Bài thuyết trình ngành ngân hàng cấu trúc và sự cạnh tranh chương 17,18,19

CHƯƠNG 17: NGÂN HÀNG VÀ SỰ QUẢN LÝ CỦA CÁC TỔCHỨC TÀI CHÍNH Ngân hàng là một tổ chức tài chính và trung gian tài chính chấp nhận tiền gửi và định kênh những tiền gửi đó vào các hoạt động

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA KẾ TOÁN

Mục lục

CHƯƠNG 17: NGÂN HÀNG VÀ SỰ QUẢN LÝ CỦA CÁC TỔ CHỨC TÀI CHÍNH 5

I Bảng Cân Đối Kế Toán 5

I.1 Nợ 5

I.2 Tài sản 6

II Ngân Hàng Trung Ương 7

III Ngân Hàng Trung Ương Độc Lập Với Chính Phủ 7

III.1 Ngân Hàng Trung Ương Trực Thuộc Chính Phủ 7

III.2 Chức Năng Của Ngân Hàng Tw 8

IV Ngân Hàng Thương Mại 8

IV.1 Chức Năng Của Ngân Hàng Thương Mại 8

IV.2 Các Huy Động Chủ Yếu Của Ngân Hàng Thương Mại 8

IV.3 Hoạt động huy động vốn 9

V Nguyên Tắc Chung Quản Lý Ngân Hàng 11

V.1 Quản lý thanh khoản và vai trò của dự trữ 11

CHƯƠNG 18: ĐỊNH CHẾ TÀI CHÍNH 18

I Thông tin bất cân xứng và định chế tài chính 18

I.1 Mạng lưới an toàn của chính phủ 18

I.2 Những hạn chế về nắm giữ tài sản & yêu cầu về vốn điều lệ 21

I.3 Hành động đối phó kịp thời: 21

I.4 Sự Giám Sát Ngân Hàng: cấp phép & giám sát 22

I.5 Đánh giá các hệ thống quản lý rủi ro 23

I.6 Những yêu cầu công bố thông tin 1

I.7 Bảo vệ người khách hàng 1

I.8 Những hạn chế đối với cạnh tranh 2

II Cuộc khủng hoảng ngân hàng ở Mỹ năm 1980 Tại sao? 3

II.1 Giai đoạn đầu của cuộc khủng hoảng 3

II.2 Giai đoạn sau của cuộc khủng hoảng: kiên nhẫn trong điều hành 4

II.3 Đạo luật về Bình đẳng trong Cạnh tranh ngân hàng năm 1987 6

III Kinh tế chính trị của cuộc khủng hoảng tiết kiệm và cho vay 6

IV Bảo trợ ngành tiết kiệm & cho vay: Đạo luật về cải cách định chế tài chính , thu hồi & thực thi năm 1989 7

V Đạo luật về nâng cấp công ty bảo hiểm tiền gửi liên bang 1991 8

VI Sự khủng hoảng ngân hàng trên toàn thế giới 9

VI.1 Scandinavia (Bắc Âu): 9

VI.2 Mĩ Latinh 10

VI.3 Nga & Đông Âu 11

VI.4 Nhật Bản 11

VI.5 Đông Á 12

VII Tác Động Của Cuộc Khủng Hoảng Tài Chính Hoa Kỳ 2007-2009 Đối Với Ngành Ngân Hàng 12

VII.1 Đối với hệ thống NH Mỹ 12

VII.2 Đối với hệ thống NH Việt Nam 16

CHƯƠNG 19: NGÀNH NGÂN HÀNG: CẤU TRÚC VÀ SỰ CẠNH TRANH 20

I Cấu Trúc Ngành Ngân Hàng: Sự Đổi Mới Tài Chính 20

I.1 Phản ứng với những thay đổi trong điều kiện có nhu cầu: 21

I.2 Phản ứng với những thay đổi trong điều kiện cung 22

I.3 Tránh né luật hiện hành 23

II THỰC TRẠNG CÁC NGÂN HÀNG VIỆT NAM HIỆN NAY 23

III CÁC BIỆN PHÁP HIỆN NAY CÁC NGÂN HÀNG SỬ DỤNG ĐỂ CẠNH TRANH 27

IV PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG NHTM ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở VN 31

IV.1 Một số tác động hoạt động của NHTM đến tăng trưởng kinh tế của Việt Nam 31

IV.2 Tình hình hoạt động tín dụng của các NHTM giai đoạn 2004 - 2009 33

V MỘT SỐ HẠN CHẾ CỦA HỆ THỐNG NHTM VIỆT NAM 35

V.1 Nguồn lực của các ngân hàng 35

V.2 Thị trường tài chính của nước ta còn yếu kém 36

VI MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA NHTM ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM 36

VI.1 Phát huy vai trò chủ lực của NHTM Nhà nước: 36

VI.2 Tăng cường hoạt động quản trị nội bộ của các ngân hàng 37

VI.3 Tăng cường hoạt động quản lý rủi ro ngân hàng 37

VI.4 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của ngành Ngân hàng 37

VI.5 Hoàn thiện hành lang pháp lý cho sự phát triển ngành Ngân hàng 38

CHƯƠNG 17: NGÂN HÀNG VÀ SỰ QUẢN LÝ CỦA CÁC TỔ

CHỨC TÀI CHÍNH

Ngân hàng là một tổ chức tài chính và trung gian tài chính chấp nhận tiền gửi và định kênh những tiền gửi

đó vào các hoạt động cho vay trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các thị trường vốn Ngân hàng là kết nốigiữa khách hàng có thâm hụt vốn và khách hàng có thặng dư vốn

I Bảng Cân Đối Kế Toán

Để hiểu rõ hơn ngân hàng làm việc như thế nào , chúng ta bắt đầu bằng việc quan sát bảng cân đối kế toánngân hàng , danh sách tài sản và nợ của ngân hàng Nó có đặc điểm

TỔNG TÀI SẢN = TỔNG NỢ + VỐN

Bảng cân đối kế toán của ngân hàng là một danh sách nguồn vốn hoạt động của ngân hàng và cách mànguồn vốn này được sử dụng Ngân hàng thu được nguồn tài chính bằng cách cho vay và phát hành nhữngkhoản nợ khác như là tiền gửi Họ dùng những nguồn tài chính để thu được tài sản như là vật thế chấp hoặccho vay Ngân hàng tạo ra lợi nhuận bằng cách tính lãi suất trên tài sản thế chấp và khoản nợ mà họ nắm giữ, nó cao hơn so với lãi suất và phí các khoản nợ của họ

I.1 Nợ

Ngân hàng thu được nguồn tài chính bằng cách phát hành ( bán ) nợ , như là tiền gửi , cái mà là nguồn củangân hàng dùng Nguồn tài chính thu được từ việc phát hành nợ dùng đề mua những tài sản mang lại thunhập

 Tài khoản thanh toán ngân hàng : đây là tài khoản ở một ngân hàng, người sở hữu chúng có quyền

được phát séc cho những người thuộc bên thứ ba Các khoản tiền gửi bao gôm các tài khoản : tàikhoản không có lãi , tài khoản super - NOW có lãi và tài khoản tiền gửi thị trường tiền tệ được đưavào sử dụng năm 1982

Tiền gửi có thể phát séc có thể được thanh toán theo yêu cầu : tức là nếu người gửi tiền tới ngân hànggửi và đòi thanh toán bằng cách viết ra một giấy rút tiền , ngân hàng sẽ thanh toán cho người đó ngaylập tức và ngược lại

 Tiền gửi phi giao dịch : là nguồn vốn quan trọng của ngân hàng Người gửi không có quyền viết séc

,nhưng lãi suất được trả của tiền gửi thì thường cao hơn so với tài khoản thanh toán ngân hàng Cóhai loại tiền gửi phi giao dịch cơ bản : tài khoản tiết kiệm và tiền gửi có kì hạn ( còn gọi là giấy chứngnhận của tiền gửi (CDs)

Tài khoản tiết kiệm là loại phổ biến nhất với loại tài khoản này , vốn có thể rút ra hoặc đưa vào

bất kì lúc nào , giao dịch và tiền thanh toán lãi được ghi lại hàng tháng vào bản kê in sẵn hoặc sổ tiềngửi ngân hàng được lập bởi chủ sở hữu tài khoản

Tài khoản có kì hạn : ấn định kì hạn thanh toán dài , tầm từ nhiều tháng đến hơn năm năm , và sẽ

bị phạt nếu rút tiền ra sớm so với thời hạn ( bị mất tiền lãi của một vài tháng ) Tiền gửi có kì hạn loạinhỏ ( tài khoản dưới 100,000$) là loại có tính kém lỏng hơn so với tiền gửi tiết kiệm có sổ tiết kiệm,chúng có lãi suất cao hơn và là nguồn vốn có chi phí lớn đối với ngân hàng

Tài khoản kỳ hoạn lớn có thể loại 100,000$ hoặc lướn hơn và chủ yếu là do các cty hoặc NH khác

mua CDs lớn có thể thương lượng , như là trái phiếu , họ có thể bán nó ở một thị trường thứ haitrước khi nó mãn hạn Vì lý do đó , CDs này được nắm giữ bởi casc công ty , quỹ hỗ trợ thị trườngtài chính , và các định chế tài chiính khác như là tài sản thay thế cho tín phiếu kho bạc và những tàikhoản ngắn hạn khác Từ năm 1961, CD có thể bán được này đã trở thành một nguồn tài chính quantrọng của NH (12%)

 Việc vay tiền : ngân hàng có được nguồn tài chính từ việc vay tiền từ cục dự trữ liên bang , hệ thống cho vay nội bộ của liên bang , ngân hàng khác hoặc các công ty Mượn tiền từ fed gọi là tiền vay chiết khấu được gọi là tiền ứng trước Các ngân hàng cũng vay các khoản dữ trữ ngắn hạn của các ngân

hàng Mỹ khác và các tổ chức tài chính trong thị trường quỹ Liên Bang các nguồn vốn vay khác màcác ngân hàng có là : tiền vay từ những công ty mẹ của các ngân hàng những công ty nắm giữ ngânhàng , dàn xếp vay tiền của các công ty , vay mượn đo la châu âu tiền vay mượn đã trở thành mộtnguồn vốn quan trọng hơn của ngân hàng trong thời gian qua : năm 1960 chúng chiếm 2% tài sản nợcủa ngân hàng , hiện chúng vượt quá 12%

 Vốn của ngân hàng : vốn của ngân hàng là của cải thực của ngân hàng , nó bằng hiệu tổng tài sản có

với tài sản nợ (6% tổng tài sản có của ngân hàng đó ) Vốn này được tạo ra bằng cách bán cổ phần mớihoặc từ các món lợi tức được giữ lại Các vốn của ngân hàng là một casi để chống đỡ sự sụt giảm giá trịcủa những tài sản có của ngân hàng đó , là điều có thể đẩy ngân hàng đến tình trạng không trả được nợ

I.2 Tài sản

Tài sản có của ngân hàng là kết quả của việc sử dụng vốn của ngân hàng đó Những tài sản có đưa lại thunhập , tức những tài sản có đưa lại thu nhập , tức những tài sản thu được tiền lãi , giúp ngân hàng tạo ra lợinhuận

