăng cường lực lượng cho cuộc đấu tranh cách mạng ở Đông Dương

* Ý nghĩa của Luận cương

Qua những nội dung cơ bản nêu trên, có thể thấy rõ là luận cương chính trị

đã khẳng định lại nhiều vấn đề cơ bản thuộc về chiến lược cách mạng ở nước ta màChánh cương vắn tắt và Sách lược vắn tắt đã nêu ra tuy chưa đi sâu phân tích như

mục đích, tính chất của cuộc cách mạng trong giai đoạn đầu là làm “cách mạng tư sản dân quyền”- tức cách mạng dân tộc dân chủ với hai hiệm vụ chống đế quốc và

chống phong kiến nhằm thực hiện độc lập cho dân tộc và ruộng đất cho nông dân:

“cách mạng tư sản dân quyền” thắng lợi lập nên nhà nước công nông, sau đó

chuyển thẳng sang làm cách mạng xã hội chủ nghĩa; giai cấp vô sản và giai cấpnông dân là hai động lực chính của cách mạng, trong đó giai cấp công nhân là lựclượng lãnh đạo, cách mạng Việt Nam liên kết mật thiết với giai cấp vô sản các nước

và các dân tộc thuộc địa…Luận cương còn xác định thêm một cách đúng đắn conđường tiến lên giành chính quyền phải là con đường cách mạng bạo lực của quầnchúng

Tuy vậy, do nhận thức giáo điều và máy móc về mối quan hệ giữa vấn đềdân tộc và giai cấp trong cách mạng thuộc địa; lại hiểu biết không đầy đủ về tìnhhình đặc điểm xã hội, giai cấp và dân tộc ở Đông Dương, đồng thời chịu ảnh hưởngtrực tiếp của khuynh hướng “tả” của Quốc tế cộng sản và một số cộng sản trongthời gian đó cho nên Ban chấp hành trung ương Đảng do Trần Phú đứng đầu đãkhông vạch rõ được mâu thuẫn chủ yếu của một xã hội thuộc địa là mâu thuẫn giữadân tộc Việt Nam với bọn thực dân xâm lược Pháp cùng bọn tay sai của chúng,

Do đó không nêu được vấn đề dân tộc lên hàng đầu, mà nặng về vấn đề đấutranh giai cấp, về cách mạng ruộng đất, không đề ra được một chiến lược liên minhdân tộc và giai cấp rộng rãi trong cuộc đấu tranh chống lại đế quốc Pháp và tay sai

Luận cương đánh giá không đúng mức vai trò cách mạng của giai cấp tiểu tưsản, phủ nhận mặt tích cực của giai cấp tư sản dân tộc, cường điệu mặt tích cực củagiai cấp này, không thấy được khả năng phân hóa và lôi kéo một bộ phận giai cấpđịa chủ trong cuộc cách mạng giải phóng dân tộc

Từ đó Ban chấp hành trung ương đã phê phán gay gắt quan điểm đúng đắncủa Hội nghị hợp nhất là đặt vấn đề dân tộc lên hàng đầu và đã quyết định thủ tiêuChánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt của Đảng do Hồ Chí Minh soạn thảo Đó làmột quyết định không đúng, song ngay từ đầu, thực tiễn cách mạng đã khẳng địnhtính chất khoa học, cách mạng và vị trí lịch sử của cương lĩnh đầu tiên của Đảng

b Chủ trương khôi phục tổ chức đảng và phong trao cách mạng

* Vừa mới ra đời, Đảng đã phát động được một cao trào cách mạng rộnglớn, mà đỉnh cao là Xôviêt Nghệ Tĩnh Giữa lúc phong trào cách mạng của quầnchúng đang dâng cao, đế quốc Pháp và tay sai đã thẳng tay đàn áp, khủng bố hòngdập tắt phong trào cách mạng Việt nam và tiêu diệt ĐCS Sự khủng bố ác liệt của

kẻ địch làm cho phần lớn các cơ sở tổ chức của Đảng và quần chúng bị tan vỡ.Nhiều cán bộ lãnh đạo và Đảng viên ưu tú của Đảng từ trung ương đến cơ sở bịđịch bắt Lực lượng của Đảng bị tổn thất nặng nề và trong lãnh đạo và chỉ đạoĐảng phạm những sai lầm ấu trĩ, trong buổi đầu mới ra đời Xôviết, phong tràoquần chúng dần dần lắng xuống Tuy vậy, những thành quả lớn nhất của phong tràocách mạng 1930 - 1931 mà quân thù không thể xóa bỏ được là: đã khẳng định vaitrò và năng lực lãnh đạo cách mạng của giai cấp công nhân và Đảng cộng sản ĐôngDương là đại biểu; đã đem lại cho nông dân Việt Nam lòng tin vững chắc vào sựlãnh đạo của Đảng Cao trào cũng đem lại cho quần chúng đông đảo, trước hết làcông nông lòng tự tin ở sức lực cách mạng của bản thân mình dưới sự lãnh đạo củaĐảng nhờ tinh thần và nghị lực phi thường được rèn luyện và thử thách qua thựctiễn đấu tranh cách mạng trong những năm 1930-1931, Đảng ta và quần chúng cáchmạng đã vượt qua thử thách, khó khăn từng bước khôi phục tổ chức đảng và phongtrào cách mạng

- Trong cuộc đọ sức cực kỳ nguy hiểm đối với kẻ thù, Đảng đã kiên trì giữvững đường lối cách mạng Trong nhà tù đế quốc cuộc chiến vẫn còn tiếp diễn Cácđảng viên của đảng nêu cao khí tiết của người cộng sản, kiên quyết, chiến đấu đếnhơi thở cuối cùng, bảo vệ Đảng, bảo vệ cách mạng

Trong nhà tù các chi bộ còn tổ chức huấn luyện, bồ dưỡng cho đảng viên về

lý luận Mác - lênin, về đường lối cách mạng, về kinh nghiệm vận động cách mạng,

tổ chức học quân sự, văn hóa, ngoại ngữ…

Các chi bộ đảng nêu ra báo bí mật để phục vụ việc học tập và đấu tranh tưtưởng Ở nhà tù Hỏa Lò, có các tờ báo Đuốc đưa đường và Con đường chính, ởCôn Đảo có báo Người tù đỏ và Tạp chí ý kiến chung Các đảng viên cộng sản ởnhà tù Hỏa Lò và Côn Đảo đã phê phán những quan điểm sai lầm về chính trị, tổchức và phương pháp hoạt động của Việt nam quốc dân Đảng, làm cho hàng ngũcủa Việt Nam quốc dân đảng bị phân hóa Một số người đã chuyển sang hàng ngũĐCS

Nhà tù của đế quốc với những người cộng sản thật sự trở thành một trườnghọc cách mạng, một trận tuyến đấu tranh với kẻ thù, một nơi rèn luyện thử tháchcán bộ của Đảng

- Bảo vệ và khôi phục hệ thống tổ chức Đảng là một cuộc đấu tranh rất giankhổ và quyết liệt của Đảng trong những năm 1931-1935 Tuy địch khủng bố, đánhphá ác liệt nhưng nhiều tổ chức cơ sở của Đảng vẫn được duy trì, ở Hà Nội, SơnTây, Nam Định, Thái Bình, Hải Phòng, Cao Bằng, Thanh Hóa, nghệ An, Hà Tĩnh,Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Ngãi và nhiều nơi khác ở miền Nam vẫn được vàbám chắc quần chúng để hoạt động Nhiều đảng viên vượt tù đã tích cực tham giakhôi phục Đảng và lãnh đạo quần chúng đấu tranh

Đầu năm 1932, trước tình hình các ủy viên Ban chấp hành trung ương Đảng,hầu hết ủy viên các xứ Bắc kỳ, Trung kỳ và Nam kỳ bị địch bắt và nhiều người anhdũng hi sinh, theo chỉ thị của Quốc tế cộng sản, Lê Hồng Phong cùng một số đồngchí hoạt động ở trong và ngoài nước tổ chức ra Ban lãnh đạo Trung ương của Đảng

công bố “Chương trình hành động của Đảng cộng sản Đông Dương” (15 – 6

-1932)

Chương trình hành động khẳng định: kinh nghiệm hai năm đấu tranh dạy tarằng con đường giải phóng độc nhất chỉ là con đường võ trang tranh đấu của quầnchúng thôi Phương hướng chiến lược của cách mạng là công nông Đông Dươngdưới quyền lãnh đạo của Đảng cộng sản sẽ nổi lên võ trang bạo động thi hành chođược những nhiệm vụ sau này của cuộc cách mạng phản đế và điền địa, rồi sẽ cùngnhau giỏi bước tiến lên để đạt XHCN

Để chuẩn bị cho cuộc võ trang bạo động sau này, Đảng phải đề ra và lãnhđạo phong trào lãnh đạo quần chúng đấu tranh giành những quyền lợi thiết thựchàng ngày, rồi dần đưa quần chúng tiến lên đấu tranh cho những yêu cấu chính trịcao hơn, thực hiện sự kết hợp giữa những yêu cầu khẩn cấp trước mắt với nhữngnhiệm vụ căn bản của cuộc cách mạng phản đế và điền địa Những yêu cầu chungtrước mắt của đông đảo quần chúng được vạch ra trong chương trình hành động là

1.Đòi các quyền tự do, tổ chức, sản xuất, ngôn luận, đi lại trong nước và ranước ngoài

2 Bỏ những luật hình đặc biệt đối với người bản xứ, trả lại tự do cho tùchính trị, bỏ ngay chính sách đàn áp, giải tán hội đồng đề hình

3.Bỏ thuế thân, thuế ngụ cư và các thứ thuế vô lý khác

4 Bỏ các đặc quyền về rượu, thuốc phiện và muối

Chương trình hành động của Đảng còn đề ra những yêu cầu cụ thể riêng chotừng giai cấp và tầng lớp nhân dân như công nhân, nông dân, binh lính, tiểuthương, thanh niên, phụ nữ…Chương trình hành động vạch rõ: phải ra sức tuyêntruyền rộng rãi các khẩu hiệu đấu tranh của Đảng, phải mở rộng ảnh hưởng củaĐảng trong quần chúng, ra sức củng cố và phát triển các đoàn thể cách mạng củaquần chúng, nhất là công hội và nộng hội, dẫn dắt quần chúng đấu tranh cho nhữngquyền lợi hàng ngày tiến lên đấu tranh chính trị chuẩn bị cho khởi nghĩa giànhchính quyền khi có điều kiện, trong xây dựng Đảng phải làm cho Đảng vững mạnh,

có kỷ luật nghiêm, giáo dục đảng viên về tư tưởng, chính trị, rèn luyện đảng viênqua đấu tranh cách mạng

Chương trình hành động của Đảng cộng sản Đông Dương là tài liệu cơ bảnhuấn luyện đảng viên và quần chúng, nội dung của nó thống nhất với quan điểmcủa Luận cương chính trị Chương trình hành động tố cáo kịch liệt tội ác của đếquốc và phong kiến, phê phán các loại tư tưởng cải lương đang phát triển để khẳngđịnh con đường cách mạng, con đường đấu tranh giai cấp, đồng thời tuyên bố rằngchỉ có đánh đổ hẳn chế độ đế quốc áp bức, phong kiến bóc lột, chỉ có thiết lậpchính phủ công nông thì mới thực hiện triệt để yêu cầu của công nông

Những yêu cầu chính trị trước mắt cùng với những biện pháp tổ chức và đấutranh do Đảng vạch ra trong Chương trình hành động năm 1932 phù hợp với điều

kiện lịch sử lúc bấy giờ Nhờ vậy, phong trào cách mạng của quần chúng và hệthống tổ chức của Đảng đã nhanh chóng được khôi phục

Hội nghị ban chấp hành trung ương ở ngoài của ĐCS Đông Dương và đạidiện các tổ chức Đảng trong nước ngày 21- 6 - 1934 đã quyết định coi Chươngtrình hành động như là đường lối chính trị của Đảng trong tình hình mới, đây đượccoi là Văn kiện hướng dẫn đấu tranh đưa cách mạng ra khỏi thời kỳ thoái trào, vìvậy không chỉ các đảng viên phải học tập mà còn phải phổ biến rộng rãi trong quầnchúng

2 Trong những năm 1936-1939

a Hoàn cảnh lịch sử

* Tình hình thế giới

Hậu quả trầm trọng của cuộc khủng hoảng kinh tế trong những năm

1929-1933 và tình trạng tiêu điều tiếp theo trong các nước thuộc hệ thống tư bản chủnghĩa đã làm cho mâu thuẫn nội tại của CNTB thêm gay gắt và phong trào cáchmạng của quần chúng dâng cao