Tiền dữ trự : tất cả các ngân hàng giữ lại một phần trong số vốn mà họ thu được sẽ gửi vào một tài khoản ở

cơ quan FED Tiền dữ trữ là tiền gửi vừa nói , cộng thêm với tiền mặt mà các ngân hàng cất giữ Tuy nhiên

dự trữ hiện hành không có lãi , các ngân hàng giữ chúng có hai lí do Trước hết , một số tiền dữ trữ gọi làtiền dữ trữ bắt buộc , được giữ bởi vì theo luật định , FED đòi hỏi cứ một đô la tiền gửi lại ngân hàng , phải

có tỷ lệ nào đó ( vd : 10%) phải được giữ làm tiền dự trữ Tỷ lệ này được gọi là tỷ lệ tiền dự trữ bắt buộc Các khoản tiền dự trữ phụ được gọi là tiền dự trữ vượt quá , được giữ vì chúng có tính lỏng nhất trong sốmọi tài sản của ngân hàng sử dụng để thực hiện nghĩa vụ khi tiền gửi được rút ra hoặc trực tiếp do người gửitiền đến rút ra hoặc gián tiếp khi có một séc được phát ra theo một tài khoản

Tiền mặt trong quá trình thu : Giả sử một séc được phát hành theo một tài khoản ở một ngân hàng khác ,

được gửi vào ngân hàng bạn và số tiền ở séc này còn chưa đến ngân hàng của bạn Tờ séc này được

coi như là tiền mặt trong quá trình thu , nó là một tài sản đối với ngân hàng của bạn vì nó có quyềnđòi ở ngân hàng kia và số tiền này sẽ được thanh toán sau một ít ngày

Tiền gửi ở các ngân hàng khác : nhiều ngân hàng nhỏ gửi tiền trong những ngân hàng lướn để đổi lấy

nhiều dịch vụ khác như tập hợp séc, giao dịch ngoại tệ và giúp mua chứng khoán Đây là một phầncảu một hệ thống được goi là “ hoạt động ngân hàng vãng lai “ Nói chung , tiền dự trữ tiền mặt trongquá trình thu và tiền gửi trong các ngân hàng khác được coi như những khoản tiền mặt

Chứng khoán : các chứng khoán của một ngân hàng là các tài sản có mang lại thu nhập quan trọng của

ngân hàng đó Các chứng khoán có thể chia làm 3 loại : (1) chứng khoán của chính phủ Mỹ và củacác cơ quan chính phủ , chứng khoán của chính quyền tiểu bang và chính quyền địa phương , cácchứng khoán khác

Tiền cho vay : Các ngân hàng tạo ra lợi nhuận chủ yếu bằng cách cho vay Tiền cho vay là một món nợ đối

với cá nhân hoặc tổ chức nhận nó, nhưng là một tài sản của ngân hàng bởi vì nó cung cấp thu nhậpcho ngân hàng tiền cho vay là một loại tài sản kém lỏng so với các tài sản khác bởi vì nó chúngkhông thể chuyển thành tiền mặt trước khi các khoản cho vay đó mãn hạn ví dụ ngân hàng cho vaymột năm , ngân hàng đó không thể thu lại vốn của mình trước khi khoản cho vay này đến hạn trả saumột năm Các khoản tiền cho vay cũng có xác suất vỡ nợ cao hơn sơ với những tài sản có khác , Dothiếu tính lỏng và có rủi ro vỡ nợ cao hơn nên ngân hàng thu được lợi tức cao hơn nhờ vào các móncho vay

Những tài sản có khác : Các vốn hiện vật như tòa nhà , máy tính , các trang thiết bị khác thuộc sở hữu của

ngân hàng cũng thuộc loại tài sản này

II Ngân Hàng Trung Ương

III Ngân Hàng Trung Ương Độc Lập Với Chính Phủ

Tức là chính phủ không có quyền can thiệp vào hoat động của ngân hàng trung ương Mô hình này dựa trênquan điểm nếu ngân hàng trung ương thuộc chính phủ sẽ bị chính phủ lợi dụng công cụ phát hành để bù đắpbội chi ngân sách nhà nước , từ đó gây ra lạm phát , bên cạnh đó còn làm mất tính độc lập và chủ động xâydựng và thực hiện chính sách tiền tệ của NHTW Tiêu biểu cho mô hình này là Hệ thống Dự trữ liên bangHoa Kỳ và Ngân hàng dự trữ liên bang Đức

III.1 Ngân Hàng Trung Ương Trực Thuộc Chính Phủ

Chính phủ có ảnh hưởng đến NHTW thông qua việc bổ nhiệm thành viên của bộ máy quản trị và điều hànhNHTW Chính phủ cũng can thiệp trực tiếp vào việc xây dựng và thực hiện chính sách tiền tệ Mô hình nàydựa trên quan điiểm cho rằng chính phủ là cơ quan hành pháp , thực hiện chức năng quản lý kinh tế vĩ mô để

sử dụng và phối hợp một cách đồng bộ và hiệu quả các công cụ đó Chính sách tiền tệ là một trong những bộphận chủ yếu của chính sách kinh tế vĩ mô , việc xây dựng và thực hiện chính sách tiền tệ là nhiệm vụ củangân hàng trung ương , nên NHTW phải thuộc chính phủ Mô hình này được áp dụng ở nhiều nước như làNhật Bản , Anh, Việt Nam…

III.2 Chức Năng Của Ngân Hàng Tw

a Đôc quyền phát hành giấy bạc ngân hàng và điều tiết khối lượng tiền cung ứng

b NHTW mở tài khoản và nhận tiền gửi của các ngân hàng trung gian

c NHTW cấp tính dụng cho các ngân hàng trung gian

d NHTW thực hiện việc quản lý nhà nước đối với hệ thống ngân hàng

IV Ngân Hàng Thương Mại

Ngân hàng thương mại là một định chế tài chính trung gian tiêu biểu Hoạt động kinh doanh của ngân hàngthương mại chủ yếu và thường xuyên là thu hút vốn thông qua những khoản tiền gửi của các chủ thể trongnền kinh tế Sau đó ngân hàng sử dụng nguồn vốn này để cấp tín dụng và thực hiện các hoạt động đầu tư tàichính trên thị trường , ngoài ra còn thực hiện cung ứng các dịch vụ trung gian thanh toán

IV.1 Chức Năng Của Ngân Hàng Thương Mại

a Chức năng trung gian tín dụng

 Huy động các nguồn vốn từ các chủ thể tiết kiệm , có vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế

 Cấp tín dụng đầu tư đáp ứng nhu cầu về vốn cho các chủ thể trong nền kinh tế xã hội

b Ch chức năng thanh toán

c Chức năng cung cấp các dịch vụ tài chính

IV.2 Các Huy Động Chủ Yếu Của Ngân Hàng Thương Mại

Nguồn vốn của ngân hàng

Nguồn vốn của Ngân hàng thương mại gồm

Nguồn vốn chủ sở hữu

Để bắt đầu hoạt động của Ngân hàng chủ Ngân hàng phải có một lượng vốn nhất định

 Nguồn vốn hình thành ban đầu: tuỳ theo tính chất của mỗi Ngân hàng mà nguồn vốn hình thành vốnban đầu khác nhau: do ngân sách nhà nước cấp ,do các bên liên doanh đóng góp, hoặc vốn thuộc sở hữu tưnhân

 Nguồn vốn bổ sung trong quá trình hoạt động: nguồn từ lợi nhuận, phát hành thêm cổ phần,góp thêmcấp thêm

 Nguồn tiền gửi

 Tiền gửi thanh toán: là tiền của các doanh nghiệp hoặc cá nhân gửi vào Ngân hàng để nhờ Ngân hànggiữ hộ, thanh toán

 Tiền gửi có kì hạn của doanh nghiệp và các tổ chức xã hội: nhiều khoản thu bằng tiền của doanhnghiệp và các tổ chức xã hội sẽ được chi trả sau một thời gian xác định.

 Tiền gửi tiết kiệm của dân cư: các tầng lớp dân cư đều có các khoản thu nhập tạm thời chưa sử dụng.Trong điều kiện có khả năng tiếp cận với Ngân hàng, họ đều có thể gửi tài khoản nhằm thực hiện các mụctiêu bảo toàn và sinh lời với các tài khoản

 Tiền gửi của các Ngân hàng khác

 Nguồn đi vay và các nghiệp vụ đi vay của Ngân hàng thương mại

Nguồn tiền gửi là nguồn quan trọng nhất của Ngân hàng thương mại tuy nhiên, khi cần Ngân hàng thươngmại thường vay mượn thêm

 Vay Ngân hàng nhà nước (vay Ngân hàng trung ương): đây là các khoản vay nhằm giải quyết nhu cầucấp bách trong chi trả Trong trường hợp thiếu hụt dự trữ (dự trữ bắt buộc, dự trữ thanh toán), Ngân hàngthương mại thường vay Ngân hàng nhà nước

 Vay các tổ chức tín dụng khác: Đây là nguồn Ngân hàng vay mượn lẫn nhau và vay của các tổ chứctín dụng khác trên thị trường liên Ngân hàng

 Vay trên thị trường vốn: như phát hành các giấy nợ

 Các nguồn khác: nguồn uỷ thác, nguồn trong thanh toán

IV.3 Hoạt động huy động vốn

Hoạt động vay - hoạt động tạo nguồn vốn cho Ngân hàng thương mại - đóng vai trò quan trọng, ảnh hưởngđến chất lượng hoạt động của Ngân hàng thương mại Hoạt động huy động vốn là hoạt động thường xuyêncủa Ngân hàng thương mại Một Ngân hàng thương mại bất kì nào cũng bắt đầu hoạt động của mình bằngviệc huy động nguồn vốn Đối tượng huy động của Ngân hàng thương mại là nguồn tiền nhàn rỗi trong các

tổ chức kinh tế, dân cư Nguồn vốn quan trọng nhất,và chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng nguồn vốn củaNgân hàng thương mại là tiền gửi của khách hàng

Các Ngân hàng thương mại nhận tiền gửi của các cá nhân, các tổ chức kinh tế xã hội, thậm chí cả nguồn tiềncủa các Ngân hàng khác

Khi những người có tiền chưa sử dụng đến họ có thể đem ra đầu tư hoặc gửi Ngân hàng để nhận tiền lãi.Thông thường họ gửi tiền vào Ngân hàng, vì đây là cách đơn giản, ít tốn kém chi phí để tìm kiếm cơ hội đầu

tư mà vẫn có lãi và đây là cách ít rủi ro nhất Ngoài ra người gửi tiền vào Ngân hàng cũng mong muốn được

sử dụng các dịch vụ của Ngân hàng như chuyển tiền cho người thân ở nơi khác, thanh toán hộ các hoá đơnphát sinh, bảo quản các tài sản có giá trị lớn Khi gửi tiền vào Ngân hàng, người gửi tiền có thể vay Ngânhàng một khoản tiền mà không cần thế chấp vì họ đã có một số tiền gửi nhất định ở Ngân hàng, coi như mộtkhoản đảm bảo

Còn Ngân hàng có thể muốn tìm kiếm thêm thu nhập từ lệ phí nhận tiền gửi, tuy nhiên lý do chính Ngânhàng nhận tiền gửi để tạo nguồn cho vay, từ đó Ngân hàng có thể đầu tư, kinh doanh tìm kiếm được nhữngkhoản thu nhập lớn hơn