Cuộc khủng hoảng kinh tế của CNTB đã dẫn đến sự xuất hiện chủ nghĩaphát xít ở một số nước đế quốc như phát xít Hítle ở Đức, phát xít Phrăngcô ở TâyBan Nha, phát xít Mútxôlini ở Italia và phái sĩ quan trẻ ở Nhật Bản Chế độ độc tàiphát xít được thiết lập là một nền chuyên chính khủng bố công khai của những thếlực phản động nhất, Sôvanh nhất, ĐQCN nhất của tư bản tài chính Chúng xóa bỏmọi quyền tự do dân chủ tư sản cổ truyền, đàn áp, tiêu diệt mọi lực lượng và tổchức chính trị đối lập, thực hành chính sách xâm lược, bành trướng và nô dịch cácnước khác Tập đoàn phát xít cầm quyền ở Đức, Ý và Nhật đã liên kết với nhauthành khối trục ráo riết chuẩn bị chiến tranh để chia lại thế giới Chúng nuôi mưu

đồ tiêu diệt Liên Xô - thành trì cách mạng thế giới, hy vọng đẩy lùi phong trào cáchmạng vô sản đang phát triển mạnh mẽ trong nước chúng Nguy cơ chủ nghĩa phátxít và chiến tranh thế giới đe dọa nghiêm trọng nền hòa bình và an ninh quốc tế

Trước tình hình đó, Đại hội VII của Quốc tế cộng sản họp tại Mátxcơva(tháng 7-1935) dưới sự chủ trì của G.Đimitơnốp, đoàn đại biểu Đảng cộng sảnĐông Dương do Lê Hồng Phong dẫn đầu

- Đại hội xác định kẻ thù nguy hiểm trước mắt của nhân dân thế giới chưaphải là chủ nghĩa đế quốc nói chung mà là chủ nghĩa phátxít Từ đó Đại hội đề ra

chủ trương và nhiệm vụ của cách mạng thế giới lúc này chưa phải là đánh đổCNTB nói chung mà là chống phát xít, chống chiến tranh đế quốc, bảo vệ tự do,dân chủ và hòa bình Để thực hiện nhiệm vụ cấp bách đó, giai cấp công nhân cácnước trên thế giới phải thống nhất hàng ngũ của mình, thống nhất hành động, lậpMặt trận nhân dân rộng rãi chống phát xít và chiến tranh phát xít.

- Báo cáo của G.Đimitơnôp tại Đại hội VII nêu rõ: “do tình hình thế giới, trong nước thay đổi, nên vấn đề mặt trận thống nhất chống đế quốc có tầm quan trọng đặc biệt trong tất cả các nước thuộc địa”.

- Chủ trương mới do Đại hội lần thứ VII của ĐCS vạch ra phù hợp với yêucầu chống chủ nghĩa phát xít và chiến tranh- nguy cơ lớn nhất đối với vận mệnhcủa các dân tộc lúc bấy giờ

- Trong thời gian này các ĐCS ra sức phấn đấu lập Mặt trận nhân dân rộngrãi chống chủ nghĩa phát xít như Mặt trận nhân dân Tây Ban Nha, Mặt trận thốngnhất Trung Quốc Ở Pháp, Mặt trận nhân dân được thành lập và nắm chính quyềnqua bầu cử Chính sách nới lỏng quyền cai trị ở thuộc địa được ban hành, các đoànđiều tra thuộc địa được thành lập, trong đó có điều tra Đông Dương Đây là cơ hộihiếm có để Đảng phát động phong trào đấu tranh công khai hợp pháp và nửa hợppháp…cũng từ đó Đảng ta đề ra chủ trương chiến lược và sách lược cách mạng phùhợp với tình hình mới

b Chủ trương và nhận thức mới của Đảng

Trước những biến chuyển của tình hình trong nước và thế giới, đặc biệtdưới ánh sáng của chủ trương chuyển hướng chiến lược của Đại hội VII quốc tếcộng sản, trong những năm 1936-1939 những chủ trương và nhận thức mới củaĐảng được thể hiện qua hai nghị quyết quan trọng: Nghị quyết trung ương 2 tháng7-1936 họp ở Thượng Hải( Trung Quốc) dưới sự chủ trì của Lê Hồng Phong và HàHuy Tập; Nghị quyết chung quanh vấn đề chiến sách mới tháng 10-1936 Ngoài racòn có các nghị quyết lần thứ ba (tháng 3-1937), lần thứ tư (tháng 9-1937) và lầnthứ năm (tháng 3-1938).

Qua các nghị quyết trên, đặc biệt là hai nghị quyết quan trọng, Đảng đã đề ranhững chủ trương mới phù hợp với tình hình cách mạng nước ta

* Chủ trương đấu tranh đòi quyền dân chủ, dân sinh

Xuất phát từ đặc điểm tình hình Đông Dương và thế giới, vận dụng nghịquyết Đại hội VII của Quốc tế cộng sản, Ban chấp hành trung ương xác định cách

mạng ở Đông Dương vẫn là “cách mạng tư sản dân quyền- phản đế và điền lập chính quyền của công nông bằng hình thức Xôviết, để dự bị điều kiện đi tới cách mạng XHCN” Song xét rằng cuộc vận động quần chúng hiện thời cả về chính

địa-trị và tổ chức chưa tới trình độ trực tiếp đánh đổ đế quốc Pháp, lập chính quyềncông nông, giải quyết vấn đề điền địa Trong khi đó, yêu cầu cấp thiết trước mắtcủa nhân dân ta là tự do, dân chủ, cải thiện đời sống Đảng phải nắm lấy những yêucầu đó để phát động quần chúng đấu tranh tạo tiền đề đẩy cách mạng tiến lên caohơn sau này

- Về kẻ thù, kẻ thù trước mắt nguy hại nhất của nhân dân Đông Dương cầntập trung đánh đổ là bọn phản động thuộc địa và bè lũ tay sai của chúng

- Nhiệm vụ trước mắt là chống phát xít, chống chiến tranh đế quốc, chốngbọn phản động thuộc địa và tay sai, đòi tự do, dân chủ, cơm áo và hòa bình

Để thực hiện những nhiệm vụ trước mắt của cách mạng, Ban chấp hành

trung ương quyết định thành lập Mặt trận nhân dân phản đế Ban chấp hành trung

ương đã nhận thấy rằng, chúng ta chưa có một mặt trận dân tộc phản đế rộng lớn, là

sự yếu kém đáng kể trong công tác chính trị của Đảng Mặt trận dân tộc phản đế

phải được thành lập ngay “không trì hoãn thêm một phút” nhằm tập hợp tất cả các

đảng phái, tất cả các tầng lớp quần chúng đấu tranh đòi những yêu sách tối thiểu

“Mặt trận nhân dân phản đế là cuộc liên hợp hết các giai cấp trong toàn dân tộc bị

áp bức đang đấu tranh đòi những quyền lợi hàng ngày cho toàn dân, chống chế độ thuộc địa vô nhân đạo, để dự bị điều kiện cho cuộc vận động dân tộc giải phóng được phát triển”.