Hoạt động nhận tiền gửi của Ngân hàng có ý nghĩa to lớn với người gửi tiền, nền kinh tế, cũng như bản thânNgân hàng Thông qua hoạt động này mà Ngân hàng có thể tập hợp được các khoản tiền nhàn rỗi, nhỏ bé,phân tán tạm thời chưa sử dụng với các thời hạn hết sức khác nhau thành nguồn tiền lớn tài trợ cho nền kinh

tế, hoặc cho các cá nhân có nhu cầu sử dụng điều khó khăn nhất mà Ngân hàng phải thực hiện là sử dụngcác khoản tiền gửi có thời hạn rất khác nhau để cho vay những món có thời hạn xác định,vì thế mà Ngân

hàng phải quản lí tốt thời hạn của các nguồn vốn của mình thì mới duy trì được hoạt động có hiệu quả, tránhđược những rủi ro về khả năng thanh toán Việc tập hợp được những nguồn tiền nhàn rỗi trong dân chúng đểđưa vào kinh doanh đã góp phần tiết kiệm và sử dụng có hiệu quả nguồn lực của nền kinh tế Ngoài ra hoạtđộng nhận tiền gửi của Ngân hàng cũng góp phần tiết kiệm chi phí lưu thông tiền tệ Đặc biệt trong nền kinh

tế phát triển nếu dân chúng có thói quen gửi tiền vào Ngân hàng để sử dụng các dịch vụ của Ngân hàng thìđiều này sẽ góp phần giúp chính phủ quản lí được thu nhập của người dân

Một trong những nguồn vốn không kém phần quan trọng, là nguồn vốn phát hành kì phiếu, trái phiếu Việcphát hành kì phiếu hay trái phiếu phụ thuộc vào quy mô vốn cần huy động , thời gian huy động vốn, cơ cấu

nợ và tài sản của Ngân hàng

Các hoạt động huy động nguồn vốn trên đây hình thành nên tài sản nợ của Ngân hàng và Ngân hàng phải cótrách nhiệm chi trả đối với tất cả các nguồn vốn huy động được theo yêu cầu của khách hàng Quy mô và cơcấu nguồn vốn quyết định đến hoạt động của Ngân hàng Do đó quản lí nguồn vốn phù hợp và sử dụng vốn

có hiệu quả là một vấn đề mang tính chiến lược đối với mỗi Ngân hàng

1 Hoạt động sử dụng vốn:

Khi đã huy động được vốn rồi, nắm trong tay một số tiền nhất định thì các Ngân hàng thương mại phải làmnhư thế nào để hiệu quả hoá những nguồn này, nghĩa là tìm cách để những khoản tiền đó được đầu tư đúngnơi, đúng chỗ, có hiệu quả, an toàn, đem lại nhiều lợi nhuận cho Ngân hàng Và hoạt động sử dụng vốn củaNgân hàng bằng những cách sau: Ngân hàng đã tài trợ lại cho nền kinh tế dưới dạng các thành phần kinh tếvay, hoặc Ngân hàng đầu tư trực tiếp, Ngân hàng tham gia góp vốn cùng kinh doanh hay cho thuê tàisản,Ngân hàng gửi tiền tại các Ngân hàng khác- tại Ngân hàng Nhà nước- những tổ chức tín dụng khác,Ngân hàng đầu tư trên thị trường chứng khoán , Ngân hàng nắm giữ chứng khoán vì chúng mang lại thunhập cho Ngân hàng và có thể bán đi để ra tăng ngân quỹ khi cần thiết Những đối tượng tài trợ không chỉ

có các tổ chức kinh tế thực hiện hoạt động trong lĩnh vực thương mại mà còn có cả các cá nhân tiêu dùng,thậm chí Chính phủ cũng được Ngân hàng tài trợ dưới những hình thức : Ngân hàng thương mại mua tínphiếu kho bạc, trái phiếu của chính phủ trên thị trường tiền tệ Sự phát triển của hoạt động cho vay, đã giúpNgân hàng có vị trí ngày càng quan trọng trong sự phát triển của nền kinh tế Hơn nữa thông qua hoạt độngcho vay, Ngân hàng thương mại có khả năng “tạo tiền” hay mở rộng lượng tiền cung ứng Tuy nhiên hoạtđộng cho vay của Ngân hàng chứa đựng nhiều yế tố rủi ro nên Ngân hàng thường áp dụng các nguyên tắchoạt động và quản lý tiền vay một cách chặt chẽ

Lãi thu được từ hoạt động cho vay, Ngân hàng sẽ dùng nó để trả lãi suất cho nguồn vốn đã huy động và đivay, thanh toán những chi phí trong hoạt động, phần còn lại sẽ là lợi nhuận của Ngân hàng Cho vay là hoạtđộng kinh doanh chủ chốt của Ngân hàng thương mại để tạo ra lợi nhuận, chỉ có lãi suất thu được từ cho vaymới bù nổi chi phí dự trữ, chi phí kinh doanh và quản lý, chi phí vốn trôi nổi, chi phí thuế các loại và chi phírủi ro đầu tư

So với hoạt động cho vay thì hoạt động đầu tư của Ngân hàng có quy mô và tỷ trọng nhỏ hơn trong mục tàisản sinh lời của Ngân hàng thương mại So với hoạt động cho vay hoạt động đầu tư đem lại thu nhập caohơn nhưng rủi ro cao hơn do thu nhập từ hoạt động đầu tư không được xác định trước vì phải phụ thuộc vàohiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp mà Ngân hàng đầu tư vào Ngoài ra thì trong hoạt động đầu tư , Ngânhàng được lựa chọn doanh mục đầu tư có lợi nhất cho mình

Bên cạnh hoạt động cho vay và đầu tư, Ngân hàng có thể tham gia vào thị trường chứng khoán tuỳ quy địnhcủa từng quốc gia Ngân hàng thương mại có thể tham gia như một người cung cấp hàng hoá cho thị trường

chứng khoán hay đóng vai trò là nhà đầu tư, mua bán chứng khoán vì mục tiêu kiếm lời cho chính Ngânhàng Hoặc thực hiện kinh doanh chứng khoán thông qua uỷ thác của khách hàng.

2 Ngân hàng thực hiện các dịch vụ trung gian

Ngoài hai hoạt động cơ bản là hoạt động huy động vốn và hoạt động sử dụng vốn thì Ngân hàng thương mạicũng thực hiện các dịch vụ trung gian cho khách hàng của mình Các dịch vụ này được coi là hoạt độngtrung gian bởi vì khi thực hiện các hoạt động này Ngân hàng không đứng vai trò là con nợ hay chủ nợ màđứng ở vị trí trung gian để thoả mãn nhu cầu khách hàng về dịch vụ mà khách hàng cần

Hoạt động trung gian gồm rất nhiều loại dịch vụ khác nhau: như dịch vụ thu hộ chi hộ cho khách hàng cótài khoản tiền gửi tại Ngân hàng, dịch vụ chuyển khoản từ tài khoản này từ tài khoản này đến tài khoản khác

ở cùng một Ngân hàng hay ở hai Ngân hàng khác nhau; dịch vụ tư vấn cho khách hàng các vấn đề tài chính,dich vụ giữ hộ các chứng từ, vật quý giá dịch vụ chi lương cho các doanh nghiệp có nhu cầu; dịch vụ khấutrừ tự động Đây là những khoản chi thường xuyên trong tháng, nếu không có dịch vụ này khách hàng sẽ tốnnhiều thời gian và phiền toái khi thanh toán các khoản này, cung cấp các phương tiện thanh toán không dùngtiền mặt

Ba lĩnh vực hoạt động huy động vốn, hoạt động cho vay, thực hiện các dịch vụ trung gian là các hoạt động

cơ bản của Ngân hàng thương mại Ba dịch vụ đó có quan hệ mật thiết, tác động hỗ trợ thúc đẩy nhau pháttriển, tạo uy tín cho Ngân hàng Có huy động vốn thì mới có nghiệp vụ cho vay, cho vay có hiệu quả pháttriển kinh tế thì mới có nguồn vốn để huy động vào, đồng thời muốn cho vay và huy động vốn tốt thì Ngânhàng phải làm tốt vai trò trung gian, chính sự kết hợp đồng bộ đó tạo thành quy luật trong hoạt động củaNgân hàng và tạo thành xu hướng kinh doanh tổng hợp đa năng của các Ngân hàng thương mại

V Nguyên Tắc Chung Quản Lý Ngân Hàng

Bây giờ bạn có một số ý tưởng về cách một ngân hàng hoạt động, chúng ta hãy xem làm thế nào một ngânhàng quản lý tài sản và nợ phải trả của nó để kiếm được lợi nhuận cao nhất có thể Quản lý ngân hàng có bốnmối quan tâm chính Đầu tiên là để đảm bảo rằng các ngân hàng có đủ tiền mặt sẵn sàng để trả cho người gửitiền khi có luồng tiền gửi chảy ra-đó là khi tiền gửi bị mất vì người gửi tiền rút tiền và thanh toán theo yêu

cầu Để giữ đủ tiền mặt tại quỹ, các ngân hàng phải tham gia vào quản lý thanh khoản, việc mua lại tài sản

đủ lỏng để đáp ứng các nghĩa vụ của ngân hàng để gửi tiền Thứ hai, các giám đốc ngân hàng phải theo đuổimột mức độ thấp nhất chấp nhận rủi ro bằng cách mua lại các tài sản đó có một tỷ lệ thấp mặc định và đa

dạng hóa nắm giữ tài sản (quản lý tài sản) Mối quan tâm thứ ba là để có được nguồn vốn với chi phí thấp (quản lý nợ) Cuối cùng, các nhà quản lý phải quyết định số lượng vốn của ngân hàng cần duy trì và sau đó

có được vốn cần thiết (quản lý an toàn vốn).

V.1 Quản lý thanh khoản và vai trò của dự trữ

Chúng ta hãy xem làm thế nào một ngân hàng điển hình, ngân hàng First National, có thể đối phó với cácluồng tiền gửi mà xảy ra khi người gửi tiền rút tiền mặt từ việc kiểm tra hoặc tiết kiệm tài khoản hoặc viếtséc được gửi vào ngân hàng khác Trong ví dụ sau, chúng tôi giả định rằng các ngân hàng có dự trữ dư thừadồi dào và rằng tất cả các khoản tiền gửi có tỷ lệ dự trữ bắt buộc cùng 10% Giả sử rằng bảng cân đối banđầu của Ngân hàng First National là như sau:

Chứng khoán $10.000.000

Các ngân hàng mất $ 10 triệu tiền gửi và $ 10 triệu của dự trữ, nhưng vì dự trữ bắt buộc của nó bây giờ 10%

chỉ có 90 $ triệu (9.000.000 $) là, dự trữ của nó vẫn vượt quá số tiền này bằng $ 1 triệu Trong ngắn hạn, nếu một ngân hàng có dự trữ dư thừa dồi dào, một dòng chảy tiền gửi không đòi hỏi phải thay đổi ở các bộ phận khác của bảng cân đối

Tình hình là khá khác nhau khi một ngân hàng giữ dự trữ dư thừa đủ Giả sử rằng thay vì ban đầu cầm $ 10triệu trong dự trữ dư thừa, ngân hàng First National làm cho các khoản vay thêm $ 10 triệu, vì vậy mà nónắm giữ không có dự trữ dư thừa Bảng cân đối ban đầu của nó sau đó sẽ là:

 Một là để thu dự trữ để đáp ứng một dòng chảy tiền gửi bằng cách vay mượn nó từ các ngân hàngkhác trên thị trường vốn liên bang hoặc bằng cách vay mượn từ các công ty khác Nếu ngân hàngFirst National mua lại các khoản thâm hụt $ 9.000.000 trong dự trữ bằng cách vay mượn từ ngân hànghoặc công ty khác, bảng cân đối của nó trở nên:

Khoản vay $90.000.000 Mượn của NH hoặc $9.000.000

công ty khác

(Các chi phí của hoạt động này là lãi suất của các khoản vay, chẳng hạn như lãi suất liên bang)

 Một lựa chọn thứ hai là cho các ngân hàng bán một số chứng khoán của mình để giúp trang trải cácdòng tiền gửi chảy ra Ví dụ, nó có thể sẽ bán 9.000.000 $ của chứng khoán và tiền gửi tiền với Fed,kết quả trong bảng cân đối sau đây:

 Cách thứ ba mà các ngân hàng có thể đáp ứng một dòng chảy tiền gửi là để có được dự trữ bằng cáchvay từ FED Bảng cân đối của nó sau đó sẽ là:

hoặc (4) gửi vào, bán ra các khoản vay Dự trữ dư thừa được bảo hiểm đối với các chi phí liên quan đến luồng tiền gửi Các chi phí cao hơn liên quan đến luồng tiền gửi, các ngân hàng dự trữ dư thừa nhiều

sẽ muốn nắm giữ.

Cũng như bạn và tôi sẽ sẵn sàng trả một công ty bảo hiểm để đảm bảo chúng ta chống lại một sự mất mátnhư trộm cắp của một chiếc xe, một ngân hàng sẵn sàng trả các chi phí của việc nắm giữ dự trữ dư thừa (chiphí cơ hội, các khoản thu nhập bị bỏ qua bởi không nắm giữ tài sản tạo thu nhập như các khoản vay hoặcchứng khoán) để bảo đảm chống lại những tổn thất do các luồng tiền gửi Bởi vì dự trữ dư thừa, giống nhưbảo hiểm, có một chi phí, ngân hàng cũng thực hiện các bước khác để tự bảo vệ mình.

1 Quản lý tài sản

Để tối đa hóa lợi nhuận của mình, một ngân hàng đồng thời phải tìm kiếm lợi nhuận cao nhất có thểcho vay và chứng khoán, giảm thiểu rủi ro, và tạo ra quy định đầy đủ cho tính thanh khoản bằng cáchgiữ tài sản lưu động Ngân hàng cố gắng thực hiện ba mục tiêu này trong bốn cách cơ bản:

- Thứ nhất, các ngân hàng cố gắng để tìm thấy những người đi vay sẽ phải trả lãi suất cao và khó cókhả năng vỡ nợ của họ Họ tìm kiếm những doanh nghiệp vay bằng quảng cáo lãi suất vay của họ vàbằng cách tiếp cận trực tiếp các tập đoàn để thu hút các khoản vay Đó là vào nhân viên tín dụng củangân hàng để quyết định xem khách hàng tiềm năng là các rủi ro tín dụng tốt, những người sẽ làm cholãi suất và thanh toán vốn gốc đúng thời hạn (tức là tham gia sàng lọc để làm giảm vấn đề bất lợi lựachọn) Thông thường, các ngân hàng thận trọng trong chính sách cho vay; tỷ lệ mặc định thường lànhỏ hơn 1% Điều quan trọng là, tuy nhiên, các ngân hàng không nên bảo thủ mà họ bỏ lỡ cơ hội chovay hấp dẫn và kiếm được lãi suất cao

- Thứ hai, các ngân hàng cố gắng để mua chứng khoán có lợi nhuận cao và rủi ro thấp

- Thứ ba, trong việc quản lý tài sản, ngân hàng phải cố gắng để giảm rủi ro bằng cách đa dạng hóa Họthực hiện điều này bằng cách mua nhiều loại tài sản khác nhau (ngắn hạn và dài hạn……) và phêduyệt nhiều loại cho vay đối với một số khách hàng Các ngân hàng đã không tìm đủ những lợi íchthích đáng của đa dạng hóa thường dẫn đến hối tiếc sau này Ví dụ, các ngân hàng đã chuyên sâutrong việc cho vay cho các công ty năng lượng, các nhà phát triển bất động sản, hoặc nông dân đã bị

lỗ rất lớn trong những năm 1980 với sự sụt giảm năng lượng, bất động sản, và giá cả nông sản

- Cuối cùng, các ngân hàng phải quản lý thanh khoản của các tài sản của mình để nó có thể đáp ứngyêu cầu dự trữ của mình mà không chịu chi phí rất lớn Điều này có nghĩa rằng nó sẽ nắm giữ chứngkhoán lỏng ngay cả khi họ kiếm được một lợi nhuận thấp hơn một chút so với các tài sản khác

Bắt đầu từ những năm 1960, tuy nhiên, các ngân hàng lớn tại các trung tâm tài chính quantrọng, chẳng hạn như New York, Chicago và San Francisco, bắt đầu tìm hiểu cách thức mà các nợtrên bảng cân đối của họ có thể cung cấp cho họ với dự trữ và thanh khoản Điều này dẫn đến việc

mở rộng thị trường cho vay, như thị trường các quỹ liên bang, và sự phát triển của các công cụ tàichính mới.

Sự linh hoạt mới trong quản lý nợ này có nghĩa là các ngân hàng có thể có một cách tiếp cậnkhác nhau để quản lý ngân hàng Họ không còn cần thiết phải phụ thuộc vào các khoản tiền gửi như

là nguồn tài chính chủ yếu của ngân hàng Thay vào đó, họ tích cực thiết lập mục tiêu cho mục tiêutăng trưởng tài sản của họ và cố gắng để có được tiền (bằng cách phát hành nợ phải trả) khi họ cần.Các thị trường vốn liên bang cũng có thể được sử dụng để cấp tiền cho các khoản vay Do tầm quantrọng của quản lý tăng trách nhiệm, hầu hết các ngân hàng bây giờ quản lý cả hai bên của bảng cânđối với nhau trong một ủy ban quản lý tài sản- công nợ

Sự nhấn mạnh nhiều hơn vào quản lý nợ giải thích một số thay đổi quan trọng trong ba thập kỷqua trong thành phần của bảng cân đối của các ngân hàng Trong khi CD thương phiếu và các khoảnvay ngân hàng đã tăng lên rất nhiều về tầm quan trọng như là một nguồn quỹ ngân hàng trong nhữngnăm gần đây (tăng từ 2% của các khoản nợ ngân hàng năm 1960 lên 24% vào cuối năm 2009), tiềngửi checkable đã giảm tầm quan trọng (từ 61% của các khoản nợ ngân hàng năm 1960 lên 4% vàocuối năm 2009) Linh hoạt mới phát hiện trong quản lý nợ và việc tìm kiếm lợi nhuận cao hơn cũng

đã kích thích các ngân hàng tăng tỷ lệ tài sản của họ được tổ chức cho vay, mà kiếm được thu nhậpcao hơn (từ 46% tài sản của ngân hàng trong năm 1960 lên 74% vào cuối năm 2009)

3 Quản lý an toàn vốn

Các ngân hàng phải đưa ra quyết định về số lượng vốn cần thiết để giữ cho ba lý do

- Đầu tiên, vốn ngân hàng sẽ giúp ngăn chặn sự thất bại của ngân hàng, một tình huống trong đó cácngân hàng không thể đáp ứng các nghĩa vụ của mình để trả cho người gửi tiền và các chủ nợ khác thì

sẽ dẫn đến sự thất bại

- Thứ hai, lượng vốn ảnh hưởng đến lợi nhuận cho các chủ sở hữu (cổ đông) của các ngân hàng

- Thứ ba, một số tiền tối thiểu của vốn ngân hàng (yêu cầu về vốn của ngân hàng) là yêu cầu của cơquan quản lý

Làm thế nào vốn ngân hàng sẽ giúp ngăn chặn sự thất bại của ngân hàng ?

Hãy xem xét hai ngân hàng với bảng cân đối giống nhau, ngoại trừ việc các ngân hàng vốn cao có tỷ lệ vốnđối với tài sản là 10% trong khi các ngân hàng vốn thấp có tỷ lệ 4%

Giả sử rằng cả hai ngân hàng bắt kịp sự phấn khích của thị trường bất động sản, chỉ để thấy rằng 5.000.000 $của các khoản vay bất động sản của họ trở thành vô giá trị sau này Khi các khoản nợ xấu được viết tắt (có

giá trị bằng không), tổng giá trị tài sản giảm xuống của 5.000.000 $ Như một hệ quả, vốn ngân hàng, bằngvới tổng tài sản trừ đi nợ phải trả, cũng giảm $ 5.000.000 Bảng cân đối của hai ngân hàng bây giờ như thếnày:

- Các ngân hàng vốn cao mất $ 5 triệu vì ban đầu là $ 10 triệu trong vốn có nghĩa là nó vẫn có một giátrị tài sản ròng tíc cực (vốn ngân hàng) của 5.000.000 $ sau khi mất Các ngân hàng đầu tư thấp gặprắc rối lớn Bây giờ giá trị các tài sản của nó đã giảm xuống dưới nợ của nó, và giá trị ròng của nó bâygiờ là - $ 1 triệu Bởi vì các ngân hàng có một giá trị ròng âm, đó chính là khả năng trả nợ: Nó không

có đủ tài sản để trả hết cho tất cả các chủ nợ của mình

Do đó có thể thấy, lý do quan trọng cho một ngân hàng để duy trì một mức độ đủ vốn là:Ngân hàng duytrì vốn để giảm bớt khả năng nó sẽ bị vỡ nợ

Làm thế nào số vốn ngân hàng ảnh hưởng đến lợi nhuận của các cổ đông?