Và để phù hợp với yêu cầu tập hợp lực lượng cách mạng trong tình hìnhmới, Mặt trận nhân dân phản đế đã được đổi tên thành Mặt trận dân chủ ĐôngDương (tập hợp tất cả các dân tộc ở xứ Đông Dương để cùng nhau tranh đấu để đòinhững quyền dân chủ đơn sơ

Trong chung quanh vấn đề chiến sách mới Những quan điểm mới thể hiệnđậm nét ở việc coi “nhiệm vụ của cách mạng tư sản dân quyền ở Đông Dương làđuổi đế quốc Pháp ra khỏi xứ, tẩy sạch tàn tích phong kiến Đông Dương hoàn toànđộc lập! Chủ trương ấy không bao giờ di dịch, nhưng chưa phải là nhiệm vụ trựctiếp lập tức của Mặt trận nhân dân phản đế trong lúc hiện tại ở Đông Dương, mà nó

là mục đích cuối cùng của Mặt trận nhân dân phản đế

- Về đoàn kết quốc tế, để cô lập và chĩa mũi nhọn đấu tranh vào bọn phảnđộng thuộc địa và tay sai của chúng, đòi các quyền dân chủ, dân sinh, không nhữngphải đoàn kết chặt chẽ với giai cấp công nhân và Đảng cộng sản Pháp, “ủng hộ Mặttrận nhân dân Pháp”, mà còn đề ra khẩu hiệu “ủng hộ chính phủ Mặt trận nhân dânPháp” để cùng nhau chống lại kẻ thù chung là bọn phát xít ở Pháp và bọn phảnđộng thuộc địa

- Về hình thức tổ chức và biện pháp đấu tranh, hoàn cảnh mới, chủ trươngmới đòi hỏi phải có một đường lối tổ chức mới: phải chuyển hình thức tổ chức bímật, không hợp pháp sang các hình thức tổ chức và đấu tranh công khai, nửa côngkhai, hợp pháp và nửa hợp pháp nhằm làm cho Đảng mở rộng sự quan hệ với quầnchúng, giáo dục, tổ chức và lãnh đạo quần chúng đấu tranh bằng các hình thức vàkhẩu hiệu thích hợp

Trong khi tranh thủ các hình thức tổ chức đấu tranh công khai và hợp pháp,tránh sa đà vào chủ nghĩa công khai, mà phải giữ vững nguyên tắc củng cố và tăngcường tổ chức và hoạt động bí mật của Đảng, giữ vững mối quan hệ giữa bí mật vàcông khai, hợp pháp với không hợp pháp và phải bảo đảm sự lãnh đạo của tổ chứcĐảng bí mật đối với những tổ chức và hoạt động công khai hợp pháp

* Nhận thức mới của Đảng về mối quan hệ giữa hai nhiệm vụ dân tộc và dânchủ

Cùng với việc đề ra chủ trương mới để lãnh đạo nhân dân thành lập Mặt trậnnhân dân rộng rãi, đấu tranh đòi các quyền dân chủ, dân sinh, Ban chấp hành trungương Đảng đã đặt ra vấn đề nhận thức lại mối quan hệ giữa nhiệm vụ dân tộc vàdân chủ, phản đế và điền địa trong cách mạng ở Đông Dương

Trong văn kiện Chung quanh vấn đề chiến sách mới công bố tháng 10-1936, Đảng nêu một quan điểm mới “cuộc dân tộc giải phóng không nhất thiết phải kết chặt chẽ với cuộc cách mạng điền địa Nghĩa là không thể nói rằng: muốn đánh đổ

đế quốc cần phải phát triển cách mạng điền địa, muốn giải quyết vấn đề điền địa thì cần phải đánh đổ đế quốc Lý thuyết ấy có chỗ không xác đáng” Vì rằng, tuy

hoàn cảnh hiện thực bắt buộc, nếu nhiệm vụ chống đế quốc là cần kíp cho lúc hiệnthời, còn vấn đề điền địa tuy quan trọng nhưng chưa phải trực tiếp bắt buộc thì cóthể trước hết tập trung đánh đổ đế quốc rồi sau mới giải quyết vấn đề điền địa.Nhưng cũng có khi vấn đề điền địa và phản đế phải liên tiếp giải quyết, vấn đề nàygiúp cho vấn đề kia làm xong mục đích của cuộc vận động Nghĩa là cuộc phản đếphát triển đến trình độ võ trang đấu tranh kịch liệt đồng thời vì muốc tăng thêm lực

lượng tranh đấu chống đế quốc, cần phải phát triển cuộc cách mạng điền địa “Nói tóm lại, nếu phát triển cuộc tranh đấu mà ngăn trở cuộc tranh đấu phản đế thì phải lựa chọn vấn đề nào quan trọng hơn mà giải quyết trước Nghĩa là chọn địch nhân chính, nguy hiểm nhất, để tập trung lực lượng của một dân tộc mà đánh cho được toàn thắng”

Đó là nhận thức mới phù hợp với tinh thần trong cương lĩnh cách mạng đầutiên của Đảng, bước đầu khắc phục hạn chế của Luận cương chính trị tháng 10-

1930 Như vậy, chính những người phê phán Cương lĩnh đầu tiên của Đảng đã bắtđầu tự kiểm điểm và chuyển hướng nhận thức trên một số vấn đề quan trọng, rõràng nhất là coi nhiệm vụ cách mạng hàng đầu từ chống phong kiến sang chống đếquốc, coi giai cấp từ phản cách mạng sang tập hợp trong hành ngũ cách mạng,không chỉ biết có công nông mà cần tập hợp các đảng phái, các tầng lớp nhân dântrong Mặt trận phản đế

Có sự chuyển biến ấy là do vai trò Đại hội VII Quốc tế cộng sản, do tácđộng của tình hình trong nước và thế giới, lòng yêu nước trong sáng và tinh thầnthực sự cầu thị, nhất là do những kinh nghiệm đã tích lũy được qua thực tiễn đấutranh

Tháng 3-1939, Đảng ra bản Tuyên ngôn của Đảng cộng sản Đông Dương

đối với thời cuộc, nêu rõ họa phát xít đang đến gần Chính phủ Pháp hiện đãnghiêng về phía hữu, đang ra sức bóp nghẹt tự do, dân chủ, tăng cường bóc lộtnhân dân và ráo riết chuẩn bị chiến tranh Tuyên ngôn kêu gọi các tầng lớp nhândân phải thống nhất hành động hơn nữa trong việc đòi các quyền tự do, dân chủ,chống nguy cơ chiến tranh đế quốc

Tháng 7-1939, Tổng bí thư Nguyễn Văn Cừ cho xuất bản tác phẩm “Tự chỉ trích” tác phẩm đã tổng kết kinh nghiệm cuộc vận động dân chủ của Đảng, nhất là

về đường lối xây dựng Mặt trận dân chủ Đông Dương, một vấn đề chính trị trungtâm của Đảng lúc đó Tác phẩm chẳng những có tác dụng lớn trong cuộc đấu tranh

để khắc phục những lệch lạc, sai lầm trong phong trào vận động dân chủ, tăngcường đoàn kết nhất trí trong nội bộ Đảng, mà còn là một văn kiện lý luận quantrọng về xây dựng Đảng, về công tác vận động thành lập mặt trận thống nhất rộngrãi trong đấu tranh cách mạng ở Việt Nam

Tóm lại, trong những năm 1936-1939, Đảng đã chủ trương chuyển hướng

chỉ đạo chiến lược cách mạng phù hợp với hoàn cảnh mới của thế giới và ĐôngDương

Đã đấu tranh thực hiện các khẩu hiệu trước mắt: hòa bình, dân chủ, dân sinh,

đã giải quyết đúng đắn mối quan hệ với mục tiêu chiến lược và mục tiêu cụ thểtrước mắt của cách mạng

Về thực hiện liên minh dân chủ rộng rãi, xây dựng lực lượng quần chúng và

tổ chức mặt trận thống nhất

Về sử dụng kết hợp các hình thức tổ chức và đấu tranh công khai và bí mật,đấu tranh kinh tế với chính trị, văn hóa, tư tưởng, đấu tranh của quần chúng với đấutranh trên nghị trường, kết hợp tuyên truyền, tổ chức và đấu tranh thắng lợi trongtừng cuộc chiến đấu, chuẩn bị cho những cuộc đấu tranh cao hơn vì độc lập và tựdo

Các nghị quyết của Ban chấp hành trung ương trong thời kỳ này đánh dấubước trưởng thành của Đảng về chính trị và tư tưởng, thể hiện bản lĩnh và tinh thầnđộc lập tự chủ, sáng tạo của Đảng, mở ra một cao trào mới trong cả nước

II CHỦ TRƯƠNG VÀ ĐẤU TRANH TỪ NĂM 1939 ĐẾN NĂM 1945

1 Hoàn cảnh lịch sử và sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược

a Tình hình thế giới và trong nước

* Thế giới

Ngày 1-9-1939, phát xít Đức tấn công Ba Lan, hai ngày sau Anh và Pháptuyên chiến với Đức, chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ Phát xít Đức lần lượtchiếm các nước Châu Âu Đế quốc Pháp lao vào vòng chiến, chính phủ Pháp đã thihành biện pháp đàn áp lức lượng dân chủ ở trong nước và phong trào cách mạng ởthuộc đia Mặt trận nhân dân Pháp tan vỡ, ĐCS Pháp bị đặt ra ngoài vòng phápluật

Tháng 6-1940, Đức tấn công Pháp, chính phủ Pháp đầu hàng Đức Ngày 6-1941, quân phát xít Đức tấn công Liên Xô, từ khi phát xít Đức xâm lược Liên

22-Xô, tính chất chiến tranh đế quốc chuyển thành chiến tranh giữa các lực lượng dânchủ do Liên Xô làm trụ cột với các lực lượng phát xít do Đức cầm đầu

* Trong nước

Tháng 1-1940, Toàn quyền Đông Dương Catơ ra tuyên bố “Chúng ta đánh toàn diện và mau chóng vào các tổ chức cộng sản; trong cuộc đấu tranh này, phải tiêu diệt cộng sản thì Đông Dương mới được yên ổn và trung thành với nước Pháp Chúng ta không có quyền không thắng” Toàn quyền Đông Dương ra nghị quyết

cấm tuyên truyền cộng sản, cấm lưu hành, tàng trữ tài liệu cộng sản, đặt cộng sảnĐông Dương ra ngoài vòng pháp luật, giải tán các hội ái hữu, nghiệp đoàn và tịchthu tài sản của các tổ chức đó, đóng cửa các tờ báo và nhà xuất bản, cấm hội họp và

tụ tập đông người

Chiến tranh thế giới thứ hai ảnh hưởng sâu sắc đến tình hình mọi mặt ởĐông Dương Thực hiện chính sách thời chiến, thực dân Pháp điên cuồng tiến côngĐCS Đông Dương và các đoàn thể quần chúng, các tổ chức do Đảng lãnh đạo, hàngnghìn cuộc khám xét bất ngờ đã diễn ra khắp nơi Một số quyền tự do, dân chủgiành được trong thời kỳ 1936 - 1939 bị thủ tiêu Chúng ban bố lệnh tổng động

viên, thực hiện chính sách “kinh tế thời chiến” nhằm vơ vét sức người, sức của để

phục vụ chiến tranh của đế quốc Hơn hàng vạn thanh niên bị bắt sang Pháp làm bia

đỡ đạn Nhận thức rõ nguy cơ chiến tranh thế giới thứ hai đến gần, Đảng chủtrương chuyển toàn bộ tổ chức Đảng vào hoạt động bí mật cùng với việc bố trí một

số Đảng viên ở lại thành phố, Đảng đã chuyển cán bộ, đảng viên về hoạt động ởnông thôn

Ngày 29 - 9 - 1939, Trung ương Đảng ra thông báo cho các cấp “hiện naytình hình đã thay đổi nhiều, hoàn cảnh Đông Dương sẽ tiến bước đến vấn đề dântộc giải phóng Tất cả các đồng chí phải thấu hiểu vấn đề dân tộc giải phóng…vậytất cả các đồng chí phải thâm hiểu vấn đề dân tộc giải phóng một cách quả quyếtgây cho tất cả các tầng lớp dân chúng hiểu biết tinh thần dân tộc giải phóng

Lợi dụng Pháp thua Đức, ngày 22 – 9 - 1940, phát xít Nhật đã tiến vào LạngSơn và đỗ bộ vào Hải Phòng Ngày 23 – 9 - 1940, tại Hà Nội, Pháp ký hiệp địnhđầu hàng Nhật Từ đó nhân dân ta chịu một cảnh hai tròng áp bức, bóc lột của Pháp

- Nhật Mâu thuẫn giữa dân tộc ta với đế quốc phát xít Pháp- Nhật trở nên gay gắthơn bao giờ hết

b Nội dung chủ trương chuyển hướng chỉ đạo chiến lược

Hai tháng sau khi chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, tháng 11-1939, Hộinghị trung ương 6 đã được họp tại Bà Điểm (Gia Định) do đồng chí Nguyễn Văn