Vì chủ sở hữu của một ngân hàng phải biết ngân hàng của họ đang được quản lý tốt, họ cần các biệnpháp tốt về lợi nhuận ngân hàng Một biện pháp cơ bản của lợi nhuận ngân hàng là lợi nhuận trên tài sản(ROA)

ROA= Lợi nhuận sauthuế

ROE= Lợi nhuận sau thuế

Ta có: ROE = ROA*EM

Sự đánh đổi giữa an toàn và lợi nhuận của vốn cổ phần sở hữu

- Bây giờ chúng ta thấy rằng vốn ngân hàng có cả lợi ích và chi phí Vốn ngân hàng là lợi ích của chủ

sở hữu của một ngân hàng ở chỗ nó làm cho đầu tư của họ an toàn hơn bằng cách giảm khả năng phásản Nhưng vốn ngân hàng là tốn kém vì cao hơn đó là, càng thấp thì sẽ có lợi nhuận trên vốn chủ sởhữu cho một sự trở lại được tài sản Trong việc xác định số vốn ngân hàng, các nhà quản lý phảiquyết định tăng độ an toàn bao nhiêu mà đi kèm với vốn cao hơn (lợi ích) họ sẵn sàng đánh đổi so vớilợi nhuận thấp trên vốn chủ sở hữu mà đi kèm với vốn cao hơn (chi phí)

- Trong thời kỳ bất ổn hơn, khi khả năng thua lỗ lớn các khoản cho vay tăng lên, các nhà quản lý ngânhàng có thể muốn giữ thêm vốn để bảo vệ các cổ đông Ngược lại, nếu họ có niềm tin rằng tổn thấtcho vay sẽ không xảy ra, họ có thể muốn làm giảm lượng vốn ngân hàng, có một số nhân vốn chủ sởhữu cao hơn, và do đó làm tăng lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu

Nhu cầu vốn của ngân hàng: ngân hàng cũng giữ vốn vì họ được yêu cầu để làm như vậy bởi cơ quan quản

lý Bởi vì chi phí cao của việc nắm giữ vốn cho những lý do vừa mô tả, các nhà quản lý ngân hàng thườngmuốn giữ ít vốn của ngân hàng liên quan đến tài sản hơn là yêu cầu của cơ quan quản lý Trong trường hợpnày, số vốn ngân hàng được xác định bởi các yêu cầu về vốn ngân hàng Chúng tôi thảo luận về các chi tiếtcủa yêu cầu về vốn ngân hàng và vai trò quan trọng của họ trong ngân hàng quy định trong Chương 18

THƯỚC ĐO HIỆU SUẤT HOẠT ĐỘNG

1 ROA((Return on total assets)- Tỷ số lợi nhuận ròng trên tài sản

ROA= Lợi nhuận ròng/ Tài sản

 ROA cung cấp cho nhà đầu tư thông tin về các khoản lãi được tạo ra từ lượng vốn đầu tư(hay lượng tài sản) ROA đối với các công ty cổ phần có sự khác biệt rất lớn và phụ thuộcnhiều vào ngành kinh doanh Đó là lý do tại sao khi sử dụng ROA để so sánh các công ty,tốt hơn hết là nên so sánh ROA của mỗi công ty qua các năm và so giữa các công ty tươngđồng nhau

 Tài sản của một công ty được hình thành từ vốn vay và vốn chủ sở hữu Cả hai nguồn vốnnày được sử dụng để tài trợ cho các hoạt động của công ty Hiệu quả của việc chuyển vốnđầu tư thành lợi nhuận được thể hiện qua ROA ROA càng cao thì càng tốt vì công ty đangkiếm được nhiều tiền hơn trên lượng đầu tư ít hơn

2 ROE( Return on equity)-Tỷ số lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu

ROE= Lợi nhuận ròng/ Vốn chủ sở hữu

 Chỉ số này là thước đo chính xác để đánh giá một đồng vốn bỏ ra và tích lũy tạo ra baonhiêu đồng lời Hệ số này thường được các nhà đầu tư phân tích để so sánh với các cổphiếu cùng ngành trên thị trường, từ đó tham khảo khi quyết định mua cổ phiếu của công tynào

 Tỷ lệ ROE càng cao càng chứng tỏ công ty sử dụng hiệu quả đồng vốn của cổ đông, cónghĩa là công ty đã cân đối một cách hài hòa giữa vốn cổ đông với vốn đi vay để khai thác

lợi thế cạnh tranh của mình trong quá trình huy động vốn, mở rộng quy mô Cho nên hệ sốROE càng cao thì các cổ phiếu càng hấp dẫn các nhà đầu tư hơn.

Khi tính toán được tỷ lệ này, các nhà đầu tư có thể đánh giá ở các góc độ cụ thể như sau:

- ROE nhỏ hơn hoặc bằng lãi vay ngân hàng, vậy nếu công ty có khoản vay ngân hàng tươngđương hoặc cao hơn vốn cổ đông, thì lợi nhuận tạo ra cũng chỉ để trả lãi vay ngân hàng

- ROE cao hơn lãi vay ngân hàng thì phải đánh giá xem công ty đã vay ngân hàng và khai thác hếtlợi thế cạnh tranh trên thị trường chưa để có thể đánh giá công ty này có thể tăng tỷ lệ ROE trongtương lai hay không

3 NIM(Net Interest Margin)- Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên

Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên là chỉ số được sử dụng để xác định chênh lệch giữa thu nhập lãi và chiphí lãi phải trả của ngân hàng, cho biết hiện các ngân hàng đang thực sự hưởng chênh lệch lãi suấtgiữa hoạt động huy động và hoạt động đầu tư tín dụng là bao nhiêu Sự khác biệt giữa thu nhập lãi

và lãi các chi phí theo tỷ lệ phần trăm của tổng số tài sản:

NIM=(thu nhập lãi-chi phí lãi)/tài sản

CHƯƠNG 18: ĐỊNH CHẾ TÀI CHÍNH

I Thông tin bất cân xứng và định chế tài chính.

9 yếu tố căn bản của các định chế tài chính.

I.1 Mạng lưới an toàn của chính phủ

Mạng lưới đảm bảo an toàn của chính phủ cho những người gửi tiền tại ngân hàng khi ngân hàng trong tình trạng vỡ nợ hoặc hoảng loạn bằng cách đưa ra sự bảo vệ cho người gửi tiền Một trong những

hình thức đó là “bảo hiểm tiền gửi”, được cung cấp bởi tổ chức Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang ở Mĩ

Nghĩa là người gửi tiền sẽ được nhận lại toàn bộ số tiền mà họ đã gửi dù cho ngân hàng có xảy ra

chuyện gì Với việc được đảm bảo toàn bộ số tiền đã gửi, những người gửi tiền không cần phải chạy đếnngân hàng rút tiền khi họ lo lắng về tình trạng của ngân hàng Bởi vì họ sẽ không bị mất một xu nào dù cho có chuyện gì xảy ra Trước khi FDIC ra đời, số lượng ngân hàng phá sản trung bình mỗi năm 2000 Nhưng sau khi FDIC được thành lập vào năm 1934, con số này đã giảm trung bình 15 ngân hàng mỗi năm cho đến năm 1981

FDIC đã sử dụng 2 phương pháp chính để xử lý 1 ngân hàng vỡ nợ: phương pháp thanh toán,

và phương pháp mua, sáp nhập.

Bảo hiểm tiền gửi không phải là phương pháp duy nhất để chính phủ tạo ra mạng lưới an toàncho ngư ời gửi tiền Ở nhiều nước, chính phủ thường bảo trợ cho những ngân hàng nội địạ khi họ đốimặt với những khoản tiền gởi không có bảo hiểm rõ ràng Đôi khi, sự hỗ trợ này được cung cấp bằngcách cho các định chế gặp khó khăn vay từ ngân hàng trung ươn g, và vai trò của ngân hàng trung ương

được xem như là người cho vay cuối cùng Đôi khi, sự hỗ trợ được thực hiện bằng cách cấp vốn trực

tiếp đến những định chế gặp khó khăn hoặc chính phủ tiếp nhận chúng và thanh toán toàn bộ tiền gửicho người gửi tiền Tuy nhiên, trong những năm gần đây, bảo hiểm tiền gửi của chính phủ phát triểnphổ biến & lan rộng ở nhiều quốc gia trên thế giới

1.1.1.1 Rủi ro đạo đức và mạng lưới an toàn của chính phủ

Mặc dù một mạng lưới an toàn của chính phủ đã thành công bảo vệ người gửi tiền và ngănchặn các sự hoang mang của ngân hàng Nhưng nhược điểm nghiêm trọng cúa nó có nguyên nhân ởrủi ro đạo đức, rủi ro xảy ra khi một bên tham dự vào cuộc giao dịch có ý muốn thực hiện những hoạtđộng bất lợi cho bên kia

Rủi ro đạo đức là mối lo hàng đầu trong các qui định của chính phủ khi cung cấp mạng lưới antoàn Bởi vì những người gửi tiền có bảo hiểm biết rằng họ sẽ không gánh chịu tổn thất nếu một ngânhàng vỡ nợ, họ không áp đặt một kỷ luật thị trường cụ thể lên các ngân hàng bằng cách rút tiền gửi khi

họ nghi ngờ rằng ngân hàng của họ đang mang lấy quá nhiều rủi ro Kết quả, các ngân hàng đượchưởng mạng lưới an toàn của chính phủ có động cơ chấp nhận rủi ro cao hơn mức bình thường

1.1.1.2 Sự lựa chọn đối nghịch và mạng lưới an toàn của chính phủ

Một vấn đề nữa đối với bảo hiểm tiền gửi xảy ra là do lựa chọn đối nghịch, việc này dễ xảy rađối với những người có nhiều khả năng tạo ra kết cục tiêu cực nhất lại là người được bảo hiểm chốnglại sự sụp đổ củangân hàng Họ là những người muốn tận dụng lợi thế của bảo hiểm nhất Do nhữngngười gửi tiền có bảo hiểm có ít lý do để giám sát ngân hàng của họ, còn những kẻ đầu cơ thấy côngnghiệp ngân hàng là một công nghiệp hấp dẫn đặc biệt, họ biết có thể thực hiện những hoạt động rủi

ro cao Tệ hơn nữa, do những người gửi tiền có bảo hiểm ít giám sát các hoạt động ngân hàng của họ,nên những kẻ lừa đảo trắng trợn thấy hoạt động ngân hàng là một lĩnh vực hấp dẫn cho các hoạt độngcủa chúng, bởi vì chúng dễ dàng bỏ trốn với món tiền biển thủ

1.1.1.3 Chính sách quá lớn không thể vỡ nợ

Rủi ro đạo đức do việc bảo hiểm tiền gửi gây ra và ý muốn ngăn ngừa các vụ vỡ nợ ngân hàng đã

khiến cho những người điều hành ngân hàng ở vào một tình thế khó xử Bởi vì một vụ vỡ nợ ngân hànglớn có thể dẫn đến một sự đỗ vỡ tài chính quan trọng xuất hiện, những người điều hành ngân hàngđương nhiên là không muốn cho phép một ngân hàng lớn bị vỡ nợ để gây tổn thất cho những ngườigửi tiền ở đó Do đó, cơ quan kiểm tra tiền ( người điều hành các ngân hàng quốc gia ) đã xác nhận

với quốc hội rằng chính sách của FDIC là xếp 11 ngân hàng lớn nhất vào loại “ quá lớn không thể vỡ

nợ ” , tức là FDIC sẽ bảo lãnh cho các ngân hàng này để không có người gửi tiền hoặc chủ nợ nào phải

chịu tổn thất FDIC sẽ làm điều này bằng cách sử dụng “phương pháp mua & sáp nhập ” tức là tìm một

người chung phần sẵn lòng hợp nhất để kế tục ngân hàng không trả được nợ này ( và các món tiền gửi ởngân hàng này ) sau khi FDIC đã cấp cho ngân hàng này một số vốn tiếp sức lớn