Cừ tổng bí thư của Đảng chủ trì

Sau khi phân tích những biến động của chiến tranh thế giới lần thứ hai,chính sách tăng cường bóc lột, đàn áp của thực dân Pháp để phục vụ chiến tranhlàm biến động đời sống kinh tế và chính trị của các giai cấp ở Đông Dương, mâuthuẫn giữa nhân dân Đông Dương với đế quốc và tay sai ngày càng gay gắt, cuộccách mạng đánh đổ đế quốc Pháp nhất định sẽ bùng nổ Hội nghị cho rằng cần cónhững thay đổi cho phù hợp

Cách mạng Đông Dương lúc này phải là cách mạng giải phóng dân tộc, đó làmột kiểu của cách mạng tư sản dân quyền Hai nhiệm vụ chống đế quốc và phongkiến là hai nhiệm vụ của cách mạng tư sản dân quyền luôn quan hệ khăng khít với

nhau - nguyên tắc không bao giờ thay đổi Nhưng hiện nay “nhiệm vụ cốt yếu” là

đánh đổ đế quốc Vấn đề dân tộc thành vấn đề khẩn cấp, phải lấy quyền lợi dân tộclàm tối cao, tất cả mọi vấn đề của cuộc cách mạng, cả vấn đề ruộng đất cũng phảinhằm vào mục đích ấy mà giải quyết Vì vậy chỉ nêu khẩu hiệu tịch thu ruộng đấtcủa những địa chủ phản bội quyền lợi dân tộc

- Nhiệm vụ cụ thể là đánh đổ đế quốc Pháp, vua chúa và bọn tay sai của bọn

đế quốc và bọn phản bội dân tộc, làm cho Đông Dương hoàn toàn độc lập

- Lập chính phủ liên bang Cộng hòa dân chủ Đông Dương gồm tất cả cáctầng lớp trong phong trào giải phóng dân tộc

- Tịch thu và quốc hữu hóa các nhà máy, xí nghiệp và ngân hàng… của đếquốc và bọn phản bội dân tộc giao cho công nhân quản lý Tịch thu và quốc hữuhóa ruộng đất của đế quốc và bọn phản bội dân tộc cùng với việc lấy đất công vàruộng đất bỏ hoang chia cho nông dân cày cấy Thực hiện các quyền tự do, dân chủ

về kinh tế, chính trị và văn hóa

- Thành lập mặt trận dân tộc thống nhất phản đế Đông Dương thay Mặt trậndân chủ Đông Dương, để đoàn kết tất cả các dân tộc Đông Dương, tất cả các giaicấp, đảng phái, các phần tử phản đế muốn giải phóng dân tộc, đánh đổ đế quốcPháp và tay sai, thực hiện độc lập hoàn toàn Công nông phải gương cao cây cờ dântộc, vì quyền lợi của dân tộc mà đoàn kết với tư sản, trung, tiểu địa chủ và nhữngphần tử có tinh thần chống đế quốc

- Hội nghị nhận xét “bước đường sinh tồn của các dân tộc Đông Dương không có con đường nào khác hơn là con đường đánh đổ đế quốc Pháp, chống tất

cả ách ngoại xâm, vô luận dan trắng hay da vàng để giành lấy giải phóng dân tộc.

Đế quốc Pháp còn, dân chúng Đông Dương chết Đế quốc Pháp chết, dân chúng Đông Dương còn” Ách bóc lột tàn bạo của đế quốc Pháp ở Đông Dương nhằm

phục vụ cho chiến tranh sẽ làm cho cuộc cách mạng của các dân tộc Đông Dươngnhất định sẽ bùng nổ và tiền đồ cách mạng giải phóng Đông Dương nhất định sẽtươi sáng Do đó Hội nghị nhấn mạnh nhiệm vụ chính trị của công tác quần chúnglúc này là lập công hội, nông hội, thanh niên phản đế, phụ nữ phản đế để hoạt động

bí mật, bất hợp pháp, nhằm “dự bị điều kiện bước tới bạo động” làm cách mạng

giải phóng dân tộc

- Về công tác xây dựng Đảng, Hội nghị nêu 12 vấn đề xây dựng Đảng vững

mạnh, trước hết là sự thống nhất ý chí và hành động trong toàn Đảng dựa trên lýluận Mác-Lênin, chóng khuynh hướng rụt rè, không dám đấu tranh, chóng manhđộng, cô độc, hẹp hòi…nhấn mạnh việc thắt chặt hơn nữa mối liên hệ với đông đảoquần chúng, làm cho Đảng đủ sức gánh vác nhiệm vụ lịch sử nặng nề trước thờicuộc mới

Nghị quyết trung ương 6 đã tiến thêm một bước quan trọng, coi cách mạngĐông Dương lúc này là cách mạng giải phóng dân tộc, một kiểu của cách mạng tưsản dân quyền Các vấn đề quan hệ chống đế quốc và chống phong kiến, quan hệ

độc lập dân tộc và ruộng đất của nông dân khăng khít với nhau Vấn đề chínhquyền cách mạng, việc thực hiện các quyền tự do, dân chủ đều có nhận thức mới

Sự sáng tạo và nhạy bén nhất của Hội nghị là đã nêu ra phương hướng chiếnlược, tập trung mũi nhọn của cách mạng vào đế quốc và tay sai, nêu cao cây cờ giảiphóng dân tộc, chuẩn bị điều kiện giành chính quyền

Ngày 22 – 9 - 1940, quân Nhật từ Trung Quốc đánh vào Lạng Sơn, quânPháp bỏ chạy, ở những nơi Pháp bỏ chạy, chính quyền địch lung lay dữ dội Trướctình hình đó, ngày 27 – 9 - 1940, Đảng bộ Bắc Sơn kịp thời lãnh đạo nhân dânđứng dậy, khởi nghĩa giành chính quyền ở huyện lỵ Khởi nghĩa Bắc Sơn mở đầuthời kỳ kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang, gây tiếng vang trong cảnước thức tỉnh nhân dân vùng dậy đấu tranh

Một năm sau Hội nghị Trung ương 6, Hội nghị Trung ương 7 được triệu tập(11-1940) ở Đình Bảng (Bắc Ninh) do đồng chí Trường Chinh chủ trì