Một vấn đề với chính sách “ quá lớn không để vỡ nợ ” là ở chỗ nó sẽ làm tăng ý muốn của ngân

hàng lớn đối với rủi ro đạo đức Nếu FDIC sẵn lòng đóng cửa một ngân hàng bằng cách dùng “ phương

pháp thanh toán ”, tức là chỉ thanh toán cho những người gửi tới giới hạn 250.000 đô la, còn những

người gửi lớn hơn 250.000 đô la sẽ phải chịu tổn thất nếu ngân hàng đó vỡ nợ Nếu như vậy người gửitiền lớn sẽ để phần giám sát ngân hàng này và họ sẽ rút tiền ngay khi thấy có quá nhiều rủi ro Điều nàylại làm cho ngân hàng có thể giảm bớt ý muốn những hoạt động rủi ro hơn Nhưng nếu một khi những

người gửi tiền cỡ lớn biết rằng ngân hàng này là thuộc loại “ quá lớn không thể vỡ nợ ” thì họ không

còn ý muốn giám sát ngân hàng nữa, và họ cũng không rút tiền ra khi biết ngân hàng này đang gặp rủi

ro Họ không quan tâm ngân hàng đó đang làm gì, vì những người gửi tiền cỡ lớn thấy mình không phải

chịu tổn thất nào Kết quả của chính sách “ quá lớn không thể vỡ nợ ” là ở chỗ dù các ngân hàng lớn có

gặp rất nhiều rủi ro cũng không bị phá sản

1.1.1.4 Sự hợp nhất tài chính & sự đảm bảo an toàn của chính phủ trong việc gửi tiền.

Sự hợp nhất tài chính đưa ra 2 thách thức về sự điều hành ngân hàng bởi vì sự tồn tai của mạnglưới an toàn của chính phủ

- Trước hết, việc gia tăng quy mô ngân hàng bởi vì kết quả hợp nhất tài chính làm tăng vấn đề

“quá lớn không thể vỡ nợ” Bởi vì, bây giờ có nhiều hơn những tổ chức tài chính lớn mà sự vỡ nợ của

nó bộc lộ những rủi ro toàn hệ thống tài chính Vì thế, nhiều tổ chức ngân hàng được xem như là “quá

lớn không thể vỡ nợ” và khuyến khích việc tăng rủi ro đạo đức để những tổ chức lớn đảm nhận rủi ro

lớn hơn, việc này làm tăng thêm sự mong manh của hệ thống tài chính

- Thứ hai, sự hợp nhất tài chính của ngân hàng với những công ty dịch vụ tài chính khác cho

thấy rằng mạng lưới an toàn của chính phủ có thể được mở rộng ra những hoạt động mới, chẳng hạnnhư sự bảo lãnh chứng khoán, bảo hiểm hoặc bất động sản Điều này làm tăng những rủi ro Và nhữnghoạt động này sẽ làm yếu đi cơ cấu hệ thống tài chính Việc giới hạn sức thu hút của rủi ro tài chính đốivới những tổ chức tài chính phức tạp đang có những kết quả từ những thay đổi gần đây trong pháp luật.

Và đây cũng là một vấn đề quan trọng mà nhữ ng người điều hành ngân hàng phải đối mặt trong tươnglai

I.2 Những hạn chế về nắm giữ tài sản & yêu cầu về vốn điều lệ

Các biện pháp điều hành ngân hàng nhằm hạn chế việc ngân hàng nắm giữ các tài sản rủi ro như

cổ phiếu phổ thông là công cụ trực tiếp buộc ngân hàng tránh những hoạt động có quá nhiều rủi ro.Chúng cũng khuyến khích ngân hàng đa dạng hóa và làm giảm rủi ro bằng cách giới hạn mức cho vayđối với một cá nhận hay một nhóm người nhất định Yêu cầu về việc ngân hàng có đủ số vốn sở hữu làmột cách khác để làm cho ngân hàng có động cơ chấp nhận mức rủi ro thấp hơn Khi buộc phải nắm giữmột số vốn sở hữu lớn, các ngân hàng sẽ mất nhiều hơn khi bị sụp đổ và điều này làm cho họ có động cơtheo đuổi những hoạt động ít rủi ro hơn

Những yêu cầu về vốn ngân hàng có 2 hình thức:

- Thứ nhất, dựa trên tỷ lệ đòn bẩy, tổng số vốn được chia cho tổng tài sản của ngân hàng Để phânloại vốn tốt, tỷ lệ đòn bẩy của ngân hàng phải cao hơn 5% Tỷ lệ đòn bẩy thấp hơn, đặc biệt là dưới 3%,

sẽ làm cho các nhà điều hành cảnh giác và đề ra những hạn chế đối với ngân hàng

- Loại thứ hai là yêu cầu về vốn dựa trên rủi ro nằm trong hiệp ước Basel Hiệp ước Basel yêu

cầu ngân hàng phải có vốn ít nhất 8% tài sản được gia quyền theo rủi ro Yêu cầu này đã được thôngqua hơn 100 quốc gia, trong đó có Mĩ

Qua thời gian, các hạn chế của Hiệp ước Basel đã trở nên rõ ràng, bởi vì chỉ tiêu điều hành vềrủi ro ngân hàng do các chỉ số rủi ro tạo ra có thể khác xa mức rủi ro thực tế mà ngân hàng phải đối mặt

Tình hình này dẫn tới cái gọi là sự đảo hối mang tính điều hành, trong đó ngân hàng đưa vào sổ sách

các tài sản có yêu cầu về vốn dựa trên cơ sở rủi ro như nhau, nhưng tương đối rủi ro Để giải quyết cáchạn chế này, Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng đã đưa ra Hiệp định mới về vốn, thường gọi là Basel2

I.3 Hành động đối phó kịp thời:

Nếu số vốn của một tổ chức tài chính giảm xuống mức thấp, có hai vấn đề nghiêm trọng:

+ Thứ nhất, các ngân hàng có nhiều khả năng thất bại bởi vì nó có một lượng vốn nhỏ hơn kê lên nếu bị

lỗ vốn vay hoặc tài sản ký gửi khác

+ Thứ hai, với ít vốn, tổ chức tài chính có nhiều khả năng đảm nhận rủi ro quá mức Có nhiều khả năngcho rằng tổ chức sẽ thất bại và người nộp thuế sẽ lại cầm trái túi

=> Để ngăn chặn điều này, Tổng công ty Bảo hiểm tiền gửi Liên bang với Đạo luật cải tiến năm

1991 đã thông qua quy định hành động khắc phục kịp thời yêu cầu FDIC phải can thiệp sớm hơn và mạnh

mẽ hơn khi một ngân hàng dính vào rắc rối

I.4 Sự Giám Sát Ngân Hàng: cấp phép & giám sát

Như chúng ta đã biết, sự giám sát việc quản lý là một phương pháp quan trọng để giảm sự lựachon đối nghịch và rủi ro đạo đức trong ngành ngân hàng Bởi vì ngân hàng có thể bị lợi dụng bởi kẻlừa đảo hay những doanh nghiệp đầy tham vọng để thực hiện những hoạt động đầu cơ Đặc quyền củangân hàng là một phương pháp để ngăn chặn sự lựa chọn đối nghịch Thông qua việc này, những đềnghị thành lập các ngân hàng mới để ngăn chặn những kẻ gây rối quản lý chúng

Việc giám sát tại chỗ cho phép người điều hành giám sát liệu rằng một ngân hàng có tuân theo yêucầu vốn và những hạn thế trong việc nắm giữ tài sản, cũng như chức năng giới hạn rủi ro đạo đức Nhữngngười giám sát sẽ đưa ra xếp hạng CAM ELS (được ghép từ chữ cái đầu của: tính thích hợp của vốn, chấtlượng tài sản, thu nhập, tính thanh khoản, độ nhạy cảm đối với rủi ro thị trường ) Nhờ thông tin này vềhoạt động ngân hàng, nhà điều hành có thể làm cho các biện pháp điều hành có hiệu lực bằng cách áp

dụng những biện pháp chính thức như lệnh dừng hoạt động để làm thay đổi hành vi của ngân hàng hoặc

thậm chí ra quyết định đóng cửa nếu hạng CAM ELS của nó thấp tới mức nhất định Những hoạt động đểgiảm rủi ro đạo đức bằng sự giới hạn ngân hàng nắm giữ nhiều rủi ro để giảm sự lựa chọn đối nghịch.Bởi vì ít có hội để nhận lấy rủi ro Những nhà đầu cơ sẽ ít bị thu hút vào ngành công nghiệp ngân hàng

Việc cấp phép có tác dụng tương tự như sàng lọc người đi vay tiềm tàng M ột khi ngân hàng

đã có đư ợc cấp phép, phải báo cáo định kỳ ( thường là quý), để làm rõ các tài sản và nợ phải trả, thunhập và cổ tức, sở hữu, các giao dịch về ngoại tệ… Ngân hàng cũng phải tập trung kiểm tra bởi cơquan điều hành ngân hàng để xác định tình hình tài chính của nó ít nhất mỗi năm một lần Để tránhtrùng lắp, ba cơ quan liên bang làm việc với nhau và chấp nhận kết quả kiểm tra của nhau

Việc kiểm tra ngân hàng được thực hiện bởi những người kiểm soát viên ngân hàng, người màđôi lúc bất ngờ ghé thăm ngân hàng Giám sát viên nghiên cứu sổ sách của ngân hàng để xem xét liệungân hàng có tuân thủ qui định và biện pháp điều hành đối với tài sản không Nếu ngân hàng giữchứng khoán hay cho vay quá rủi ro, Giám sát viên có thể bắt buộc ngân hàng xử lý chúng Nếu giámsát viên quyết định rằng món nợ đó không có khả năng trả, họ có thể bắt ngân hàng tuyên bố khoản chovay này là vô giá trị Nếu sau khi kiểm tra ngân hàng, giám sát viên cảm thấy rằng nó không đủ vốn

hay đã tham gia các hoạt động không trung thực Ngân hàng có thể được tuyên bố “ Ngân hàng có vấn

đề” và sẽ được kiểm tra thường xuyên hơn.

I.5 Đánh giá các hệ thống quản lý rủi ro

Thông thường, những cuộc kiểm tra trên tổng thể ngân hàng đã tập trung chủ yếu vào đánh giá

về chất lượng bảng cân đối kế toán của ngân hàng ở một điểm nhất định và liệu nó có phù hợpvới yêu cầu về vốn và những hạn chế trong việc nắm giữ tài sản Mặc dù, sự chú ý đó là quan trọng đểgiảm rủi ro vượt mức của các ngân hàng, nhưng dường như nó không được đầy đủ trên thế giới ngàynay, trong đó việc đổi mới tài chính đã tạo ra những thị trường mới và các công cụ dễ dàng cho cácngân hàng và cho người lao động tham gia giao dịch một cách nhanh chóng và dễ dàng Trong môitrường tài chính mới này, một ngân hàng khá mạnh ở một điểm cụ thể tại một thời điểm có thể bị cuốnvào tình trạng mất khả năng thanh toán từ những khoản lỗ t rong kinh doanh, trường hợp này đã đượcchứng minh một cách mạnh mẽ bởi sự thất bại của Barings vào những năm 1995 Do đó, một cuộc kiểmtra chỉ chú ý trên vị thế của một ngân hàng tại một thời điểm có thể không hiệu quả nếu như thực tếngân hàng đó gặp rủi ro quá mức trong tương lai gần

ThS Nguyễn Hữu Huân

ánh trong hướng dẫn gần đây được thông qua bởi các cơ quan quản lý ngân hàng

Mỹ để xử lý về rủi ro lãi suất Những nhà quản lý Mỹ đã dự tính yêu cầu các ngânhàng sử dụng một mô hình tiêu chuẩn để tính toán số vốn ngân hàng sẽ cần phải có để

tỷ lệ giữa lãi suất cho phép - rủi ro nó mang lại

I.6 Những yêu cầu công bố thông tin

Để đảm bảo rằng có thể có thông tin tốt hơn cho người gửi tiền và thị trường,

các nhà điều hành có thể yêu cầu các ngân hàng tuân thủ tiêu chuẩn kế toán nhấtđịnh và công bố một loạt các thông tin giúp thị trường đánh giá chất lượng danhmục đầu tư của ngân hàng và mức rủi ro mà ngân hàng phải chịu Việc ngân hàngcông bố nhiều thông tin hơn về rủi ro và chất lượng danh mục đầu tư của họ sẽ tạođiều kiện tốt hơn cho cổ đông, chủ nợ và người gửi tiền đánh giá, cũng như các nhàgiám sát ngân hàng, qua đó ngăn ngừa được tình trạng chấp nhận mức rủi ro quá cao

I.7 Bảo vệ người khách hàng

Sự tồn tại của thông tin bất đối xứng cũng cho thấy rằng nhà đầu tư có thểkhông có đủ thông tin để tự bảo vệ mình hoàn toàn Quy định bảo vệ người tiêudùng đã thực hiện nhiều hình thức Thứ nhất, trong Đạo luật về Bảo vệ Người tiêudùng năm 1969 có câu “Thành thật trong cho vay” Trong đó yêu cầu tất cả ngườicho vay, không chỉ các ngân hàng, cung cấp thông tin cho người tiêu dùng về chi phívay nợ bao gồm lãi suất chuẩn hóa và tổng chi phí tài chính được tính vào tiền vay.Bản Dự luật về Tín dụng Công bằng năm 1974 yêu cầu các chủ nợ, đặc biệt là nhữngngười phát hành thẻ tín dụng cung cấp thông tin về phương pháp đánh giá các khoảnchi phí tài chính và yêu cầu các đơn khiếu nại được xử lý một cách nhanh chóng

Quốc hội cũng đã thông qua pháp luật để giảm sự phân biệt đối xử trong thịtrường tín dụng Đạo Luật Cơ Hội Tín dụng Công bằng năm 1974 và mở rộng của

nó vào năm 1976 cấm phân biệt đối xử bằng cách cho vay dựa trên giới tính, chủngtộc, tình trạng hôn nhân, tuổi tác, hoặc nguồn gốc quốc gia Các hành động tái đầu

tư cộng đồng (CRA) năm 1977 được ban hành để ngăn chặn "khu vực đèn đỏ",1

CHƯƠNG 19: NGÀNH NGÂN HÀNG: CẤU TRÚC VÀ SỰ CẠNH TRANH

người cho vay từ chối cho vay trong một khu vực cụ thể (được đánh dấu bằng các

vạch đỏ trên bản đồ) Đạo luật Tái đầu tư Cộng đồng yêu cầu các ngân hàng cho

thấy rằng họ cho vay ở tất cả các khu vực, nơi mà họ nhận tiền gửi và nếu các ngân

hàng bị tìm ra các hoạt động không tuân thủ, các nhà quản lý có thể từ chối đơn xin

sáp nhập, thiết lập chi nhánh, hoặc mở rộng hoạt động kinh doanh

I.8 Những hạn chế đối với cạnh tranh

Trong quá khứ, ở Mĩ các biện pháp để bảo vệ ngân hàng chống lại sự cạnh tranh

tồn tại dưới hai dạng:

- Dạng thứ nhất là hạn chế thành lập chi nhánh, qua đó làm giảm mức độ cạnh

tranh giữa các ngân hàng

- Dạng thứ hai liên quan đến việc ngăn ngừa các tổ chức phi ngân hàng cạnh

tranh với ngân hàng thông qua việc tham gia vào hoạt động kinh doanh ngân hàng

như trong Đạo luật Glass-Steagal (đã bãi bỏ năm 1999)

Một số khó khăn có thể nảy sinh trong quá trình điều hành ngân hàng khi các

ngân hàng tham gia vào hoạt động ngân hàng quốc tế và do đó có thể dễ dàng mở

rộng việc kinh doanh của mình từ nước này sang nước khác Những người điều hành

Ngân hàng kiểm tra chặt chẽ những hoạt động nội địa của ngân hàng trong nước của

nó, nhưng họ thường không có kiến thức hoặc năng lực để kiểm tra chặt chẽ các

nghiệp vụ ngân hàng ở nước khác, có thể được thực hiện bởi các chi nhánh nước ngoài

của ngân hàng trong nước hoặc bởi ngân hàng nước ngoài có chi nhánh trong nước

Ngoài ra, khi một ngân hàng hoạt động ở nhiều nước, thì không phải lúc nào người ta

cũng xác định được một cách rõ ràng rằng cơ quan của quốc gia nào có trách nhiệm

ThS Nguyễn Hữu Huân

trong việc giữ cho ngân hàng không tham gia vào những hoạt động quá mạo hiểm.Những khó khăn tồn tại trong sự điều hành ngân hàng quốc tế đã được nhấn mạnhbằng sự sụp đỗ của ngân hàng BCCI

Sự hợp tác giữa những người điều hành ở những quốc gia khác nhau & tiêuchuẩn hóa các yêu cầu điều hành sẽ tạo ra giải pháp khả thi để giải quyết những khókhăn trong điều hành ngân hàng quốc tế Thế giới đã theo hướng này thông qua thỏathuận như trong Hiệp Ước Basel, và được thông qua Ủy Ban này 7/1992 Đạo luậtnày yêu cầu ngân hàng trên thế giới hoạt động trên sự kiểm tra của một nước chủ nhàvới việc nâng cao quyền để thu thập thông tin về những hoạt động của ngân hàng

Nó cũng đưa ra qui định những người điểu hành ở những nước khác, có thể giới hạnnhững hoạt động của những ngân nước ngoài nếu nó cảm thấy việc giảm sát không

có hiệu quả

II Cuộc khủng hoảng ngân hàng ở Mỹ năm 1980 Tại sao?

II.1 Giai đoạn đầu của cuộc khủng hoảng

Sự việc bắt đầu với sự bùng nổ của công cuộc đổi mới tài chính trong nhữngnăm 1960, 1970 & đầu những năm 1980 đã tạo ra những công cụ thị trường tài chínhmới, những việc này đã mở rộng phạm vi cho các rủi ro Những thị trường mới vềgiao dịch tài chính kỳ hạn, trái khoán bắp bênh, về trao đổi lãi suất …đã tạo dễ dànghơn cho các ngân hàng mang lấy rủi ro, đặc biệt làm cho các vấn đề rủi ro đạo đức

và chọn lựa đối nghịch càng thêm nghiêm trọng Những tổ chức tiết kiệm vốn đã bịhạn chế hầu như hoàn toàn trong các món vay thế chấp mua nhà, nay đã được phép

có 40% tài sản của họ là những món cho vay bất động sản thương mại, tới 30% làcho vay người tiêu dung và tới 10% là các món cho thuê và cho vay thương mại theoluật pháp này những người điều hành các ngân hàng tiết kiệm và cho vay đã cho phéptới 10% tài sản có là loại trái khoán bấp bênh hoặc là những món đầu tư trực tiếp ( cổphiếu phổ thông, bất động sản, công ty dịch vụ và hỗ trợ kinh doanh )

Ngoài ra, luật pháp năm 1980 đã nâng mức bảo hiểm tiền gửi liên bang và dầndần bãi bỏ những mức lãi suất tiền gửi tối đa theo quy định Các ngân hàng và công3

CHƯƠNG 19: NGÀNH NGÂN HÀNG: CẤU TRÚC VÀ SỰ CẠNH TRANH

nghiệp tiết kiệm và cho vay, các tổ chức này đã muốn thay đổi sự tăng trưởng nhanhchóng và nắm lấy những dự án rủi ro, nay có thể thu hút lượng vốn cần thiết bằngcách phát hành những chứng chỉ tiền gửi có mệnh giá lớn hơn, được bảo hiểm và có lãisuất cao hơn nhiều so với đối thủ cạnh tranh Nếu không có bảo hiểm tiền gửi, lãisuất cao sẽ không kích thích người gửi tiền cấp vốn cho ngân hàng quay vòng nhanh,bởi vì họ sợ rằng không thể thu hồi được vốn Nhưng khi có bảo hiểm tiền gửi, chínhphủ đảm bảo rằng tiền gửi là an toàn, người gửi tiền cảm thấy quá sung sướng khi gửiđược tiền vào ngân hàng với lãi suất cao ngất

Đổi mới tài chính & tự do hóa trong bầu không khí bi quan vào những nămRigan cầm quyền dẫn tới sức mạnh ngày càng tăng của ngành tiết kiệm & cho vay

và ngành này đến lượt nó lại tạo ra nhiều vấn đề Thứ nhất, nhiều giám đốc của tổchức tiết kiệm & cho vay không có những kĩ năng cần thiết để quản lý rủi ro Thứhai, sức mạnh ngày càng tăng hàm ý có sự tăng trưởng nhanh chóng của các khoảncho vay mới, đặc biệt là trong khu vực bất động sản Ba là, những sức mạnh mới nàycủa ngành tiết kiệm & cho vay, sự bùng nổ cho vay hàm ý hoạt động của họ mở rộng

về qui mô và trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi phải tăng thêm nguồn lực để giám sát.Nhưng thật không may, các nhà điều hành tiết kiệm & cho vay tại Công ty Bảo hiểmTiết kiệm & Cho vay Liên bang (FSLIC) vừa không có kỹ năng, vừa không có nguồnlực cần thiết để giám sát các hoạt động mới này một cách đầy đủ Nên không có gìngạc nhiên, khi các hiệp hội tiết kiệm & cho vay chấp nhận mức rủi ro quá cao, dẫn tớinhững tổn thất to lớn về nợ xấu

Ngoài ra, sự gia tăng rủi ro đạo đức còn được thúc đẩy do yếu tố ngẫu nhiên củalịch sử: đó là tác động tổng hợp của sự gia tăng trong lãi suất từ cuối năm 1979 chotới năm 1981 và tình trạng suy thoái nghiêm trọng vào những năm 1981-1982

II.2 G i a i đoạn sau của cuộc khủng hoảng: kiên nhẫn trong điều hành

Ở giai đoạn này, những nhà điều hành Quỹ Bảo hiểm Tiết kiệm và Cho vayLiên bang (FSLIC), cùng với Hội đồng Ngân hàng Cho vay Nhà ở Liên bang

4

ThS Nguyễn Hữu Huân

(FHLBB) đáng lẽ phải đóng cửa các hiệp hội S&L đã mất khả năng thanh toán nhưng

họ đã không làm như vậy Thay vào đó, những nhà điều hành này vận dụng quan điểm

kiên nhẫn trong điều hành, tức là họ không thực hiện quyền điều hành của mình là

đóng cửa các S&Ls mất khả năng thanh toán Khi không đóng cửa các tổ chức tiếtkiệm & cho vay ốm yếu, họ vận dụng các nguyên tắc điều hành kế toán bất thường

mà trên thực tế làm giảm đáng kể yêu cầu về vốn Có ba lý do chính khiến FHLBB và

FSLIC lựa chọn quan điểm “kiên nhẫn trong điều hành”: thứ nhất, FSLIC đã không

đủ tiền vốn trong quỹ bảo hiểm để đóng cửa các S&Ls mất khả năng thanh toán &thanh toán hết các khoản tiền gửi của họ Thứ hai, FHLBB đã được lập ra để khuyếnkhích sự tăng trưởng của ngân hàng tiết kiệm và cho vay nên họ quá gắn bó vớinhững người mà họ có nhiệm vụ điều hành Thứ ba, những người điều hành khôngmuốn thừa nhận rằng cơ quan của họ đang khó khăn, FHLBB và FSLIC muốn nhữngkhó khăn của họ sẽ được che dấu để không ai nhận ra và hy vọng chúng sẽ biến mất.