Hội nghị phân tích tình hình chiến tranh thế giới, chuyển biến về kinh tế,chính trị và ảnh hưởng của nó đối với cách mạng Đông Dương và cho rằng cáchmạng Đông Dương lúc này không chỉ có tính chất dân tộc giải phóng mà phảimang tính chất cách mạng tư sản dân quyền vì nhiệm vụ chống đế quốc và phongkiến khăng khít với nhau nên phải đồng thời tiến hành, không thể cái làm trước, cáilàm sau

Hội nghị phân tích hai nhiệm vụ chiến lược quan hệ khăng khít với nhau rất

cụ thể, đúng đắn, những hạn chế là chưa linh hoạt trong chỉ đạo chiến lược nênchưa thấy vấn đề cấp bách là giải phóng dân tộc

Hội nghị đã dự đoán “một cao trào cách mạng nhất định sẽ nổi dậy Đảng phải chuẩn bị để gánh lấy cái sứ mệnh thiêng liêng, lãnh đạo cho các dân tộc bị áp bức Đông Dương võ trang bạo động giành lấy quyền tự do độc lập”

Ưu điểm của Hội nghị Trung ương 7 là chủ trương đi liền với việc mở rộngMặt trận phản đế, phải lựa chọn những người hăng hái nhất trong các đoàn thể củamặt trận, tổ chức các đội tự vệ trực tiếp võ trang cho quần chúng tổ chức cáchmạng quân, tiến lên võ trang bạo động

Hội nghị chỉ rõ, kẻ thù chính của nhân dân Đông Dương lúc này là phát xítPháp- Nhật

Mặt trận dân tộc thống nhất phản đế lúc này thực chất là mặt trận dân tộcthống nhất chống phát xít Pháp-Nhật ở Đông Dương

Hội nghị quyết định duy trì lực lượng vũ trang Bắc Sơn và chủ trương thànhlập những đội du kích hoạt động phân tán, dùng hình thức vũ trang vừa chiến đấuchống địch, bảo vệ nhân dân, vừa phát triển cơ sở cách mạng, tiến tới thành lập khucăn cứ lấy vùng Bắc Sơn, Vũ Nhai làm trung tâm

Tháng 11 - 1940, khởi nghĩa Nam kỳ bùng nổ, tuy thất bại nhưng nhân dân

và Đảng bộ Nam Kỳ đã đấu tranh cực kỳ anh dũng, nêu tấm gương sáng về ý chícách mạng

Mặc dù những cuộc khởi nghĩa như Bắc Sơn, Nam Kỳ chưa giành đượcthắng lợi nhưng đó là những tiếng súng báo hiệu cho cuộc khởi nghĩa toàn quốc, làbước đầu đấu tranh bằng bạo lực của cách mạng Việt Nam Các cuộc cách mạng đó

đã cho Đảng ta nhiều kinh nghiệm quí báo về khởi nghĩa

Nếu như Hội nghị Trung ương 6 đã bước đầu chuyển hướng chỉ đạo chiếnlược cách mạng, tiếp tục được khẳng định và bổ sung ở Hội nghị Trung ương 7 thìHội nghị Trung ương 7 - mấu chốt là giải quyết mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc vàgiai cấp, cơ sở để giải quyết các quan hệ khác phù hợp hơn

Những chủ trương của Hội nghị trung ương 7 đang triển khai thì Nguyễn ÁiQuốc về nước sau hơn 30 năm hoạt động ở nước ngoài và triệu tập Hội nghị Trungương 8 (5 - 1941)

Hội nghị phân tích kỹ tình hình chiến tranh thế giới và những chuyển biến ở

trong nước, dự báo khả năng phát triển sắp tới “nếu cuộc chiến tranh đế quốc lần thức nhất đẻ ra Liên Xô một nước XHCN thì cuộc chiến tranh đế quốc lần này sẽ

đẻ ra nhiều nước XHCN sẽ do đó mà nhiều nước cách mạng thành công” và đi đến

nhận định: chính sách cai trị của hai tên đế quốc Pháp - Nhật đã làm cho tất cả cácdân tộc trên bán đảo Đông Dương không thể nào sống được Quyền lợi của tất cảcác giai cấp bị cướp giật, vận mệnh dân tộc nguy vong không lúc nào bằng.Nguyện vọng của nhân dân Đông Dương là đánh đuổi Pháp- Nhật, làm cho Đông

Dương hoàn toàn độc lập, cho nên “trong lúc này quyền lợi của bộ phận, của giai cấp phải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong của quốc gia, của dân tộc Trong lúc này nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc lập, tự

do cho toàn thể dân tộc thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi

kiếp ngựa trâu mà quyền lợi của bộ phận giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được”

Phát triển tư tưởng Hội nghị lần thứ 6 (11-1939), lần thứ 7(11-1940), từ đó Hội nghị khẳng định:

- Cách mạng Đông Dương lúc này không phải là cách mang tư sản dânquyền, cuộc cách mạng phải giải quyết hai vấn đề phản đế và điền địa nữa, mà làcuộc cách mạng chỉ giải quyết một vấn đề cần kíp, đó là cuộc cách mạng dân tộcgiải phóng

Cách mạng giải phóng dân tộc không nêu khẩu hiệu đánh đổ giai cấp địa chủphong kiến, chia ruộng đất cho nông dân nhưng không vì thế mà Đảng không thựchiện nhiệm vụ ruộng đất Quyền lợi ruộng đất của nông dân trong cách mạng giảiphóng dân tộc được thực hiện bằng việc tịch thu đất của đế quốc và Việt gian chiacho nông dân, chia lại ruộng công, giảm tô và bỏ nhiều thứ thuế và được hưởngnhiều quyền lợi tự do dân chủ khác cùng với dân tộc Đó là một bước ngắn hơn để

có sức mà bước một bước dài hơn

- Lực lượng cách mạng là toàn thể dân tộc Việt Nam được tập hợp lại trongMặt trận Việt Nam độc lập Đồng minh gọi tắt là Việt Minh Mặt trận chủ trươngliên hiệp hết thảy các tầng lớp nhân dân không phân biệt tôn giáo, đảng phái, xuhướng chính trị, giai cấp, đoàn kết chiến đấu để đánh đuổi Pháp - Nhật giành quyềnđộc lập cho xứ sở Cần phải phát huy tinh thần yêu nước truyền thống của dân tộc

Việt Nam, tên gọi Mặt trận phải có sức “hiệu triệu” hơn và có tính chất dân tộc hơn

nên phải thành lập mặt trận Việt Minh Đây là mặt trận riêng của Việt Nam đồngthời phải giúp đỡ Miên, Lào thành lập Cao Miên độc lập đồng minh và Ai Lao độclập đồng minh

- Sau khi giành thắng lợi chính quyền mới không lấy Xôviết mà lập chínhphủ Dân chủ cộng hòa, chính phủ mới cũng thành lập từng nước Ai là người sốngtrên đất nước Việt Nam, từ bọn tay sai đế quốc đều được tham gia chính quyền và

có nhiệm vụ bảo vệ chính quyền đó

- Phương thức giành chính quyền là phải qua con đường võ trang khởinghĩa, phải luôn luôn chuẩn bị lực lượng để khi có thời cơ thuận lợi có thể khởinghĩa từng phần trong từng địa phương để mở rộng cho một cuộc khởi nghĩa Vấn

đề thời cơ cũng được hội nghị bàn rất kỹ

- Cần xây dựng Đảng vững mạnh cả số lượng và chất lượng Tăng cường bồidưỡng, huấn luyện cán bộ để đủ năng lực đảm đương công tác lãnh đạo và công tácchuyên môn đáp ứng yêu cầu của phong trào, yêu cầu của khởi nghĩa vũ trang sắptới

Như vậy, hội nghị Trung ương 8 có ý nghĩa quan trọng Hội nghị đã hoànchỉnh đường lối giải phóng dân tộc, một bước quan trọng của cách mạng tư sản dânquyền, cùng với Hội nghi lần thứ 6 và Hôi nghị lần thứ 7 của Ban chấp hành Trungương, nghị quyết Hội nghị lần thứ 8 trung ương là những nhân tố đưa đến thắng lợicủa cách mạng tháng Tám 1945

c Ý nghĩa của sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược

+ Với tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tao, Ban chấp hành trung ương Đảng đãhoàn chỉnh sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược nhằm giải quyết mục tiêu số mộtcủa cách mạng là độc lập dân tộc và đề ra nhiều chủ trương đúng đắn để thực hiệnmục tiêu ấy

+ Qua ba Hội nghị trung ương, đường lối cách mạng dân tộc dân chủ nhândân tiếp tục phát triển và hoàn thiện phù hợp với hoàn cảnh trước cách mạng thángTám, đường lối cách mạng được xác định là cách mạng giải phóng dân tộc

Những vấn đề chiến lược và phương pháp giành chính quyền được lý giải rõràng có tính lý luận trên cơ sở phù hợp với hoàn cảnh nước ta

Những quan điểm quan trọng của Cương lĩnh đầu tiên và các Hội nghị trungương được tiếp tục phát triển Nhờ đó, Đảng ta nhanh chóng thống nhất tư tưởng, tổchức và hành động vượt qua những biểu hiện tả khuynh, hữu khuynh, cùng ra sứcchuẩn bị lực lượng để giành chính quyền

+ Đường lối gương cao cây cờ giải phóng dân tộc, đặt nhiệm vụ giải phóngdân tộc lên hàng đầu, tập hợp rộng rãi mọi người dân Việt Nam yêu nước trong mặttrận Việt Minh, xây dựng lực lượng chính trị của quần chúng ở cả nông thôn vàthành thị, xây dựng căn cứ địa cách mạng và lực lượng vũ trang, là ngọn cờ dẫnđường cho nhân dân ta tiến lên giành thắng lợi trong sự nghiệp đánh Pháp, đuổiNhật giành độc lập cho dân tộc và tự do cho nhân dân

1.Chủ trương phát động tổng khởi nghĩa giành chính quyền

a Phát động cao trào kháng Nhật, cứu nước và đẩy mạnh khởi nghĩa từng phần

Từ cuối năm 1942, tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến động mauchóng, ở Đông Dương mâu thuẫn Pháp - Nhật phát triển sâu sắc, bọn quân phiệtNhật ngày càng lấn át Pháp

Trước tình hình đó, từ ngày 25 đến 28/2/1943 Ban thường vụ trung ươnghọp ở Võng La (Đông Anh - Hà Nội) đã chủ trương mở rộng hơn nữa Mặt trận,đoàn kết mọi lực lượng có thể đoàn kết, tranh thủ mọi lực lượng có thể tranh thủ,tập trung mọi khả năng chống phát xít Nhật - Pháp Ban thường vụ trung ương đẩymạnh phong trào cách mạng ở thành thị, trước hết là phong trào công nhân

Về thời cơ khởi nghĩa, hội nghị dự đoán “rồi đây những thắng lợi của Liên

Xô, sự tan rã của phát xít quốc tế và sự cùng khổ của nhân dân các nước phát xít sẽthúc đẩy cho cách mạng bùng nổ ở nhiều nước”, tư tưởng chỉ đạo của Đảng lúc nàyphải nhắm vào chỗ chuẩn bị khởi nghĩa, để một khi cơ hội đến kịp thời đưa quầnchúng nhân dân ra chiến đấu đồng thời thường vụ cũng phê phán tư tưởng chủquan, nóng vội

Ở đồng bằng các khẩu hiệu “chống nhổ lúa trồng đay”, “chống thu thóc ta”

do Đảng đề ra được nông dân hưởng ứng nhiệt liệt Ở thành thị phong trào côngnhân, học sinh, sinh viên lớn mạnh Hàng loạt cuộc bãi công nổ ra ở Hà Nội, NamĐịnh, Hải Phòng, Sài Gòn…đòi tăng lương, phản đối chế độ ngược đãi công nhân,phong trào quần chúng lớn mạnh

Chiến tranh thế giới thứ hai chuyển biến mau lẹ, tháng 1-1944, hồng quân Liên Xôquét sách phát xít Đức ra khỏi Lêningrat sau 900 ngày chiến đấu anh dũng và ngày

10 - 4 - 1944, Trung ương Đảng ra lời kêu gọi “sắm vũ khí đuổi thù chung”.

Ngày 22 - 12 - 1944, theo chỉ thị của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, đội ViệtNam tuyên truyền giải phóng quân chính thức được thành lập

Vào cuối năm 1944, đầu năm 1945, chiến tranh thế giới thứ hai bước vàogiai đoạn kết thúc Hồng quân Liên Xô quét sạch phát xít Đức ra khỏi lãnh thổ củamình và tiến như vũ bão về phía Béclin Phát xít Đức sắp bị tiêu diệt Phát xít Nhật

lâm vào tình trạng nguy khốn Mâu thuẫn Nhật- Pháp ngày càng gay gắt “cả hai quân thù Nhật- Pháp đều đang sửa soạn tiến tới chỗ tao sống mày chết, quyết liệt cùng nhau”

Đêm 9-3-1945, Nhật làm đảo chính hất cẳng Pháp, lật đổ Pháp trên toàn cõiĐông Dương, quân Pháp chóng cự rất yếu ớt và nhanh chóng đầu hàng