Sự kiên nhẫn trong điều hành làm tăng rủi ro đạo đức, vì một Hiệp hội tiếtkiệm & cho vay đang hoạt động nhưng mất khả năng thanh toán, gần như không còn

gì để mất khi chấp nhận những rủi ro cao và cá cược rằng: Nếu may mắn và các cuộcđầu tư thành công thì nó thoát khỏi tình trạng mất khả năng thanh toán; còn khôngmay, các cuộc đầu tư đó không thành công thì các tổn thất sẽ tăng lên và các cơ quanbảo hiểm sẽ rỗng túi

Một kết quả khác của quan điểm kiên nhẫn trong điều hành là: khi chẳng cóbao nhiêu để mất, các tổ chức tiết kiệm & cho vay ở trong tình trạng sống dở chết dở

đã thu hút tiền gửi từ các tổ chức tiết kiệm & cho vay lành mạnh bằng cách đưa ra lãisuất cao hơn Bởi vì, có nhiều tổ chức tiết kiệm & cho vay thuộc loại sống dở chết dở

ở Texas theo đuổi chiến lược này, lãi suất tiền gửi cao hơn trên thị trường, gọi là

“Phần thưởng Texas” (hay Phí bảo hiểm Texas); ở các tổ chức tiết kiệm & cho vay

có tiềm lực trong tình thế đó thấy rằng để cạnh tranh tiền gửi họ phải trả lãi suất caohơn, vì thế lợi nhuận của họ ít và thường xuyên lại đẩy chúng vào tình thế sống dởchết dở Tương tự như vậy, khi các tổ chức tiết kiệm & cho vay vô hồn theo đuổi tìm5

CHƯƠNG 19: NGÀNH NGÂN HÀNG: CẤU TRÚC VÀ SỰ CẠNH TRANH

cách làm tăng tài sản của mình bằng cách cho vay với mức lãi suất thấp hơn lãi suấtthị trường, qua đó làm giảm lãi suất cho vay của các tổ chức tiết kiệm & cho vaylành mạnh, chúng cũng làm cho lợi nhuận của họ bị giảm

II.3 Đạo luật về Bình đẳng trong Cạnh tranh ngân hàng năm 1987

Quốc hội đã thông qua Đạo luật về Bình đẳng trong Cạnh tranh ngân hàng(CEBA) năm 1987 Nhưng nó cũng không đáp ứng được những đòi hỏi của Chínhphủ và chỉ cung cấp được 10,8 tỷ USD cho FSLIC

Sự thất bại của Quốc hội đối phó với cuộc khủng hoảng tiết kiệm và cho vay

sẽ không làm vấn đề biến mất Phù hợp với phân tích của chúng ta, tình hình xấu đinhanh chóng Lỗ trong ngành công nghiệp tiết kiệm và cho vay vượt 10 tỷ USD vàonăm 1988 và gần 20 tỷ USD vào năm 1989 Cuộc khủng hoảng đã đạt đến mức nhưdịch bệnh Sự sụp đổ của thị trường bất động sản vào cuối những năm 1980 dẫn đếnthiệt hại cho vay bổ sung rất lớn mà rất nhiều làm trầm trọng thêm vấn đề

III Kinh tế chính trị của cuộc khủng hoảng tiết kiệm và cho vay

Một lí do rất quan trọng ảnh hưởng đến việc điều hành của các nhà điềuhành, đó là họ muốn bảo vệ sự nghiệp nên đã chấp nhận trước sức ép từ nhữngngười có ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự nghiệp của họ Những người này không phải làngười nộp thuế mà là những nhà chính trị, họ cố gắng làm cho những người điềuhành không áp đặt các quy định chặt chẽ lên những người đóng góp chủ yếu chocuộc vận động tranh cử Cách thành viên của Quốc hội đã từng vận động nhữngngười điều hành nương nhẹ một ngân hàng tiết kiệm và cho vay vì nó đã đóng góplớn cho cuộc vận động tranh cử của họ Các nhà quản lý ít độc lập với các chínhtrị gia, nên họ dễ bị tổn thương bởi những sức ép này

Ngoài ra, Quốc hội và Nhà trắng đã thúc đẩy pháp luật về ngân hàng trongnăm 1980 và năm 1982 đã làm cho các tổ chức tiết kiệm và cho vay thực hiện nhiềuhoạt động có nhiều nguy cơ rủi ro Sau khi được pháp luật thông qua, sự cần thiếtgiám sát công nghiệp tiết kiệm và cho vay tăng lên do có sự mở rộng các hoạt động

6

ThS Nguyễn Hữu Huâncho

phép Cơ quan điều hành công nghiệp tiết kiệm và cho vay cần thêm nguồn lực để thực hiện các nguồn lực giám sát của mình, nhưng Quốc hội đã không phân bổ kinh phí cần thiết đó (do vận động hành lang thành công của ngành công nghiệp tiết kiệm

và cho vay) Kết quả là, cơ quan điều hành tiết kiệm và cho vay trở nên thiếu nhân viên do đó họ phải cắt giảm các cuộc kiểm tra của mình mặc dù rất cần thiết Thậm chí là tệ hơn, ngành công nghiệp tiết kiệm và cho vay đã vận động dữ dội để Quốc hội thông qua Đạo luật năm 1987 về sự bình đẳng cạnh tranh trong ngân hàng

Những ví dụ trên cho thấy, cấu trúc của hệ thống chính trị đã tạo ra vấn đềngười chủ - đại lý nghiêm trọng, tức là những nhà chính trị có những ý muốn mạnh

mẽ hành động theo lợi ích cá nhân của họ hơn là theo lợi ích của người đóng thuế Dochi phí cao trong các cuộc vận động tranh cử, các chính trị gia tại Mỹ đã trở nên lệthuộc vào những khoản đóng góp to lớn đó Tình trạng này làm cho những ngườivận động tranh cử và những người đóng góp có cơ hội ảnh hưởng lẫn nhau, chốnglại lợi ích cộng đồng

IV Bảo trợ ngành tiết kiệm & cho vay: Đạo luật về cải cách định chế tài chính , thu hồi & thực thi năm 1989

Ngay khi nhận chức, Tổng thống Bush đã đưa ra một dự luật mới nhằm cungcấp đủ số tiền để đóng cửa những ngân hàng tiết kiệm và cho vay không thanh toánđược nợ Kết quả là, đạo luật về thi hành, khôi phục và cải cách tổ chức tài chính(FIRREA) đã được ký và trở thành luật vào ngày 9/8/1989 Đó là luật quan trọngnhất tác động vào ngành công nghiệp tiết kiệm và cho vay kể từ năm 1930

Các quy định chính của FIRREA như sau: tổ chức lại bộ máy điều hànhngành công nghiệp này, loại bỏ FHLBB và FSLIC vì cả hai đã thất bại trong nhiệm

vụ quản lý Vai trò điều hành của FHLBB giao cho Văn phòng giám sát tiết kiệm(OTS) thuộc Bộ Tài chính ở Mỹ, cơ quan này tương tự như Văn phòng Kiểm soáttiền tệ các ngân hàng quốc gia Trách nhiệm điều hành của FSLIC đã được giao cho7

CHƯƠNG 19: NGÀNH NGÂN HÀNG: CẤU TRÚC VÀ SỰ CẠNH TRANH

FDIC, FDIC trở thành người lãnh đạo duy nhất của hệ thống bảo hiểm tiền gửi liênbang với hai quỹ bảo hiểm riêng biệt: Quỹ bảo hiểm Ngân hàng (BIF) và Quỹ Bảohiểm Hiệp hội Tiết kiệm (SANIF) Một cơ quan mới khác, Công ty Ủy thác Thanh lý(RTC) đã được thành lập để quản lý và xử lí những tổ chức tiết kiệm không thanhtoán được nợ thuộc diện bị quản lý hoặc thanh lý tài sản Đó là thực hiện trách nhiệmbán hơn 450 tỷ $ bất động sản thuộc sở hữu của các tổ chức vỡ nợ Sau khi thu giữ tàisản khoảng 750 của các S&L mất khả năng thanh toán, hơn 25% là của ngành côngnghiệp, RTC đã bán trên 95% trong số đó, với tỷ lệ thu hồi hơn 85% Sau thànhcông này, RTC đã ra khỏi việc kinh doanh vào ngày 31/12/1995

FIRREA cũng áp đặt hạn chế mới về hoạt động tiết kiệm, về việc lựa chọn tàisản có trước năm 1982 Nó làm tăng các yêu cầu thúc đẩy về vốn từ 3% đến 8% và

áp đặt các tiêu chuẩn dựa trên rủi ro vốn của ngân hàng thương mại FIRREA cũngtăng cường thực thi quyền hại của nhà quản lý tiết kiệm bằng cách dễ dàng hơntrong việc sa thải các giám đốc, ra lệnh dừng hoạt động & phạt tiền

FIRREA là một sự nỗ lực nghiêm túc để giải quyết một trong những vấn đề

do cuộc khủng hoảng ngân hàng tạo ra vì nó cung cấp các khoản tiền vốn quantrọng để đóng cửa các tổ chức tiết kiệm không thanh toán nợ được Tuy nhiên, thiệthại tiếp tục gắn kết cho các FDIC vào năm 1990 và năm 1991 sẽ cạn kiệt Quỹ Bảohiểm Ngân hàng của mình vào năm 1992, đòi hỏi quỹ này phải được tái cơ cấu vốn.Thêm vào đó, FIRREA đã không tập trung vào việc lựa chọn bất lợi cơ bản và cácvấn đề rủi ro đạo đức tạo ra bởi bảo hiểm tiền gửi FIRREA đã thực hiện, tuy nhiênnhiệm vụ Bộ Tài chính là tạo ra một nghiên cứu toàn diện và kế hoạch cải cách hệthống bảo hiểm tiền gửi liên bang Sau nghiên cứu này vào năm 1991, Quốc hội đãthông qua Đạo luật về Cải cách Công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang (FDICIA) Đạoluật này đã tạo ra những cải cách lớn trong hệ thống điều hành ngân hàng

V Đạo luật về nâng cấp công ty bảo hiểm tiền gửi liên bang 1991

Những điều khoản của FDICIA được thiết kế để phục vụ cho 2 mục đích: cấp

8